منوچهر پورعطایی – ونکوور
در انتخابات استانی ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶، حزب محافظه‌کار بریتیش کلمبیا به‌رهبری موقت لورن دورکسون توانست با کسب اکثریتی قاطع به ۹ سال حاکمیت حزب دموکرات نوین (ان‌دی‌پی) پایان دهد و نخستین دولت محافظه‌کار استان را پس از نزدیک به یک سده تشکیل دهد. بر پایهٔ نتایج شمارش نهایی آرا که روز دوشنبه ۹ نوامبر با احتساب رأی‌های پستی و غیابی تکمیل شد، محافظه‌کاران با چرخش یک کرسی دیگر به سود خود در حوزهٔ «برنابی ساوث-متروتاون»، در مجموع ۶۴ کرسی (۶۸٫۸۲ درصد کرسی‌ها)، حزب بی‌سی ان‌دی‌پی ۲۷ کرسی (۲۹٫۰۳ درصد) و حزب سبز بریتیش کلمبیا ۲ کرسی (۲٫۱۵ درصد) از مجموع ۹۳ کرسی مجلس استان را به دست آوردند. کسب اکثریت در مجلس به ۴۷ کرسی نیاز داشت و محافظه‌کاران با فاصله‌ای چشمگیر از این مرز عبور کردند. به گفتهٔ سازمان انتخابات استان، تنها در دو حوزهٔ «کلونا سنتر» و «لیدی‌اسمیت-اوشن‌ساید» به‌دلیل اختلاف اندک آرا بازشماری قضایی انجام خواهد شد که تأثیری بر اکثریت قاطع محافظه‌کاران ندارد.
سقوط تاریخی مشارکت؛ بهای سنگین انتخاباتی که بومرنگ شد
مهم‌ترین ویژگی انتخابات ۲۰۲۶ بریتیش کلمبیا، نه یک خیزش ناگهانی در سبد رأی جناح راست، بلکه سقوط کم‌سابقهٔ مشارکت شهروندان و پشت‌کردن رأی‌دهندگان به صندوق‌های رأی بود. بر پایهٔ داده‌های رسمی سازمان انتخابات استان، از مجموع ۳٬۷۳۸٬۱۸۲ رأی‌دهندهٔ ثبت‌نام‌شده، ۱٬۹۵۰٬۱۹۳ نفر در انتخابات شرکت کردند (که از این میان ۱٬۹۴۴٬۹۸۹ رأی صحیح و ۵٬۲۰۴ رأی باطله بود) و نرخ مشارکت با سقوطی بیش از ۶ درصد نسبت به دورهٔ پیش (۵۸٫۴۵ درصد در سال ۲۰۲۴)، به ۵۲٫۱۷ درصد رسید. به‌بیان ساده‌تر، ۱٬۷۸۷٬۹۸۹ نفر یعنی ۴۷٫۸۳ درصد از شهروندان واجد شرایطِ ثبت‌نام‌شده اصلاً پای صندوق‌های رأی نرفتند. بررسی آمارهای نزدیک به یک سدهٔ گذشته (از ۱۹۲۸ تا ۲۰۲۶) نشان می‌دهد که مشارکت ۵۲٫۱۷ درصدی امسال، پایین‌ترین نرخ مشارکت در تاریخ معاصر بریتیش کلمبیاست؛ رکوردی که حتی از انتخابات دوران همه‌گیری کرونا در سال ۲۰۲۰ با مشارکت ۵۳٫۸۶ درصدی نیز پایین‌تر است.
ریشهٔ این دل‌زدگی گسترده را باید در تصمیم بحث‌برانگیز دیوید ایبی در ۲۲ سپتامبر جست‌وجو کرد؛ زمانی‌که تنها دو روز پس از کناره‌گیری کری-لین فیندلی از رهبری حزب محافظه‌کار بریتیش کلمبیا و درست دو روز پس از انتخاب لورن دورکسون به‌عنوان رهبر موقت، درخواست انحلال مجلس و برگزاری انتخابات زودهنگام را به نایب‌السلطنهٔ استان داد. ایبی در طول کارزار انتخاباتی نتوانست رأی‌دهندگان را متقاعد کند که این تصمیم یک بهره‌جویی و فرصت‌طلبی سیاسی برای غافلگیرکردن رقیبِ بدون رهبر نبوده است. او در روزهای نخست، ضرورت دریافت «مأموریت تازه برای مقابله با تعرفه‌های دولت ترامپ» را بهانه کرد و زمانی که این استدلال برای افکار عمومی قانع‌کننده نبود، در هفته‌های پایانی از دشواری ادارهٔ مجلس با اکثریت شکنندهٔ یک‌کرسی سخن گفت.
تحمیل یک انتخابات استانی ناخواسته در میانهٔ دورهٔ قانونی، آن هم یک هفته پس از انتخابات شهری و با همپوشانی دو کارزار، نه‌تنها باعث سردرگمی رأی‌دهندگان و کمبود شدید نیروی اجرایی شد، بلکه بیش از همه بدنهٔ حامیان خودِ حزب ان‌دی‌پی را دلسرد و خانه‌نشین کرد. از سوی دیگر، این اقدام به محافظه‌کارانِ دچار تفرقه، انگیزه‌ای قوی برای اتحاد دوباره داد و به‌جز یک نفر از ۱۴ نماینده‌ای که پس از انتخابات ۲۰۲۴ از فراکسیون محافظه‌کار جدا شده بودند، بقیه زیر چتر رهبری موقت دورکسون به حزب بازگشتند. ایبی خود در شب انتخابات صراحتاً پذیرفت که «با توجه به نتایج، برگزاری انتخابات اشتباه بود.»
جهش ۲۰ کرسیِ محافظه‌کاران با رشدی ناچیز در آرا و ریزش سنگین سبد رأی ان‌دی‌پی
پیامد مستقیم این قهر عمومی با صندوق‌های رأی، رقم‌خوردن یکی از شگفتی‌های آماری تاریخ انتخابات کانادا بود: حزب محافظه‌کار در حالی از ۴۴ کرسی در سال ۲۰۲۴ به ۶۴ کرسی در این انتخابات جهش کرد که شمار کل آرایش تغییر چندانی نکرده بود. در شمارش مقدماتی (پیش از شمارش آرای پستی)، آرای محافظه‌کاران حتی ۲۱٬۸۵۹ رأی کمتر از شمارش مقدماتی دورهٔ گذشته بود و پس از احتساب تمامی آرای پستی و غیابی در شمارش نهایی نیز، مجموع آرای محافظه‌کاران از ۹۱۱٬۱۵۳ رأی در سال ۲۰۲۴ به ۹۲۸٬۰۲۷ رأی (۴۷٫۷۱ درصد آرای صحیح) در سال ۲۰۲۶ رسید؛ یعنی محافظه‌کاران با افزودن تنها ۱۶٬۸۷۴ رأی جدید (رشدی کمتر از ۲ درصد در شمار آرا) موفق شدند ۲۰ کرسی به کرسی‌های خود در مجلس بیفزایند.
عامل اصلی این پیروزی بزرگ، فروپاشی خیره‌کنندهٔ سبد رأی حزب حاکم بود؛ مجموع آرای بی‌سی ان‌دی‌پی از ۹۴۴٬۵۷۹ رأی در سال ۲۰۲۴، با ریزش سنگین ۲۱۳٬۶۲۷ رأی، به ۷۳۰٬۹۵۲ رأی (۳۷٫۵۸ درصد آرای صحیح) در شمارش نهایی امسال سقوط کرد. به این ترتیب، در حالی که رأی بی‌سی ان‌دی‌پی به ۱۹٫۵۵ درصد از کل واجدان شرایط ثبت‌نام‌شده کاهش یافت، محافظه‌کاران با کسب رأیِ تنها ۲۴٫۸۳ درصد (کمتر از یک‌چهارم) از کل رأی‌دهندگان ثبت‌شده، موفق شدند بیش از دوسوم کرسی‌های مجلس (۶۸٫۸۲ درصد) را در اختیار بگیرند.
در این میان، حزب سبز به‌رهبری امیلی لوان با حفظ ۲ کرسی و افزایش ۴۳٬۴۳۱ رأی به سبد آرای خود، از ۱۷۳٬۳۷۷ رأی در سال ۲۰۲۴ به ۲۱۶٬۸۰۸ رأی (۱۱٫۱۵ درصد آرای صحیح و ۵٫۸۰ درصد کل واجدان شرایط) رسید و جایگاه رسمی خود را نگه داشت. سایر نامزدها و احزاب نیز در مجموع ۶۹٬۲۰۲ رأی (۳٫۵۶ درصد آرای صحیح) کسب کردند، اما دو حزب تازه‌تأسیسی که از انشعاب محافظه‌کاران پدید آمده بودند، هیچ کرسی‌ای به دست نیاوردند؛ دالاس برودی، رهبر موقت «وان‌بی‌سی» در ونکوور-کوئیلچنا و النور استورکو، رهبر «سنتربی‌سی» در سوری ساوث، کرسی‌های خود را به نامزدهای محافظه‌کار واگذار کردند و هیچ نامزد مستقلی نیز به مجلس راه نیافت.
واکاوی دقیق‌تر آمارها با در نظر گرفتن دو حزب تازه‌تأسیس «سنتربی‌سی» و «وان‌بی‌سی» (که بخش عمدهٔ ۶۹٬۲۰۲ رأیِ دستهٔ «سایر نامزدها» را به خود اختصاص دادند) نشان می‌دهد که بی‌سی ان‌دی‌پی از دو سو ضربه خورده است: از یک‌سو، محافظه‌کاران در حالی ۱۶٬۸۷۴ رأی به مجموع آرای سال ۲۰۲۴ خود افزودند که هم‌زمان حدود ۴۵ تا ۵۰ هزار رأیِ جناح راست و میانه را به دو حزب منشعب‌شدهٔ وان‌بی‌سی و سنتربی‌سی واگذار کرده بودند؛ به این معنا که دورکسون توانسته است با جذب ده‌ها هزار رأی‌دهندهٔ میانه‌رو (از جمله بخشی از رأی‌دهندگان پیشینِ ان‌دی‌پی)، ریزش ناشی از انشعاب را به‌طور کامل جبران کند. از سوی دیگر، حتی با احتساب چرخش حدود ۴۰ هزار رأی‌دهندهٔ چپ‌گرای ان‌دی‌پی به سوی حزب سبز (که ۴۳٬۴۳۱ رأی بر آرایش افزوده شد) و کوچ ۴۰ تا ۵۰ هزار رأی‌دهندهٔ میانه‌روِ این حزب به سبد محافظه‌کاران و سنتربی‌سی، باز هم از مجموع ۲۱۳٬۶۲۷ رأیِ ازدست‌رفتهٔ نیودموکرات‌ها، برآورد می‌شود دست‌کم ۱۲۰ تا ۱۳۵ هزار نفر (حدود ۶۰ درصد از ریزش آرای حزب) اساساً قید حضور در انتخابات را زده و در خانه مانده‌اند تا مشخص شود بازندهٔ اصلی قمار انتخابات زودهنگام دیوید ایبی، خودِ پایگاه رأی نیودموکرات‌ها بوده است.
پیشینهٔ لورن دورکسون؛ از میدان رودئو و روزنامه‌نگاری تا نخست‌وزیری
لورن دورکسون که در شب پیروزی خود را «مردی از ویلیامز لیک» نامید، تنها پس از ۳۴ روز رهبری موقت توانست در انتخابات عمومی پیروز شود و به مقام نخست‌وزیری برسد. او متولد ۲۴ سپتامبر ۱۹۶۸ در نیووست‌مینستر است، در ۱۳سالگی به «سالمون آرم» رفت و نزدیک به سه دهه است که همراه با همسرش شلی و دو دخترشان در منطقهٔ «ویلیامز لیک» زندگی می‌کند و نمایندهٔ حوزهٔ «کاریبو-چیلکوتین» است؛ حوزه‌ای که در آن با حدود ۷۷ درصد آرا به پیروزی رسید.
دورکسون در جوانی سوارکار مسابقات «رودئو» (رام‌کردن اسب‌های سرکش) بود؛ تجربه‌ای که در سخنرانی پیروزی‌اش نیز به آن اشاره کرد و گفت راز بارها زمین‌خوردن، تکاندن گردوخاک و دوباره برخاستن را در همان میدان‌ها آموخته است. او پیش از ورود به سیاست، دو دهه در صنعت مطبوعات محلی به‌عنوان ناشر روزنامه‌های مجموعهٔ «بلک پرس» فعالیت کرد و سپس به‌عنوان مشاور مالی در شرکت «اینوِسترز گروپ» و فروشندهٔ خودرو مشغول به کار شد. دورکسون نخستین‌بار در سال ۲۰۲۰ از سوی حزب بی‌سی لیبرال (بی‌سی یونایتد) وارد مجلس شد و در مهٔ ۲۰۲۴ به حزب محافظه‌کار پیوست. منش آرام، عمل‌گرایانه و سابقهٔ طولانی او در مدیریت محلی باعث شد تلاش کارزار بی‌سی ان‌دی‌پی برای معرفی‌کردن او به‌عنوان «اسب تروا برای چهره‌های افراطی» نزد رأی‌دهندگان بی‌اثر بماند.
انتخاب رهبر موقت ان‌دی‌پی و چالش حیثیتی کسری بودجه
در اردوگاه حزب شکست‌خورده، پس از اعلام کناره‌گیری دیوید ایبی از رهبری حزب، فراکسیون نیودموکرات‌ها و شورای استانی این حزب در روز ۲۹ اکتبر، جنیفر وایت‌ساید، نمایندهٔ «نیووست‌مینستر-کوکئیتلام» و وزیر پیشین کار و آموزش را به‌عنوان رهبر موقت بی‌سی ان‌دی‌پی و رهبر اپوزیسیون رسمی (که اکنون ۲۷ کرسی دارد) برگزیدند. وایت‌ساید که پیشینه‌ای طولانی در رهبری اتحادیهٔ کارکنان بیمارستان‌ها دارد، با حمایت یکپارچهٔ فراکسیون برای تغییر فضای رهبری حزب پس از دورهٔ ایبی انتخاب شد. هم‌زمان، مایک فارنورث به‌عنوان رهبر پارلمانی و نیکی شارما به‌عنوان رئیس فراکسیون منصوب شدند.
بااین‌حال، جف مگز، رئیس دفتر و مشاور ارشد جان هورگان (نخست‌وزیر فقید ان‌دی‌پی)، هشدار داده است که رهبر دائمی بعدی این حزب با یک چالش حیثیتی بزرگ روبه‌روست. او اشاره کرد که هورگان دولت را با ۵٫۷ میلیارد دلار مازاد بودجه به ایبی تحویل داده بود، اما جهش کسری بودجه به نزدیک به ۱۴ میلیارد دلار در دوران ایبی، اعتبار ان‌دی‌پی در مدیریت مالی را نزد طبقهٔ متوسط به‌شدت خدشه‌دار کرده و بازسازی این اعتماد، پیش‌شرط بازگشت نیودموکرات‌ها به قدرت خواهد بود.
کارنامهٔ صدسالهٔ قدرت در بریتیش کلمبیا؛ تسلط تاریخی راست بر چپ
هرچند پیروزی دورکسون نخستین دولت با نام رسمی «حزب محافظه‌کار» پس از پیروزی سایمون فریزر تالمی در سال ۱۹۲۸ به شمار می‌رود، اما بررسی کارنامهٔ صد سال گذشتهٔ استان (۱۹۲۶ تا ۲۰۲۶) نشان می‌دهد که سیاست بریتیش کلمبیا در این یک سده به‌طور قاطع در اختیار دولت‌های راست‌گرا و راست میانه بوده است. ویژگی تاریخی سیاست در بی‌سی آن است که نیروهای طرفدار اقتصاد بازار آزاد، هر زمان که با خطر قدرت‌گرفتن چپ‌گرایان روبه‌رو شده‌اند، زیر پرچم یک حزب واحد یا ائتلاف احزاب گرد آمده‌اند.
در طول صد سال گذشته، جریان چپ‌گرا و چپ میانه که در حزب نیودموکرات (NDP) خلاصه می‌شود، تنها در سه مقطع تاریخی و در مجموع به‌مدت ۲۲ سال قدرت را در دست داشته است: نخستین بار دولت سه‌سالهٔ دیو بَرِت از ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۵، بار دوم دورهٔ ده‌سالهٔ دههٔ ۱۹۹۰ (از ۱۹۹۱ تا ۲۰۰۱ با چهار نخست‌وزیر یعنی مایک هارکورت، گلن کلارک، دن میلر و اوجال دوسانج) و بار سوم دورهٔ نه‌سالهٔ اخیر از ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۶ به‌رهبری جان هورگان و دیوید ایبی.
در نقطهٔ مقابل، احزاب راست میانه و راست‌گرا در ۷۸ سال از صد سال گذشته (در قالب ۷ دورهٔ تاریخی و ۲۲ پیروزی انتخاباتی) بر بریتیش کلمبیا حکومت کرده‌اند. این روند شامل حکومت لیبرال‌های سنتی در سال‌های ۱۹۲۶ تا ۱۹۲۸ و ۱۹۳۳ تا ۱۹۴۱، دولت محافظه‌کار تالمی از ۱۹۲۸ تا ۱۹۳۳، و سپس «ائتلاف» یازده‌سالهٔ لیبرال‌ها و محافظه‌کاران از ۱۹۴۱ تا ۱۹۵۲ بود که صرفاً برای سدکردن راه حزب سوسیالیست CCF شکل گرفت. پس از آن، حزب راست‌گرای «سوشال کردیت» (اعتبار اجتماعی) به‌رهبری دبلیو. ای. سی. بِنِت به‌مدت بیست سال پیاپی (۱۹۵۲ تا ۱۹۷۲) و سپس در دورهٔ دوم خود به‌مدت شانزده سال دیگر (۱۹۷۵ تا ۱۹۹۱) قدرت را قبضه کرد. با افول سوشال کردیت، ائتلاف راست میانه به درون «حزب لیبرال بی‌سی» به‌رهبری گوردون کمپبل و کریستی کلارک کوچ کرد و شانزده سال دیگر (۲۰۰۱ تا ۲۰۱۷) حکومت را در دست داشت. اکنون در سال ۲۰۲۶، همان ائتلاف بزرگِ غیرچپ بار دیگر زیر نام تاریخی «حزب محافظه‌کار» به قدرت بازگشته است تا کفهٔ ترازوی یک سدهٔ اخیر با نسبت ۷۸ سال در برابر ۲۲ سال به‌سود جناح راست و میانهٔ بازار آزاد، باقی بماند.
تاریخ سوگند، تغییرات کلیدی و تکذیب شایعهٔ تغییر رهبری
لورن دورکسون روز دوشنبه ۲ نوامبر در نخستین نشست فراکسیون خود در ویکتوریا (که اکنون با شمارش نهایی به ۶۴ نماینده رسیده است) اعلام کرد که مراسم سوگند نمایندگان جدید در روز پنجشنبه ۱۹ نوامبر و مراسم سوگند نخست‌وزیر و کابینهٔ جدید در روز جمعه ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶ برگزار خواهد شد. او علاوه بر کیم هندرسون که ریاست تیم انتقال قدرت را بر عهده دارد، دیمیتری پانتازوپولوس، استراتژیست باسابقهٔ سیاسی، را نیز به‌عنوان رئیس دفتر نخست‌وزیر منصوب کرده است.
دولت جدید قصد دارد تغییرات بزرگی را کلید بزند. دورکسون در نخستین مصاحبه‌های پس از پیروزی تأکید کرد که قوانین جنجالی مسکن دولت ایبی (به‌ویژه قانون ۴۴ دربارهٔ تراکم‌سازی اجباری در زمین‌های تک‌واحدی و اهداف اجباری ساخت مسکن) را لغو می‌کند و تصمیم‌گیری دربارهٔ پهنه‌بندی شهری را به شهرداری‌ها بازمی‌گرداند. افزایش معافیت پایهٔ مالیات بر درآمد به ۳۲ هزار دلار، لغو برنامهٔ اقلیمی CleanBC، تسریع مجوزهای ال‌ان‌جی و معدن، ساخت پل ۱۰ خطه به‌جای تونل جورج مسی، پایان برنامهٔ «تأمین امن» مواد مخدر، و لغو قانون DRIPA و برنامهٔ آموزشی SOGI 123 از دیگر محورهای اصلی برنامهٔ ۷۱صفحه‌ای اوست.
در بُعد درون‌حزبی نیز، اگرچه اساس‌نامهٔ کنونی حزب محافظه‌کار رهبر موقت را از نامزدی برای رهبری دائمی منع می‌کند، اما هیئت‌مدیرهٔ حزب متعهد به اصلاح اساس‌نامه برای ابقای دورکسون شده است. در جریان انتخابات، حزب ان‌دی‌پی مدعی شده بود که کارولین الیوت (نمایندهٔ منتخب وست ونکوور-کاپیلانو و نفر دوم رقابت پیشین رهبری حزب محافظه‌کار) و آرون گان (نمایندهٔ محافظه‌کار مجلس فدرال) قصد دارند پس از انتخابات، دورکسون را کنار بزنند و رهبری حزب را تصاحب کنند؛ ادعایی که الیوت و گان هر دو قاطعانه آن را رد کردند و با اعلام حمایت کامل از رهبری دائمی دورکسون، آن شایعات را ناشی از استیصال انتخاباتی نیودموکرات‌ها خواندند. اکنون چالش اصلی دورکسون پس از ۲۰ نوامبر، حفظ انضباط در فراکسیون بزرگ ۶۴ نفرهٔ خود، مهار کسری بودجهٔ ۱۳٫۸ میلیارد دلاری هم‌زمان با کاهش مالیات‌ها، و مقابله با تعرفهٔ ۳۵ درصدی آمریکا بر چوب نرم بریتیش کلمبیا خواهد بود.
