بر اساس اعلام وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا، مقرر شد برای برنامهٔ اسپانسرشیپی والدین، پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها در سال ۲۰۲۳، مشابه سال گذشته، از بین علاقه‌مندانی که در سال ۲۰۲۰ ثبت‌نام کرده‌اند، تعداد ۲۴٬۲۰۰ متقاضی علاقه‌مند به‌قید قرعه انتخاب شوند و انتخابشان از طریق ایمیل به آن‌ها اعلام شود. این وزارتخانه تصمیم دارد که این تعداد علاقه‌مند را انتخاب کند تا از بین آن‌ها بتواند به هدف خود که تخصیص سهمیهٔ ۱۵ هزار پروندهٔ تکمیل‌شده است، دست یابد.

علی‌رغم آنکه وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا در سال ۲۰۲۰ اعلام کرده بود که فقط افراد واجد شرایط ثبت‌نام کنند، در همان سال ۲۰۲۰ متوجه شدند که بسیاری از ثبت‌نام‌کنندگان، واجد شرایط نبودند و از سال بعد، تعداد انتخاب‌شدگان، بیشتر از میزان واقعی و سهمیهٔ تخصیص‌داده‌شدهٔ سالانه بود تا این وزارتخانه بتواند به هدف سالانه‌اش برسند. فرایند پذیرش مهاجر در این برنامهٔ مهاجرتی از سال ۲۰۱۸ به‌صورت قرعه‌کشی تعریف شد. به‌دلیل تعداد بسیار زیاد ثبت‌نام‌کنندگان در سال ۲۰۲۰ که دلیلش مدت‌زمان طولانی برای ثبت‌نام بود، این چهارمین سال است که انتخاب از محل پایگاه داده‌ها در سال ۲۰۲۰ صورت می‌‌‌گیرد. بر اساس اعلام وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا، بیش از ۱۸۰ هزار نفر به‌عنوان علاقه‌مند در سال ۲۰۲۰ ثبت‌نام کرده‌اند که از قرار معلوم بسیاری از آن‌ها واجد شرایط نبودند. هنوز مشخص نیست که آیا در سال‌های آینده هم این وزارتخانه از همان منبع برای انتخاب متقاضیان استفاده خواهد کرد یا خیر. 

بر همین اساس مقرر شد که انتخاب‌شوندگانِ خوش‌شانس، از روز سه‌شنبه ۱۰ ماه اکتبر سال ۲۰۲۳ به‌مدت دو هفته (در زمان انتشار این نوشته، ارسال دعوت‌نامه‌ها آغاز شده است) مشخص و از طریق ایمیل دعوت‌نامه برای تشکیل پرونده را دریافت کنند. متقاضی می‌بایستی در مدت‌زمان مشخص‌شده در دعوت‌نامه، دو پرونده (پروندهٔ ارزیابی اسپانسرشیپی و پروندهٔ اقامت دائم والدین) را به‌صورت آنلاین و هم‌زمان به وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا، ارسال نماید. همچنین تأکید شده است که متقاضیان علاقه‌مند از این تاریخ به‌مدت دو هفته، علاوه بر این‌باکس ایمیلی که با آن در سال ۲۰۲۰ ثبت‌نام کرده‌اند، اسپم یا جانک ایمیل خود را برای ازدست‌ندادن فرصت، کنترل کنند.

مجدداً تأکید می‌شود که علی‌رغم تعریفی که این شیوهٔ پذیرش مهاجر تحت عنوان قرعه‌کشی یا لاتاری شده است، به‌واقع لاتاری نیست و اگر متقاضی واجد شرایط نباشد، هیچ شانسی برای تشکیل پرونده ندارد. 

عزیزانی که بدون درنظرگرفتن واجدِ شرایط بودن یا نبودن، فرض را بر شانس گذاشته و ثبت‌نام کرده‌اند مسلماً حق بسیاری از افرادی را که واجدِ شرایط بوده‌اند و بعضاً سال‌ها در انتظار مانده‌اند، ضایع کرده‌اند. این افراد اگر واجد شرایط نیستند و دعوت‌نامه دریافت کردند، باید از اقدام خودداری کنند چرا که پرونده‌شان به آن‌ها مسترد خواهد شد.

یک نمونه

فرزاد و فرحناز در اواسط سال ۲۰۱۱ از طریق برنامهٔ نیروی متخصص وارد کانادا شدند و اقامت دائم کانادا را دریافت کردند. هر دو تصمیم گرفتند که در ابتدا با ثبت‌نام در دوره‌های آموزشی، دانش علمی خود را برای پیداکردن کار با تخصص قبلی بالا ببرند و هم‌زمان کارهای معمولی برای کسب درآمد و گذران امور زندگی خود انجام دهند. پایان سال ۲۰۱۲ بود که دوره‌های علمی را به پایان رساندند و رزومهٔ کاری خود را به‌روزرسانی کردند و شروع به اقدام برای یافتن کار تخصصی‌شان به‌صورت آنلاین یا حضوری کردند. پس از حدود چهار ماه و چندین مصاحبهٔ کاری، سرانجام فرزاد مشغول به کار شد و یک ماه بعد هم فرحناز کار مورد نظر خود را در یکی از شرکت‌های نسبتاً بزرگ و خوب در شهر میسیساگا پیدا کرد. سال ۲۰۱۶ آن‌ها بر اساس قانون واجد شرایط شدند که برای اسپانسری والدینشان اقدام کنند و چشم‌انتظار سال ۲۰۱۷ و اعلام تاریخ شروع پذیرش این پرونده‌ها از طریق اخبار وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا بودند که آن سال دولت کانادا اعلام کرد سیستم پذیرش این برنامهٔ مهاجرتی از طریق قرعه‌کشی انجام خواهد شد که این خبر همچون آواری بود که بر سر این دو زوج زحمت‌کش ویران شد. آن‌ها در آن سال و سال‌های بعد تا سال ۲۰۲۰ در زمان اعلام‌شده از طرف این وزارتخانه جلوی کامپیوتر خود می‌نشستند تا بتوانند ثبت‌نام کنند اما هر بار، سهمیهٔ اعلام‌شده در چند دقیقه تکمیل می‌شد و آن‌ها ناکام می‌ماندند. سال ۲۰۲۰ سرانجام هر دو ثبت‌نام کردند اما بخت با آن‌ها یار نبود و هیچ‌کدام برای تشکیل پرونده انتخاب نشدند و دعوت‌نامه دریافت نکردند و ناامیدی آن‌ها زمانی تبدیل به خشم و ناراحتی شد که متوجه شدند، بسیاری از افرادی که ثبت‌نام کرده بودند، از ابتدا واجد شرایط نبوده و فرض را بر شانس گذاشته بوده‌اند. شش سال از واجد شرایط بودن آن‌ها می‌گذرد و امسال، چشم دوخته‌اند به ایمیلشان و با امید به آنکه، پس از این‌همه سال، بخت به آن‌ها رو بیاورد.

بسیاری از متقاضیان یا واجدان شرایط که امسال یا در سه سال گذشته امکان اسپانسری والدینشان را به دست آورده‌اند، از تصمیم وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا برای شیوهٔ انتخاب و ارسال دعوت‌نامه برای پذیرش سال ۲۰۲۳ مشابه سه سال گذشته، خشمگین شده‌اند و اقبالشان را برای امسال هم ازدست‌رفته می‌بینند که طبعاً حق هم دارند.

به‌عقیدهٔ نگارنده، اگر کسانی که سال ۲۰۲۰ ثبت‌نام کرده‌اند، پس از اطمینان از واجد شرایط بودن نسبت به ثبت‌نام اقدام می‌کردند، قطعاً این تعداد بسیار زیاد متقاضیِ ثبت‌نام‌شده وجود نمی‌داشت و حق‌ها ضایع نمی‌شد. دولت کانادا می‌بایستی فکری اساسی، درست و منطقی برای پذیرش پرونده جهت این برنامهٔ مهاجرتی انجام دهد و سیستمی جدید و کارآمد را جایگزین سیستم قرعه‌کشی فعلی نماید. به‌امید آنکه کارشناسان این وزارتخانه که کم هم نیستند، در فکر راهکاری درست برای سال آینده و سال‌های بعد باشند. 

پایان

نوشته برنامهٔ اسپانسرشیپی والدین، پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها در سال ۲۰۲۳ اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

همان‌طور که در مطالب پیش از این هم عنوان شد، هیئت مهاجرت و پناهندگی کانادا (Immigration and Refugee Board (IRB)‎) که سازمانی دولتی بوده و در عین حال وظایفش با وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا متفاوت است، از چهار بخش شامل بخش مهاجرت یا Immigration Division، بخش فرجام‌خواهی مهاجرت یا Immigration Appeal Division، بخش حمایت از پناهندگان یا Refugee Protection Division و بخش فرجام‌خواهی پناهندگان یا Refugee Appeal Division تشکیل شده است که وظیفهٔ هرکدام از بخش‌های ذکرشده با یکدیگر متفاوت است. بر اساس اعلام رسمی هیئت مهاجرت و پناهندگی کانادا، از تاریخ ۱۴ ژانویهٔ ۲۰۲۳، تغییرات زیر در قوانین بخش فرجام‌خواهی مهاجرت Immigration Appeal Division یا IAD اعمال خواهد شد و نظر به مهم‌بودن این تغییرات، لازم است متقاضیانی که بنا به‌هر دلیلی قصد فرجام‌خواهی و تشکیل پرونده دارند، این موارد را مدنظر داشته باشند. 

پیش از اشاره به تغییرات انجام‌گرفته، لازم است تأکید شود که وظیفهٔ بخش فرجام‌خواهی مهاجرتِ هیئت مهاجرت و پناهندگی کانادا رسیدگی به چهار نوع پرونده است. اول فرجام‌خواهی پرونده‌های اسپانسرشیپی مردودشده، دوم رسیدگی به فرجام‌خواهی پرونده‌های مردودشده در بخش مهاجرت یا فرجام‌خواهی دستور اخراج صادرشده توسط افسر آژانس خدمات مرزی کانادا، سوم تجدیدنظر پرونده‌هایی که به‌دلیل رعایت‌نکردن الزام اقامت مقیمان دائم کانادا مردودشده است (منظور افرادی است که الزام حداقل اقامت فیزیکی ۷۳۰ روز در کانادا را در طول اعتبار کارت اقامت خود رعایت نکرده‌اند) و چهارم تجدیدنظر در پرونده‌هایی که در بخش مهاجرت این هیئت یا Immigration Division قبول شده‌اند اما نمایندهٔ وزیر که در تمام بخش‌های این هیئت یک طرف مناقشه است نسبت به تصمیم گرفته‌شده اعتراض دارد. 

و اما تغییرات به شرح زیر است:

۱- برای فرجام‌خواهی پرونده‌های اسپانسرشیپی مردودشده و همچنین پرونده‌های الزام اقامت فیزیکی در کانادا، نمایندهٔ وزیر ۶۰ روز فرصت خواهد داشت تا گزارش فرجام‌خواهی (Appeal Record) خود را به این بخش ارائه کند. پیش از این نمایندهٔ وزیر ۱۲۰ روز برای انجام این کار فرصت داشت.

۲- برای فرجام‌خواهی پرونده‌های مربوط به دستور اخراج صادرشده و همچنین فرجام‌خواهی نمایندهٔ وزیر، بخش مهاجرت یا نمایندهٔ وزیر ۳۰ روز فرصت دارند تا گزارش فرجام‌خواهی را ارائه نمایند. پیش از این زمان لازم ۴۵ روز برای ارائهٔ این گزارش بود.

۳- طرفین مناقشه ۶۰ روز فرصت دارند تا مستندات خود را برای حمایت از گزارش فرجام‌خواهی ارائه دهند. این مدت پیش از این ۲۰ روز بود.

۴- قانون جدیدی هم اضافه شده است مبنی بر آنکه اگر طرفین مناقشه قصد ارائهٔ مدرکی را برای حمایت از فرجام‌خواهی خود نداشته باشند، ملزم به اعلام آن در ظرف مدت ۶۰ روز می‌باشند.

۵- همچنین به قانون اضافه شده است که اگر طرفین مناقشه در طول مدت زمان ۶۰ روز، مستندات خود را ارائه نکنند و همچنین عدم تمایل به ارائهٔ مستندات را اعلام نکنند، فرجام‌خواهی لغو خواهد شد.

۶- زمانی که یکی از طرفین مناقشه قصد پاسخگویی به مستندات یا شواهد ارائه‌شده‌ توسط طرف دیگر مناقشه را داشته باشد، ۳۰ روز فرصت خواهد داشت. این زمان پیش از این ۱۰ روز در قانون تعیین شده بود.

۷- به قانون بخش فرجام‌خواهی مهاجرتِ هیئت یادشده اضافه شده است که اگر یکی از طرفین مناقشه، مستندات خود را ارائه کند اما مدت زمان تعیین‌شده در قانون را رعایت نکرده باشد، بخش فرجام‌خواهی مهاجرت باید عوامل جدیدی را بررسی کند تا مشخص شود مستندات مربوط را به‌عنوان حمایت از پروندهٔ فرجام‌خواهی مدنظر قرار خواهد داد یا خیر.

۸- در صورتی‌که یکی از طرفین مناقشه قصد معرفی شاهد برای حمایت از پروندهٔ فرجام‌خواهی خود را داشته باشد، ملزم به معرفی شاهد در مدت‌زمان ۳۰ روز است که پیش از این زمان مشخص‌شده ۲۰ روز در قانون تعریف شده بود.

۹- در قانون جدید همچنین اضافه شده است که اطلاعات شاهد در قالب دلیل شهادت و هدف آن هم باید مشخص شود.

۱۰- از این پس مستندات ارائه‌شده در حل‌وفصل غیررسمی محرمانه نبوده و می‌تواند در فرجام‌خواهی‌های احتمالی آینده مورد استفاده قرار گیرد هرچند موضوع‌های مورد گفت‌وگو همچنان محرمانه خواهد بود.

۱۱- از این پس درخواست تغییر زمان یا روز فرجام‌خواهی می‌بایستی ظرف سه روز کاری اعلام شود مگر آنکه با ارائهٔ گواهی پزشک، این امکان وجود نداشته باشد. پیش از این مهلت قانونی دو روز کاری بود. 

۱۲- برگزاری جلسهٔ استماع دادرسی به قوانین بخش فرجام‌خواهی مهاجرت اضافه شده است. این جلسه پیش از این مگر با تشخیص عضو هیئت یا درخواست یکی از طرفین و توافق عضو هیئت، تشکیل می‌شد و اغلب بدون جلسه، تصمیم‌گیری‌ها انجام می‌شد.

۱۳- همچنین به قانون اضافه شده است که امکان بازگشایی دوبارهٔ پرونده‌ها وجود خواهد داشت.

نکتهٔ بسیار مهم در مورد این تغییرات این است که به‌جز بند‌های ۱، ۲، ۳، ۶ و ۱۰ که در این مطلب آمده است، این تغییرات شامل همهٔ پرونده‌های‌تشکیل‌شده از پیش از ۱۴ ژانویهٔ ۲۰۲۳ می‌شود.

پایان

نوشته مروری بر تغییرات تازه در بخش فرجام‌خواهی مهاجرت هیئت مهاجرت و پناهندگی کانادا  اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا در ماه اکتبر سال ۲۰۲۰ برنامهٔ مربوط به اسپانسرشیپی والدین، پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها را بازگشایی کرد و از علاقه‌مندانی که واجد شرایط بودند دعوت کرد تا در صورت تمایل به اسپانسرشیپی والدین یا پدربزرگ و مادربزرگ خود، فرمی آنلاین را تکمیل کنند.

از بین انبوهی از علاقه‌مندان که آن فرم را تکمیل کرده بودند، این وزارتخانه تعداد ۱۰ هزار نفر را برای تکمیل پرونده انتخاب و برایشان دعوت‌نامه فرستاد.

این وزارتخانه در سال ۲۰۲۱ و بر اساس قرار قبلی، تعداد ۲۰ هزار نفر دیگر را از بین علاقه‌مندانی که فرم آنلاین را تکمیل کرده بودند، انتخاب و برای آن‌ها دعوت‌نامه فرستاد.

وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا امسال یعنی در سال ۲۰۲۲ هم بار دیگر بر اساس قرار قبلی اعلام کرد که از میان ۱۵۵٬۳۱۳ متقاضی و علاقه‌مند باقیمانده، تعداد ۲۳٬۱۰۰ متقاضی اسپانسرشیپی والدین را انتخاب کرده و از تاریخ ۱۲ اکتبر ۲۰۲۲ به‌مدت دو هفته، دعوت‌نامه‌ها برای انتخاب‌شدگان خوش‌شانس ارسال می‌شود تا بر اساس تجربهٔ قبلی، تعداد ۱۵ هزار نفر از میان آن‌ها که واجد شرایط‌اند و این تعداد هدف وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا برای سال ۲۰۲۲ است، پروندهٔ اقامت دائم والدین خود را تشکیل دهند.

بر اساس اعلام وزارت مهاجرت، همهٔ ۲۳٬۱۰۰ دعوت‌نامه عملاً در کمتر از دو هفته و تا پایان روز ۲۴ اکتبر ۲۰۲۲ برای متقاضیان و انتخاب‌شدگان خوش‌شانس ارسال شده است و این افراد تا پایان روز ۲۴ دسامبر ۲۰۲۲، فرصت دارند تا پروندهٔ تکمیل‌شدهٔ والدین یا پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایشان را برای وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا ارسال کنند.

آیا شیوهٔ بازگشایی برنامهٔ اسپانسرشیپی والدین، پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها در سال ۲۰۲۲ عادلانه است؟

پس از چندین سال بسته‌بودن این برنامهٔ مهاجرتی و بازگشایی آن با شیوهٔ جدید (انتخاب به‌صورت قرعه‌کشی) حجم بسیار زیادی از علاقه‌مندان اسپانسرشیپی والدین، در انتظار بودند و دلیلی شد که در سال ۲۰۲۰ بیش از ۱۸۰ هزار فرم تکمیل‌شده به وزارت مهاجرت رسید. لذا، نگارنده معتقد است این شیوه برای سال ۲۰۲۲ عادلانه است.

آیا به‌طور کلی این شیوه برای اقدام عادلانه است؟

به اعتقاد نگارنده، این شیوه عادلانه نیست. دلایل متعددی برای این اعتقاد موجود است.

اول- در سال ۲۰۲۰ که دومین سال انتخاب به شیوهٔ قرعه‌کشی بود، تعداد بسیار زیادی از افرادی که واجد شرایط نبودند اقدام کردند و در همان سال اول انتخاب شدند که عملاً امکان اقدام برای تشکیل پرونده را نداشتند. این افراد که بدون توجه به واجد‌شرایط‌بودن اقدام کرده بودند، فرصت اقدام را از دیگر افرادی که واجد شرایط بودند، گرفتند.

دوم- اولین سال انتخاب به شیوهٔ قرعه‌کشی در سال ۲۰۱۹ صورت پذیرفت و وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا بخش مربوط به وب‌سایت خود را برای تکمیل فرم آنلاین بازگشایی کرد. تعداد ۳۰ هزار فرم را در مدت زمان ۹ دقیقه پذیرفت و زمانی که ۳۰ هزار فرم تکمیل شد، بر اساس اعلام وزارت مهاجرت کانادا، بیش از ۱۰۰ هزار نفر هم‌زمان برای تکمیل فرم، آنلاین بودند که در همان سال، بر اساس اعلام وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا، تنها حدود ۶ هزار نفر از بین ۳۰ هزار نفر، پرونده تکمیل‌شدهٔ خود را فرستادند. بدین معنی که حدود ۲۴ هزار نفر بدون توجه به واجد‌شرایط‌نبودن خود، فرصت اقدام را از دیگر واجدان شرایط گرفتند.

سوم- با توجه به اتفاقاتی که در سال ۲۰۱۹ افتاد، نگارنده تصور می‌کرد که این وزارتخانه، راهکاری اساسی برای تعیین شیوهٔ انتخاب متقاضیان واجد شرایط برای سال بعد بیندیشد که عملاً این اتفاق نیفتاد و پس از دو سال قرعه‌کشی به‌همان شیوه، همچنان نام و فرم آنلاین بیش از ۱۵۵ هزار متقاضی انتخاب‌نشده در پایگاه داده‌های این وزارتخانه موجود است.

چهارم- در سال جاری بر اساس اعلام رسمی وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا، تعداد ۲۳٬۱۰۰ دعوت‌نامه صادر شده است تا به هدف این وزارتخانه که تشکیل پرونده برای ۱۵ هزار متقاضی واجد شرایط است برسند. این نشان روشنی از آن دارد که مشخصاً می‌دانند که از این تعداد دعوت‌نامهٔ ارسالی، باز هم بیش از ۸ هزار نفر فاقد شرایط، اقدام کرده‌اند و همچنان این روند را با جدیت دنبال می‌کنند!

پنجم- اگر بنا به‌هر دلیلی، شیوهٔ اقدام برای این برنامهٔ مهاجرتی برای سال ۲۰۲۳ تغییر کند، ۱۳۲٬۲۱۳ نفری که در سال ۲۰۲۰ فرم آنلاین را تکمیل کرده‌اند و قطعاً در بینشان تعداد بسیار زیادی واجد شرایط‌اند و متأسفانه به‌دلیل این شیوهٔ غیرکاربردی، برای اسپانسرشیپی والدین خود انتخاب نشده‌اند، باید بار دیگر از ابتدا برای این برنامهٔ مهاجرتی اقدام کنند.

چه افرادی از این قرعه‌کشی بازماندند؟

کسانی که واجد شرایط بودند و نتوانستند در مدت زمان ۹ دقیقه در سال ۲۰۱۹، در بین ۳۰ هزار فرم پذیرفته‌شده قرار گیرند و در سال بعد، فرم مربوطه را تکمیل کردند و علی‌رغم سه سال قرعه‌کشی، همچنان دعوت‌نامه‌ای برای تشکیل پرونده دریافت نکرده‌اند.

چه افرادی در قرعه‌کشی انتخاب شدند، اما نتوانستند تشکیل پرونده دهند؟

اول- کسانی که پرونده‌شان را پس از مدت‌زمان اعلام‌شده برای وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا فرستادند.

دوم- کسانی که فرم آنلاین را تکمیل کرده و فرستادند، اما اقامت دائم کانادا نداشتند یا شهروند کانادا نبودند.

سوم- کسانی که امکان ارسال حداقل سه سال برگهٔ مالیاتی را نداشتند.

چهارم- کسانی که میزان درآمدشان کمتر از میزان قانونی قیدشده برای سه سال متمادی بود.

پنجم- کسانی که در قرعه‌کشی انتخاب شدند، اما محل سکونت خود را از کانادا به کشور دیگری تغییر دادند.

نگارنده امیدوار است که علاوه بر آنکه شیوه و روندی عادلانه از سوی وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا اندیشیده شود، راهکاری انتخاب کنند که مسیر برای فاقدان شرایط به‌منظور حفظ فرصت عادلانه برای واجدان شرایط مسدود شود.

نوشته برنامهٔ اسپانسرشیپی والدین، پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها در سال ۲۰۲۲ اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

داستان زندگی متقاضیان و آن‌هایی که به اینجانب برای مشاوره مراجعه می‌کنند، بعضاً آن‌قدر تکان‌دهنده و آزاردهنده است که تا مدت‌ها فکر نگارنده را به خود مشغول می‌کند. داستان زندگی افرادی که تماماً واقعی و عبرت‌آموز است. داستان زیر، یکی از آن‌هاست و برای حفظ حریم خصوصی ایشان، اسامی و زمان و محل‌ها تغییر داده شده است.

مریم به‌همراه مادر و پدر و همچنین دو برادر و یک خواهر کوچک‌تر از خودش در زمان جنگ افغانستان و روسیه از خاک افغانستان خارج شدند و به‌‌اجبار در ایران سکنی گزیدند. پدر آن‌ها چندی پس از اقامت آن‌ها در ایران، برای دفاع از سرزمینشان، به افغانستان بازگشت. از آن زمان، بیش از ۲۰ سال گذشته است و هنوز هیچ نشانی از پدر در دسترس نیست. وقتی پنج سال از بی‌خبری از پدر گذشت، بر اساس سنّت، مادر باید با یکی از برادران پدر ازدواج می‌کرد. برادری که برای این ازدواج انتخاب شده بود، خودش همسر و سه فرزند دختر داشت و همسر برادر از این ازدواج ناخرسند بود. مادرِ بی‌همسر که خود چهار فرزند داشت، از طرفی خوشحال بود که کسی سرپرستی فرزندانش را به‌عهده می‌گرفت و از طرفی نگرانِ ناخرسندی همسر برادر برای آزار و اذیت‌های احتمالی به فرزندانش بود.

نهایتاً پس از کشمکش‌های فراوان و مذاکرات بسیارِ ریش‌سفیدان، همسر برادر موافقت کرد که همسرش به‌شرطی سرپرستی چهار فرزند برادر مفقود خود را به‌عهده بگیرد که مادر آن‌ها از شهر محل اقامت آن‌ها که شیراز بود به دورترین شهر ممکن کوچ کند و هیچ زمانی چشم‌درچشم همسرش قرار نگیرد. او نگرانِ دراختیارگرفتن مادر بچه‌ها به‌عنوان همسر دوم بود.

مادر چهار فرزند که اولویت اول زندگی‌اش فرزندانش بود، موافقت کرد، اما ریش سفیدان همچنان بر روی رسم و رسوم خود پافشاری می‌کردند و نهایتاً پس از بحث‌وجدل‌های بسیار، با آن شرط موافقت انجام شد و مادر پس از سپردن چهار فرزندش، شیراز را به نقطه‌ای نامعلوم ترک کرد.

از فردای روزی که مادر بدون اعلام از نشان محل زندگی آیندهٔ خود، فرزندانش را ترک کرد، آزار و اذیت زن‌عموی بچه‌ها شروع شد. بچه‌ها کوچک بودند و فقط می‌فهمیدند که برای حفظ سرپرستی خود، باید آزار و اذیت‌ها را تحمل کنند.

پنج سال از آزار و اذیت‌های مداوم زن‌عمو گذشته بود و مریم در شرف چهارده‌سالگی قرار گرفته بود و وقتی به دو برادر و یک خواهر کوچک خود که در آن خانه تحت‌ستم زن‌عمو قرار داشتند، نگاه می‌کرد، در دلش آشوبی می‌شد. پنج سال بود که از مادر هم بی‌خبر بود، مادری مستأصل که به‌دلیل نگرانی از بی‌آشیانه‌شدن فرزندانش، هیچ ارتباطی با آن‌ها برقرار نکرده بود و نه‌تنها به محل اقامت او دسترسی وجود نداشت، بلکه در زنده‌بودن او هم شک و تردید وجود داشت.

یک‌روز که مریم احساس کرد او و خواهر و برادرهایش دیگر تحمل آن‌همه آزار و شکنجه را ندارند، دست آن‌ها را گرفت و از آن خانه فرار کرد.

پدر مریم در زمانی که در افغانستان بودند، از شرایط کاری و مالی مناسبی برخوردار بود و با آغاز جنگ و زمانی که مجبور به فرار از افغانستان شده بودند، مقداری پول تهیه کرده و به‌همراه خود از خاک افغانستان خارج شده بودند. مادر هم که تحت فشار جاری‌اش مجبور شده بود فرزندان خود را رها کند، تمام آن پول همراه خود را به مریم سپرده و از او خواسته بود آن را در محلی مخفی کند تا اگر زمانی نیاز پیدا کردند، از آن استفاده کنند.

مریم که به‌همراه خواهر و برادرهایش از خانهٔ عمو فرار کرد، پول‌ها را هم برداشته و با هماهنگی از طریق یکی از دوستان خود با یک قاچاقچی آشنا شده بود که قرار بود با گرفتن بخشی از پول، آن‌ها را از طریق ترکیه به یکی از کشورهای اروپایی برساند و پس از رسیدن به مقصد، بقیهٔ پول را پرداخت بگیرد. زمانی که مریمِ چهارده‌ساله به‌همراه برادران و خواهرهای کوچک‌ترش به خاک ترکیه رسیدند، قاچاقچیان که متوجه همراه‌داشتن مقدار زیادی پول توسط آن‌ها و همچنین تنهابودنشان شدند، پس از ضرب و شتم آن‌ها و به‌خصوص برادرهای مریم، همهٔ پول آن‌ها را دزدیدند و آن‌ها را در خاک ترکیه رها کردند و رفتند… 

مریم دیگر راهی به ذهنش نمی‌رسید به‌جز آنکه خود را به کمیساریای عالی پناهندگان مستقر در سازمان ملل معرفی کند و شرح حال خود و برادرها و خواهرش را بگوید. او پس از دو نوبت مصاحبه، قبولی لازم را از این سازمان گرفت و به بخش کشوری معرفی شدند. پس از چند ماه درخواستشان از سوی دولت کانادا مورد پذیرش قرار گرفت و حدود یک‌سال و اندی پس از ورود به خاک ترکیه، با گرفتن مجوز سفر از دولت کانادا خاک این کشور را به مقصد کانادا ترک کردند.

مریم که حال در شرف شانزده‌سالگی قرار داشت، در طول این سفر چندین‌ساعته، خاطرات خود را مرور می‌کرد. از زمانی که کوچک بود و پدرش مفقود شده بود و مادری که حدود ده سال بود از او هیچ نشانی نداشت، عمویی که احتمالاً تا آن زمان به جاهای زیادی مراجعه کرده بود تا نشانی از آن‌ها بیابد و خودش که در این سن کم، چه مشقاتی تحمل کرده بود تا بتواند برادر‌ها و خواهرش را به سامان برساند.

از زمانی که مریم در کانادا اقامت کرده بود، تمام فکر و ذکرش این بود تا مادر را پیدا کند و به او اطلاع دهد که فرزندانش در سلامت‌اند. کاری که حالا ده سال می‌شود مریم به آن مشغول است. از تمامی دوستان و آشنایان و فامیل‌هایی که رابطهٔ خوبی با آن‌ها داشت، چه آن‌هایی که در افغانستان بودند و چه آن‌هایی که در ایران بودند استفاده و خواهش کرد که به او یاری برسانند. 

سرانجام یک‌سال پیش نشانی از مادر پیدا کرده بود. مادر در یکی از شهرهای استان هرمزگان و در یک خیاطی مشغول بود، مادری که نمی‌دانست گذرنامه یا هیچ مدرک هویتی‌ای از خود در دسترس دارد یا نه.

حالا، مریم در تکاپو است تا مادرش را هم به‌شیوه‌ای به کشور کانادا بیاورد و این خانواده پس از حدود دو دهه، باز در کنار هم جمع شوند.

پایان

نوشته سلسله داستان‌های مهاجرت به کانادا – مسیر پرفراز‌ونشیب مهاجرت از افغانستان به ایران، ترکیه و بعد کانادا اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

آن‌هایی که برای مهاجرت به کانادا از طریق یکی از برنامه‌های مهاجرتی موجود، چه برنامه‌های مهاجرت موقت و چه دائم اقدام کرده‌اند، می‌توانند اذعان کنند که قوانین نانوشتهٔ زیادی برای هر کدام از این برنامه‌ها وجود دارد. نمونهٔ کوچک آن، نیاز به ارائهٔ برنامهٔ تحصیلی (Study Plan) در زمان اقدام برای اخذ مجوز تحصیل در کاناداست و این در حالی است که این مدرک در لیست مدارک موردنیاز که متقاضی ملزم به آپلود آن‌هاست، وجود ندارد. نمونهٔ دیگر طرح کسب‌وکار (Business Plan) است، برای متقاضیانی که قصد اقدام برای گرفتن مجوز کار به‌منظور راه‌اندازی کسب‌وکاری را دارند. به این مدرک هم صراحتاً در فهرست مدارک موردنیاز ادارهٔ مهاجرت اشاره‌ای نشده است، اما اگر پرونده‌ای مردود شود، افسر پرونده به‌صراحت در نوشته‌های خود در پرونده قید می‌کند که به‌عنوان مثال برنامهٔ تحصیلی متقاضی مشخص و کامل نبوده است یا طرح کسب‌وکار متقاضی ایراداتی داشته است که به نکات آن هم اشاره می‌کند.

وجود این قوانین نانوشته، مشکلات عدیده‌ای برای متقاضیان مهاجرت به کانادا فراهم کرده و خواهد کرد. مشکلاتی که عدم آگاهی از این قوانین نانوشته و عدم ارسال مستندات مربوط به‌همراه پرونده که می‌تواند در قوی‌ترکردن یک پرونده نقش اساسی داشته باشد، احتمال مردودشدن آن پرونده را افزایش می‌دهد. 

و اما، شواهد نشان می‌دهد که هیئت حمایت از پناهندگان هم در حال تغییر سیاست‌های خود است و شاید بتوان گفت که در حال به‌مرحلهٔ اجراگذاشتن قوانین نانوشتهٔ خود است.

شهروندانی که در دههٔ ۹۰ یا پس از آن، برای گرفتن اقامت دائم، از دولت وقت کانادا به‌عنوان پناهنده، درخواست محافظت کرده‌اند، به یاد دارند که مراسم استماع دادرسی و پرسش از اساس و دلیل پناهندگی آن‌ها، چندین ساعت و حتی چندین روز به‌ طول می‌انجامید و اثبات آنکه متقاضی پناهندگی در کشور متبوع خود تحت آزار و اذیت قرار گرفته یا حقوق او ضایع شده است، بسیار سخت و بعضاً غیرقابل‌پذیرش بود. چه بسیار متقاضیانی که نتوانستند این موارد را اثبات کنند و از کانادا اخراج شدند. اما، در چند سال اخیر، بنا به سیاست‌های ناگفتهٔ دولت کانادا که یا قصد کمک به متقاضیان را داشتند یا قصد افزایش جمعیت کانادا را یا هر دلیل دیگر، مراسم استماع دادرسی‌ها اغلب در مدت زمان ۱٫۵ ساعت انجام می‌پذیرفت یا حتی بعضاً بدون برگزاری مراسم استماع دادرسی، متقاضی پاسخ مثبت را از هیئت حمایت از پناهندگان و دولت کانادا می‌گرفت. حتی مواردی مشاهده شده بود که متقاضی در جلسهٔ استماع با وجود اشتباهات فاحش و غیرقابل‌گذشت هم همچنان از اغماض و چشم‌پوشی عضو هیئت حمایت از پناهندگان برخوردار می‌شد و مورد ملاطفت آن‌ها قرار می‌گرفت.

اما ظاهراً آن دوران در حال سپری‌شدن است و شواهدی وجود دارد که سیاست‌های هیئت حمایت از پناهندگان در حال تغییر و شاید در حال تبدیل‌ به برخوردهای دههٔ ۹۰ و پیش از ۱۰ سال گذشته است.

دلایلی که نگارنده را بدین برداشت رسانده از آنجا نشئت گرفته است که نمایندگان وزیر که در پرونده‌های پناهندگی، افسر آژانس خدمات مرزی کانادا هستند، به‌طور جدی بر روی پرونده‌های بعضی از متقاضیان پناهندگی واردشده و قصد دخالت یا Intervene را دارند. پیش از این هم نمایندهٔ وزیر بعضاً در برخی پرونده‌ها که احتمال مشکل امنیتی برای کانادا وجود داشت دخالت می‌کرد، اما این دخالت‌ها اخیراً افزایش یافته است. از سوی دیگر، عضو هیئت حمایت از پناهندگان، پیش از تصمیم‌گیری در مورد زمان انجام دادرسی و اعلام تاریخ آن، از متقاضیان مدارک و مستنداتی را هم که پشتیبانِ درخواست و اساس پناهندگی آن‌ها باشد، درخواست می‌کند.

سیستم مهاجرتی کانادا و تمامی سازمان‌های وابسته از قبیل هیئت حمایت از پناهندگان، که سازمانی کاملاً مستقل است اما ارتباط تنگاتنگی با وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا دارد، به‌نحوی طراحی شده است که همهٔ متقاضیان مهاجرت به کانادا، ملزم به ارائهٔ مستندات معتبر به‌عنوان پشتیبان پرونده‌شان‌اند. به‌عنوان مثال، اگر شخصی قصد اقدام از طریق برنامه‌های کارآفرینی را داشته باشد، ملزم است به ارائهٔ مستنداتی مبنی بر داشتن دارایی لازم بر اساس آنچه در قانون تعریف شده و همچنین مستنداتی مبنی بر داشتن سابقهٔ مدیریت. تمامی برنامه‌های مهاجرتی کانادا از این قاعده پیروی می‌کنند. اقدام و تشکیل پرونده برای گرفتن اقامت دائم کانادا به‌عنوان پناهنده هم که یکی از برنامه‌های مهاجرتی کاناداست، از این قاعده مستثنی نیست. بدین معنی که متقاضی پناهندگی، ملزم به ارائهٔ مستنداتی برای پشتیبانی پروندهٔ خود است. هم مستنداتی که مبتنی بر اساس پناهندگی Basis of Claim و نشاندهندهٔ فعالیت‌های متقاضی باشد و هم مستنداتی که اثبات‌ کند او در صورت مراجعه به کشور متبوع خود تحت آزار و شکنجه و تعقیب قرار خواهد گرفت. تمامی مستندات و همچنین اساس پناهندگی متقاضی می‌بایستی بر اساس قوانین و موارد تعریف‌شده در کنوانسیون ژنو و همچنین مادهٔ ۹۶ یا ۹۷ قانون مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا باشد.

همچنین، اساس پناهندگی متقاضی می‌بایستی پوشش‌دهندهٔ تک‌تک موارد و مشکلات متقاضی باشد. بدین معنا که متقاضی می‌بایستی تا آنجایی که می‌تواند با جزئیات بیشتر، آنچه را بر او گذشته یا می‌گذرد، مکتوب کرده و برای تمامی آنچه عنوان کرده است، مستندات ارائه کند. مستنداتی که به‌عنوان پشتیبان ارائه می‌شود اما در اساس پناهندگی به آن اشاره نشده است، مورد پذیرش قرار نخواهد گرفت.

در خاتمه، به متقاضیانی که درخواست پناهندگی به دولت کانادا داده‌اند، توصیه می‌شود که مطالب قیدشده در این نوشته را با دقت مطالعه کنند و آن‌ها را جدی بگیرند که ناخواسته پرونده‌شان تحت‌تأثیر این تغییرات احتمالی در سیاست هیئت حمایت از پناهندگان که بر اساس تجربهٔ عملکرد چند وقت اخیر این نهاد برداشت شده است، قرار نگیرند.

نوشته شواهدی بر تغییر سیاست‌های هیئت حمایت از پناهندگان  اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

اول:

هدیه پس از عقد قرارداد و پرداخت هزینه برای درخواست ویزای توریستی کانادا، این جمله را شنید:

«لیست مدارک موردِنیاز برای اطلاع، خدمت شما. لطفاً با دقت مطالعه فرمایید و سعی کنید همهٔ این مدارک را آماده کنید و تحویل بدهید. اگر بنا به‌هر دلیلی امکان ارائهٔ آن‌ها را نداشتید، به ما اعلام تا همکاران بنده برای آماده‌سازی آن‌ها به شما کمک کنند.»

«یعنی اگر مدرکی نیاز باشد و ما نداشته باشیم، شما تهیه می‌کنید؟»

«بله، با هماهنگی شما این کار را انجام خواهیم داد.»

هدیه درحالی‌که لیست مدارک موردِنیاز را در دست داشت، از دفتر خارج شد. پس از چندی، مدارکی را که باید تهیه می‌کرد، آماده کرد و بار دیگر به همان دفتر مراجعه کرد و آن‌ها را تحویل داد و گفت که تمامی مدارک را توانستم تهیه کنم و اگر موردی بود، لطفاً به من بگویید.

سه ماه بعد، ایمیلی دریافت کرد که در آن نوشته بود:

«درخواست شما برای اخذ ویزای توریستی از طرف دولت کانادا مردود شده است.»

هدیه با برادرش که در کانادا بود ارتباط برقرار کرد و براساس اطلاعاتی که او گرفته بود، قرار شد علاوه بر گرفتن گزارش پرونده در ارتباط با مدارک ارسالی، درخواست نظر افسر پرونده را هم بگیرد.

با توجه به شرایط خاص پس از همه‌گیری کرونا، پاسخ آن‌ها پس از ۶۰ روز دریافت شد و در آن قید شده بود:

«متقاضی از ویزای شینگن جعلی استفاده کرده است و به‌همین دلیل، برای پنج سال از ورود به کانادا منع می‌شود.»

دنیا بر سر هدیه آوار شد زمانی که متوجه شد مدارک جعلی برای او فرستاده‌اند.

دوم:

امیر که با ویزای توریستی در کانادا بود، به‌دلیل مشکلاتی که در ایران برایش پیش آمده بود ناچار به درخواست پناهندگی از کانادا شد. به دفتر چند مشاور مهاجرت مراجعه کرد ولی در این بین یکی از دوستانش به او گفت که می‌تواند او را به فردی «زبده» معرفی کند که با هزینه‌ای نصف مشاوران مهاجرت برای او کار درخواست پناهندگی را انجام بدهد. امیر با آن فرد تماس گرفت و او زمانی را در یکی از قهوه‌خانه‌های استارباکس برای دیدار با امیر معین کرد. آن فرد پس از دیدار اول و شنیدن شرح حال امیر به او گفت که فرم اساس پناهندگی را برایش آماده می‌کند و روز دیگری با او قرار می‌گذارد. چند روز بعد در همان قهوه‌خانه، امیر فرم اساس پناهندگی خود را دریافت کرد. آن فرد از او خواست تا بخش اول فرم را امضا کند. بخشی که نشان‌دهندهٔ این است که متقاضی همهٔ موارد مندرج در فرم را خودش و بدون نیاز به مترجم تهیه و ارسال کرده است.

امیر پس از امضا، براساس آنچه از او خواسته شده بود، پروندهٔ پناهندگی خود را تحویل وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا کرد.

نُه ماه بعد، امیر نامه‌ای از طرف همان شخصی که روز اول در قهوه‌خانهٔ استارباکس دیده بود، دریافت کرد که از او برای حضور در جلسهٔ دادرسی دعوت به‌ عمل آمده بود. پس از دریافت آن نامه، امیر قسط آخر هزینه را هم به ایشان پرداخت کرد.

«شما در جلسهٔ دادگاه هستید دیگر، درست است؟»

«خیر، هیچ‌کس حق حضور ندارد و فقط خودتان خواهید بود.»

«اما من اصلاً نمی‌دانم این فرایند به چه نحو پیش رفته است و از همان ابتدا، نظرات شما را عیناً اجرا کردم.»

«در هر حال، بنده و شما دیگر کاری باهم نداریم و برایتان آرزوی موفقیت دارم.»

در جلسهٔ دادرسی، چون امیر بخش اول فرم را امضا کرده بود و مشخصاً اعلام کرده بود که خود او، همهٔ موارد و مطالب را نوشته است، هیچ مترجمی نداشت و چون با اولین سؤال با مشکل مواجه شد، جلسهٔ او منحل شد و اعلام شد که تاریخ بعدی در صورت اعلام آمادگی کامل متقاضی مشخص و تنظیم خواهد شد.

سوم:

«دوست عزیز، من پیشنهاد شغلی تأییدشده از طرف دولت کانادا داشتم. درخواست ویزای کار من به‌دلیلی که اصلاً برای من مشخص نیست، مردود شده است. لطفاً همین الان، دلیل مردودی این پرونده را اعلام کنید.»

«آرمان عزیز، بر اساس آنچه افسر پرونده اعلام کرده است، ایشان متقاعد نشده است که شما از عهدهٔ آن کار بر می‌آیید، متقاعد نشده است و به‌همین دلیل، پروندهٔ شما رد شده است.»

«آقای محترم، روزی که بنده با شما کار را شروع کردم، مگر نگفتید تمامی موارد و مشکلات این پرونده را حل خواهید کرد. پس چی شد؟»

«آرمان جان، من که دیگر نمی‌توانم افسر پرونده را راضی کنم، می‌توانم؟»

آرمان مشکل را با خواهرش که در شهر کلگری ساکن بود مطرح کرد و قرار شد گزارش پروندهٔ او از ادارهٔ مهاجرت کانادا گرفته شود.

۵۵ روز پس از اقدام، گزارش پروندهٔ آرمان به‌همراه آنچه نظر افسر پرونده بود دریافت شد و در آن قید شده بود که:

«متقاضی برای شغلی که اعلام کرده و براساس آن پیشنهاد شغلی گرفته است، مدارک بین‌المللی از سازمانی معتبر ارائه کرده است که پس از اخذ استعلام اعتبار مدارک، مشخص شد مدارک ارائه‌شده جعلی و فاقد اعتبار است. به‌همین دلیل، علاوه بر آنکه پرونده مردود می‌شود، متقاضی بر اساس مادهٔ ۴۰ قانون مهاجرت کانادا، برای پنج سال از ورود به کانادا محروم خواهد شد.»

نگارنده در این مطلب به سه مورد از ده‌ها مورد عینی که متقاضیان و افراد زیادی را درگیر خود کرده است، اشاره کرد.

بارها و بارها به این موارد اشاره شده است و بارها راهکار هم ذکر شده است، اما متأسفانه، به‌دلیل مستأصل‌شدن متقاضیان مهاجرت به کانادا و جذاب‌بودن توری که برای کلاه‌برداری از آن‌ها پهن شده است، همچنان این عزیزان گرفتار چنین کلاه‌برداری‌هایی می‌شوند.

توصیهٔ اکید نگارنده:

۱- اطمینان حاصل کنید که شخص یا شرکتی که قرار است خدمات مهاجرت به کانادا را به شما ارائه نماید، مجوز رسمی از دولت کانادا دارد.

۲- از ارائهٔ هرگونه مدرک غیرمعتبر، ناشناخته یا غیرواقعی، به ادارهٔ مهاجرت کانادا اکیداً پرهیز فرمایید.

۳- مدارک رسمی بین‌المللی، از قبیل ویزای شینگن، به‌راحتی قابل استعلام است، پس استفاده از مورد جعلی آن‌ها، اشتباه محض است و عواقب بسیار سنگینی برای متقاضی دارد.

موفق باشید.

نوشته سلسله داستان‌های مهاجرت به کانادا  – جعل اسناد برای تشکیل پروندهٔ مهاجرتی اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

روایت اول:

سارا در سال ۲۰۱۷ برای ملاقات فرزندش که در مدرسه‌ای در شهر کوکئیتلام استان بریتیش کلمبیا مشغول تحصیل بود، با ویزای توریستی وارد کانادا شد.

سارا قرار بود به‌مدت سه ماه در کانادا اقامت داشته و علاوه بر ملاقات با مسئولان مدرسه، به دیدار دوستش که کمک کرده و به‌عنوان «سرپرست» (custodian) پذیرای فرزند سارا بود، برود و از او تشکر کند.

یک هفته پیش از پایان سفر سه‌ماههٔ سارا به کانادا، همسر سارا با او تماس گرفت گفت به‌دلیل فعالیت‌های مذهبی‌ای که داشته، تحت تعقیب قرار گرفته است و از طریق دادگستری شهر محل سکونت او، احضاریه‌ای دریافت کرده است. فعالیت‌های سارا بیشتر فرهنگی بود و تصور نمی‌کرد که این فعالیت‌ها جنبهٔ مذهبی داشته باشد. سارا سال‌ها با عرفان حلقه و شخص دکتر محمدعلی طاهری آشنا بود و در طول تمام این سال‌ها تصور می‌کرد که فعالیت او، جنبهٔ فرهنگی دارد و نه مذهبی.

سارا تصمیم گرفت که بازگشتش را چند روزی به تعویق بیندازد تا شاید شرایط بهتر شود و از طرفی، همسرش هم از طریق دوستانی که داشت، سعی در حل‌وفصل این موضوع داشت.

«سارا جان، متأسفانه شرایط اصلاً مناسب نیست، هرچه تلاش کردم و از دوستانی هم که دارم کمک خواستم، تماماً بی‌نتیجه بود. به‌محض ورود به کشور، بازداشت خواهی شد و واقعاً نمی‌دانم چه شرایطی در انتظار تو خواهد بود. ویزا که داری، اقامت خودت را تمدید کن تا ببینم چکار می‌توانم بکنم.»

سارا با مکالمه‌ای که با همسرش داشت، تصمیم گرفت اقامتش را برای مدتی دیگر تمدید کند اگرچه شرایط سختی بود و دوست داشت بتواند به همسر و فرزند دیگرش که در ایران حضور داشت، ملحق شود.

هر چه زمان می‌گذشت، سارا و همسرش ناامیدتر از قبل می‌شدند و نهایتاً همسر سارا به او پیشنهاد داد که: «با توجه به اینکه قطعاً در زمان بازگشت جانت در خطر است، درخواست پناهندگی از دولت کانادا را ارسال کن و همان‌جا بمان. فکر کنم حداکثر تا دو سال آینده من هم به تو ملحق شوم.»

سارا بالاخره تصمیم نهایی را گرفت و در پایان سال ۲۰۱۷ میلادی درخواست پناهندگی‌اش را به دولت کانادا داد. فرایند درخواست پناهندگی او بر اساس آنچه شنیده و مشورت کرده بود، انجام شد و در ماه اکتبر سال ۲۰۱۸ از هیئت حمایت از پناهندگان و پس از حضور در جلسهٔ استماع دادرسی، قبولی خود را دریافت کرد و برای تشکیل پروندهٔ اقامت دائم خود و همچنین تشکیل پروندهٔ مدرک سفر (travel document) اقدام کرد. مدرک سفر سارا حدوداً یک‌ماه پس از ارسال درخواست دریافت شد و او با گرفتن ویزای کشور ترکیه، برنامهٔ سفر خود را به‌منظور ملاقات با همسر و فرزند دیگرش تنظیم کرد.

سارا مدرک سفرش را که تنها دو سال اعتبار داشت تا الان دو نوبت تمدید کرده است و حالا نزدیک به چهار سال از زمان تشکیل پروندهٔ اقامت دائم او می‌گذرد، ولی او همچنان منتظر گرفتن اقامت دائم کاناداست. علی‌رغم آنکه در شرایط عادی، گرفتن اقامت دائم کانادا پس از قبولی درخواست از سوی هیئت حمایت از پناهندگان یک‌سال بیشتر زمان نمی‌برد، او چهار سال است که در انتظار است. انتظاری کُشنده برای ملاقات با همسر و فرزندش و علی‌رغم ارسال ده‌ها پیام از طریق «وب فرم» و ایمیل و حتی درگیرکردن نمایندهٔ پارلمان منطقهٔ مسکونی خود، تنها پاسخی که دریافت می‌کند این است:

«ضمن تشکر از صبوری شما. به‌دلیل حجم بالای پرونده‌های دریافتی و همچنین اولویت پرونده‌های شهروندان افغانستان و اوکراین، در زمان مقرر به درخواست شما پاسخ خواهد داده شد.»

روایت دوم:

فرزین، در سال ۲۰۲۰، با دریافت یک پیشنهاد شغلی که تأئیدیهٔ آن هم از «سرویس کانادا» گرفته شد، برای دریافت مجوز کار خود از دولت کانادا و وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا اقدام کرد. فرزین از ابتدای همه‌گیری بیماری کووید-۱۹ برای گرفتن مجوز کار خود اقدام کرده بود و ماه‌ها در انتظار تصمیم‌گیری روی پرونده‌اش بود. سرانجام پس از چندین ماه انتظار، پروندهٔ او مردود شد. فرزین با هماهنگی با مشاورش تصمیم گرفت برای تشکیل پرونده در دادگاه عالی کانادا اقدام کند. دلیل ردشدن پروندهٔ مجوز کار فرزین بسیار خارج‌ از منطق و قانون بود و به‌همین دلیل تصمیم گرفت از وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا به‌دلیل مردودکردن پرونده‌اش به استناد دلایل خارج از منطق و قانون، شکایت کند. این کار انجام شد و پس از حدود چهار ماه از تشکیل پرونده در دادگاه عالی فدرال کانادا، نمایندهٔ وزیر مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا به‌عنوان متشاکی، با فرزین و وکیل او، مصالحه کرد و پرونده برای بررسیِ دوباره توسط یک افسر دیگر، به سفارت کانادا در آنکارا بازگردانده و مجدداً بازگشایی شد.

از زمان بازگشایی پرونده و درخواست به‌روزرسانی مدارک ارسالی توسط فرزین، حدود یک‌سال می‌گذرد و علی‌رغم ده‌ها بار پیگیریِ مشاور فرزین از طریق وب فرم و ایمیل ارسالی و مستقیم به سفارت کانادا در آنکارا، همچنان هیچ پاسخی از آن‌ها دریافت نشده است و اگر هم پاسخی بدهند، همچنان درگیری و اولویت پرونده‌های شهروندان افغانستان و اوکراین و همچنین شرایط همه‌گیری کووید-۱۹، علی‌رغم آرام‌شدن شرایط، را دلایل این میزان تأخیر عنوان می‌کنند. از طرفی، کارفرمای فرزین هم از آن‌همه طولانی‌شدن پروندهٔ مجوز کار او، کاملاً مستأصل شده است.

اما سؤال اینجاست؛ مسئول رسیدگی به این مشکلات چه کسی است؟ مشغول‌به‌کاربودن کارمندان و افسران وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا در روزهای شنبه و یکشنبه و همچنین کمک‌گرفتن از کارمندان سرویس کانادا و استخدام نیروی جدید هم، متأسفانه هیچ‌کدام از این مشکلات را مرتفع نکرده و در صورت عدم رسیدگی جدی در این زمینه، مشکلات فعلی، مضاعف خواهد شد.

دو روایت فوق، دو نمونه از ده‌ها و شاید صدها روایتی است که بسیاری از متقاضیان مهاجرت به کانادا درگیر آن‌اند که طی آن، هم متقاضی و هم مشاوران و وکلای آن‌ها، ناامید، مستأصل و گرفتار شده‌اند.

نوشته سلسله‌داستان‌های مهاجرت به کانادا – آشفتگی در سیستم بررسی پرونده‌های مهاجرتی کانادا  اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

دکتر امیرحسین توفیق – ونکوور

در شمارهٔ پیش خواندید که سجاد که پیش از آمدن به کانادا، به‌دلیل علاقه‌اش، در کلیسای خانگی در شهر اهواز شرکت می‌کرد، در سال ۲۰۲۰ با ویزای کار وارد کانادا شد و در شرکتی مشغول به کار شد. ورود او مصادف شد با همه‌گیری بیماری کووید-۱۹ و در این دوره، پذیرش اقامت دائم فقط برای برنامه‌های استانی و زیرمجموعهٔ ورود سریع انجام شده بود. روزها از پی هم می‌گذشتند و سجاد متوجه شد که تنها گزینه برای او در آن مقطع زمانی، اقدام از طریق برنامه‌های استانی است. بر همین اساس به کارفرمایش اعلام کرد که اگر امکانش را دارند از طریق برنامهٔ استانی برای او اقدام کنند. کارفرمایش که از کار او راضی بود، به او گفت که هر کاری برای ماندن او لازم باشد انجام خواهد داد، ولی اطلاعی از شیوهٔ انجام کار ندارد. در همین مقطع یک روز پیامی به این شرح دریافت کرد:

«سجاد عزیز، سلام. کلیسای خانگی ما لو رفت. مأمورها ریختند و عدهٔ زیادی را دستگیر کردند. برادر علی را هم بازداشت کردند. در اسناد و مدارک، اسم تو هم بود. فقط می‌خواستم به تو اطلاع بدهم تا در جریان باشی.

قربانت، فرزاد»

سجاد که از شنیدن این خبر شوکه شده بود، به توصیهٔ دوستانش با یکی از وکلای مهاجرت مشورت کرد، و او به سجاد گفت: «شما بر اساس قانون و کارهایی که تا الان انجام داده‌اید، امکان اقدام برای گرفتن اقامت دائم خود را بر اساس برنامهٔ ورود سریع و زیرمجموعهٔ برنامهٔ استانی دارید. از طرفی، بر اساس قانون، همهٔ متقاضیانی که وارد کانادا شده‌اند و از طرف کشور مبدأ خود احساس ناامنی جدی داشته‌اند و بر اساس مفاد کنوانسیون ژنو احتمال آزار، شکنجه و پایمال‌شدن حق حیاتشان هست، امکان اقدام برای پناهندگی را دارند.»

سجاد تأکید کرد که قصد پناهندگی ندارد، ولی گفت که روی هر دو مورد فکر می‌کند.

و حالا ادامهٔ داستان… 

سجاد ناخواسته وارد حلقه‌ای معیوب شده بود. از یک‌سو، پس از دوسال بی‌خبری از کلیسای خانگی در شهر اهواز، پیامی که به یک‌باره از دوستش فرزاد گرفته بود، شدیداً روح و روانش را آشفته کرده بود. از سوی دیگر، از آن روز به‌بعد تمام هوش و حواسش به‌سمت کلیسای خانگی و افرادی که بازداشت شده بودند، می‌چرخید. 

چندین روز در این مورد فکر کرد و چند بار دیگر هم با آن وکیل مهاجرت قرار ملاقات گذاشت و همهٔ شرایط و مراحل کار را بارها بررسی کرد.

با کارفرمایش هم صحبت کرد و اتفاقی را که برایش افتاده بود، شرح داد و او همچنان عنوان کرد که جهت اقدام برای اقامت دائمِ سجاد، هر کاری که نیاز باشد، انجام خواهد داد و اگر به مدرک خاصی هم نیاز باشد، قطعاً ارائه خواهد کرد.

این سردرگمیِ سجاد، تمامی نداشت و شدیداً آزارش می‌داد. با چند نفر از دوستانش که خیلی با هم صمیمی بودند، مشورت کرد و نهایتاً چون خبرهایی که از ایران می‌آمد خبر‌های بسیار بدی بود و نشان می‌داد که این ماجرا تا مدت‌ها ادامه خواهد داشت، تصمیم گرفت درخواست پناهندگی بدهد، هرچند اصلاً راضی به انجام آن نبود، اما ظاهراً چاره‌ای نداشت و از همه مهم‌تر، به‌دلیل فشارهای موجود، روانش در حال تخریب بود و می‌خواست از این شرایط رهایی یابد.

سجاد پس از آماده‌کردن پروندهٔ درخواست پناهندگی‌اش و با کمک وکیلی که با او صحبت کرده بود، درخواست پناهندگی‌اش را به وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا فرستاد. 

«من در طول مدت دو سالی که در کانادا بوده‌ام، همواره راه‌های گرفتن اقامت دائم کانادا را بر اساس شرایطی که داشته‌ام بررسی می‌کردم و اطلاع داشتم که از چه مسیرهایی این امکان برای من وجود دارد و تمامی مراحل را موبه‌مو می‌دانستم. اما الان شرایط به یک‌باره کاملاً تغییر کرده و ناخواسته وارد مسیری شده‌ام که از آن اطلاعی ندارم. لطفاً ادامهٔ مسیر را برای من شرح دهید.»

«تا چند وقت دیگر، ابتدا از شما برای انجام انگشت‌نگاری دعوت می‌کنند. البته تا چند روز دیگر برگهٔ درخواست انجام آزمایشات پزشکی خود را دریافت خواهید کرد. در روزی که برای انگشت‌نگاری مراجعه می‌کنید، گذرنامهٔ شما به‌همراه یک مدرک شناسایی دیگر ضبط خواهد شد و این دو مدرک را روزی که اقامت دائم خود را دریافت کردید، به شما باز پس می‌دهند. چندی بعد، اولین جلسهٔ مصاحبه‌ٔ شما و افسر وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا برگزار می‌شود و مدارک شناسایی پناهندگی شما به‌همراه چند مدرک دیگر را به شما ارائه خواهند کرد که در ارتباط با آن‌ها، در زمان مقرر با شما صحبت خواهم کرد. حدود یک تا دو ماه بعد از روز مصاحبه، مجوز کارِ باز شما دریافت می‌شود و تا روزی که اقامت دائم خود را دریافت می‌کنید، می‌توانید مشغول هر کاری که دوست دارید بشوید. حدود ۶ تا ۸ ماه بعد هم جلسهٔ استماع دادرسی شما تشکیل خواهد شد که البته بعضاً و در مورد برخی پرونده‌های پناهندگی خاص، امکان معاف‌شدن از جلسهٔ استماع دادرسی هم وجود دارد. پس از گرفتن قبولی از سازمان حمایت از پناهندگان و مهاجران، امکان تشکیل پروندهٔ اقامت دائم را دارید. هم‌زمان امکان درخواست مدرک سفر (Travel Document) هم برای شما فراهم است که با آن، امکان سفر به همهٔ کشورهای دنیا غیر از ایران را دارید؛ البته با گرفتن ویزای آن کشورها.»

سجاد پس از شنیدن فرایند اقدام برای پناهندگی از دولت کانادا دفتر وکیل را ترک کرد و منتظر مراحل بعدی بر اساس آنچه شنیده بود، شد.

روزها از پی هم می‌گذشتند و مراحل فرایند پناهندگی سجاد هم بر اساس آنچه شنیده بود در حال گذران بود. 

حدود دو ماه پس از انجام مصاحبه با افسر وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا، نامه‌ای دریافت کرد که کمی نگرانش کرد و از وکیلش در مورد آن پرسید.

«همان‌طور که پیش از این هم به شما گفته بودم، نسخه‌ای از پروندهٔ شما به آژانس خدمات مرزی کانادا ارسال می‌شود و یکی از مأموران آن‌ آژانس مسئول بررسی پروندهٔ شما می‌شود. در بعضی از پرونده‌ها با تشخیص مأمور ذی‌ربط، آن‌ها ترجیح می‌دهند که در پرونده دخالت کنند و وارد فرایند بررسی شوند.»

«ولی در نامه نوشته نمایندهٔ وزیر دخالت می‌کند.»

«درست است. این عنوان، عنوان قانونی آن شخص در قانون سازمان حمایت از پناهندگان و مهاجران است. نمایندهٔ وزیر در پرونده‌های پناهندگی، مأمور آژانس خدمات مرزی کاناداست.»

«خب، دلیل دخالت و واردشدن ایشان در فرایند بررسی چیست؟»

«ببینید سجاد عزیز، نمی‌خواهم اصلاً نگرانتان بکنم، اما اگر در پرونده‌ای نمایندهٔ وزیر بیاید و دخالت کند، قصدش ایرادگرفتن و تلاش برای متقاعدکردن عضو و مسئول تصمیم‌گیرندهٔ پروندهٔ شما در هیئت حمایت از پناهندگان است تا رأی او را منفی کند. در این شرایط، کار متقاضی کمی سخت‌تر خواهد بود، بدین معنی که علاوه بر متقاعدکردن عضو هیئت، نمایندهٔ وزیر را هم باید متقاعد کند که درخواست پناهندگی‌اش کاملاً درست و معتبر است.»

«یعنی می‌آید که رد کند؟»

«در یک جمله بله، اما نگران نباشید، روزی که قرار بشود در جلسهٔ استماع دادرسی حضور پیدا کنید، در این ارتباط با شما صحبت می‌کنم و در مورد شرایط پیشِ رو و راهکارها صحبت خواهیم کرد.»

«آیا همچنان امکانی برای نداشتن یا معاف‌شدن از جلسهٔ استماع دادرسی وجود دارد؟»

«در این شرایط احتمالش خیلی پایین می‌آید. اما نکتهٔ دیگری هم که باید بگویم، این است که چون هنوز هیچ مدرکی که از اساس پناهندگی شما را حمایت کند، ارائه نکرده‌ایم ولی فرصت همچنان وجود دارد، و اگر مدارک ارسالی شما قوی و محکم باشد، این احتمال وجود دارد که ایشان درخواست دخالت خود را پس بگیرد.»

«پس لطفاً هر کاری که لازم است، انجام دهید. می‌دانید که از ترس و علی‌رغم میل باطنی‌ام درخواست پناهندگی کرده‌ام.»

«نگران نباشید. تمام تلاش خودم را خواهم کرد.»

سجاد با نظر وکیلش مدارکی را برای اثبات معتبربودن اساس پناهندگی‌اش آماده کرد و همچنین به‌کمک وکیلش احتمالاتی را که وجود داشت نمایندهٔ وزیر برای آن‌ها در پرونده دخالت کرده باشد، بررسی کرد و مدارکی دیگر آماده کرد و فرستاد تا بتواند نمایندهٔ وزیر را متقاعد کند و او درخواستش را پس بگیرد.

یک ماه پس از ارسال مدارک آماده‌شده، نامه‌ای دریافت شد که در آن قید شده بود: «نمایندهٔ وزیر درخواست خود را پس گرفته است.»

پایان

نوشته سلسله داستان‌های مهاجرت به کانادا – دخالت نمایندهٔ وزیر در پرونده‌های پناهندگی – قسمت آخر اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

سجاد در سال ۲۰۲۰ با ویزای کار وارد کانادا شد. پیش از آمدن به کانادا، به‌دلیل علاقه‌اش، در کلیسای خانگی در شهر اهواز شرکت می‌کرد. زمانی که سجاد وارد کانادا شد و شرایط را برای شرکت در کلیسا فراهم دید، از طریق یکی از دوستانش که در کلیسایی عضو بود، به آنجا معرفی و پس از آن در آنجا حضور مستمر داشت. 

سجاد همچنان مشغول کار بود و بر اساس اطلاعاتی که به‌دست آورده بود، می‌دانست که پس از یک‌سال و کارکردن به‌مدت ۱۵۶۰ ساعت به‌صورت تمام‌وقت، امکان اقدام برای گرفتن اقامت دائم کانادا را دارد.

سجاد، از زمانی که وارد کانادا شده بود، اطلاع پیدا کرده بود که برنامهٔ «ورود سریع» که همه‌ماهه و در دو نوبت برای گزینش متقاضیان اقدام به قرعه‌کشی می‌کند، برای برنامهٔ «سابقهٔ کانادایی» که او واجد شرایطش بود، قرعه‌کشی انجام نداده است؛ مسئله‌ای که تا حدود دو سال پس از آن هم ادامه پیدا کرد. در طول این مدت و پس از همه‌گیری کووید-۱۹، پذیرش اقامت دائم فقط برای برنامه‌های استانی و زیرمجموعهٔ ورود سریع انجام شده بود. روزها از پی هم می‌گذشتند و سجاد متوجه شد که تنها گزینه برای او در این مقطع زمانی، اقدام از طریق برنامه‌های استانی است. بر همین اساس به کارفرمایش اعلام کرد که اگر امکانش را دارند از طریق برنامهٔ استانی برای او اقدام کنند.

کارفرمای سجاد، از عملکرد سجاد رضایت کامل داشت و نمی‌خواست این نیروی کار خوب را از دست بدهد.

«سجاد عزیز، خودت خوب می‌دانی که من از هر لحاظ حامی تو هستم و دوست دارم هر کاری را که لازم است برای گرفتن اقامت دائم تو انجام دهم. اما، این اولین بار است که من و همکارانم می‌خواهیم این کار را انجام بدهیم و از شرایط، قوانین و مقررات اصلاً آگاهی نداریم. من کاملاً از تو حمایت می‌کنم و هر مدرکی نیاز باشد ارائه خواهم کرد، اما یا خودت باید کار را انجام بدهی یا وکیل بگیری.»

سجاد در حال بررسی و مشورت با دوستانش بود و در این بین با وکلا و مشاوران زیادی هم صحبت کرده بود تا اطمینان حاصل کند فرایندی که در آن قرار خواهد گرفت، بی‌دردسر خواهد بود.

یک‌روز صبح که از خواب بیدار شد، متوجهی پیامی شد که از واتس‌اپ برایش فرستاده شده بود:

«سجاد عزیز، سلام. کلیسای خانگی ما لو رفت. مأمورها ریختند و عدهٔ زیادی را دستگیر کردند. برادر علی هم را بازداشت کردند. در اسناد و مدارک، اسم تو هم بود. فقط می‌خواستم به تو اطلاع بدهم تا در جریان باشی.

قربانت، فرزاد»

سجاد با دیدن این پیام شوکه شد. سعی کرد ذهنش را متمرکز کند. با توجه به اینکه بعد از دو سال بی‌اطلاعی و ارتباط‌ نداشتن با کلیسای خانگی در اهواز ناگهان چنین پیامی می‌گرفت، به‌شدت نگران شده بود.

سجاد پس از خروج از ایران، به‌ندرت با آن کلیسای خانگی ارتباط داشت و از زمانی که با کلیسای جدید در کانادا ارتباط برقرار کرده بود، دیگر نیازی به ارتباط با کلیسای خانگی در ایران حس نکرده بود.

او با دوستانی که پیدا کرده بود در مورد پیام دریافت‌شده مشورت کرد و با یکی از وکلای مهاجرت هم که پیش از این در ارتباط بود، قرار ملاقاتی تنظیم کرد تا شرایط را بررسی کند.

«آقای سجاد عزیز، شما بر اساس قانون و کارهایی که تا الان انجام داده‌اید، امکان اقدام برای گرفتن اقامت دائم خود را بر اساس برنامهٔ ورود سریع و زیرمجموعهٔ برنامهٔ استانی دارید. از طرفی، بر اساس قانون، همهٔ متقاضیانی که وارد کانادا شده‌اند و از طرف کشور مبدأ خود احساس ناامنی جدی داشته‌اند و بر اساس مفاد کنوانسیون ژنو احتمال آزار، شکنجه و پایمال‌شدن حق حیاتشان هست، امکان اقدام برای پناهندگی را دارند.»

سجاد مطلب بالا را در دیدار با وکیل مهاجرت شنید و پاسخ داد:

«ممنون از شما. اما من اصلاً به پناهندگی فکر نمی‌کردم. من قانونی وارد کانادا شده‌ام و می‌دانستم بر اساس قانون و شرایط خاص می‌توانم اقامت دائم کانادا را بگیرم.»

«اشتباه نکنید، اولاً اقدام به پناهندگی اصلاً غیرقانونی نیست و جزو برنامه‌های مهاجرتی کانادا تعریف شده است. دوم اینکه، بنده اصلاً به شما توصیه‌ای برای پناهندگی نمی‌کنم، بلکه عنوان کردم که بر اساس قانون شما این حق قانونی را دارید و خودتان باید تصمیم بگیرید که چه کاری به‌نفع شما است.»

سجاد گفت:

«اگر اجازه بدهید کمی فکر کنم. الان اصلاً شرایط خوبی برای تصمیم‌گیری ندارم. هیچ زمانی فکر نمی‌کردم که کلیسای خانگی‌ای که در آن سال‌ها حضورِ فعال داشتم لو برود. تعداد زیادی از دوستان و هم‌کیشان من را بازداشت کنند، برادر علی را که به‌واقع انسانی دوست‌داشتنی بود، بازداشت کنند و من، در این گوشه از جهان به‌دنبال راهکاری برای فرار از بازداشت و شکنجه باشم.»

«حتماً، شما همچنان راهکار اقدام برای گرفتن اقامت دائم کانادا از طریق برنامهٔ ورود سریع و زیرشاخهٔ سابقهٔ کانادایی را دارید و البته گزینهٔ اقدام برای پناهندگی را هم. اگر کمکی از من ساخته باشد، مضایقه نخواهم کرد.»

قسمت بعدی این مطلب را در اینجا بخوانید

نوشته سلسله داستان‌های مهاجرت به کانادا – دخالت نمایندهٔ وزیر در پرونده‌های پناهندگی – قسمت اول  اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

کسانی که در داخل خاک کانادا از دولت درخواست پناهندگی کرده‌اند، مطلع‌اند که فرایند درخواست پناهندگی از داخل خاک کانادا به چه نحوی است و اینکه پروندهٔ متقاضیان بر اساس دلایل و اساس درخواست پناهندگی، مورد بررسی قرار می‌گیرد. نگارنده قصد توضیح شرایط و نحوهٔ درخواست پناهندگی از داخل خاک کانادا را ندارد، چون در مطالب پیشین به این موضوع پرداخته شده و بخش اعظم مخاطبان با فرایند آن و بایدها و نبایدها آشنایی کامل دارند. در این مطلب قصد داریم به نکته‌ای که شاید بسیاری از مخاطبان با آن آشنایی ندارند، اشاره کنیم. متقاضیان پناهندگی زمانی که خارج از خاک کانادا هستند هم امکان درخواست پناهندگی دارند. اما فرایند این نوع درخواست با درخواست‌هایی که در داخل خاک کانادا ثبت می‌شوند، بسیار متفاوت است.

متقاضیان پناهندگی در داخل خاک کانادا، درخواست خود را در ابتدا به وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا ارسال می‌کنند و پس از ضبط گذرنامه و انجام انگشت‌نگاری و عکس‌برداری از متقاضی و همراهان او، جلسهٔ واجدِشرایط‌بودن را با افسر وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا خواهند داشت و سپس، پروندهٔ متقاضی به هیئت حمایت از پناهندگان ارجاع می‌شود. پس از بررسی پرونده توسط عضو هیئت و انجام جلسهٔ استماع دادرسی، تصمیم‌گیری نهایی می‌شود و متقاضی و همراهان او، تحت عنوان شخصی که به حمایت دولت کانادا نیاز دارد یا با عنوان پناهندهٔ تحت کنوانسیون ژنو، مراحل دریافت اقامت دائم آن‌ها آغاز می‌شود. در داخل خاک کانادا، در صورتی که بنا به‌هر دلیلی درخواست پناهندگی متقاضی توسط عضو هیئت حمایت از پناهندگان مردود شود، امکان درخواست تجدیدنظر در بخش تجدیدنظر هیئت مهاجران و پناهندگان فراهم است و در صورت نتیجهٔ منفی، امکان طرح در دادگاه عالی کانادا و حتی مراحل بعدی هم برای پیگیری پرونده فراهم است. اما، متقاضیانی که از خارج از خاک کانادا درخواست پناهندگی می‌کنند، می‌بایستی درخواست خود را به سفارت کانادا در خارج از کشوری که شهروندی آن را دارا می‌باشند، ارائه کنند و افسر وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا پروندهٔ آن‌ها را بررسی می‌کند. برای این دسته از متقاضیان، امکان درخواست تجدیدنظر در بخش تجدیدنظر هیئت پناهندگان و مهاجران و همچنین دیگر مراحلی که در داخل خاک کانادا وجود دارد، فراهم نیست. در صورت گرفتن پاسخ منفی از طرف افسر وزارت مهاجرت، پناهندگان و شهروندی کانادا، تنها امکان درخواست بررسی مجدد وجود دارد. البته، تفاوت‌های دیگری هم وجود دارد که در ادامه به آن اشاره می‌شود.

متقاضیان پناهندگی از داخل خاک کانادا لازم است مدارک مثبته برای اثبات ادعای خود را پیش از ۱۰ روز از زمان تشکیل جلسهٔ دادرسی به هیئت حمایت از پناهندگان کانادا بفرستند، اما متقاضیان در خارج از خاک کانادا موظف‌اند همهٔ مدارک مثبته‌ای را که ادعای آن‌ها برای پناهندگی به کانادا را اثبات می‌کند، به‌همراه مدارک و فرم‌های نخستین در همان ابتدا به سفارت کانادا در کشور سوم ارائه کنند.

در داخل خاک کانادا، متقاضیانی که از دولت درخواست پناهندگی می‌کنند، می‌بایستی دلیل یا دلایل درخواستشان یکی از این موارد باشد: داشتن طرز تفکر سیاسی یا مذهبی خاص یا داشتن نژاد یا جنسیت/گرایش جنسی خاصی که به‌واسطهٔ آن مورد آزار یا شکنجه قرار گرفته باشند یا بگیرند و ترس از بازگشت به کشوری که از آن خارج شده‌اند، مشهود باشد. اما در خارج از خاک کانادا سه دلیل درخواست پناهندگی امکان بررسی و تأیید دارد که شامل نقض گستردهٔ حقوق بشر یا درگیری‌های مسلحانه یا جنگ داخلی است و همچنین اگر ترس از بازگشت و امکان شکنجه و بازداشت به‌واسطهٔ این سه مورد مشهود باشد. 

همان‌طور که ملاحظه می‌شود، شانس عدم پذیرش درخواست پناهندگی خارج از خاک کانادا بسیار بالاست و اگر متقاضی قصد اقدام از خارج از خاک کانادا را دارد، می‌بایستی پرونده‌ای بسیار کامل و با توجه به شرایط و قوانین مربوط ارائه کند. متقاضیان خارج از خاک کانادا همچون متقاضیان داخل خاک کانادا امکان استفاده از وکیل یا مشاور برای تشکیل پروندهٔ خود را دارند.

نکتهٔ دیگر برای متقاضیانی هم که پیش از این درخواست پناهندگی خود را به کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل (UNHCR) ارائه کرده‌اند و پس از قبولی درخواستشان منتظر بخش کشوری و معرفی کشور پذیرای آن‌ها می‌باشند، می‌بایستی مطلع باشند که سه کشور آمریکا، کانادا و استرالیا پذیرای قبول‌شدگان پناهنده در کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل هستند و در حال حاضر، با توجه به تعطیلی این آژانس سازمان ملل در کشور ترکیه، حجم زیادی از پناهندگان قبول‌شده توسط UNHCR، بلاتکلیف چندین سال را سپری کرده‌اند تا کشورِ پذیرایشان به آن‌ها معرفی شود. این قبیل از متقاضیان علاوه بر آنکه می‌توانند منتظر بازگشایی مجدد این آژانس سازمان ملل بمانند، امکان استفاده از برنامه‌های مختلف مهاجرتی موجود را نیز دارند. در سیستم مهاجرتی کانادا، برنامهٔ اسپانسری پناهندگان نیز تعریف شده است که شامل گروه پنج‌نفره، اسپانسرهای اجتماعی و دارندگان قرارداد اسپانسری با دولت می‌شود. در کنار این سه گروه اسپانسرها، اسپانسرهای خصوصی هم وجود دارند که توسط سفارت کانادا پناه‌جو را به آن‌ها ارجاع می‌دهند و امکان انتخاب پناهنده از لیست موجود از سوی این اسپانسرهای خصوصی وجود دارد. در این لیست شهروندان سوریه، عراق، ایران، کنگو، اتیوپی، اریتره، سومالی، کلمبیا و سودان می‌توانند ثبت‌نام کنند، ولی نگارنده در کمال تعجب و در حالی‌که پناهندگان ایرانی زیادی در خاک ترکیه حضور دارند، نام هیچ پناهندهٔ ایرانی‌ای را در این لیست نیافته است. احتمالاً دلیل عدم حضور پناه‌جویان ایرانی‌ در لیست مذکور، عدم آشنایی ایرانیان با وجود این برنامهٔ مهاجرتی است.

در پایان، به‌طور خلاصه یادآوری می‌شود که تنها راه اقدام برای پناهندگی، ورود به خاک کانادا و درخواست پناهندگی نیست و امکان اقدام با شیوه‌های متفاوت فراهم است.

نوشته درخواست پناهندگی در خارج از خاک کانادا  اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.