مسعود سخاییپور، LJI Reporter – ونکوور
بعدازظهر سهشنبه، ۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، شهری کوچک و دورافتاده در شمال بریتیش کلمبیا که بسیاری آن را شهری زیبا و آرام میشناختند، ناگهان وارد کابوسی شد که بیشتر کاناداییها آن را تنها در خبرهایی از مرزهای جنوبی کشور میشنوند؛ تیراندازی مرگبار در یک مدرسه. آنچه در دبیرستان تامبلر ریج رخ داد، نهتنها یک حادثهٔ جنایی، بلکه یک شوک ملی بود؛ رویدادی که بهسرعت از مرزهای یک جامعهٔ کوچک فراتر رفت و بار دیگر بحثهایی را دربارهٔ امنیت مدارس، سلامت روان، و سیاستهای کنترل سلاح در کانادا، زنده کرد.
چه اتفاقی افتاد؟
طبق گزارش رسمی پلیس سوارهنظام سلطنتی کانادا (RCMP)، حدود ساعت ۱:۲۰ بعدازظهر بهوقت غرب کانادا، پلیس تامبلر ریج گزارشی از «تیراندازی فعال» در دبیرستان شهر دریافت کرد و بلافاصله هشدار عمومی پلیس (PIPA) صادر شد. مأموران محلی RCMP بهفاصلهٔ دو دقیقه از تماس اولیه وارد دبیرستان شدند.
در ادامه، پلیس اعلام کرد مهاجم، جوانی ۱۸ ساله بهنام جِسی وَن روتْسِلار بود، که پیکرش در داخل مدرسه پیدا شد و پلیس باور دارد که مرگ او بر اثر خودکشی بوده است. بنا بر اعلام پلیس، دو سلاح گرم (یک سلاح بلند و یک سلاح کمریِ تغییریافته) در محل کشف شده است. همزمان بیش از ۱۰۰ دانشآموز و کارکنان مدرسه به یک مرکز اجتماعی منتقل شدند تا روند تخلیه و بررسی تهدیدهای احتمالی انجام شود.
RCMP در بهروزرسانی رسمی خود اعلام کرد که در مجموع ۹ نفر ازجمله مهاجم جان باختهاند. قربانیانِ مدرسه شامل یک آموزگار زن ۳۹ ساله، سه دانشآموز دختر ۱۲ ساله و دو دانشآموز پسر ۱۲ و ۱۳ ساله بودهاند. همچنین دو قربانی دیگر، یک زن ۳۹ ساله و یک پسر ۱۱ ساله، در خانهای در همان شهر پیدا شدند؛ مادر و برادرخواندهٔ مهاجم که وی آنها را پیش از رفتن بهسوی مدرسه به قتل رسانده بود.
در میان مجروحان، دو نفر، یک دختر ۱۲ ساله و یک زن ۱۹ ساله، با آمبولانس هوایی به بیمارستان منتقل شدند و RCMP گفته است که وضعیت هر دو وخیم است.
جِسی وَن روتْسِلار در زمان تولد پسر بوده است، اما از شش سال پیش روند تغییر جنسیت به دختر را آغاز کرده بود.
در ساعات اولیه، RCMP یک هشدار اضطراری محلی صادر کرد و از ساکنان خواست در خانه بمانند، درها را قفل کنند و از ورود به آن منطقه دوری کنند. سپس عصر همان روز پلیس اعلام کرد هشدار رسمی لغو شده و تهدید دیگری برای عموم وجود ندارد.
در بخش درمانی، نورثرن هلث (Northern Health) اعلام کرد مرکز درمانی تامبلر ریج با احتمال پذیرش مصدومان در جریان عملیات پلیس در حالت آمادهباش قرار گرفت و هماهنگیهای لازم انجام شد.
منطقهٔ آموزشی ۵۹ نیز خبر داد که دبیرستان تامبلر ریج و مدرسهٔ ابتدایی شهر تا پایان هفته تعطیل خواهد بود و اطلاعات مربوط به حمایتهای روانی و اجتماعی از طریق کانالهای رسمی اطلاعرسانی خواهد شد.
واکنش دولتها: «اندوه ملی» و حضور میدانی در شهر
در سطح استانی، دولت بریتیش کلمبیا اعلام کرد نخستوزیر استان، دیوید اِبی، همراه با وزیر ایمنی عمومی و دادستانی کل (Public Safety and Solicitor General) برای دیدار با افراد آسیبدیده، رهبران محلی و مسئولان حاضر در منطقه، به تامبلر ریج سفر کرده است.
در کنار آن، دولت استان صفحهای رسمی با عنوان «حمایت از مردم در پی فاجعهٔ تامبلر ریج» منتشر کرد و دربارهٔ راههای دریافت کمک، حمایت از کودکان و کنارآمدن با رویدادهای تروماتیک اطلاعرسانی کرد.
در سطح فدرال نیز نخستوزیر کانادا در مجلس عوام دربارهٔ این تراژدی سخن گفت و بر همدردی ملی با خانوادههای قربانیان و جامعهٔ محلی تأکید کرد. این پیامها در کنار سکوت و ادای احترام در نهادهای رسمی نشان میداد که ماجرا صرفاً یک خبر محلی نیست؛ یک زخم ملی است.
چرا این حادثه تا این حد تکاندهنده است؟
کانادا کشوری است که از نظر بسیاری از شهروندانش، امنیت عمومی، و مدرسه بهعنوان یک فضای امن، جزو بدیهیات زندگی روزمره است. همین تصورِ ریشهدار باعث میشود هر حادثهای از جنس تیراندازی در مدرسه، اثر روانیِ بسیار گستردهتری داشته باشد، بهخصوص وقتی در شهری کوچک اتفاق میافتد؛ شهری که روابط انسانی نزدیکتر است و تقریباً «همه همدیگر را میشناسند».
از نظر تاریخی هم حافظهٔ جمعی کانادا نسبت به خشونتهای جمعی حساس است. «کشتار ۱۹۸۹ دانشکدهٔ پلیتکنیک مونترآل» که به کشتهشدن ۱۴ زن انجامید، آنقدر بر فرهنگ عمومی اثر گذاشت که بعدها «روز ملی یادبود و اقدام علیه خشونت علیه زنان» در پی آن شکل گرفت و هنوز هم هر سال این کشتار جمعی یادآوری میشود. همچنین کانادا هنوز خاطرهٔ تلخ «حملهٔ مرگبار نوا اسکوشیا در ۲۰۲۰» را فراموش نکرده است.
وقتی حادثهای مانند تامبلر ریج رخ میدهد، جامعه بهطور طبیعی این پرسش را مطرح میکند: «پس با وجود قوانین سختگیرانهتر، چطور چنین چیزی ممکن شد؟»
بحثی که دوباره باز میشود: سلاح، مجوز، و پیشگیری
کانادا قوانین فدرال مشخصی دربارهٔ سلاح گرم دارد، ازجمله «قانون سلاح گرم» (Firearms Act) که چارچوب کلیِ مجوزها، ثبت و مقررات را تعریف میکند.
دولت فدرال در سالهای اخیر نیز بارها از «تقویت کنترل سلاح» سخن گفته و در وبسایت «Public Safety Canada» دربارهٔ رویکردهای جدید برای کاهش خشونت با سلاح اطلاعرسانی کرده است.
اما در کنار سیاستگذاری، یک واقعیت دردناک هم وجود دارد: هیچ قانون و هیچ سیستم امنیتیای نمیتواند «صفرِ مطلق» بسازد. آنچه پس از هر فاجعه اهمیت پیدا میکند، کاهش احتمال تکرار، تشخیص زودهنگام خطر، و داشتن شبکههای حمایتی قوی برای افراد در زمان بحران است، بهخصوص در جوامع کوچک که دسترسی به خدمات تخصصی سلامت روان گاهی دشوارتر است.
در کانادا، نوجوانان بین ۱۲ تا ۱۷ سال میتوانند برای مجوز حمل سلاح گرم خردسالان درخواست دهند که به آنها اجازه میدهد سلاحهای گرم بدون محدودیت را برای اهداف تأییدشده، مانند یادگیری نحوهٔ استفاده از سلاح گرم، مسابقات تیراندازی، شکار یا تمرین تیراندازی، قرض بگیرند.
بهگفتهٔ RCMP، وَن روتْسِلار مجوز حمل سلاح گرم داشت که البته در سال ۲۰۲۴ منقضی شده بود. سخنگوی RCMP گفت که سلاحهای گرم دو سال پیش از خانهٔ این خانواده طبق قانون جزا توقیف شده بودند، اما مالک قانونی سلاحها درخواست بازگرداندن آنها را کرده بود.
بهگفتهٔ RCMP، این خانواده بارها سابقهٔ حضور پلیس در محل سکونتشان را داشتهاند و برخی از تماسها مربوط به مسائل مربوط به سلامت روان بوده است، ازجمله موردی که طی آن مظنون طبق قانون سلامت روان دستگیر و برای ارزیابی به بیمارستان منتقل شد.
بعد از شوک: ترمیم جمعی و مسئولیت عمومی
گزارشهای رسمی دولت استان دربارهٔ حمایت از خانوادهها و نوجوانان، و همچنین اعلام آمادهباش و هماهنگی درمانی در منطقه، یک پیام روشن دارد: جامعه تنها نمیماند.
در عین حال، نقش مدرسه و منطقهٔ آموزشی در مدیریت بحران و حمایت روانی از دانشآموزان و خانوادهها تعیینکننده است؛ نامهها و اطلاعیههای منطقهٔ آموزشی نشان میدهد که تعطیلی مدرسه فقط یک تصمیم اداری نیست، بلکه بخشی از روند سوگواری و مراقبت جمعی است.
برای بسیاری از کاناداییها، این حادثه یادآور یک حقیقت تلخ است: حتی دورافتادهترین و آرامترین شهرها هم مصونیت مطلق ندارند. اما در همان حال، واکنش سریع نیروهای امدادی، همراهی دولتها، و بسیج خدمات حمایتی نشان میدهد جامعهٔ کانادایی چگونه در لحظههای بحران تلاش میکند از دلِ شوک، بهسمت ترمیم حرکت کند.
