ترانه وحدانی – ونکوور

روز شنبه ۲۵ مهٔ ۲۰۲۴، مراسم کارزار جهانی حمایت از برابری جنسیتی در ایران در وست ونکوور برگزار شد. این مراسم در آستانهٔ چهل و یکمین سالروز اعدام ده زن بهایی در شیراز برگزار می‌شد و شامل نمایشگاه آثار هنری، سخنرانی و اجرای موسیقی بود.

در هجدهم ژوئن ۱۹۸۳، جمهوری اسلامی ایران ده زن بهایی را در یک شب در میدانی در شهر شیراز به دار آویخت. جرم آن‌ها امتناع از کنارگذاشتنِ اعتقاداتشان بود.

برای به‌حداکثررساندن وحشت و در تلاش برای متقاعدکردن زنان به انصراف از ایمانشان، آن‌ها را یکی‌یکی به‌دار آویختند و این کار از بزرگ‌ترین آن‌ها شروع شد. جوان‌ترین این زنان، ۱۷ سال داشت و بیشتر آن‌ها در دههٔ بیست زندگی‌شان بودند.

مونا محمودنژاد، ۱۷ ساله، رؤیا اشراقی، ۲۳ ساله (که همراه با مادرش عزت جانمی اشراقی اعدام شد)، سیمین صابری، ۲۴ ساله، شهین (شیرین) دالوند، ۲۵ ساله، اختر ثابت، ۲۵ ساله، مهشید نیرومند، ۲۸ ساله، زرین مقیمی ابیانه، ۲۹ ساله، طاهره ارجمند سیاوشی، ۳۰ ساله (که همسرش، جمشید سیاوشی، دو روز پیش از او اعدام شد)، نصرت غفرانی یلدائی، ۴۶ ساله (که فرزندش، بهرام یلدائی، دو روز پیش از او اعدام شد) و عزت جانمی اشراقی، ۵۷ ساله (که همراه دخترش، رؤیا اشراقی، اعدام شد و دو روز پیش از او شوهرش عنایت‌الله اشراقی اعدام شده بود)، ده زنی بودند که در هجدهم ژوئن ۱۹۸۳ در میدانی در شیراز به دار آویخته شدند.

گردانندگی برنامهٔ امسال را اشلی رابرتز بر عهده داشت که در بخشی از سخنان آغازین خود اعلام کرد دان بِل و شروین شهریاری از اعضای شورای شهر نورث ونکوور نیز در این برنامه حضور یافته‌اند. این برنامه چندین سخنران داشت ازجمله دکتر ناهید مظلوم، از اعضای خانواده‌های دو تن از زنان بهایی یادشده، و نیز دکتر شهرزاد ثابت، متخصص علوم سیاسی وابسته به دانشگاه نیویورک و محقق سابق در دانشگاه‌های هاروارد و پرینستون.

دکتر ناهید مظلوم که ساکن ونکوور است، مادرش، عزت جانمی اشراقی، و خواهرش رؤیا اشراقی، ازجمله زنان بهایی‌ای بودند که در ۱۸ ژوئن ۱۹۸۳ اعدام شدند. پدر او، عنایت‌الله اشراقی دو روز قبل در ۱۶ ژوئن ۱۹۸۳ اعدام شد. دکتر مظلوم و خانواده‌اش در آن زمان در آفریقا زندگی می‌کردند، بدون تلفن یا دیگر شیوه‌های ارتباطیِ در دسترس، یک ماه بعد وقتی تلگرامی به آن‌ها رسید، خبر را دریافت کردند.

دکتر مظلوم، دومین فرزند خانواده‌ای است با پنج خواهر و برادر. او تا پایان دورهٔ کارشناسی در ایران زندگی کرد و در سال ۱۳۵۵ قبل از انقلاب ایران را ترک کرد تا مدرک فوق لیسانس و دکتری خود را در رشتهٔ مشاوره اخذ کند. زمانی که او تحصیلات تکمیلی‌اش را به پایان رساند، ایران به کشوری متخاصم برای بهاییان تبدیل شده بود، بنابراین او و خانواده‌اش به نیجریه پناه بردند. پس از آن و پیش از اقامت دائم در کانادا در سال ۲۰۱۲، این خانواده در چندین کشور در جست‌وجوی شغل، امنیت و فرصت‌های خدماتی زندگی کردند، ازجمله چندین سال زندگی در مالاوی.

دکتر مظلوم پس از تعریف خاطراتی از خواهر و مادرش دربارهٔ دستگیری آن‌ها گفت که به‌مدت یک‌ماه هیچ‌کس از مکان عزیزانشان خبر نداشت و آن‌ها نیز چیزی دربارهٔ دنیای بیرون زندان نمی‌دانستند. سپس، آن‌ها به زندان دیگری منتقل شدند که در آنجا می‌توانستند هفته‌ای یک‌بار و به‌مدت پنج دقیقه ملاقاتی داشته باشند و با خانواده‌هایشان صحبت کنند، آن‌هم در حضور مأموران زندان. او گفت همهٔ آن زنان بهایی مورد بازجویی‌های فراوانی قرار گرفتند و پس از فشارها، شکنجه‌ها و تهدیدهایی که نسبت به آن‌ها روا داشته شد، آخرین چیزی که به آن‌ها گفته شد این بود که یا اسلام را انتخاب کنند یا اعدام… 

او در ادامهٔ‌ سخنانش گفت چهل سال پیش بهایی‌ها مورد هدف [حکومت] بودند، اما طی دهه‌های گذشته می‌بینیم که هر کسی که خواهان حقوق انسانی خود بوده، مورد هدف قرار گرفته است. بسیارانی به اتهامات واهی ازجمله مفسد فی‌الارض و جاسوسی علیه رژیم دستگیر، شکنجه و کشته شدند؛ همان اتهاماتی که بهاییان طی چهل سال گذشته به‌خاطرش محکوم شده‌اند، همان داستان… او گفت ما جان‌های زیادی را در ایران از دست داده‌ایم، ما مهساها، نیکاها و آیداها از دست داده‌ایم و این لیست همچنان ادامه دارد… او در پایان سخنانش گفت که درد ناشی از این ازدست‌دادن‌ها تنها برای خانواده‌های آن‌ها نیست، این همهٔ جامعه را تحت تأثیر قرار می‌دهد و تا زمانی که همهٔ ما رفاهِ انسانیت را به‌عنوان اصلی کلی در ذهنمان و فکرمان نهادینه نکنیم و تا زمانی که به نقش برابر زن و مرد در ساخت جامعه باور نداشته باشیم، به صلح و آرامش دست نخواهیم یافت. 

اقدام وحشیانهٔ اعدام این ده زن بهایی، جامعهٔ جهانی را شوکه کرد و منجر به موجی از درخواست‌ها برای آزادی زنان و مردان محکوم بهایی شد – کاری بی‌ثمر. از آن زمان، صدها زن بهایی دیگر به‌شدت مورد آزار و اذیت قرار گرفته‌اند. آن‌ها هم به‌عنوان زن و هم به‌عنوان بهایی با تبعیض مواجه شده‌اند. زنان بهایی که در مناصب برجستهٔ اجتماعی در کشور خدمت می‌کردند، از مشاغل خود اخراج، دستگیر و زندانی، شکنجه یا اعدام شدند. کسانی که زنده مانده بودند، از ورود به دانشگاه‌ها، مشاغل دولتی و تقریباً تمام جنبه‌های زندگی اجتماعی محروم بودند.

«داستان ما یکی است»، کارزاری است جهانی در شهرهای مختلف دنیا برای گرامیداشت زنان اعدام‌شده و مبارزات زنان با هر مذهب و پیشینه‌ای برای برابری جنسیتی که از چند دههٔ پیش آغاز شده و تا به امروز ادامه دارد.

برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ این کارزار از وب‌سایت آن دیدن کنید:

 https://www.ourstoryisone.bic.org

نوشته «داستان ما یکی است»  اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

مسعود سخایی‌پور، LJI Reporter – ونکوور

عکس‌ها: سیما غفارزاده

جامعهٔ جهانی بهایی در چهلمین سالروز اعدام ده زن بهایی در شیراز از آغاز کارزار جهانی حمایت از برابری جنسیتی در ایران با عنوان ‎#OurStoryIsOne خبر داد. 

«داستان ما یکی است»، کارزاری است برای گرامیداشت زنان اعدام‌شده و مبارزات زنان با هر مذهب و پیشینه‌ای برای برابری جنسیتی که از چند دههٔ پیش آغاز شده و تا به امروز ادامه دارد.

این کارزار به‌طور هم‌زمان در چندین شهر دنیا معرفی شد. در شهر ونکوور هم جامعهٔ بهاییان ونکوور روز جمعه ۱۶ ژوئن در پِلِی‌هاوس تیاتر (Playhouse Theatre) طی مراسمی یاد ده زن به‌‌دارآویخته‌شده را گرامی داشت و این کارزار را معرفی کرد. 

چهل سال پیش در هجدهم ژوئن ۱۹۸۳، جمهوری اسلامی ایران ده زن بهایی را در یک شب در میدانی در شهر شیراز به دار آویخت. جرم آن‌ها امتناع از کنارگذاشتنِ اعتقاداتشان بود.

برای به حداکثر رساندن وحشت و در تلاش برای متقاعدکردن زنان به انصراف از ایمانشان، آن‌ها یکی‌یکی به‌دار آویخته شدند و این کار از بزرگ‌ترین آن‌ها شروع شد. جوان‌ترینشان ۱۷ سال داشت در حالی‌که بیشتر آن‌ها در دههٔ بیست زندگی‌شان بودند.

مونا محمودنژاد، ۱۷ ساله، رؤیا اشراقی، ۲۳ ساله (که همراه با مادرش عزت جانمی اشراقی اعدام شد)، سیمین صابری، ۲۴ ساله، شهین (شیرین) دالوند، ۲۵ ساله، اختر ثابت، ۲۵ ساله، مهشید نیرومند، ۲۸ ساله، زرین مقیمی ابیانه، ۲۹ ساله، طاهره ارجمند سیاوشی، ۳۰ ساله (که همسرش، جمشید سیاوشی، دو روز پیش از او اعدام شد)، نصرت غفرانی یلدائی، ۴۶ ساله (که فرزندش، بهرام یلدائی، دو روز پیش از او اعدام شد) و عزت جانمی اشراقی، ۵۷ ساله (که همراه دخترش، رؤیا اشراقی، اعدام شد و دو روز پیش از او شوهرش عنایت‌الله اشراقی اعدام شده بود)، ده زنی بودند که در هجدهم ژوئن ۱۹۸۳ در میدانی در شیراز به دار آویخته شدند.

مادر و خواهر ناهید مظلوم، ساکن ونکوور، در بین ده زن اعدام‌شده، بودند. دو روز پیش از آن پدر ناهید هم اعدام شده بود. ناهید و خانواده‌اش در آن زمان در آفریقا زندگی می‌کردند، بدون تلفن یا دیگر شیوه‌های ارتباطیِ در دسترس، یک ماه بعد وقتی تلگرامی به آن‌ها رسید، خبر را دریافت کردند.

ناهید، دومین فرزند خانواده‌ای است با پنج خواهر و برادر. او تا پایان دورهٔ کارشناسی در ایران زندگی کرد و در سال ۱۳۵۵ قبل از انقلاب ایران را ترک کرد تا مدرک فوق لیسانس و دکتری خود را در رشتهٔ مشاوره اخذ کند. زمانی که او تحصیلات تکمیلی‌اش را به پایان رساند، ایران به کشوری متخاصم برای بهاییان تبدیل شده بود، بنابراین او و خانواده‌اش به نیجریه پناه بردند. پس از آن و پیش از اقامت دائم در کانادا در سال ۲۰۱۲، این خانواده در چندین کشور در جست‌وجوی شغل، امنیت و فرصت‌های خدماتی زندگی کردند ازجمله چندین سال زندگی در مالاوی.

مادر ناهید، عزت جانمی اشراقی، و خواهرش رؤیا اشراقی، دو تن از ده زن بهایی‌ای بودند که در ۱۸ ژوئن ۱۹۸۳ اعدام شدند. پدرش، عنایت‌الله اشراقی دو روز قبل در ۱۶ ژوئن ۱۹۸۳ اعدام شد.

به گفتهٔ خانم مظلوم، «به‌مدت یک‌ماه هیچ‌کس از مکان عزیزان ما خبر نداشت. خواهر ۱۸ ساله‌ام مسئولیت غیرقابل تصوری را بر عهده داشت که با مقامات پیگیری کند تا بفهمد آن‌ها به چه چیزی متهم شده‌اند و در کجا نگهداری می‌شوند، کاری که تقریباً بی‌نتیجه ماند. به ما گفته شد که زندانیان تحقیر شده‌ بودند، از ابتدایی‌ترین امکانات رفاهی محروم و شکنجه شده بودند. هر بار به آن‌ها گفته می‌شد که اگر دینشان را ترک کنند، می‌توانند به خانه بروند و همه‌چیز به آن‌ها بازگردانده می‌شود. هیچ‌کدام این کار را نکردند.»

این اقدام وحشیانه جامعهٔ جهانی را شوکه کرد و منجر به موجی از درخواست‌ها برای آزادی زنان و مردان محکوم بهایی شد – کاری بی‌ثمر. از آن زمان، صدها زن بهایی دیگر به‌شدت مورد آزار و اذیت قرار گرفته‌اند. آن‌ها هم به‌عنوان زن و هم به‌عنوان بهایی با تبعیض مواجه شده‌اند. زنان بهایی که در مناصب برجستهٔ اجتماعی در کشور خدمت می‌کردند، از مشاغل خود اخراج، دستگیر و زندانی، شکنجه یا اعدام شدند. کسانی که زنده مانده بودند، از ورود به دانشگاه‌ها، مشاغل دولتی و تقریباً تمام جنبه‌های زندگی اجتماعی محروم بودند.

اکنون رژیم این عدم تحمل زنان را به کل جامعهٔ ایران نیز گسترش داده است و تقریباً هیچ‌کس جز محافظه‌کارترین‌ها از آن بی‌بهره نمی‌ماند.

جامعهٔ بهایی ونکوور اعلام کرد که به جوامع بهایی در سراسر جهان می‌پیوندد تا در کارزاری جهانی به‌نام ‎#OurStoryIsOne به زنان اعدام‌شده و مبارزهٔ طولانی‌مدت برای برابری جنسیتی زنان ساکن ایران با هر مذهب و پیشینه‌ای، ادای احترام کند؛ مبارزه‌ای که چندین دهه و تا به امروز بی‌وقفه ادامه داشته است.

 سیمین فهندژ، نمایندهٔ جامعهٔ جهانی بهایی (BIC) در سازمان ملل متحد در ژنو، در این زمینه می‌گوید: 

«امروز در خون، اشک و زخم هزاران زن جوان در ایران که به‌دنبال برابری‌اند، می‌توانیم پژواک بی‌عدالتی‌ای را که بر ده زن شیرازی تحمیل شد، ببینیم. کسانی که مرگ غم‌انگیزشان زندگی بسیاری را تحت تأثیر قرار داده است. ما همان روحیه را می‌بینیم، همان انتخابی که انجام می‌شود: دفاع از اصول عدالت و برابری با نهایت تلاش.»

برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ این کارزار از این لینک دیدن کنید: https://bit.ly/Our-Story-Is-One

نوشته «داستان ما یکی است»  اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.