زهرا جناب – ونکوور

در مطلب گذشته (شمارهٔ ۲۶ همین نشریه)، در رابطه با میانجیگری و فواید آن صحبت کردیم. امروز قصد داریم در رابطه با جزئیات چگونگی شروع پروسهٔ میانجیگری و کلیات معمول آن صحبت کنیم.

هر دو طرف باید با میانجی مورد نظر موافق باشند. همان‌طور که قبلاً هم گفته شده، هر دو طرف حق دارند میانجی را انتخاب کنند. این انتخاب می‌تواند بر اساس تجارب قبلی، هزینه و آمادگی میانجی باشد. زمانی‌که میانجی مشخص شد، او با طرفین یا وکلای طرفین ارتباط برقرار خواهد کرد و اطلاعاتی در رابطه با پیشینهٔ آن‌ها و همچنین مسائل مورد بحث‌شان خواهد گرفت.

مراحل بعدی تا حدی به نظرِ شخص میانجی بستگی دارد و همچنین به زمانی که وی برای جلسهٔ میانجیگری آماده می‌شود. برای مثال، میانجی معمولاً با وکلا تماس کوتاهی می‌گیرد یا با طرفین به‌طور جداگانه ملاقات می‌کند. در این جلسات ابتدایی، میانجی سعی می‌کند از اهداف طرفین، خواسته‌ها و سؤالات آن‌ها مطلع شود.

میانجی بدون شک باید در این پروسه بی‌طرف بماند و مشاورهٔ حقوقی به طرفین ندهد، حتی اگر او خود وکیل باشد. با اینکه داشتنِ وکیل در این پروسه هزینه دارد، ما به طرفین پیشنهاد می‌کنیم تا از داشتن وکیل استفاده کنند.

زمانی که جلسهٔ زمان میانجیگری مشخص شد، میانجی با طرفین ملاقات می‌کند یا به‌صورت جداگانه یا با هم. این بستگی به شرایط و مسائل مورد بحث دارد. در ابتدا، هر طرف، مسائل مورد بحث، راه حل ممکن و هدف‌های خود را لیست می‌کنند. میانجی روند و اصول کلی جلسه را به طرفین یادآوری می‌کند. بسیار مهم است که دو طرف با همدیگر و با میانجی با احترام برخورد کنند و تلاش کنند تا به حرف یکدیگر گوش بدهند. بیشتر مواقع زمانی که یک طرف در حال صحبت است ما به‌جای گوش‌دادن، به فکر پاسخ‌دادن‌ایم. با این کار و بدون توجه به آنچه گفته می‌شود، تمام مطلب از دست می‌رود. بیشتر افراد باید یاد بگیرند که چگونه درست گوش بدهند تا آنکه چگونه جوابی بدهند. این به‌خصوص در مورد افرادی صادق است که در حال جدایی و طلاق‌اند.  

وقتی که مشکلات مشخص شدند، میانجی می‌تواند آن‌ها را به‌صورت ساده‌تر و واضح‌تری درآورد و هر گونه سوءتفاهمی را کنار بزند. میانجی مشکلات را باز کرده و آن‌ها را به مسائل کوچک‌تری تقسیم می‌کند تا قابل گفت‌وگو و قابل حل باشند. وی مشکلات را به زبان دیگری (اما بی‌طرفانه) برای طرفین توضیح می‌دهد و اجازه می‌دهد تا آن‌ها از جنبهٔ دیگر به آن مسئله نگاه کنند و بتوانند به راه حال برسند. به‌طور مثال، تصور کنید که یک طرف از والدین می‌گوید: «مشکل این است که طرف مقابل به من اجازه نمی‌دهد تا بچه‌ها آخر هفته را با من بگذرانند.» دیگری می‌گوید: «همین‌طوری او با بچه‌ها وقت نمی‌گذراند، چرا باید آخر هفته را به او بدهیم!» وقتی این جملات را می‌شنویم، به‌نظر می‌رسد که دو طرف با هم توافق نظر ندارند و هر دو به‌سادگی آماده‌اند تا در مقابل هم سپر بگیرند و دعوا بالا بگیرد. اما وقتی بیشتر توجه بکنیم، متوجه می‌شویم که مثلاً طرف دوم مخالفِ طرف اول نیست، بلکه به‌سادگی می‌خواهد آن زمان که صرف دیدن بچه‌ها می‌شود، روی آن‌ها تمرکز شود. مشکل این نیست که آیا طرف اول زمانی را با بچه‌ها بگذراند یا نه، مشکل اساسی چگونگی گذراندن آن زمان است. نقش میانجی در این مرحله این است که گفته‌های طرفین را بی‌طرفانه به‌صورت خلاصه، ساده و قابل درک درآورد.

مرحلهٔ بعد این است که مصلحت افراد مشخص شود. دقت کنید که مصلحت با حق متفاوت است. بعضی وقت‌ها حقوق سیاه یا سفیدند. امکان دارد که یک طرف از لحاظ قانونی به همه‌چیز دست پیدا کند و طرف دیگر هیچ. در حالی‌که امکان دارد که راه حلی پیدا شود که به صلاح هر دو باشد. زمانی که دو طرف در با هم اختلاف دارند، بسیار مشکل است باور کنند که مصلحت مشترک دارند. میانجی می‌تواند به طرفین کمک کند که این مصالح مشترک را پیدا کنند و به حل مسائل بپردازند.

وقتی چند راه حال جلوی طرفین گذاشته شود، آن‌ها می‌توانند راه‌ حل‌ها را بررسی و در پایان قراردادی بر اساس آن تنظیم کنند. این قرارداد دوام و اثر بهتری دارد، چرا که طرفین در این پروسه و نتایج آن نقش داشته‌اند، همچنین چرا که این قرارداد بر اساس مصلحت آن‌ها و بر پایهٔ گفت‌وگو و گوش‌دادن درست به یکدیگر تنظیم شده است. به‌همین دلایل، اگر به‌دنبال حل مشکل قانونی یا خانوادگی هستید، به شخصه میانجیگری را پیشنهاد و بر مؤثربودنِ آن تأکید می‌کنم.

نوشته میانجیگری در اختلافات خانوادگی یعنی چه؟ (قسمت دوم) اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

میانجیگری اقدامی داوطلبانه است. در حقیقت، یک شخص بی‌طرف که سابقه و تمرین لازم در زمینهٔ میانجیگری دارد، می‌تواند در جلسه‌ای یا جلساتی به نکات اساسی و مهمی که باعث ایجاد اختلاف بین زوجین شده، گوش کند و با همفکری، آن‌ها را در پیداکردن بهترین راه حل و چاره که مورد توافق طرفین است، یاری کند. میانجیگری اقدامی داوطلبانه است.

میانجیگری می‌تواند شامل حل اختلافاتی از قبیل پرداخت هزینه‌های زندگی، تقسیم املاک، توافق تقسیم زمان نگهداری فرزندان و تقسیم مسئولیت فرزندان، و بسیاری مسائل دیگر که طرفین بتوانند با کمک میانجی به توافق برسند، باشد.

شاید استفاده از میانجیگری دوستان و اقوام مورد اعتماد و بی‌طرف (کدخدامنشی) کاری پسندیده‌تر و بدون پرداخت هزینه به‌نظر برسد، اما منظور صحبت ما این نوع از میانجیگری نیست. میانجیگر باید از نوعی کارآموزی ویژه مربوط به قانون خانواده و تکاپوی مربوط به آن برخوردار باشد. لطفاً قبل از آنکه مشکلات خود را با میانجی در میان بگذارید، مطمئن شوید که او از مهارت، چیره‌دستی و صلاحیت لازم برخوردار است.

حال به چند نکتهٔ مهم در مورد استفاده از میانجی می‌پردازیم:

در جریان استفاده از میانجی، طرفین سعی می‌کنند به حل‌کردن مشکلات خود بپردازند و معمولاً ایده‌های خلاقانه‌ای ارائه می‌دهند. در بسیاری از موارد، طرفین می‌توانند به توافقی که خود با هم کرده‌اند، عمل کنند و دنباله‌روی حکم دادگاه که به آن‌ها ابلاغ شده، نباشند. قاعدتاً، توافقی که طرفین با حضور میانجی به آن رسیده‌اند، مدت طولانی‌تری از حکم دادگاه دوام می‌یابد، چون طرفین خود آن را پیشنهاد داده و به توافق رسیده‌اند.

اگر بعدها به‌خاطر تغییر شرایط طرفین یا یکی از آن‌ها، لزومی‌ به تغییر در این قرداد باشد، به احتمال خیلی زیاد طرفین به توافقی جدید خواهند رسید، درست مثل به توافق‌رسیدن در مرحلهٔ اول.

اگر پای فرزندانی در میان باشد، به نفع طرفین است که شکایت خود را دور از دادگاه و  مشاجرات خود را در پایین‌ترین سطح ممکن نگاه دارند. معمولاً در طول جلسات میانجیگری نحوهٔ مکالمهٔ والدین و بیان اختلافاتشان حاکی از همکاری مثبت آن‌هاست، زیرا آن‌ها  مترصدند که بهترین راه حل را پیدا کنند و به توافق برسند. جلسات میانجیگری به والدین این اجازه را می‌دهد که به خواسته‌ها و گرایش‌های فرزندانشان توجه مخصوص بکنند. جلسات میانجیگری بسیار ارزان‌تر از جلسات دادگاه‌اند و رسمی‌بودن جلسات دادگاهی را ندارند. از نکات بسیار بااهمیت و قابل‌توجه در مورد این جلسات، خصوصی‌بودن آن‌ها است و اینکه همه‌چیز (همهٔ گفتگو‌ها) بسیار محرمانه و خصوصی باقی خواهند ماند.

یکی دیگر از مزایای تشکیل جلسات میانجیگری، حق انتخاب میانجی‌ست که با طرفین است. آن‌ها می‌توانند با توافق با یکدیگر شخص میانجی را که مورد تأئید هر دو طرف است، انتخاب کنند، ولی در دادگاه این حق به آن‌ها داده نمی‌شود و آن‌ها باید به انتخاب قاضی تعیین‌شده از طرف دادگاه، تن بدهند.  در شرایط جلسات میانجیگری، طرفین این حق را دارند که شخصی را برای میانجیگری انتخاب کنند که تجربهٔ کافی و مهارت لازم را در مواردی که برای آن‌ها نقش مهم‌تری دارد، داشته باشد. شخصاً از سال ۲۰۰۹ تا به امروز، در این زمینه تجربه و مهارت لازمهٔ یک میانجی در زمینهٔ مسائل قانونی و حقوقی خانواده را کسب کرده‌ام. من از طرف کانون وکلای بریتیش کلمبیا به این امر منسوب شده‌ام، اجازهٔ لازم  در این زمینه را به نام «وکیل میانجی خانواده» (همچنین به‌عنوان وکیل داور، و وکیل هماهنگی خانواده که در هر دو مورد بعداً توضیح داده خواهد شد)، دریافت کرده‌ام و به‌دلیل آشنایی شخصی به مشکلات فرهنگی موکلان ایرانی-کانادایی که در زمان جدایی با آن مواجه می‌شوند، قادر به راهنمایی و دستیاری به طرفین برای رسیدن به توافقی محکم و پایدار هستم. ما می‌توانیم جلسات میانجیگری را به زبان فارسی پیش ببریم که طرفین احساس راحتی کنند.

به‌عنوان یک میانجی، من شخصاً بی‌طرف هستم و نمی‌توانم هیچ‌گونه پند قانونی به هیچ‌کدام از طرفین بدهم. اگر چه طرفین به حضور یک وکیل در جلسات میانجیگری احتیاجی ندارند، ولی پیشنهاد می‌کنم که طرفین حتماً قبل از تشکیل و حضور در این جلسات، با یک وکیل خانواده مشورت کنند و از روند قانونی این نوع جلسات و چگونگی پیشبرد آن اطلاع داشته باشند و اینکه اگر طرفین پس از اتمام جلسهٔ میانجیگری به توافق رسیدند، بتوانند نظر قانونی وکیل خانوادهٔ دیگری را، به‌عنوان شخص ثالث و نظر دومی در تأیید نظر وکیل میانجی، در این مورد بگیرند.

میانجیگری در مسائل خانواده ممکن است برای هر شخص و یا هر دعوایی مناسب نباشد. طرفین باید آمادهٔ مصالحه و پیداکردن راه حل باشند. هیچ‌کدام از طرفین نباید بهترین شرایط خود را نسبت به دیگری در ارجحیت ببیند، به این خاطر، طرفین باید آمادهٔ رضایت‌دادن به قبول شرایط دیگری باشند. طرفین باید به‌صورت واضح، بدون غرض و با احترام به یکدیگر و به میانجی با یکدیگر صحبت و برخورد کنند. آن‌ها باید به صحبت‌ها و نظرات طرف مقابل با توجه گوش کنند. آن‌ها باید هر نوع اطلاعتی را که لازم است، در میان بگذارند و چیزی را پنهان نکنند. آن‌ها باید در تمام  طول مدت این جلسات احساس راحتی و آرامش داشته باشند. جلسات میانجیگری برای خانواده‌هایی که سابقهٔ خشونت خانوادگی در آن‌ها وجود دارد، تأثیر مثبتی نخواهد دشت.

قسمت بعدی این مطلب را در اینجا بخوانید

نوشته میانجیگری در اختلافات خانوادگی یعنی چه؟ (قسمت اول) اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

در ادامهٔ مقالهٔ قبل، دلیل دیگر اینکه چرا اقدام‌کردن برای به جریان‌انداختن پروندهٔ قانونی خانوادگی مهم می‌باشد، وقتی است که موضوعات مالی، تقسیم مسئولیت‌های والدین و حق حضانت فرزندان در میان باشد. برای مثال، قربانی مایل است در خانهٔ خود به زندگی با فرزندانش ادامه دهد، اما نمی‌خواهد که تجاوزکننده راهی به خانه و تماس با او و بچه‌ها داشته باشد. در برخی موارد، وکلا می‌توانند از دادگاه دستوری بگیرند که طبق آن فرمان، قربانی و فرزندانش حق انحصار مطلق استفاده  و ادامهٔ زندگی در خانهٔ خود را داشته باشند. در برخی موارد، بعد از آنکه عمل  تجاوز،  به‌شکل همگانی به اطلاع دیگران رسید و قربانی تصمیم به ترک زندگی و ترک تجاوزگر می‌گیرد، شخص متجاوز سعی می‌کند با سخت‌کردن شرایط زندگی و کنترل‌کردن شرایط مالی زندگی، شخص قربانی و خانواده‌اش را بیشتر از قبل تحت فشار قرار دهد. برای مثال، او ممکن است هر چه پول در حساب‌های بانکی‌شان است، از حساب‌ها بیرون بکشد و آن‌ها را خالی کند. برای یادآوری، تکرار می‌کنیم که وکلا قادرند دستور ضبط کامل حساب‌های بانکی قربانی و تجاوزگر را از دادگاه بگیرند، که به این ترتیب هیچ‌کدام از طرفین قادر به صدمه‌زدن مالی به طرف مقابل یا به ارکان خانواده نخواهد بود.

در آخر، نکاتی در موارد مربوط به مهاجرت و اینکه شخص ضامن چگونه از شریک زندگی خود سوءاستفاده می‌کند؛ بر اساس تجربهٔ شخصی، تهدید به پس‌گرفتن ضمانت و تعهد مربوط به شرایط مهاجرت، یا دوباره به کشور مبدأ پس‌فرستادنِ قربانی، معمولاً یکی از مهم‌ترین نگرانی‌هایی‌ست که قربانی خشونت با آن دست‌وپنجه نرم می‌کند و به این خاطر قادر به ترک شخص تجاوزگر نیست. اگر درخواست مهاجرت به کانادا هنوز در جریان است و قربانی هنوز اقامت دائم خود را در کانادا دریافت نکرده است، امکان پس‌گرفتن و فسخ‌کردن تقاضا برای گرفتن اقامت دائم از طرف ضامن وجود دارد. البته که اگر قربانی اقامت کانادا را دریافت کرده باشد، تجاوزگر قادر به پس‌فرستادن یا ملغی‌کردن اقامت قربانی نیست. ادارهٔ مهاجرت کانادا هم هیچ نگرانی یا اشتیاقی به آگاهی از اینکه چرا این ازدواج به جدایی منتهی شده، ندارد. ممکن است شخص ضامن کمک‌های مالی خود را  به قربانی لغو کند، ولی در هر حال، قربانی می‌تواند برای کمک مالی از دیگر سازمان‌های دولتی موجود، اقدام کند. مهم این است که توافق حمایت مالی از طرف ضامن برای مهاجر، بین ضامن و دولت کانادا به جای خود باقی خواهد ماند.

از اکتبرسال ۲۰۱۲، ادارهٔ مهاجرت کانادا شرطی رسمی برای زوجینی که پروندهٔ گرفتن اقامت دائم برای همسر در جریان دارند، قائل است و آن اینکه دادنِ اقامت دائم به شخص مهاجر، اگر طول دورهٔ ازدواج کمتر از دو سال باشد یا زوجین فرزندی از یکدیگر نداشته باشند، مشروط به زندگی‌کردنِ زوجین  با یکدیگر برای مدت ۲ سال از روز دریافتِ اقامت دائم کانادا است. اگر شواهدی وجود داشته باشد که نشان بدهد شخص مهاجر تحت فشار خشونت خانوادگی است و یا زوجین برای مدت طولانی با یکدیگر ازدواج کرده‌اند، قربانی می‌تواند درخواست خود برای لغوِ شرط ۲ سال زندگی را به ادارهٔ مهاجرت ارائه دهد. در این شرایط، گرفتن پند قانونی در مورد شرایط موجود بسیار مهم است، زیرا ممکن است که شخص قربانی بتواند از روش‌های دیگری مانند روش نوع‌دوستی و همدردی برای ادامه و تکمیل پروندهٔ مهاجرتش استفاده کند.

دوام‌آوردن در رابطه‌ای اجحاف‌آمیز و سرشار از خشونت، کار ساده‌ای نیست و شخص مورد تعدی احتیاج شدیدی به همدردی و حمایت در زمینه‌های مختلف دارد. پشتیبانی و کمک به  شخص مورد تجاوز در دسترس است و بسیاری از متخصصان (بسته به تخصص خود) آمادهٔ کمک و پشتیبانی از قربانی‌اند. آشنایی و دسترسی‌داشتن به منبع کمک بسیار مهم است و آگاهی به اینکه در چه زمان، مرحله و به چه صورت باید دنبال کمک بود، امری حیاتی است. همچنین مهم است که هر شخص در مورد گستردگی خشونت در ارکان خانواده و اثر هنگفت آن و ضربه و  مخارجی که به اجتماع وارد می‌کند، اطلاع داشته باشد. لازمهٔ دریافت نتیجه‌بخش‌ترین و مؤثرترین راه جلوگیری از خشونت، همکاری پاینده و مداوم اجتماع، متخصصان و همهٔ ارگان‌های دولتی در هر سطح و ترازی در سرتاسر کشور است. بدون آماده‌کردن، آگاهی‌دادن و تأمین‌کردن قربانیان، هیچ امیدی برای مبارزهٔ علنی و موفق با این مشکل وجود نخواهد داشت.

اگر شما با کسی آشنایی دارید که در چنین شرایطی، زیر فشار خشونت خانوادگی، زندگی می‌کند، می‌توانید ایشان را به گرفتنِ پند و راهنمایی قانونی از متخصصان و مشاوران تشویق و حمایت بکنید.

نوشته بررسی عواقب حقوقی روند خشونت خانوادگی (قسمت سوم) اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

زهرا جناب – ونکوور    

هر نوع خشونت ناپسند و مطرود است، اما روند بسیاری از خشونت‌ها بر خلاف قانون نیز است. برای مثال، حمله‌کردن به شخص مقابل یکی از متداول‌ترین جرم‌های جنایی است که در خشونت خانوادگی به‌کار برده می‌شود. حمله‌کردن و مصدوم‌کردن هر شخصی جرم است (مثل هل‌دادن، تنه‌زدن، پرتاب‌کردن، کشیدن به‌روی زمین)، همچنین تهدیدنمودنِ قربانی به مصدوم‌کردن به‌طوری‌که قربانی باور کند که حمله‌کننده قادر به انجام این اعمال است، جرم تلقی می‌شود. حملهٔ جنسی، شامل هر نوع فعالیت جنسی بدون اجازه و رضایت طرف مقابل، نوعی جرم است. حتی در زوجین، شخص قربانی ممکن است مورد تهاجم شخص سوءاستفاده‌کننده قرار بگیرد و ازدواج موجب نمی‌شود آن عمل تجاوز تلقی نشود.

فردی که در رابطهٔ زناشویی خشونت‌آمیز به‌سر می‌برد، امکان دارد از کمک‌گرفتن از پلیس بترسد. توجه داشته باشید که خشونت مسئله‌ای شخصی یا موضوعی خصوصی محدود به خانواده نیست، و هر نوع پرخاشگری و رفتار خشونت‌آمیز جرم محسوب می‌شود. در مواردی که پلیس به دخالت فراخوانده می‌شود، آن‌ها با هر دو طرف به‌صورت جداگانه صحبت می‌کنند. برای اینکه پلیس بتواند کار خود را به‌صورت دقیق انجام دهد، هردو طرف باید جزئیات و اطلاعات کامل در اختیار پلیس قرار بدهند؛ به اشاره‌کردن به واقعهٔ اخیر بسنده نکنند و پلیس را در جریان تاریخچهٔ زندگی زناشویی بگذارند. به‌طور مثال، برای پلیس بسیار مهم است که بداند این بار اول است که قربانی مورد خشونت قرار گرفته یا اینکه روند خشونت بارها در گذشته تکرار شده و اینکه قربانی در ترس و نگرانی روحی و جسمی به‌سر می‌برد…

پلیس می‌بایستی به بررسی اتفاق بپردازد و گزارشی در این زمینه فراهم کند. پلیس می‌تواند قربانی و فرزندانش را به محلی امن، مثل منازل امن و مورد اعتماد در نظر گرفته‌‌شده برای این موارد، یا منزل دوستان یا اقوام قربانی ببرد. پلیس اختیاراتِ دستگیری شخص متجاوز، بردن او به ایستگاه پلیس و بازجویی از وی را دارد. توجه کنید که دستگیری و بازداشت شخص یا رهاکردن او، تنها و تنها با پلیس است و خواستهٔ قربانی نقشی در تصمیم‌گیری آن‌ها ندارد. همان‌طور که ذکر شد، پرخاش و خشونت  خانوادگی جرم به‌حساب می‌آید، قانون آن را تحت پیگرد قانونی و مجازات قرار می‌دهد و این رویداد امری خصوصی و رازی خانوادگی نیست. پلیس گزارش تهیه‌شدهٔ خود و مدارک جمع‌آوری‌شده را به اطلاع دادستان می‌رساند و قاضی تصمیم می‌گیرد که آیا مدارک ارائه‌شده به اندازهٔ کافی معتبر است که او بتواند شخص را محکوم به جرم انجام‌شده کند یا خیر. در این حال، دادستان احتیاجی به همکاری قربانی برای متهم کردن شخص ندارند.

اگر شخص پرخاشگر محکوم شود، او می‌تواند با رعایتِ شرایطی از قبیل تماس‌نگرفتن با قربانی، دور‌ماندن از قربانی و سرنزدن به محل زندگی یا خانهٔ قربانی، آزاد شود. هرگونه تماس، چه مستقیم چه غیرمستقیم نباید انجام پذیرد. طرفین باید از هر نوع برقراری تماس با یکدیگر پرهیز کنند. برای مثال، آن‌ها نباید به یکدیگر نامه بنویسند یا از طریق شخص سومی با یکدیگر در ارتباط باشند. در بعضی شرایط، با توجه به سابقهٔ محکومیت شخص، اگر شخص در زندان باشد، باید برای آزادشدن وثیقه بگذارد. در این شرایط، تصمیم با  قاضی خواهد بود که آیا شخص می‌تواند آزاد شود و تحت چه شرایطی می‌تواند وثیقهٔ آزادی او را قبول کند. در این حال، پرونده به دادگاه کیفری محول می‌شود و اینکه آیا شخص محکوم تلقی بشود یا اینکه قاضی تصمیم به محکومیت یا بی‌گناهی او بگیرد، در انتهای آن محاکمه مشخص می‌شود.

اگر شخص به انجام جرمی محکوم نشود، او ممکن است بدون رعایت هیچ‌گونه شرطی آزاد شود. در این شرایط، بسیار مهم است که شخص به‌دنبال جمع‌آوری اطلات قانونی باشد، زیرا امکان دریافتِ دستور از طرف دادگاه خانواده که ارتباط طرفین را محدود کند، وجود دارد.  بدون اینکه بخواهیم وارد جزئیات  بیشتری بشویم، مهم است به این نکته توجه کنیم که ثابت‌کردن خشونت به‌عنوان یک جرم کیفری با  گرفتنِ درخواست حکم عدم ارتباط در پرونده‌های خانوادگی، کاملاً متفاوت است. درست است که وزن محکومیت‌های کیفری سنگینی بیشتری دارد و به قربانی اطمینان بیشتری می‌بخشد، اما اگر پلیس و دادستان آمادهٔ محکوم‌کردن شخص نباشند، دستِ‌کم محافظتی مبنی بر گرفتنِ درخواست حکم عدم ارتباط از طرف دادگاه خانواده خواهد بود.

قسمت بعدی این مطلب را در اینجا بخوانید

نوشته بررسی عواقب حقوقی روند خشونت خانوادگی (قسمت دوم) اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

این هفته صحبت ما در مورد روند خشونت در خانواده است. تعریف روند خشونت خانگی (Domestic Violence) معمولاً اشاره به رفتارهای خشونت‌آمیز در چهارچوب خانواده است. می‌توان این نوع رفتار را  به شکل‌های مختلف از قبیل تهدید، ارعاب، ترساندن، کتک‌زدن و آزار جنسی معرفی کرد. این نوع خشونت حتی می‌تواند به‌صورت‌های مختلف از قبیل کنترل مالی، احساسی و یا فحاشی بروز شود. خشونت خانگی می‌تواند روی همسر، شریک زندگی یا بچه‌ها اعمال شود. در این مقاله ما به بررسی روند خشونت در قبال همسر یا شریک زندگی می‌پردازیم.

برای شروع بگذارید به واقعیت‌های ناشناختهٔ خشونت‌های خانگی اشاره کنیم. اولاً اینکه، خشونت خانگی تاثیر بسیار وسیع و جامعی بر روی جامعه دارد و بیشتر از آنکه فکر کنیم در جامعه اتفاق می‌افتد. به‌سختی می‌توان آمار و درصد وسعت خشونت در سطح خانواده‌های کانادایی را محاسبه کرد، زیرا تعداد  زیادی از قربانیان که مورد ضرب و شتم و خشونت در خانواده قرار می‌گیرند، هیچ گزارشی از روند خشونت به مأمورین مسئول نمی‌دهند. به گزارش سازمان سنجش کانادا در سال ۲۰۰۴، حدود ۷ درصد از بانوان و آقایان کانادایی در حدود سنی ۱۵ سال به بالا که در زندگی مشترک هستند یا با شریک خود در حالِ زندگی مشترکی در گذشته داشته‌اند، قربانی خشونت بوده‌اند. آمار جدیدتر نشان می‌دهد که نیمی از زنان بالای ۱۶ سال حداقل یک بار قربانی خشونت بدنی یا خشونت جنسی شده‌اند، و از بین این افراد، سه نفر از چهار نفر، از طرف کسی که با او آشنا بوده‌اند، تحت خشونت قرار گرفته‌اند.  

دوم اینکه، احتمال روی‌دادن خشونت خانگی در هر نوع از وضعیت و فرم خانواده امکان‌پذیر است، صرف‌نظر از شرایط مالی، تخصص، نژاد، سطح تحصیلات یا درآمد. اینکه سابقهٔ خشونت خانگی در  خانواده‌های کم‌درآمدتر بیشتر از خانواده‌های پُردرآمد است، واقعیت ندارد. این واقعیت که پلیس یا پناهگاه با قربانیانِ این خانواده‌های کم‌درآمدتر بیشتر آشنائی دارند، به این خاطر است که خانواده‌های با موقیعت اجتماعی بالاتر و حساس‌تر بیشتر نگران موقیعت شخصی و وجههٔ اجتماعی خود هستند؛ برای اغلبِ این نوع قربانیان، نظر و عقیدهٔ قشرهای هم‌سطح ایشان بسیار مهم است. این باور که افراد مرفه همه چیز در زندگی دارند و همیشه باید به چشم دیگران خوشحال و راضی بیایند، مانع از این می‌شود که گزارش خشونت خانوادگی خود را گزارش بدهند، چون آن‌ها باید داغ ننگ این گزارش و نتایج رفتار یا عکس‌العمل همپایه‌هایشان را با خود حمل کنند و در نتیجه  شاید خیلی چیز‌ها را از دست بدهند.

سوم اینکه، خشونت یا سوءاستفاده از همسر یا شریک زندگی رفتاری تکراری و تهدیدآمیز است که متجاوز بر روی شخصی دیگر اجرا می‌کند. این عمل فقط برای یک بار، یا به‌طور ناگهانی و تصادفی اتفاق نمی‌افتد. مهم است که روی این مسئله تأکید کرده و توضیح بیشتری بدهیم. تعریف روند خشونت خانگی تکرار رفتار خشونت‌آمیز (با تاکتیک) مثل ترساندن، تهدیدکردن، کتک‌ زدن، ترورِ روانی کردن، تحقیرکردن یا تجاوزکردن برای کنترل‌کردنِ طرف مقابل و نشان‌دادن قدرت به قربانی است. اغلب، زمانی که زوجین وارد مشاجرهٔ لفظی یا جنگ می‌شوند، ممکن است رفتارشان خارج از کنترل بشود و با هل دادن، پرتاب کردن اجسام، ضربه زدن، یا کتک زدن یکدیگر به مشاجره ادامه دهند. در برخی موارد  این نوع دعوا‌ها عواقب کیفری دارد ولی اگر این نوع دعوا، تاکتیک‌ها و روند برخورد‌های خشونت‌آمیز تکراری نباشد، خشونت به حساب نمی‌آیند و می‌توان آن را به‌عنوان برخوردِ محدود تعریف کرد. ما نمی‌خواهیم که اهمیت و سنگینی برخورد محدود را کوچک و بی‌ارزش نشان بدهیم، اما در حال حاضر  مایلیم که توجهتان را به تکرار روند خشونت که قصد نشان‌دادن قدرت و کنترل‌کردن قربانی است، جلب کنیم.

و بالاخره، شاید مهم‌ترین نکته اینکه بسیاری باور دارند که زنان مورد خشونت و تجاوز، شخص متجاوز را تحریک و تهییج کرده‌اند. در روند  خشونت خانگی، ترغیب‌کردن متجاوز فاکتور قابل قبولی نیست. زنان قربانی متجاوز را تشویق به تجاوز، تهدید و بی‌رحمی نمی‌کنند، تجاوز صورت‌گرفته هیچ‌وقت  تقصیر آن‌ها نیست و رفتار متجاوز هیچ ربطی به رفتار قربانی ندارد. متجاوز، مسئول رفتارهای خشونت‌آمیز خود است و هیچ صحبت یا رفتاری از قربانی نمی‌تواند مانع تغییر رفتار خشونت‌آمیزش باشد. در حقیقت، هیچ توجیهی برای خشونت متجاوز جایز نیست. در قوانین کانادا و هیچ فرهنگ یا دینی این رفتار ترغیب یا توجیه نمی‌شود. روند خشونت و تجاوز در محدودهٔ خانواده، در تمام استان‌های بریتیش کلمبیا جرم است و متجاوز محکوم به جرم و مجازات می‌شود، درست مثل جرم‌های خشونت‌آمیز دیگر.  

قسمت بعدی این مطلب را در اینجا بخوانید.

نوشته روند خشونت در خانواده اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

خانم غفاری، من علاقه‌مندم وارد یک رابطهٔ جدی و درازمدت بشوم، اما متأسفانه ناکامی دوستانم در روابط عاشقانه‌شان، و مسائلی که در اطرافم پیش می‌آید، من را به‌عنوان زنی جوان که به‌دنبال یافتن عشق و رابطهٔ درازمدت‌ هستم، شدیداً به‌وحشت انداخته است. به‌نظر شما من چگونه می‌توانم شانس خود را برای واردشدن به چنین رابطه‌ای بیشتر کنم؟ متشکرم ش. د. از ونکوور

سلام، ش. عزیزم. از سؤال خوبتان ممنونم. چرا که این می‌تواند سؤال بسياری از عزیزان و مردها و زن‌های مجرد در هر گروه سنی، باشد. اما سؤال شما عاری از مجموعه اطلاعاتی است که این یارگزينی را ساده و یا پیچيده‌تر می‌کند.

به‌عنوان نمونه، آیا شما تنها با جمعیت فرهنگی خودتان مایل به یارگزینی هستید، یا اصلاً تمایلی به ارتباط با هموطن ندارید؟ یا شاید برای شما فرقی نمی‌کند! چه سنی هستید؟ آیا تمایل جنسی شما همجنس شماست یا جنس مخالف؟ چند سال خارج از فرهنگ خودتان زندگی کرده‌ايد؟ چرا این مجموعه اطلاعات دارای اهمیت است؟ چون در دنیای اینترتی و وجود و حضور دائمی رسانه‌های اجتماعی، وجود انواع و اقسام سایت‌های ملاقات و دوست‌یابی و یارگزینی، امکان آشنایی را با کسانی می‌دهد که تا چندی پیش حتی برای هیچ‌یک از ما قابل تصور نبود. تا دیروز دایرهٔ انتخاب ما دختر/پسر همسایه، فامیل یا دوست خانوادگی و غیره در شهر و محیط زندگی ما بود. ناگهان مرزهای کشوری، فرهنگی، اجتماعی و حتی نژادی فرو ریخته، و امکان و شانس ملاقات افراد متعدد را بسیار وسیع‌تر کرده است. غافل از آنکه،  چنین امکانی در عین حال ویژگی‌ها و نکات پیچیدهٔ خود را به‌همراه دارد که شعور، فهم و ظرافت عمل خود را می‌طلبد، که در حوصلهٔ مطلب امروز ما نیست.

یادآوری می‌کنم که واردشدن و تدوین رابطه‌ای عاشقانه و صمیمی، به چند مورد بستگی دارد. اما دو مورد پیش از همه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. از یک سو، ویژگی‌های شخصیتی و رفتاری شماست و اینکه چه اندازه درک دقیق از توانمندی‌ها و محدودیت‌های خود دارید، و از سوی دیگر، انتظار و تصورتان از رابطه‌ای نزدیک چیست. هر چه فاصلهً بین «تصور ذهن و انتظارات» و«واقعیت موجود» بیشتر باشد، رنج و درد بیشتر نیز اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. بر این بستر است که دستیابی و تدوین رابطهً عاشقانه و صمیمی بُعد آسان و ساده یا پیچیده و دشوار به‌خود می‌گیرد. به‌شخصه شاهد دستاوردهای بسیار مفیدی بین زوج‌ها، بعد از مشاوره‌های پیش از ازدواج بوده‌ام. به‌خصوص هر چه ویژگی رابطه پیچیده‌تراست، مشاوره‌های مقدماتی با شخص متخصصی که آگاه بر این پیچیدگی‌هاست، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

حال به چند مورد ساده و کلی، اما بسیار قابل اهمیت، اشاره می‌کنیم. چنانچه این رفتارهای هشداردهنده در دوران ماه عسلِ یک رابطه بروز يابد، توجه و کندوکاو کردن آن‌ها، می‌تواند مانع از تجربیات تلخ و دردآور در زندگی آینده شود. در این مجموعه، علائمی هم هست که به‌ظاهر مثبت است، اما در واقع بار منفی دارد. به‌عنوان مثال انتظار سریع نزدیک‌شدن به شما و یا تقاضای ازدواج‌های زودرس. متأسفانه، بسیاری از زنان ما، چنین اعمالی را از طرف مردان دال بر «عشق» می‌دانند، غافل از آنکه شاید وسواس‌های عاطفی باشد. البته ازدواج‌های زودرس بخشی از فرهنگ غالب در جوامع سنتی است که مورد بحث امروز ما نیست.

رفتارهای دیگری مانند کنترل‌کردن، انتظارات غیرمنطقی و غیرطبیعی، حسادت، منزوی‌کردن شما، سرزنش‌کردن و مسئول‌دانستن شما برای همهٔ مشکلات در روابطتان، دیگران را مسئول دانستن برای تمام رنج‌ها و نارسائی‌های درونی‌اش، حساس‌بودن بیش‌ازحد، بی‌احترامی و برخورد خشن با دیگران، شکستن و نابودی اشیاء، رفتار خشونت‌آمیز و یا تحمیلی در روابط جنسی، تغییرات و نوسانات شدید ناگهانی روحی، داشتن تاریخچهٔ رفتارهای خشونت‌آمیز در روابط گذشته، داشتن پروندهٔ قانونی با پلیس پیرامون خشونت‌های خانوادگی و یا خشونت‌های خیابانی، خشونت به حیوانات خانگی، بداخلاقی و برخورد بد با اطرافیان وغیره… این‌ها نمونه‌های کوچک، اما اساسی است که در مراحل اولیه قابل تشخیص‌اند. حتی اگر در ابتدا شما فرد مورد هدف رفتارهای او نباشید، اما دیر یا زود شما نیز مورد آماج رفتارهای ناهنجار و نامهربان او قرار خواهید گرفت. به‌یاد داشته باشید که در رابطه‌ای سالم این خصوصیات وجود ندارد. برای این که موضوع بیشتر روشن شود، برخی از مطالب بالا را کمی بیشتر می‌شکافيم.‌

۱- رفتارهای کنترل‌کننده: شاملِ نصیحت‌کردن و تحمیل نظر پیرامون طرز لباس‌پوشیدن شما، بدون این که از او نظر خواسته باشید؛ شما را دائماً محکوم می‌کند که توان تصمیم‌گیری‌های درست را ندارید، تظاهر به نگرانی برای امنیت شما می‌کند، در حالی‌که در واقع نیت او کنترل وقت شماست، بروز عصبانیت و اضطرابات شدید برای مسائلی ساده مثل ديررسيدن سر قرار ملاقات، کنترل زمان، مکان و افرادی که با آنان در تماس‌اید. به‌طور مثال دائماً از شما سؤال می‌کند که کجا و با چه کسی بوده‌اید؟ یا اینکه چه گفته‌اید و کجا رفته‌اید؟ دائماً انتظار دارد که شما با او در تماس باشید یا دائماً مجبورید به او از مکان و برنامه‌های خود گزارش بدهید، ایمیل و تلفن و هرگونه فعالیت‌های اینترنتی شما را دائماً کنترل یا هک می‌کند، شما را مجبور می‌کند که برای انجام برخی کارها از او اجازه بگیرید.

۲- بسیاری از شما عزیزان، خشونت‌های رفتاری فرد را در روابط گذشته‌اش نادیده می‌گیرید، زیرا مشکلات آن رابطه را به‌حساب خطای نفر غایب می‌گذارید. طبیعی است که برای توجیه رابطه‌تان با فرد مورد نظر، فرد ثالث را مقصر می‌شمارید، و باور دارید که «من فردی متفاوت، بهتر و تواناتر از فرد غایب گذشته‌ام.» متأسفانه فراموش می‌کنیم که این رفتار فردِ خشونت‌کننده است که باید مورد سؤال قرار گیرد، نه رفتار فرد خشونت‌دیده. در نتیجه در بسیاری از مواقع، ما تمرکز را روی فرد خشونت‌دیده می‌بریم و نه روی فرد خشونت‌کننده. تأکید می‌کنم اگر وارد رابطهٔ جدیدی می‌شوید، حتماً گذشتهٔ فرد را در آن روابط مد نظر داشته باشید و بررسی کنید. در سیستم‌های دادگاهی منابعی وجود دارد که شما به‌راحتی می‌توانید پروندهٔ قانونی افراد را در آن بیابید.  

۳- مایلم کمی پیرامون رفتارهای جنسی صحبت کنم. شما ممکن است با کسی برخورد کنید که انسانی بی‌توجه به رضایت یا عدم رضایت شما پیرامون روابط جنسی باشد. در جامعهٔ مردسالار امروز، توجه به خواسته‌های جنسی زن بسیار محدود و یا صفر می‌باشد. این بدان معناست که مضمون «رضایت»، مضمونی کم‌اهمیت یا بی‌اهمیت‌ در رفتارهای جنسی بسیاری از مردان جامعهٔ امروز ماست. این، ریشه در زمینه‌های فکری اجتماعی امروز ما دارد که زن را موجودی پست‌تر می‌شمارد و از بدن او به‌عنوان ابزار لذت‌جویی مرد استفاده می‌کند. عملی که تعادل ایجاد می‌کند، موضوعِ «رضایت» زن است. شما از اولین برخوردها، قادر به مشاهدهٔ رفتارهای جنسی فرد مورد نظرتان خواهید بود.  

۴- انتظارات غیرمنطقی، یکی دیگر از مجموعه رفتارهائی‌ست که بعضی از شما عزیزان اول آن را جذاب یافته، اما به مرور زمان شما را دچار خفقان و فشارهای روحی می‌کند.  به‌عنوان نمونه، او شما را به‌عنوان فردی خارق‌العاده که قادر به انجام هر کاری است، جلوه می‌دهد. برای رفع تمامی نیازهایش وابستگی شدید به شما دارد، انتظار دارد که شما همیشه بدون نقص عمل کنید و کامل باشید، یا تحمیل می‌کند که او تنها کسی است که شما به او احتیاج دارید و شما تنها کسی هستید که او احتیاج دارد.

۵- نمونهٔ دیگری که در روابط اولیهٔ آشنایی با کسی می‌توان ردیابی کرد، حسادت‌های فردی است. حسادت، ريشه در حس ناامنی وعدم‌اعتمادبه‌نفس دارد. به‌عنوان مثال او دائماً می‌خواهد با شما باشد، به شما تهمت می‌زند که به او خیانت می‌کنید، شما را در جاهای مختلف تعقیب می‌کند، دائماً و به‌دفعات در طول روز به شما تلفن می‌زند و یا رفتارهای غیرعادی نظیر کنترل مسافت‌سنج اتومبیلتان از خود نشان می‌دهد، یا از دوستانش می‌خواهد که شما را تعقیب کنند وغيره… متأسفانه این هم از مواردی است که در اوایل جذاب به‌نظر می‌رسد، ولی در نهایت منجر به خشونت‌های رابطه‌ای تبدیل شود.  

۶– منزوی‌کردن شما از تمامی روابط عاطفی و سیستم‌های حمایتی‌تان: به‌عنوان نمونه، جداکردن شما از دوستان و خانواده‌تان؛ از طریق تحقیر، سرزنش و توهین‌های ناموسی به عزیزانتان بین شما تفرقه می‌اندازد. از دیگر نمونه‌های تفرقه‌اندازی می‌توان اشاره کرد به: «آن‌ها تو را واقعاً دوست ندارند.»، یا «تو بسیار به آن‌ها وابسته‌ای.» یا «خانواده‌ات تو را کنترل می‌کنند». نمونه‌های دیگری مانند دشوارکردن شرایط شما برای رفتن به مدرسه و یا کار. بهانه‌گرفتن دائمی و ندادن امکاناتی مانند ماشین یا تلفن برای منزوی‌کردن شما. این یکی از ابتدایی‌ترین و رایج‌ترین اعمال اولیه‌ای است که آن را از جلسات اولیهٔ آشنايی می‌توانید ردیابی کنید.

۷- نمونه‌ٔ دیگری که به راحتی می‌توان در مراحل اولیه ردیابی کرد، نشان‌دادن حساسیت‌ و عکس‌العمل‌های شديد و دائمی رفتاری به محيط و افراد پيرامونش است. به‌عنوان نمونه، این افراد به‌راحتی حس می‌کنند مورد توهین قرار گرفته‌اند؛ همه‌‌چیز را به‌عنوان حمله به خود می‌بینند و همیشه به‌دنبال بهانه‌ای برای بحث‌های جنجال‌برانگیزند، مسائل را بزرگ‌تر از آنچه هست جلوه می‌دهند، همیشه گله دارند که دنیا با آن‌ها بی‌رحم بوده‌ است، در نتیجه هیچ مسئولیتی را برای رفتارهای غلط خود نمی‌پذیرند. گفتگوکردن و به‌توافق‌رسیدن با این افراد دشوار و در درازمدت بسیار خسته‌کننده است.

۸- از سایر نمونه‌های برجسته این است که فرد دیگران را مسئول عکس‌العمل‌ها و ناهنجاری‌های رفتاری خود می‌داند. به‌عنوان مثال، احتمال شنیدن این جملات می‌رود: «تو عامل عصبانیت منی»، «تو مرا آزار می‌دهی و عصبانی‌ام می‌کنی، چون آنچه را می‌خواهم، انجام نمی‌دهی»، «دست خودم نیست عصبانی می‌شوم»، «همهٔ حال و خوب و بد من دست توست». چنین افرادی به‌هیچ‌وجه قادر به پذیرش مسئولیت عکس‌العمل‌های رفتاری خود و عواقب آن برای دیگران نیستند. و همان‌گونه که می‌بینید، این می‌تواند مانع بزرگی برای ایجاد رابطه‌ای نزدیک باشد.

۹- مورد بعدی بی‌تفاوتی، بی‌توجهی، بی‌محلی، بی‌اعتنايی رفتاری و بی‌احترامی‌کردن است و این‌ها نیز جزو رفتارهایی‌ست که نباید با بی‌تفاوتی ازشان گذشت.  

مجموعه‌ٔ بالا، مختصری از رفتارهای اولیه‌ای است که جدا از فرهنگ، نژاد، طبقه و غیره… شما می‌توانید در ملاقات‌های اولیه ردیابی کنید و از یک عمر ناآرامی و کشمکش خودداری کنید. زیرا همان‌طور که در بالا اشاره کردم، ریشهٔ این رفتارها در طرف مقابل است. شما موظف به ردیابی آن‌ها و دوری‌کردن و آغشته‌نشدن در آن رابطه هستید. من به شما پیشنهاد می‌کنم که قبل از واردشدن به رابطه‌ای جدی به یک مشاور مورد اطمینان خود مراجعه کنید که به شما کمک کند تا خودتان را پیدا کنید که چه می‌خواهید و چه فردی مناسب روحیات و شخصیت شماست. امیدوارم انتخاب شما عزیزان بر بستر شناخت و آگاهی به توانایی‌ها و محدودیت‌هایتان باشد.

با آرزوی آرامش برای همهٔ شما عزیزان. با محبت، منیژه

نوشته اتاق مشاوره – وحشت از شروع رابطه‌ای جدید اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

خانم غفاری عزیز، من زنی ۴۲ ساله‌ام، حدود ۱۸ سال است که ازدواج کرده‌ام و دو فرزند دارم. اختلافات من و شوهرم اول کم و ساده بود. اما در حال حاضر عصبانیت‌هایش من را شدیداً به وحشت می‌اندازد و دائمأ احساس ناامنی برای خودم و بچه‌هایم می‌کنم. در طول سال‌های زندگی‌ مشترک، من را بیش از چند باری نزده، ولی به‌مرور زمان دفعات آن بیشتر شده‌ است. تا جایی که الان هر زمانی احساس خشم دارد، دستش را به‌حالت زدن بالا می‌برد. مسائل دیگری مانند داد و فریاد، بهانه‌گیری‌ها، پرت‌کردن و شکستن وسایل، کم و بیش همیشه بوده و مشکلات دیگری که من از بیانشان شرم دارم، اما بسیار دردآورند. شما در مورد علائم شناسایی رابطه‌ای ناسالم صحبت کردید، و مطرح کردید که روابط خشنونت‌آمیز با روابط ناسالم فرق دارد. به سؤالات هفتهٔ قبل شما پاسخ دادم و خیلی از آن‌ها شامل حال من می‌شود. اما در حال حاضر شرایط من حادتر است. آیا ابزاری برای ارزیابی بهتر شرایطم دارید؟ پیشنهاد شما چیست؟ خیلی متشکرم.  

م. چ.  – سوری

از شرایط بسیار دشواری که در آن زندگی می‌کنید، بی‌نهایت متأسفم. از بابت سؤال بسیار خوبتان سپاسگزارم. امیدوارم جواب، نه تنها به شما، بلکه به همه عزیزانی که شاید در شرایط نسبتاً مشابهی زندگی می‌کنند، کمک کند. در عین حال، امید دارم همگی ما با آگاهی به‌سمتِ جامعه‌ای سالم‌تر و جدا از خشم و ظلم حرکت کنیم.

همان‌طور که رابطه‌ٔ سالم بر بستر احترام و برابری بین دو انسان است، رابطهٔ بیمارگونه بر بستر کنترل و اِعمالِ قدرت است. این اِعمالِ قدرت، اکثراً بر بستر بی‌اعتمادی، بی‌احترامی و ستم بر فرد ضعیف‌تر که دسترسی به امکانات و حمایت‌های مالی، خانودگی، قانونی و غیره ندارد، پایه‌گذاری شده‌است.

این رابطهٔ مبتنی بر قدرتِ نابرابر و کنترل (Abusive Relationship)، در ابتدا از مسائلی به‌ظاهر بسیار پیش‌پاافتاده‌، مانند بکن و نکن‌‌های ساده شروع می‌شود، و به جایی می‌رسد که احساس می‌کنید که جای هیچ‌گونه ابراز هویت ندارید. این چرخه در ابتدا با شدتی کمتر و با پراکندگی صورت می‌گیرد، اما در طول گذشت زمان شدیدتر و منسجم‌ترمی‌شود. در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ میلادی، خانم Lenore E. Walker روان‌شناس آمریکایی و نویسندهٔ کتاب معروف The Battered Women پس از مصاحبه و مطالعه و بررسی ۱۵۰۰ پروندهٔ پیرامون خشونت‌های خانگی (Domestic Violence)، کشف کرد که خشونت‌های خانگی دارای الگویی رفتاری‌ است و آن را چرخهٔ خشونت (Cycle of Abuse) نامید.

یکی از ساده‌ترین ابزار شناسایی یک رابطهٔ خشونت آمیز جواب دادن به مجموعه سؤالات زیر است، که از شما و عزیزان دیگری که در شرایطی مشابه‌اند، خواهش می‌کنم در حد توان خود، صادقانه به سؤالات زیر جواب دهید و هر موردی را که شامل حالتان می‌شود، علامت بزنید.

• آیا او شما را متهم به کارهایی که انجام نداده‌اید، می‌کند؟
• آیا او حسود است؟
• آیا احساسات شما را نادیده می‌گیرد؟
• آیا برای رفتار خشونت‌آمیز خود، شما را مقصر می‌شمارد؟
• آیا همواره شما را تهدید به متارکه و یا طلاق می‌کند؟
• آیا نژاد، فرهنگ یا جنسیت شما را مورد انتقاد قرار می‌دهد؟
• آیا شما، دوستان، و خانواده‌تان را مورد بی‌احترامی قرار می‌دهد و تحقیر می‌کند؟
• آیا امکان ابراز عقیده را از شما می‌گیرد؟
• آیا مایهٔ خجالت یا بی‌آبرویی شما می‌شود؟
• آیا اصرار دارد که شما به رفتارهایی خلاف عقیده و اعتقاد قلبی خود دست بزنید؟
• آیا تعمداً موجب رعب و وحشت شما می‌شود؟
• آیا شما را از دوستان و خانواده دور می‌کند؟
• آیا همواره دروغ می‌گوید؟
• آیا عقاید و تحصیلات شما را مسخره می‌کند؟
• آیا بر اعمال و رفتار شما نظارت می‌کند؟
• آیا در مورد شما کوتاهی می‌کند؟
• آیا مانع روابط دوستی مورد علاقه‌تان می‌شود؟
• آیا مانع ادامه‌ٔ تحصیل یا رشد فردی شما می‌شود؟
• آیا برای استفادهٔ شما از اتومبیل یا وسایل مشترک، مانع می‌شود یا محدودیت ایجاد می‌کند؟
• آیا از صحبت با شما خودداری می‌کند؟
• آیا با رانندگی غیرمحتاطانه موجب هراس شما می‌شود؟
• آیا تهدید به خودکشی می‌کند؟
• آیا شما را تهدید می‌کند که به مرکز نگهداری از بیماران روانی/تیمارستان خواهد برد؟
• آیا تهدید به ازبین‌بردن وسایل شما می‌کند؟
• آیا تهدید به صدمه‌رساندن به فرزندان، خانواده یا دوستان شما می‌کند؟
• آیا تهدید به آسیب‌رساندن به حیوانات خانگی‌تان می‌کند؟
• آیا تهدید به جداکردن بچه‌‌ها از شما و بردنشان به ایران می‌کند؟
• آیا تهدید به خیانت به شما می‌کند؟
• آیا تهدید می‌کند که شما را به خانه راه نخواهد داد؟
• آیا تهدید می‌کند که از خانه بیرونتان خواهد کرد؟
• آیا تهدید می‌کند که از شما به مسئولین شکایت خواهد کرد؟
• آیا تهدید می‌کند که فرزندانتان را از شما خواهد گرفت؟
• آیا تهدید می‌کند که به شما پول نخواهد داد؟
• آیا از اسلحه به عنوان تهدید استفاده می‌کند؟
• آیا به قصد تنبیه، از ابراز علاقه یا تأئید شما خودداری می‌ورزد؟
• آیا از انجام مشاوره یا درمان خودداری می‌کند؟

به چند درصد از سؤالات بالا پاسخ مثبت دادید؟ این‌ها در واقع زنگ خطرهای رابطهٔ بیمارگونهٔ همراه با خشونت است.

بر اساس تعریف سازمان ملل، خشونت علیه زنان این است: «هر عمل خشونت‌آمیز بر اساس جنسیت فرد، که چه به‌طور قطعی و چه به‌طور احتمالی، منجر به آزار و آسیب فیزیکی، جنسی/سکسی، روانی و فکری شود؛ از جمله تهدیدکردن، محدودکردن و گرفتن آزادی‌های فردی، چه در محیط اجتماعی و چه در پشت درهای بسته.»

همان‌طور که در بحث‌های گذشته اشاره کردم، «در رابطهٔ بیمارگونهٔ خشونت‌آمیز، سیستم قدرتی بین طرفین، نابرابر و بر بستر اِعمالِ قدرت و کنترلِ یک فرد بر دیگری است که در ابعاد گسترده‌‌تر، بلندمدت‌تر و سازمان‌یافته‌ای‌ صورت می‌گیرد.» متأسفانه آمارهای رسمی کانادا نشان می‌دهد که  بیش از۸۰٪ از خشونت‌های خانوادگی از سوی مرد به زن است. در کانادا هر ۱۷ دقیقه یک زن، از شریک مرد زندگی‌اش کتک می‌خورد.

بر اساس آمار در کانادا هر ۶ روز یک زن توسط شریک مرد زندگی‌اش به قتل می‌رسد. در سال ۲۰۱۴، از میان ۸۳ پروندهٔ پلیس مربوط به خشونت‌های خانوادگیِ منجر به قتل، ۶۷ پرونده (بیش از ۸۰٪) مربوط به قتل زنان به وسیلهٔ شریک جنسی‌شان بوده‌ است. (Homicide in Canada, 2014, Statistics Canada, table 6.)

هر شب، ۳٬۴۹۱ زن  و۲٬۷۲۴ کودک، به پناهگاه زنان برای امنیت جانی پناه می‌آورند. و متأسفانه، هر شب ۳۰۰ زن و کودک به‌علت نبودن جا در خانه‌های امن، پس زده می‌شوند. (Shelter for Abused Women in Canada, 2014, Statistics Canada)

البته باید به یاد داشته‌ باشیم که این آمارهایِ مربوط به خشونت‌هایِ خانوادگی علیه کودکان و زنان، فقط عدد و رقم نیست؛ بلکه گویای رنج یک کودک و یا زن پیرامون ماست که برای ادامهٔ زندگی‌اش تقلا می‌کند.

گوشه‌ای از خشونت علیه زنان شامل موارد زیر است:

۱- خشونت خانوادگی‌ بر بستر جنسیت

۲- تجاوزهای جنسی (Sexual Assault & Rape)، آزارها و تجاوزهای جنسی در ازدواج (In Marital Sexual Assault)

۳- آزارها و تجاوزهای جنسی به محارم (Incest Sexual Abuse)

۴- قتل‌های ناموسی

۵- ازدواج اجباری

۶- ختنهٔ زنان

۷- قاچاق زنان و کودکان برای فروش در بازارهای بردگی جنسی و ازدواج‌های اجباری

۸- تجاوز به زنان  در جنگ‌ها، به‌عنوان سلاح جنگی علیه «دشمن»

گفتگوی امروزمان را با قسمتی از سخنان کوفی عنان، دبیرکل سابق سازمان ملل متحد، در کنفرانس بین‌المللی «دنیایی عاری از خشونت علیه زنان» پایان می‌دهم:  

«به جرئت می‌توان گفت که خشونت علیه زنان، یکی از شرم‌آورترین موارد نقض حقوق بشر است؛ و به جرئت، یکی از شایع‌ترین موارد نقض حقوق بشر. متأسفانه، نه مرزهای جغرافیایی می‌شناسد، و نه به مرزهای فرهنگی و طبقاتی محدود می‌شود. تا زمانی که خشونت علیه زنان ادامه دارد، ما به‌عنوان یک جامعه نمی‌توانیم ادعای حرکت به‌سوی جامعه‌ای برابر، مترقی و صلح‌طلب را بکنیم.»

خانم م. چ. عزیز، امیدوارم این ارزیابی به شما درک بهتری از شرایط موجودتان بدهد و اگر چیزی بیش از ۵۰ یا ۶۰ درصد از این موارد در روابطتان وجود دارد، به شما پیشنهاد می‌کنم هرچه زودتر به یک مشاور که کار تخصصی‌اش خشونت‌های خانوادگی است مراجعه کنید.  

لطفاً سؤالات خود را به شمارهٔ ۶۶۶۲-۷۸۰-۶۰۴ تکست کنید و یا به آدرس ایمیل counselling@hamyaari.ca بفرستید.

با آرزوی آرامش برای همهٔ شما عزیزان.

با محبت، منیژه

نوشته اتاق مشاوره – رابطهٔ خشونت آمیز اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.