ترانه وحدانی – ونکوور

عکس‌ها از: David R. Gluns Photography 

پروانه رودگر مجسمه‌ساز برجستهٔ ایرانی–کانادایی‌ست که بیش از سه دهه در زمینهٔ مجسمه‌سازی، هنرهای حجمی و آموزش هنر فعالیت داشته است. او در اصفهان، شهری با پیشینهٔ غنیِ معماری و هنر ایرانی، رشد یافت و از همان نوجوانی تحت تأثیر هندسه، نقش‌مایه‌ها و ساختارهای معماری سنتی ایران قرار گرفت؛ تأثیری که بعدها به یکی از پایه‌های اصلی زبان بصری آثارش تبدیل شد.

رودگر در سال ۱۹۸۴ به ایتالیا مهاجرت کرد و در فلورانس، در فضایی سرشار از تاریخ هنر و مجسمه‌سازی کلاسیک، به تحصیل و فعالیت هنری پرداخت. او در این دوران با هنرمندانی چون آنتونیو دی توماسو (Antonio Di Tommaso) و مارچلو فانتونی (Marcello Fantoni) کار کرد و آموزش‌های کلاسیک در زمینهٔ آناتومی، فرم، ترکیب‌بندی و متریال را تجربه نمود. زندگی در فلورانس نقش مهمی در شکل‌گیری نگاه حرفه‌ای و فلسفهٔ هنری او داشت.

پروانه رودگر پس از شانزده سال زندگی در ایتالیا، در سال ۱۹۹۹ به کانادا مهاجرت کرد و در ونکوور ساکن شد. تجربهٔ زیستن میان فرهنگ‌ها، مهاجرت، مفهوم تعلق، و رابطهٔ انسان با حافظه و فضا، به بخش مهمی از جهان مفهومی آثار او تبدیل شد. او از سال ۱۹۹۴ به تدریس مجسمه‌سازی در ایتالیا و کانادا مشغول بوده است و آموزش را بخشی جدایی‌ناپذیر از مسیر هنری خود می‌داند.

آثار پروانه رودگر در نمایشگاه‌های متعددی در آمریکای شمالی، اروپا، آسیا و استرالیا به نمایش درآمده‌اند. او در سال ۲۰۱۸ در رویداد بین‌المللی تندیس کنار دریا (Sculpture by the Sea) در سیدنی شرکت داشت و اثر او با عنوان مهاجرت (Migration) در سال ۲۰۲۰ به‌طور دائمی در پناهگاه حیات وحش کیورامبن (Currumbin Wildlife Sanctuary) استرالیا نصب شد. همچنین مجسمهٔ او با عنوان مادر و فرزند (Mother and Child) در سال ۲۰۱۷ به‌سفارش شهر پورت مودیِ استان بریتیش کلمبیا برای ایستگاه ترن هوایی اینلت (Inlet SkyTrain) ساخته و نصب گردید.

در آثار رودگر، بدن انسان، سکوت، مهاجرت، زنان خاورمیانه، و معماری ایران به زبان حجم و فرم ترجمه می‌شوند. او در کنار آثار فیگوراتیو، مجموعه‌ای از مجسمه‌های انتزاعی و هندسی خلق کرده که ریشه در حافظهٔ معماری ایران و مفاهیمی چون تعادل، ریتم و سکوت دارند. یکی از آثار انتزاعی او در مجموعهٔ دائمی موزهٔ خصوصی صلصالی (Salsali Private Museum) در دبی نگهداری می‌شد.

برای پروانه رودگر، مجسمه‌سازی فضایی‌ست برای مکث، شنیدن و مواجهه با حافظه‌های پنهان؛ جایی که فرم، سکوت و تجربهٔ زیسته در کنار یکدیگر معنا پیدا می‌کنند.

* * * * *

باخبر شدیم که به‌تازگی اثری از پروانه رودگر با عنوان تپش واحد (One Pulse) یکی از ۲۸ اثر برگزیده‌ای بوده که برای نمایش در نمایشگاه کَسِلگار اِسکالپچِرواک (Castlegar Sculpturewalk) انتخاب شده است. این نمایشگاه هرساله در کسلگار واقع در استان بریتیش کلمبیا برگزار می‌شود.

شهر کسلگار در منطقهٔ وست کوتِنی (West Kootenay) با بیش از هشت هزار نفر جمعیت، دومین شهر پرجمعیت این منطقه محسوب می‌شود. این شهر یک قطب منطقه‌ای برای تجارت و حمل‌ونقل است. اقتصاد محلی آن عمدتاً بر پایهٔ جنگل‌داری، معدن‌کاری و گردشگری استوار است، و کارخانه‌های خمیر کاغذ و چوب‌بری نقش مهمی در اشتغال آن دارند. کسلگار دارای تابستان‌های گرم و زمستان‌های خنک است. طبیعت زیبا، مسیرهای پیاده‌روی متعدد و دسترسی به رودخانه‌ها، آن را به مقصدی محبوب برای ورزش‌های فضای باز و علاقه‌مندان به طبیعت تبدیل کرده است.

اسکالپچرواک، نمایشگاهی از مجسمه‌های هنرمندان محلی و بین‌المللی در فضای باز است، که در یک مسیر پیاده‌روی دلپذیر در مرکز شهر کسلگار برگزار می‌شود. در شانزدهمین سالگرد این رویداد (۲۰۲۶)، ۲۸ مجسمه به نمایش گذاشته شده‌اند که اثر پروانه رودگر با عنوان تپش واحد (One Pulse) یکی از آن‌هاست. شایان ذکر است که مجسمهٔ تپش واحد (One Pulse) در این مسیر پیاده‌روی، مقابل ساختمان شهرداری کسلگار قرار گرفته است. 

انتخاب آثار برای شرکت در این رویداد، از سوی هیئت ژوری و کمیتهٔ هنری شهر انجام می‌شود.

در این نمایشگاه از بازدیدکنندگان دعوت می‌شود تا با استفاده از برگه‌های رأی، به مجسمه‌ای که بیش از همه می‌پسندند، رأی دهند. اثری که برندهٔ «جایزهٔ انتخاب مردمی» شود، برای نمایش دائمی در سطح شهر خریداری می‌شود. اسکالپچرواک با اعطای سالانه ۲۵,۰۰۰ دلار جایزهٔ نقدی، استعدادهای تراز اول مجسمه‌سازی جهان را به این رویداد جذب می‌کند. مهلت رأی‌گیری نمایشگاه امسال در ۳۱ اکتبر به پایان می‌رسد. 

این نمایشگاه، در ششمین سال فعالیتش نشان تجاری «پایتخت مجسمهٔ کانادا» (Sculpture Capital of Canada‎) را دریافت کرد.

پروانه رودگر دربارهٔ این رویداد می‌گوید: «چیزی که برای من جالب و خاطره‌انگیز بود، شباهت این برنامه به تندیس کنار دریا (Sculpture by the Sea) در سیدنی استرالیا بود؛ جایی‌که من در سال ۲۰۱۸ اثر مهاجرت (Migration) را در کنار ساحل باندای (Bondi Beach) به نمایش گذاشتم. آن رویداد از سال ۱۹۹۷ هرساله با انتخاب آثار بیش از صد هنرمند برگزار می‌شود و مجسمه‌ها در امتداد اقیانوس و فضای باز شهری در معرض دید عموم قرار می‌گیرند.

در کسلگار هم همین ایده برایم بسیار ارزشمند بود؛ اینکه مردم بتوانند مجسمه را نه‌فقط در گالری، بلکه در زندگی روزمره و فضای شهر تجربه کنند. به‌نظرم چنین برنامه‌هایی مردم را به‌شکل بسیار مؤثری به دیدن و ارتباط با هنر مجسمه‌سازی نزدیک می‌کند و در عین حال، هرساله آثار جدیدی به‌عنوان آثار هنری عمومی (public art) به فضای شهر و حتی خانه‌های مردم وارد می‌شود.»

او دربارهٔ مجسمه‌اش که در این نمایشگاه در معرض دید عموم گذاشته شده، گفت: «مجسمهٔ One Pulse رابطهٔ سه اسب را در تعادلی ظریف و تقریباً غیرممکن نشان می‌دهد. کار دربارهٔ ارتباط، همزیستی، ریتم و انرژی مشترک است. هر کدام از این سه عنصر، استقلال و هویت خودشان را دارند، اما در یک گردش و اتحاد متقابل، می‌توانند وزن جمعی خود را حفظ کنند.

این سه اسب با هم و در هم به‌شکل دوار پیچیده‌اند و برای حفظ تعادل و پایداری‌شان به‌نوعی به یکدیگر تکیه داده‌اند. این در حالی‌ست که هر کدام هویت شخصی خودشان را حفظ کرده‌اند.

برای من این ایده اهمیت داشت که عناصر متفاوت، با وجود حفظ فردیت، تفاوت‌ها و هویت مستقل خود، همچنان بتوانند در یک تعادل شکننده در کنار هم بایستند، به یکدیگر تکیه کنند و به‌سوی آینده حرکت کنند.

در روند ساخت این اثر، ابتدا ماکت اولیه را ساختم، سپس از آن اسکن سه‌بعدی (3D scan) و چاپ سه‌بعدی (3D print) تهیه شد و بعد وارد مرحلهٔ قالب‌گیری و ریخته‌گری برنز (bronze casting) شد تا نسخهٔ نهایی در ابعاد بزرگ اجرا شود.

در این کار بیش از آنکه به بازنمایی طبیعی اسب فکر کنم، درگیر ایجاد حرکت در فضا و رسیدن به یک تعادل شکننده اما در عین حال پایدار بودم؛ تعادلی که انگار در آستانهٔ فروپاشی‌ست، اما همچنان ایستاده باقی می‌ماند.»

نوشته «تپش واحد»، اثری دربارهٔ ارتباط، همزیستی، ریتم و انرژی مشترک اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.