سیما غفارزاده – ونکوور
طی هفتهٔ گذشته، استان بریتیش کلمبیا در حال دستوپنجه نرمکردن با یکی از مهیبترین آتشسوزیهای جنگلی سالهای اخیر بوده است. آتشسوزی موسوم به «بالد رِنج» که عصر جمعه هفتم اوت در نزدیکی سامِرلَند در درهٔ اوکاناگان آغاز شد، طی یک شب بهطرز انفجاری گسترش یافت، کل جمعیت سامرلند را وادار به تخلیه کرد و به درههای مجاور و حومهٔ پیچلَند نیز سرایت کرد. باد شدید و خشکیِ کمنظیرِ پوشش گیاهی موجب شده این آتشسوزی با سرعتی بیسابقه گسترش یابد.
با تشدید بحران، کلی گرین، وزیر مدیریت اضطراری و آمادگی اقلیمی بیسی، در هشتم اوت وضعیت فوقالعادهٔ استانی اعلام کرد. نخستوزیر دیوید ایبی در بیانیهای گفت این اقدام برای آن است که منابع لازم در اختیار نیروهای امداد ضروری گذاشته شود. علت آغاز آتش هنوز نامعلوم است و پلیس ضمن بررسی، از مردم خواسته از شایعهپراکنی دربارهٔ عامل احتمالی آن خودداری کنند.
تا سهشنبه یازدهم اوت، آتش «بالد رنج» بیش از ۱۷۸ کیلومترمربع را در بر گرفته و همچنان بهسوی اوکاناگان مرکزی پیش میرود. بیش از ۲۱ هزار نفر مشمول دستور تخلیهٔ اجباری و حدود ۱۱ هزار نفر دیگر مشمول هشدار تخلیهاند. آرسیامپی نیز مرگ زنی هشتادساله را در جریان فرار از آتش تأیید کرد؛ او نخستین قربانی رسمی این حادثه است.
صدها آتشنشان همراه با هلیکوپتر و ماشینآلات سنگین، و صد آتشنشان اعزامی از مکزیک، مشغول مهار آتشاند و ارتش کانادا نیز آمادهباش است. دولت استان همچنین بیش از هزار اتاق هتل در پنتیکتون، کلونا و وستکلونا برای اسکان آوارگان رزرو کرده و ظرفیت کارکنان خط تلفن کمک اضطراری برای پاسخگویی به حجم بیسابقهٔ تماسهای آخر هفته را بیست برابر افزایش داده است. بهگفتهٔ وزیر جنگلهای استان، راوی پارمار، تا زمان نگارش این یادداشت بیش از ۱۰۱ آتشسوزی فعال در بریتیش کلمبیا در جریان است و از ابتدای فصل، ۹۰۴ آتشسوزی نزدیک به ۳۹۰ هزار هکتار از جنگلهای استان را سوزاندهاند.
این بحران بار دیگر بحث دربارهٔ ریشهٔ آتشسوزیها را وارد فضای سیاسی استان کرد. حزب محافظهکار بیسی، دولت ایبی را به کندی در واکنش متهم کرد و خواستار اعلام فوری وضعیت اضطراری شد. رهبر این حزب، کری-لین فیندلی، پیش از آغاز آتش «بالد رنج» نیز مدیریت جنگلها از سوی دولت استانی نیودمکرات را «غفلت و سوءمدیریت» خوانده و گفته بود دولت بیش از حد شتابزده آتشسوزیها را معلول تغییرات اقلیمی جلوه میدهد تا از پاسخگویی دربارهٔ مدیریت جنگلها طفره برود. او همچنین برچسب یکسان «آتشسوزی جنگلی» برای همهٔ حریقها را نادرست دانست و برخی را عمدی خواند. بر پایهٔ آماری که شبکهٔ سیتیوی منتشر کرده، از میان نزدیک به ۱۵ هزار آتشسوزی ثبتشده در استان طی سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵، حدود ۵۶۰ مورد (کمتر از ۴٪) عمدی یا مشکوک تشخیص داده شدهاند.
از نظر مساحت کل، آتشسوزیِ ۲۰۲۶ هنوز به رکورد سال ۲۰۲۳ نرسیده است؛ سالی که با نزدیک به ۲۹ هزار کیلومترمربع وسعت آتشسوزی، تخریب حدود ۴۰۰ خانه و جانباختن شش آتشنشان، پرهزینهترین رویداد خسارات بیمه در تاریخ استان لقب گرفت. سال ۲۰۲۵ با نزدیک به ۸,۸۶۴ کیلومترمربع وسعت آتشسوزی و تخریب بیش از ۴۵۰ خانه در شوسواپ و اوکاناگان، و سال ۲۰۲۱ یعنی سال حریق ویرانگر لیتن، با ۸,۶۰۰ کیلومترمربع وسعت آتشسوزی و دو کشته، نیز از نظر مساحتِ کلی بزرگتر بودهاند. اما آنچه «بالد رنج» را متمایز میکند، سرعت خیرهکنندهٔ رشد آن است؛ بهگفتهٔ کارشناسان هواشناسی سیبیسی، این یکی از بیثباتترین آتشسوزیهاییست که استان تاکنون تجربه کرده، و انتظار میرود تا سپتامبر ادامه یابد.
فراتر از آمار، این بحران بار دیگر پرسشی قدیمی را پیش میکشد: چرا با وجود شواهد علمی روزافزون دربارهٔ نقش تغییرات اقلیمی در تشدید و طولانیترشدن فصلهای آتشسوزی، بسیاری از سیاستمداران از مواجهه با آن طفره میروند؟ بهگفتهٔ بنیاد دیوید سوزوکی، انکار تغییرات اقلیمی دیگر محدود به موضع صریح دولت آمریکا نیست؛ در کانادا نیز دولت مارک کارنی با این استدلال که سیاستهای اقلیمی «برای کاناداییها پرهزینهاند»، قیمتگذاری کربن و سقف آلایندگی صنعت نفت و گاز را کنار گذاشته و توسعهٔ گاز طبیعی مایع و خطوط لولهٔ نفت را در اولویت قرار داده است. الگوی مشابهی در واکنش سیاسی به بحران بریتیش کلمبیا نیز دیده میشود: بخشی از گفتمان سیاسی، بهجای بحث دربارهٔ نقش گرمایش زمین در خشکی بیسابقهٔ پوشش گیاهی، بهسمت مقصردانستن مدیریت جنگلها یا احتمال آتشافروزی عمدی سوق مییابد؛ رویکردی که هرچند گاه بر واقعیت استوار است، میتواند توجه از فوریت اقدام اقلیمی گستردهتر را کمرنگ کند و بار مسئولیت را از دوش تصمیمگیران سیاسی بردارد.
هزینهٔ این کوتاهی، بهگفتهٔ اقتصاددانان، فراتر از محیطزیست است. بهنوشتهٔ گلوب اند میل، خسارات بیمهٔ پرداختشده برای رویدادهای شدید آبوهوایی و آتشسوزیها تنها سال گذشته در کانادا از ۲٫۴ میلیارد دلار و در سطح جهانی از ۱۰۰ میلیارد دلار فراتر رفته، درحالیکه حجم وسیعی از خسارات مشمول بیمه نبودهاند. مؤسسهٔ اقلیمی کانادا هزینهٔ سالانهٔ این رویدادها را برای اقتصاد کشور نزدیک به ۲۵ میلیارد دلار برآورد میکند؛ رقمی که اگر روند کنونی ادامه یابد، میتواند تا پایان قرن بهمراتب افزایش یابد. تا زمانیکه این واقعیت اقتصادی، بهجای بازی سیاسی مقصریابی، مبنای تصمیمگیری قرار نگیرد، به نظر میرسد بریتیش کلمبیا و بسیاری از نقاط دیگر جهان باید خود را برای فصلهای آتشسوزی دشوارتری در سالهای پیش رو آماده کنند.