دکتر حسام دهقانی – ونکوور
در سال ۲۰۲۷، ششمین دورهٔ «همایش بینالمللی آموزش زبان و ادبیات فارسی» در حالی در دانشگاه بریتیش کلمبیا برگزار خواهد شد که این رویداد علمی-فرهنگی به دهمین سال شکلگیری خود نزدیک میشود؛ مسیری که از سال ۲۰۱۷ به ابتکار و تلاشهای علمی دکتر مهبد غفاری در دانشگاه کمبریج آغاز شد و امروز به یکی از مهمترین و اثرگذارترین بسترهای گفتوگوی جهانی در حوزهٔ آموزش زبان فارسی بدل شده است. این همایش نهتنها گردهماییای تخصصی برای پژوهشگران و مدرسان این حوزه است، بلکه بهتدریج به نهادی مرجع برای تعیین جهتگیریها، استانداردها و اولویتهای آموزش زبان فارسی در سطح بینالمللی تبدیل شده است.
همانگونه که در فراخوان رسمی این دوره آمده است، این همایش با مشارکت دانشگاه کمبریج و دانشگاه بریتیش کلمبیا، از تاریخ ۲۲ تا ۲۴ آوریل ۲۰۲۷ در شهر ونکوور برگزار میشود و تمرکز ویژهای بر یکی از مهمترین تحولات عصر حاضر، یعنی نقش فزایندهٔ هوش مصنوعی در آموزش زبان دارد. این انتخاب موضوعی، نشاندهندهٔ درک عمیق برگزارکنندگان از شرایط حساس و گذار تاریخیای است که نظامهای آموزشی در سراسر جهان با آن مواجهاند.
در دههٔ اخیر، پیشرفتهای چشمگیر در حوزهٔ هوش مصنوعی، بهویژه در زمینهٔ پردازش زبان طبیعی، ابزارهای ترجمهٔ ماشینی، و تولید متن و آموزش دیجیتال، بنیانهای سنتی آموزش زبان را به چالش کشیده است. در چنین شرایطی، این پرسش بنیادین مطرح میشود که جایگاه معلم، نقش تعامل انسانی، و مفهوم یادگیری معنادار در کلاسهای زبان چگونه باید بازتعریف شود. همایش پیشرو دقیقاً در همین نقطهٔ حساس وارد میشود و تلاش دارد با گردهمآوردن متخصصان از سراسر جهان، به بازاندیشی در این مفاهیم بپردازد و راهکارهایی عملی و آیندهنگر ارائه دهد.
یکی از مهمترین ویژگیهای این همایش، نقش آن در «دستورکارسازی» برای آموزش زبان فارسی در سطح جهانی است. برخلاف بسیاری از گردهماییهای علمی که صرفاً به ارائهٔ نتایج پژوهشها محدود میشوند، این همایش بهطور فعال در شکلدهی به گفتمان غالب این حوزه نقش ایفا میکند. موضوعاتی چون آموزش انسانمحور در عصر هوش مصنوعی، طراحی مواد آموزشی نوین، افزایش انگیزهٔ زبانآموزان، و شیوههای نوین ارزشیابی، همگی نشاندهندهٔ تلاشی هماهنگ برای پاسخگویی به نیازهای واقعی و فوری جامعهٔ آموزشیاند. از این منظر، تصمیمات و مباحث مطرحشده در این همایش، میتوانند تأثیری مستقیم بر برنامههای درسی، روشهای تدریس، و حتی سیاستگذاریهای آموزشی در دانشگاهها و مراکز آموزش زبان در سراسر جهان داشته باشند.
میزبانی دانشگاه بریتیش کلمبیا در این دوره نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است. این دانشگاه با برخورداری از یکی از فعالترین و بزرگترین برنامههای آموزش زبان فارسی در خارج از کشورهای فارسیزبان، بستر مناسبی برای برگزاری چنین رویداد مهمی فراهم کرده است. حضور چندین عضو هیئت علمی متخصص، زیرساختهای آموزشی پیشرفته، و جامعهای پویا از دانشجویان علاقهمند، این مرکز را به یکی از قطبهای اصلی مطالعات ایرانی و آموزش زبان فارسی در آمریکای شمالی تبدیل کرده است.
افزون بر این، برگزاری همایش در شهر ونکوور، تأثیرات قابلتوجهی بر جامعهٔ فارسیزبان این منطقه خواهد داشت. استان بریتیش کلمبیا، بهویژه شهر ونکوور، میزبان یکی از بزرگترین و فعالترین جوامع ایرانی خارج از کشور است. در این میان، مدارس فارسی، مراکز فرهنگی، و معلمان فعال در این حوزه، همواره با چالشهایی چون کمبود منابع آموزشی بهروز، نبودِ دورههای تخصصی توانمندسازی، و فاصله با تحولات علمی روز مواجه بودهاند. این همایش فرصتی کمنظیر فراهم میآورد تا این گروهها بهطور مستقیم با تازهترین دستاوردهای علمی آشنا شوند، با متخصصان بینالمللی ارتباط برقرار کنند، و از کارگاههای عملی و کاربردی بهرهمند شوند.
کارگاههای این همایش، که بهعنوان یکی از بخشهای کلیدی آن طراحی شدهاند، نقش مهمی در انتقال دانش و مهارتهای عملی ایفا میکنند. این کارگاهها نهتنها به معرفی نظریههای جدید آموزشی میپردازند، بلکه بهطور مشخص بر آموزش مهارتهایی تمرکز دارند که معلمان برای مواجهه با شرایط جدید، بهویژه در عصر هوش مصنوعی، به آنها نیاز دارند. از طراحی مواد آموزشی خلاقانه و انسانمحور گرفته تا استفادهٔ مؤثر و انتقادی از ابزارهای هوش مصنوعی در کلاس درس، این کارگاهها میتوانند بهطور مستقیم کیفیت آموزش زبان فارسی را در سطوح مختلف ارتقا دهند.
در چنین بستری، اهمیت حمایت مالی از این همایش بیش از پیش آشکار میشود. برگزاری رویدادی در این سطح، با مشارکت پژوهشگران بینالمللی، نیازمند منابع مالی قابلتوجهی است تا بتواند از نظر علمی، اجرایی و تجربی در بالاترین سطح ممکن برگزار شود. در مراحل ابتدایی برنامهریزی، میزان و کیفیت حمایتهای مالی میتواند نقش تعیینکنندهای در شکلگیری ساختار همایش، جذب سخنرانان برجسته، برگزاری کارگاههای تخصصی، و فراهمآوردن امکانات مناسب برای شرکتکنندگان ایفا کند.
حمایت از این همایش، صرفاً یک کمک مالی نیست، بلکه مشارکت در یک پروژهٔ فرهنگی-علمی با تأثیرات بلندمدت و در سطح جهانی است. حامیان این رویداد این فرصت را خواهند داشت که نام و هویت خود را در کنار یکی از مهمترین ابتکارات جهانی در حوزهٔ آموزش زبان فارسی مطرح کنند. وبسایت رسمی همایش، که هماکنون فعال است و اطلاعات مربوط به برنامهها، سخنرانان و حامیان را منتشر میکند، بستری بینالمللی برای معرفی نهادها و افرادی فراهم میآورد که در این مسیر نقشآفرینی میکنند. حضور در این فضا، نهتنها نشاندهندهٔ تعهد به فرهنگ و زبان فارسی است، بلکه میتواند به تقویت جایگاه اجتماعی و بینالمللی حامیان نیز کمک کند.
در نهایت، باید تأکید کرد که این همایش در لحظهای حساس از تاریخ آموزش زبان فارسی برگزار میشود؛ لحظهای که در آن، فناوریهای نوین میتوانند هم تهدیدی برای روشهای سنتی باشند و هم فرصتی بیسابقه برای نوآوری و گسترش. انتخاب مسیر درست در این نقطهٔ عطف، نیازمند گفتوگو، هماندیشی و همکاری گسترده است – و این دقیقاً همان فضاییست که این همایش فراهم میآورد.
از اینرو، از همهٔ علاقهمندان، نهادهای فرهنگی، و حامیان بالقوه دعوت میشود تا با حمایت از این رویداد، در شکلدهی به آیندهٔ آموزش زبان فارسی سهمی فعال داشته باشند. برای کسب اطلاعات بیشتر دربارهٔ همایش و شیوههای مشارکت، میتوان به وبسایت رسمی آن مراجعه کرد:
همچنین، علاقهمندان به حمایت مستقیم، میتوانند با دکتر حسام دهقانی در دانشگاه بریتیش کلمبیا به آدرس hessam.dehghani@ubc.ca تماس حاصل نمایند. بیتردید، مشارکت در این رویداد، سرمایهگذاریای ارزشمند در حفظ، گسترش و بالندگی زبان و فرهنگ فارسی در سطح جهانی خواهد بود.