سهشنبهٔ این هفته، ۴ نوامبر ۲۰۲۵، دولت لیبرال مارک کارنی نخستین بودجهٔ خود را ارائه کرد.این سند ۴۰۶ صفحهای، جزئیات میلیاردها دلار کاهش بودجه و سرمایهگذاریهای پیشنهادی را که با هدف تحریک رشد و بهرهوری در بحبوحهٔ عدم قطعیت مبادلات تجاری و اقتصاد رو به افول انجام میشود، شرح میدهد.
این بودجه برای سال مالی ۲۶-۲۰۲۵ کسریای معادل ۷۸ میلیارد دلار را پیشبینی میکند؛ رقمی که انتظار میرود در سال مالی آینده به ۶۵ میلیارد دلار کاهش یابد و سپس تا سال ۳۰-۲۰۲۹ بهتدریج به ۵۷ میلیارد دلار برسد.
بودجهٔ جدید همچنین شامل حدود ۱۴۱ میلیارد دلار هزینهٔ جدید در پنج سال آینده است که بخشی از آن با میلیاردها دلار کاهش و صرفهجویی جبران خواهد شد.
این بودجه وعده میدهد که پول مالیاتدهندگان بیشتر صرف «زیرساختهای ملی، انرژی پاک، نوآوری، بهرهوری و هزینههای عملیاتی روزمره» شود. این بودجه همچنین وعده میدهد که این «نظم جدید» به حفاظت از مزایای اجتماعی کمک خواهد کرد.
طبق این بودجه، خدمات عمومی شاهد کاهش حدود ۴۰ هزار موقعیت شغلی در سالهای آینده خواهد بود. پیشبینی میشود که تا سال ۲۹-۲۰۲۸ شمار کارکنان دولت به ۳۳۰ هزار نفر برسد، درحالیکه سال گذشته این رقم ۳۶۸ هزار نفر بود.
برای مقابله با چشمانداز اقتصادی ضعیف، دولت میگوید قصد دارد رشد را «بهشدت تسریع کند» و متعهد میشود که «محیط سرمایهگذاری کانادا را رقابتیتر از ایالات متحده» سازد.
بودجهٔ جدید ۲۱۴ میلیون دلار برای پنج سال آینده اختصاص میدهد و هدف آن، تصویب پروژههای مواد معدنی حیاتی و آغاز ساخت خط قطار پرسرعت بین دو شهر تورنتو و کبک در چهار سال آینده است، یعنی چهار سال زودتر از برنامهریزی پیشین.
این بودجه همچنین شامل ۵۱ میلیارد دلار طی ده سال برای زیرساختهای محلی ازجمله مسکن، جادهها، آب و فاضلاب، و مراکز درمانی است. دولت میگوید این طرحها هزاران شغل ایجاد خواهد کرد.
بودجهٔ ۲۰۲۵ اهداف پذیرش مهاجران را کاهش دهد. طبق برنامهٔ جدید پذیرش اقامت موقت از ۶۷۳٬۶۵۰ نفر در سال ۲۰۲۵ به ۳۸۵٬۰۰۰ نفر در سال ۲۰۲۶ کاهش مییابد. همچنین برنامههای مهاجرتی برای سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸، پذیرش اقامت دائم را در سطح ۳۸۰٬۰۰۰ نفر در سال نگه خواهد داشت، درحالیکه این رقم برای ۲۰۲۵ معادل ۳۹۵٬۰۰۰ نفر بود.
طبق این بودجه دولت اقدامی یکباره برای تسریع انتقال حداکثر ۳۳٬۰۰۰ دارندهٔ مجوز کار به اقامت دائم در سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ انجام میدهد، و یادآور میشود که «این کارگران پیوندهای محکمی با جوامع خود برقرار کردهاند، مالیات میپردازند و به ساختن اقتصادی نیرومند برای کانادا کمک میکنند.»
برای پرکردن کمبود نیروی کار، طرح لیبرالها شامل ایجاد «صندوق اقدام برای بهرسمیتشناختن مدارک تحصیلی خارجی» است تا با همکاری استانها و قلمروها، شفافیت، سرعت و هماهنگی بیشتری در روند تأیید مدارک خارجی ایجاد شود.
بودجهٔ جدید وعدهٔ افزایش چشمگیری در هزینههای دفاعی میدهد. کارنی پیشتر، پس از وعدهٔ تحقق هدف ناتو مبنی بر اختصاص ۲٪ از تولید ناخالص داخلی تا ۳۱ مارس و ۵٪ تا سال ۲۰۳۵، ۹٫۳ میلیارد دلار را متعهد شده بود. بودجهٔ ۲۰۲۵ مبلغ ۸۱٫۸ میلیارد دلار برای هزینههای دفاعی در پنج سال آینده اختصاص میدهد، یعنی حدود ۷۲ میلیارد دلار بیش از میزان متعهدشده.
یکی از پرسشهای مهم پیش از انتشار بودجه این بود که آیا کارنی سقف انتشار گازهای آلاینده در بخش نفت و گاز را لغو خواهد کرد یا نه. بودجه میگوید بازارهای مؤثر کربن، مقررات پیشرفتهتر در مورد متان در بخش نفت و گاز، و بهکارگیری گستردهٔ فناوریهایی مانند جذب و ذخیرهٔ کربن «شرایطی ایجاد خواهند کرد که دیگر نیازی به سقف انتشار گازهای نفت و گاز نباشد.»
بودجهٔ ۲۰۲۵ پیشنهاد میکند که امسال ۱۵۰ میلیون دلار به سیبیسی/رادیو کانادا اختصاص یابد تا «وظیفهٔ خدمت به مردم و بازتاب بهتر نیازهای کاناداییها» را تقویت کند.
همچنین دولت دو مالیات لوکس را لغو میکند؛ نخست، مالیات یکدرصدی بر مالکیت خانههای خالی یا کماستفاده در کانادا که از ژانویهٔ ۲۰۲۲ اعمال شد، و دوم، مالیات بر هواپیماهای بالای ۱۰۰ هزار دلار و قایقهای بالای ۲۵۰ هزار دلار. دولت میگوید این اقدامات با هدف «سادهسازی نظام مالیاتی کانادا» و کاهش هزینههای انطباق مالیاتی برای شهروندان و هزینههای اداری برای دولت انجام میشود.
همزمان با انتشار بودجهٔ جدید، کریس دِآنترمانت، نمایندهٔ مجلس فدرال از نوا اسکوشیا، اعلام کرد که از فراکسیون حزب محافظهکار خارج شده و به حزب لیبرال میپیوندد زیرا احساس میکند دیگر با حزبِ تحت رهبری پیِر پوئلیور و رویکرد «منفی» او در سیاست همسو نیست. او گفت نمایندگان محافظهکار دیگری هم هستند که «در همین وضعیت قرار دارند» و ممکن است به او بپیوندند و به حزب لیبرال ملحق شوند.
پیِر پوئلیور، رهبر حزب محافظهکار، در واکنش به بودجهٔ جدید گفت: «ما محافظهکاران نمیتوانیم از این بودجهٔ پرهزینهٔ لیبرالها حمایت کنیم.»
از سوی دیگر، ایو فرانسوا بلانشه، رهبر بلاک کبکوآ، گفت در بودجهای که دولت لیبرال ارائه کرده، هیچ مورد از خواستههای فراکسیون او وجود ندارد و بعید میداند که حزبش به بودجهٔ لیبرالها رأی دهد.
دان دیویس، رهبر موقت حزب اندیپی، گفت حزبش در مطالعه و بررسی بودجهٔ فدرال ۲۰۲۵، با ذینفعان مشورت و با کاناداییها صحبت خواهد کرد تا ببیند آیا این بودجه از دیدگاه آنها برای قشر کارگر/کارمند کار میکند یا خیر.
بهاین ترتیب به نظر میرسد دولت اقلیت لیبرال که برای تصویب بودجهٔ پیشنهادیاش فقط به دو رأی دیگر نیاز دارد، تنها میتواند به همراهی حزب اندیپی امید داشته باشد.
حال باید تا ۱۷ نوامبر که مجلس به بودجه رأی خواهد داد، منتظر ماند و دید آیا دولت لیبرال از این سد به سلامت عبور خواهد کرد یا اینکه کاناداییها باید پیش از کریسمس بار دیگر به پای صندوقهای رأی بروند…
