دوشنبه ۱۴ اوت ۲۰۲۳ در هیاهو و شلوغی داون‌تاون ونکوور، در تقاطع خیابان‌های رابسون و سیمور، کافه‌ای دنج، زیبا و آراسته افتتاح شد. نان و شیرینی و کافهٔ بهار (Bahar Bakery & Cafe)* در همین مدت کوتاه جایش را دل ونکوورنشینان و به‌خصوص ایرانیان ونکوور باز کرده است و روزی نیست که در شبکه‌های مجازی تصویری از نان و شیرینی‌های خوشمزه و خاطره‌انگیزِ «بهار بیکری» که «با عشق تهیه شده‌‌اند» از سوی یکی از مشتریانش در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک گذاشته نشود.

اما «بهار بیکری» نه‌فقط کافه‌ای دنج و زیباست که همهٔ جزئیاتش با ظرافت، دقت و سلیقه‌‌ای بی‌نظیر کنار هم چیده شده، بلکه تجلی رؤیای فرشته‌ای است که بیدادگران حضورش را در میان زمینیان برنتابیدند و او را در کنار ۱۷۵ مسافر بی‌گناهِ پرواز پی‌اس۷۵۲ در آسمان تهران پرپر کردند.

آن فرشته، بهاره کرمی‌مقدم بود. دختری کوشا و پرتلاش که به‌گفتهٔ مادرش، بهشته رضاپور، در همهٔ مقاطع تحصیلی‌اش موفق بود. او بود که روزی از پدرش پرسید: «پدر جان، من اگه ازدواج کنم، بهم جهاز می‌دی؟» و پس از پاسخ مثبت پدرش به او گفت: «می‌شه پول جهاز رو بهم بدی برم آمریکا درس بخونم؟» و این‌گونه شد که با کمک مالی خانواده‌اش، خودش همهٔ کارهایش را پیگیری کرد و در دانشگاه NC State کارولینای شمالی در رشتهٔ محیط زیست کارشناسی ارشد خواند.

او پنج سال ویزای تحصیلی داشت. بعد از تمام‌شدن تحصیلاتش در شرکت بین‌المللی Black and Veatch شروع به کار کرد. ویزا در شرف تمام‌شدن بود که شرکت از طریق وکیل اقدام کرد، ولی چون دیر اقدام شده بود، جواب منفی شد، به‌همین خاطر برایش ویزای کانادا گرفتند و بهاره را به شعبهٔ تورنتو منتقل کردند.

دو سال و اندی در آن شرکت کار کرد. دلش می‌خواست کارش را عوض کند، ولی احساس دِین می‌کرد. در نهایت از طریق امتحان و مصاحبه‌های مختلف در منطقهٔ یورک در تورنتوی بزرگ (York Region) به‌عنوان متخصص محیط زیست در قسمت آب و فاضلاب، مشغول به کار شد. از کارش خیلی راضی بود و در آن موفق، همکارانش دوستش داشتند و می گفتند: «صبح با انرژی تمام وارد می‌شه و سلام می‌ده.»

به‌گفتهٔ مادرش، بهاره در خیریه‌ها بسیار فعال بود و کمک می‌کرد. هر دو هفته یک‌بار برای کمک به معلولان می‌رفت. در مسابقه‌های دو و رقص شرکت می‌کرد. والیبال و دوچرخه‌سواری و یوگا انجام می‌داد و سازهای مختلف می‌نواخت.

بهاره خطاطی، نقاشی، کاراته، کلاس موسیقی و والیبال رفته بود و شناگر ماهری هم بود. سال اول که به تورنتو رفت، بنا به سنّت شب ژانویه در دریاچهٔ اونتاریو شیرجه زد. بسیار کمال‌گرا بود‌. هر کاری را باید بدون نقص انجام می‌داد وگرنه موردِقبولش نبود.

یکی از آرزوهای دیرین بهاره به‌راه‌انداختن کسب‌وکاری برای مادرش بود. کسب‌وکاری که در آن بتواند دیگران را هم در چشیدن دست‌پخت عالی مادرش سهیم کند؛ یک قنادی یا چیزی مثل آن. جایی که بشود نه‌فقط اقوام، دوستانِ نزدیک و آشنایان، بلکه هرکسی را در چشیدن طعم باقلواهای بی‌نظیر مادرش (روایت «کرهٔ آب‌شده» نوشتهٔ بهشته رضاپور، مادر بهاره، را در اینجا بخوانید) و شیرینی‌ها و نان‌های خوشمزهٔ او سهیم کرد. افسوس که جنایت سرنگونی پرواز اوکراینی این فرصت را از او گرفت تا با دستان خودش این کار را بکند، ولی برادرش علی و همسر او یاسمن این رؤیای بهاره را محقق کردند و حالا آن دو در کنار بهشته رضاپور، مادر بهاره، در «بهار بیکری» که نامش را از او گرفته، طعم دل‌چسب انواع شیرینی‌ها و نان‌های ایرانی را به داون‌تاون ونکوور آورده‌اند.

اگر در داون‌تاون ونکوور زندگی می‌کنید یا گذارتان به آنجا می‌افتد، لذت حضور در این کافهٔ دنج و زیبا و مصاحبت میزبانان دوست‌داشتنی آن را از دست ندهید.

‎*Bahar Bakery & Cafe

579 Robson St, Vancouver, BC V6B 1A6
Instagram: @bahar_bakery_cafe

نوشته تحقق رؤیای بهاره در «بهار بیکری» اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

اعتراضاتی که در چهار هفتهٔ گذشته ایران را به لرزه درآورده است، در سراسر جامعهٔ بین‌المللی طنین‌انداز شده است و همچنان تأثیر عمیقی بر نورث شور در لوئرمینلندِ بی‌سی دارد، جایی که از هر ده ساکن آن یک نفر ایرانی‌تبار است.

دفتر حوزهٔ انتخابی من همچنان تماس‌های بسیاری را از سوی مردمی که به‌شدت نگران دوستان و خانواده‌هایشان در ایران‌اند، دریافت می‌کند… از کسانی که از کانادا می‌خواهند رژیم پلیدِ دین‌سالار ایران را به‌شدت محکوم کند گرفته تا برخی دیگر که نگران‌اند شاخک‌های ترسی که بیش از ۴۰ سال بر ایران حاکم بوده است، به جامعهٔ محلی ما نفوذ کرده باشد.

تصاویر و گزارش‌های اعتراضات دردناک است. عزم و رشادت زنان در خط مقدم دفاع از ابتدایی‌ترین حقوق انسانی خود احترام‌برانگیز و الهام‌بخش است.

اقدامات دلیرانه

تغییرات با اقدامات دلیرانهٔ فردی آغاز می‌شود. 

هزاران زن ایرانی در حال حاضر با قدم‌زدن در مراکز شهرها بدون روسری جان خود را به خطر می‌اندازند تا رژیمی را که برای مدتی مدید بی‌رحمانه ظلم وحشیانه‌ای را علیه شهروندان خود نشان داده است، به چالش بکشند.

مشخص نیست که چه تعدادی [از معترضان] کشته شده‌اند، اما گروه حقوق بشر ایران مستقر در اسلو گفته است که حداقل ۲۰۱ نفر از جمله بیست و سه کودک از زمان آغاز اعتراضات کشته شده‌اند.

گزارش شده است که بیش از ۵٬۵۰۰ نفر دستگیر شده‌اند. زندان‌ها آن‌قدر پر است که از انبارها به‌عنوان بازداشتگاه استفاده شده است.

بسیاری از معترضان را جوانان ایرانی تشکیل می‌دهند و یکی از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران می‌گوید میانگین سنی بسیاری از دستگیرشدگان تنها ۱۵ سال است. وزیر آموزش و پرورش کشور اعلام کرد که کودکان بازداشت‌شدهٔ مدرسه‌ای برای «اصلاح» به «مراکز روان‌پزشکی» فرستاده می‌شوند.

دولت کانادا ادامهٔ سرکوب خشونت‌آمیز علیه کسانی را که به ظلم ایران به حقوق ابتدایی بشر – و به‌ویژه حقوق زنان معترض‌اند، به شدیدترین وجه ممکن محکوم می‌کند.

تحکیم تحریم‌ها

کانادا مدت‌هاست که سخت‌ترین تمهیدات را نسبت به ایران در میان کشورهای دیگر جهان داشته است. ما اکنون با تحمیل تحریم‌های چشمگیر بیشتر که سطح توقع بین‌المللی را در پاسخگوکردن ایران بالا می‌برد، [از تمهیدات پیشین] بسیار فراتر می‌رویم.

ده هزار نفر از اعضای ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از ورود به یا انجام تجارت در کانادا منع خواهند شد – اقدامی که قبلاً علیه رژیم‌هایی که مرتکب جنایات جنگی یا نسل‌کشی شده بودند، انجام می‌شد. رویکرد کانادا این است که با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به‌عنوان نهادی تروریستی رفتار می‌کند، بدون ایجاد مزاحمت برای زندگی شهروندان عادی‌ای که صرفاً برای خدمت نظام وظیفهٔ اجباری در این سازمان فراخوانده شده‌اند.

ما به‌شدت در حال گسترش تحریم‌های اقتصادی هدفمند علیه مقامات ارشدی هستیم که مسئول رفتارهای شوکه‌کنندهٔ ایران‌اند. کسانی که تا به امروز فهرست شده‌اند شامل هشتاد و سه شخص حقیقی و ۱۷۶ شرکت می‌شوند.

با این حال، اعلام تحریم‌ها بدون تخصیص منابعی برای اجرای آن‌ها بی‌معنی است. کانادا ۷۶ میلیون دلار برای تقویت ظرفیت کشورمان برای اقدام علیه عوامل رژیم از طریق مسدودکردن دارایی‌ها و مبارزه با فعالیت‌های مالی غیرقانونی سرمایه‌گذاری می‌کند.

نزدیک به خانه

تمرکز اجرای تحریم‌ها شامل اقدامات نزدیک به خانه خواهد بود.

من اغلب از اعضای جامعهٔ ایرانی-کانادایی نورث شور در مورد پول‌شویی و ارعاب سیاسی از سوی افراد مرتبط با رژیم ایران که اینجا در کانادا زندگی می‌کنند، شنیده‌ام. اما نگرانی در مورد شناسایی علنی کسانی که گزارش چنین مواردی را می‌دهند به‌دلیل عواقب احتمالی برای خانواده‌هایشان در ایران، وجود دارد. (افرادی که چنین نگرانی‌ای دارند، همچنان می‌توانند اسامی [افراد مشکوک] را به‌طور ناشناس به آرسی‌ام‌پی گزارش دهند.)

اجازه دهید هیچ ابهامی در مورد اینکه آیا کانادا اراده یا منابع لازم برای اقدام در مورد نگرانی‌هایی از این قبیل را دارد یا نه، باقی نگذاریم. این کار را می‌کنیم و خواهیم کرد.

من مدافعی ثابت‌قدم برای جامعهٔ ایرانی-کانادایی در اتاوا بوده‌ام و خواهم بود. از آنجایی‌که شجاعت و عزم مداوم معترضان در ایران، چنگال ترس رژیم را در همه‌جا، ازجمله اینجا در نورث شور، از بین می‌برد، ما خستگی‌ناپذیر تلاش خواهیم کرد تا اطمینان یابیم که شاخک‌های رژیم بر شهروندان کانادایی و مقیمان دائم ایرانی‌الاصل تأثیری نمی‌گذارد.

بگذاریم تاریخ فداکاری‌ها در خیابان‌های ایران را به‌عنوان نقطهٔ عطفی ثبت کند و بیایید شعار معترضان را تکرار کنیم: حقوق زن، حقوق بشر است. 

نوشته متحد علیه رژیمی پلید – بیانیهٔ مطبوعاتی جاناتان ویلکینسون، وزیر منابع طبیعی کانادا دربارهٔ اعتراضات اخیر ایران اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

ما از زمان سرنگونی پرواز PS752 خطوط هوایی اوکراین در ۸ ژانویهٔ ۲۰۲۰، با هم سوگواری کرده‌ایم و به یکدیگر برای ادامه یاری رسانده‌ایم. جامعهٔ ما عمیقاً اندوهگین شد و غم و اندوه فراوانی را تجربه کرد. این مسئله شاید اکنون کمتر حاد باشد، اما زخمی که بر جای گذاشته عمیق است، و جامعهٔ ما، و همچنین بسیاری جوامع دیگر در سراسر کشور، همچنان این آسیب را احساس می‌کنند.

ما همچنان به فشار‌آوردن برای پاسخگویی کامل از سوی دولت جمهوری اسلامی ایران در قبال اعمال و کوتاهی‌های مقامات غیرنظامی و نظامی‌ای که منجر به کشته شدن ۱۷۶ انسان بی‌گناه شد، ادامه دادیم.

کانادا همچنان متعهد است به پاسخگوکردن ایران و به‌دست‌آوردن عدالت با پیگیری جدی تاوان کامل آسیب‌هایی که به خانواده‌های قربانیان و کشورهای آسیب‌دیده وارد شده است.

در پاسخ به غم و اندوه جمعی کشورمان، کانادا همچنین متعهد شده است اطمینان حاصل کند که هیچ غیرنظامی‌ای با پرواز بر فراز یا نزدیک مناطق درگیری در معرض خطر قرار نگیرد. از طریق ابتکاراتی مانند «آسمان‌هایی امن‌تر»، کانادا با سازمان‌های بین‌المللی، صنعت هوانوردی غیرنظامی و سازمان بین‌المللی هوانوردی غیرنظامی همکاری می‌کند تا خطرات مناطق درگیری و اثرات فاجعه‌بار آن‌ها بر ایمنی هوانوردی را کاهش دهد.

در حالی که هیچ‌یک از این اقدامات نمی‌تواند عزیزان از دست‌رفتهٔ ما را بازگرداند، من در همبستگی با جامعهٔ ایرانی-کانادایی نورث ونکوور و نیز کل کشورمان می‌ایستم تا کسانی را که از دست دادیم به‌یاد آوریم و به آنان ادای احترام کنیم و به تلاش برای پاسخگوکردن و ارتقای سطح همکاری‌های بین‌المللی متعهد باشیم.

نوشته پیام جاناتان ویلکینسون، نمایندهٔ پارلمان از منطقهٔ نورث ونکوور و وزیر منابع طبیعی کانادا، در دومین سالگرد سرنگونی پرواز PS752 اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

سیزدهمین دورهٔ انتخابات ریاست‌جمهوری در ایران، جمعه ۱۸ ژوئن ۲۰۲۱ برابر با ۲۸ خرداد ۱۴۰۰ برگزار شد و به‌دنبال آن سید ابراهیم رئیس‌الساداتی مشهور به سید ابراهیم رئیسی به‌عنوان رئیس‌جمهور جدید ایران معرفی شد. بنا بر اعلام وزارت کشور ایران، رئیسی با کسب نزدیک به ۶۳ درصد آرا، برندهٔ رقابتی شد که پایین‌ترین میزان مشارکتِ اعلام‌شده (۴۸٫۸٪) را میان تمام دوره‌های انتخابات ریاست‌جمهوری در ایران داشته است. وی به‌عنوان هشتمین رئیس‌جمهور ایران جای حسن روحانی را در ماه اوت خواهد گرفت. 

ابراهیم رئیسی دوشنبهٔ این هفته، ۲۱ ژوئن، در کنفرانسی خبری در پاسخ به سؤالی دربارهٔ امکان بازگشت آمریکا به تفاهم هسته‌ای، هرگونه دیدار با پرزیدنت جو بایدن را منتفی دانست. او گفت که تحت هیچ شرایطی با بایدن ملاقات نخواهد کرد، حتی اگر طرفین به توافق برسند که تفاهم هسته‌ای ۲۰۱۵ را احیا کنند؛ تفاهمی که تحت آن ایران توافق کرده بود در مقابل حذف تحریم‌های فلج‌کنندهٔ آمریکا، غنی‌کردن اورانیوم را متوقف کند. البته مشخص نیست با وجود قرارداشتن ابراهیم رئیسی در لیست تحریم‌های بین‌المللی، اصولاً دیدارهای دیپلماتیک وی با مقامات غربی چگونه می‌تواند عملی باشد. 

وقتی در این کنفرانس خبری دربارهٔ نقش رئیسی در اعدام‌های سال ۱۹۸۸ از او سؤال شد، وی در پاسخ از کارنامهٔ خود به‌عنوان دادستان و قاضی دفاع کرد و گفت: «من همیشه از حقوق مردم دفاع کرده‌ام. حقوق بشر بنیادی‌ترین پایه‌ای بوده که من بر اساسش کار کرده‌ام.» وی همچنین اضافه کرد مفتخر است که طی سال‌های فعالیت حرفه‌ایش از حقوق بشر دفاع کرده است و این کار را به‌عنوان رئیس‌جمهور بعدی ایران ادامه خواهد داد.

یک روز پس از اعلام نام رئیسی به‌عنوان رئیس‌جمهور ایران، سازمان عفو بین‌الملل درخواست کرد که او باید برای اتهامات جنایت علیه بشریت در رابطه با اعدام‌های دسته‌جمعی مورد بازجویی و تحقیق قرار گیرد. دبیر کل سازمان عفو بین‌الملل، اگنس کالامار، در این ارتباط گفت: «اینکه ابراهیم رئیسی به‌جای مورد تحقیق و تفحص قرارگرفتن به‌دلیل جنایات علیه بشریت از نوع قتل، سربه‌نیست‌کردن و شکنجه، به سِمَت ریاست‌جمهوری ترقی مقام یافته، یادآورِ این واقعیت هولناک است که مقامات عالی در ایران مصونیت قضایی دارند. سال ۲۰۱۸، سازمان ما مستند کرده است که چطور ابراهیم رئیسی در سال ۱۹۸۸ یکی از اعضای «کمیتهٔ مرگ» بوده که در خفا هزاران مخالف سیاسی را در زندان‌های اوین و گوهردشت در نزدیکی تهران سربه‌نیست یا به‌طور غیرقانونی اعدام کرد. سرنوشت این قربانیان و اینکه پیکرهای آنان کجاست، تا به امروز، به‌طور سیستماتیک توسط مقامات ایرانی پنهان شده است که این خود به جنایات ادامه‌دار علیه بشریت می‌افزاید.» کالامار همچنین تأکید کرد که ابراهیم رئیسی، به‌عنوان رئیس قوهٔ قضائیهٔ ایران، هدایت سرکوب‌های خشونت‌آمیز و بازداشت صدها معترض، مدافعان حقوق بشر و اعضای گروه‌های اقلیت را بر عهده داشته است و تحت نظارت او، سیستم قضایی برای کشتار غیرقانونی صدها مرد و زن و کودک و دستگیری جمعیِ هزاران تظاهرکننده و حداقل صدها مورد سربه‌نیست‌شده و شکنجه و دیگر شکل‌های آزارواذیت طی تظاهرات سراسری نوامبر ۲۰۱۹ و پس از آن، مقامات دولتی و نیروهای امنیتی را مشمول مصونیت قضایی کرده است. کالامار تصریح کرد: «حال بیش از هر زمان دیگری ضروری است که اعضای شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد قدم‌های محکم‌تری بردارند تا بحران مصونیت سیستماتیک در ایران را مورد توجه قرار دهند، از جمله استقرار مکانیسمی بی‌طرف برای جمع‌آوری و تحلیل شواهد جدی‌ترین جنایات انجام‌شده در ایران تحت قانون بین‌المللی برای تسهیل اقدامات کیفری منصفانه و مستقل.» 

انجمن خانواده‌های جانباختگان پرواز PS752 نیز در بخشی از بیانه‌ای که در واکنش به اعلام نام ابراهیم رئیسی به‌عنوان رئیس‌جمهور آتی ایران منتشر کرد، آورده است: «فردی که به‌عنوان رئیس‌جمهور معرفی شده است، از عاملین و آمرین کشتار PS752 ست. او در شب هجدهم دی ماه از اعضای اصلی شورای عالی امنیت ملی بوده است که دستور به بازگذاشتن آسمان ایران دادند و همچنین، تحقیقاتِ مخفیانه و غیرمنصفانه در زیرمجموعهٔ او صورت گرفته است که هیچ‌کس از جزئیات آن باخبر نیست. بر ماست که نگذاریم این فرد از لیست تحریم‌های بین‌المللی خارج شود، بلکه به لیست افراد تحت تحریم کشور کانادا و کشورهای دیگر افزوده شود و روزی هم پاسخ‌گوی مسئولیتش در جنایت PS752 و جنایات دیگرش در چهار دههٔ گذشته در ایران باشد.»

تنها کمتر از یک هفته از اعلام نام ابراهیم رئیسی به‌عنوان هشتمین رئیس‌جمهور ایران که در ماه اوت کار خود را آغاز خواهد کرد، می‌گذرد ولی دنیا شاهد واکنش‌های بین‌المللی چشمگیری که نشان از نگرانی و دغدغهٔ پیشینهٔ رئیس‌جمهور جدید دارد، بوده است. حال باید دید هفته‌ها و ماه‌های آتی آبستن چه خبرهای جدیدتری در این زمینه خواهد بود.

نوشته یادداشت سردبیر: نگرانی جامعهٔ جهانی از پیشینهٔ رئیس‌جمهور جدید ایران اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

بیش از ۱۶ ماه از زمانی که هواپیمای مسافربری توسط موشک زمین‌به‌هوای ایرانی در تهران سرنگون شد، می‌گذرد – اما برای خانواده‌های ۱۷۶ نفری که جان خود را در آن پرواز از دست دادند، اندوه و دلتنگی همچنان سر جایش است و ادامه دارد.

پرواز ۷۵۲ خطوط بین‌المللی اوکراین، به‌سمت کی‌یف، تنها دقایقی پس از بلندشدن از فرودگاه بین‌المللی امام خمینی تهران سقوط کرد. تمامی سرنشینان در این سقوط جان باختند. ۱۳۸ تن از آنان پیوندهایی با کانادا داشتند – ازجمله ۵۵ شهروند کانادایی و ۳۰ مقیم دائم.

آن‌ها دندانپزشک و پزشک، خانواده‌هایی با فرزندان خردسال، زوج‌های تازه ازدواج‌کرده و دانشجویانی بودند که از تعطیلات برمی‌گشتند. آن‌ها ریشه در سرتاسر این کشور داشتند. هفت تن از جانباختگان از اعضای گرامی جامعهٔ نورث ونکوور ما بودند. تعداد دیگری در دیگر نقاط لوئر مین‌لند زندگی می‌کردند.

زمانی که این تراژدی به‌وقوع پیوست، من نوشتم: «… جامعهٔ ما و قلب‌های ما از غم ازدست دادن دوستان و همسایگانمان شکسته است. آن‌ها زندگی افراد بسیاری را تحت تأثیر قرار دادند. آن‌‌ها هر یک مادران، پدران، خواهران و برادران کسانی بودند. آن‌ها در زمینه‌های مختلفی کار می‌کردند تا جامعهٔ ما را غنا ببخشند. آن‌ها در جامعه و کشور ما مشارکت داشتند. آن‌ها به وظیفهٔ مداوم ما در ساختن جامعه‌ای پویاتر، با احترام متقابل و صلح‌آمیزتر کمک کردند. جای آن‌ها بسیار خالی خواهد بود.»

از آن زمان، مسیر دادخواهی برای قربانیان پرواز ۷۵۲ و برای خانواده‌های آن‌ها چالش‌برانگیز و پرتلاطم بوده است. دولت کانادا کار کرده است تا خانواده‌ها را حمایت کند و به‌دنبال شفافیت و عدالت از دولت ایران باشد.

اولویت کانادا این بوده و است که برای خانواده‌ها و عزیزان قربانیان حمایتی را که آن‌ها نیاز دارند، فراهم کند.

همان‌طور که همهٔ ما می‌دانیم، ایران ابتدا مسئولیت سرنگونی پرواز ۷۵۲ را انکار کرد. در پاسخ به فشارهای بین‌المللی، بعد اعتراف کرد که نیروهای مسلحش به هواپیما شلیک و آن را سرنگون کرده‌اند، با این ادعا که اتفاقی بوده است ناشی از خطای انسانی.

کانادا همچنان با شرکای بین‌المللی خود کار می‌کند تا از تحقیقات تمام‌وکمال و موثق دربارهٔ این فاجعه اطمینان حاصل کند و ایران را برای تخلف و تخطی از قوانین بین‌المللی پاسخگو نگه دارد.  

یک گروه هماهنگی و واکنش بین‌المللی توسط کانادا، افغانستان، سوئد، اوکراین و بریتانیا برای حمایت از خانواده‌ها شکل گرفته است تا از تحقیقات کامل و شفاف دربارهٔ علل این سقوط مرگ‌بار اطمینان حاصل کند و تلاش‌های حقوقی را هماهنگ کند تا پاسخ‌گویی و جبران خسارت از طرف ایران پیگیری شود، تا خانواده‌ها و عزیزان آن‌ها پاسخی شایسته دریافت کنند.

و اوایل این ماه، کانادا قدم دیگری برای کمک به التیام برخی زخم‌ها برداشت.

وزیر مهاجرت کانادا، همکار من مارکو مندیچینو (Marco Mendicino)، سیاستی را اعلام کرد که به اعضای خانواده‌های جانباختگان، آن‌هایی که در کانادا حضور دارند، اجازه می‌دهد تا برای اقامت دائم اقدام کنند.

این مسیر جدید به‌سوی اقامت دائم، درخواست مهم خانواده‌های قربانیان پرواز ۷۵۲ را اجابت می‌کند؛ خانواده‌هایی که پس از این فاجعه به کانادا آمدند تا با خانواده‌هایشان سوگواری کنند، مراسم تدفین برگزار کنند و خانه‌های عزیزانشان را خالی/مرتب کنند، و بعد از همه‌گیری کووید-۱۹ در اینجا ماندگار شدند.

هنوز دیگر خانواده‌هایی هم هستند که بعد از مواجه‌شدن با تهدیدات و ارعاب از طرف مقامات ایران به‌دلیل آنکه برای سرنگونی پرواز ۷۵۲ دنبال پاسخ بوده‌اند، به‌عنوان پناه‌جو به کانادا فرار کردند و تقاضای پناهندگی کردند.

وزیر مندیچینو اظهار داشته است که دولت کانادا به‌دنبال راه‌هایی است برای اعضای خانواده‌هایی که در حال حاضر در کانادا نیستند تا آن‌ها هم اقامت دائم دریافت کنند، و او آن‌ها را تشویق می‌کند که اگر نگران امنیت خود هستند،  تقاضای پناهندگی بدهند.

این سیاست جدید دربارهٔ اقامت دائم تأکیدی است بر تداوم پاسخ‌گویی کانادا به خانواده‌ها و همبستگی با آن‌ها در تلاششان برای یافتن واقعیت و رسیدن به دادخواهی برای قربانیان و آن‌ها که همچنان سوگوارند.

کانادا تا زمانی‌که خانواده‌ها به دادخواهی و پاسخ‌گویی‌ای که سزاوارش‌اند، نرسند، از پا نخواهد نشست.

نوشته سیاست جدید دولت فدرال کانادا، به‌دنبال کمک به التیام زخم‌های پرواز ۷۵۲  اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

بار دیگر در آستانهٔ سالی نو ایستاده‌ایم؛ سال نو خورشیدی، سال ۱۴۰۰ و آغازگر قرنی جدید. با نگاه به سالی که پشت سر گذاشتیم، سالی که در عین ناباوری تماماً در قرنطینه گذشت، سالی بسیار دشوار برای تمام زمینیان، تنها می‌توان از قول شکیبی اصفهانیِ شاعر گفت: «ما را به سخت‌جانیِ خود این گمان نبود»، مصرعی از شعری که چهار قرن پیش سروده شده است و وصف حال انسان‌ امروزی است. تنها کمی پیش از آغاز سال ۱۳۹۹، سازمان بهداشت جهانی رسماً اعلامِ همه‌گیری کرد. همه‌گیری‌ای که تا زمان نگارش این یادداشت، جان نزدیک به ۲٬۷۰۰٬۰۰۰ نفر را در سراسر جهان گرفته است و از آن میان، رسماً بیش از ۶۱٬۰۰۰ مرگ‌ومیر در ایران و بیش از ۲۲٬۰۰۰ در کانادا ثبت شده است. همه‌گیری‌ای که همچنان با ماست و قصد همراهی‌مان را در سال جدید دارد. حال تا چه اندازه و بالاخره چه وقت واکسن‌های تازه‌ازراه‌رسیده خواهند توانست جلو تاخت‌وتاز این ویروس مرگ‌بار را بگیرند و زندگی انسان‌ها روی کُرهٔ زمین به‌حالت عادی برگردد، چندان روشن نیست. خصوصاً برای ما که در کانادا زندگی می‌کنیم و چاره‌ای جز صبر و حوصله در قبال روند کُند واکسیناسیون نداریم.

و اما برای ما ایرانیان، خصوصاً ایرانیان ساکن کانادا، علاوه بر همه‌گیری که تمام دنیا را تحت تأثیر خود قرار داده و به‌نوعی آن را نیمه‌فلج کرده است، فاجعهٔ سرنگونیِ هواپیمای اوکراینی، پس از گذشت بیش از چهارده ماه، همچنان و هنوز بغضی در گلو و اندوهی سنگین بر دل است. بغض و اندوهی که شخصاً هر بار طی گفت‌وگویی که با هر یک از خانواده‌های جانباختگان داشته‌ایم، تازه شده است. ما در «رسانهٔ همیاری»، پس از آنکه طی یک‌سال تلاش خود را کردیم تا در حد توانمان با انتشار مطالب و گفت‌وگوهای مختلف، تحقیقات انجام‌شده در روشن‌شدن حقایق و روند دادخواهی را دنبال کنیم، از ژانویهٔ امسال تصمیم گرفتیم با خانواده‌های مسافران این پرواز – آن‌هایی که تمایل و آمادگی‌اش را دارند – صحبت کنیم و ببینیم پس از گذشت این مدت چه می‌کنند، چطور روزگار می‌گذرانند و خواسته‌شان چیست. در شماره‌های قبل، با خانم بهشته رضاپور، مادر زنده‌یاد بهاره کرمی‌مقدم و خانم ژاله معینی، خواهر زنده‌یاد محمد معینی، مصاحبه کردیم و در این شماره، با خانم منظر ضرابی، مادر زنده‌یاد سهند صادقی و زنده‌یاد الوند صادقی، مادر همسر زنده‌یاد نگار برقعی و مادربزرگ زنده‌یاد سوفی امامی، گفت‌وگو داشته‌ایم که از نظرتان خواهد گذشت. این‌ها تنها ۶ تن از ۱۷۶ مسافر بی‌گناهی‌‌اند که سحرگاه هشتم ژانویهٔ ۲۰۲۰ جان پاکشان را از دست دادند و تمام آرزوهایشان خاکستر شد. در گفت‌وگو با هر یک از این خانواده‌ها، که ناگفته پیداست چقدر می‌تواند کار دشواری باشد، گویی هر بار موشک‌ها از نو شلیک می‌‌شوند. هر بار تصور درد و اندوه جگرسوزی که آن مادر، پدر، خواهر، برادر یا فرزند تحمل کرده‌ است، دل را می‌فشرد و آدم را بی‌قرار می‌کند. خانواده‌هایی که زندگی عادی ندارند، دیگر انسان‌های سابق نیستند و تنها به‌دنبال دادخواهی‌اند… در همین ارتباط بیش از یک هفته بود که همه منتظر انتشار گزارش نهایی از طرف ایران بودند؛ گزارشی که بالاخره چهارشنبه ۱۷ مارس ۲۰۲۱ منتشر شد. در بیانیه‌ای که مارک گارنو، وزیر امور خارجهٔ کانادا، و عمر الغبرا، وزیر حمل‌ونقل کانادا، در این ارتباط منتشر کردند، آمده است: «این گزارش هیچ تلاشی برای پاسخ‌دادن به سؤالات منتقدانه دربارهٔ آنچه واقعاً اتفاق افتاده، نداشته است. به‌نظر می‌رسد ناکامل است و حقایق و شواهد قوی‌ای ندارد. دولت ما، همراه با جناب رالف گودیل، مشاور مخصوص نخست‌وزیر در پروندهٔ پی‌اس۷۵۲، مرتباً خواستار تحقیقات جامع و شفاف طبق استانداردهای بین‌المللی شده است تا پاسخ تمام سؤالات منتقدانهٔ بی‌پاسخ‌مانده داده شود. ما، علی‌رغم انتشار این گزارش تحقیقات، همچنان دربارهٔ نبودِ اطلاعات و شواهد قانع‌کننده عمیقاً نگران‌ایم.» در این بیانیه همچنین آمده است که دولت کانادا خود به‌زودی نتیجهٔ تحقیقاتش را منتشر خواهد کرد و تأکید شده است که خانواده‌های جانباختگان حق دارند پاسخ سؤالات مهمشان را بگیرند،‌ از جمله اینکه چه عواملی موجب شلیک موشک‌ها شد و چرا مرزهای هوایی در شرایط تشدید خصومت‌های سیاسی باز مانده بود. در پایان این بیانیه آمده است: «ما با پاسخگو دانستن ایران و تا اطمینان از اینکه این کشور مسئولیت کامل به‌عهده بگیرد و غرامت کامل به خانواده‌ها و عزیزانِ قربانیان فاجعهٔ پرواز پی‌اس۷۵۲ بپردازد، تعهد کانادا را در طلب پاسخ‌ها و دادخواهی صراحتاً تکرار می‌کنیم.»

گزارش نهایی ایران درست زمانی منتشر شد که ما در حال آماده‌سازی نشریه برای سپردن به چاپ بودیم، بنابراین امکان پرداختن به آن را، بیش از اشاراتی که در این یادداشت آمد، نداشتیم. امیدواریم در شماره‌های بعدی بیشتر بتوانیم به این مهم بپردازیم.

می‌دانم این یادداشت هیچ بوی بهار نمی‌دهد، می‌دانم شاید نمی‌بایست این‌قدر حرف از بیماری، مرگ‌ومیر و غم و اندوه به‌میان می‌آمد، اما چه می‌توان کرد وقتی زورِ واقعیت‌های تلخ می‌چربد. چه می‌توان کرد وقتی این روزها شادی دندان‌گیری یافت نمی‌شود تا از آن حرف زد. با این‌همه، انسان به امید زنده است. به امید دنیای بهتر و روزهای روشن‌تر. به امید برابری. به امید عدالت، صلح و آزادی. به امید مهربانی. به امید آینده‌ای بهتر برای نسل آینده. به امید آنکه این امیدها روزی محقق شود. به‌همراه دوستانِ همکارم در «رسانهٔ همیاری» برای شما سالی سرشار از تندرستی، آرامش، شادکامی و پیروزی آرزو می‌کنم.

نوشته یادداشت سردبیر: امید به عدالت، صلح و آزادی، در آستانهٔ قرن جدید اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

سیما غفارزاده – ونکوور

ژانویهٔ سال گذشته، در دو شمارهٔ پیاپیِ «رسانهٔ همیاری»، یعنی شماره‌های ۹۸ و ۹۹، تا جای ممکن به خبرها و موضوعات مربوط به فاجعهٔ سرنگون‌کردن هواپیمای اوکراینی و کشته‌شدن ۱۷۶ انسان بی‌گناه، پرداختیم و نیز طی یک‌سال گذشته با انتشار مطالب و گفت‌وگوهای مختلف، تحقیقات انجام‌شده در روشن‌شدن حقایق و روند دادخواهی را دنبال کرده‌ایم. همچنین هشتم ژانویهٔ امسال، در سالگرد این فاجعه، در کنار مقامات و نهادهای سیاسیِ فدرال، استانی و شهری کانادا و همچنین فعالان اجتماعی و سیاسی جامعهٔ ایرانی-کانادایی با همدردی و همبستگی با بازماندگان قربانیان پرواز ابدی ۷۵۲ یاد عزیزانی را که در این پرواز از دست دادیم، گرامی داشتیم. حال پس از گذشت یک‌سال از این فاجعهٔ دردناک، تصمیم داریم تا جای ممکن با بازماندگان و خانواده‌های مسافران این پرواز صحبت کنیم و ببینیم پس از گذشت این مدت چه می‌کنند، چطور روزگار می‌گذرانند و خواسته‌شان چیست. با گذشت بیش از یک‌سال، بسیاری از بازماندگان هنوز هم مایل نیستند از آنچه بر سر خودشان و عزیزانشان آمده است، چیزی بگویند. در شماره‌های آتی تلاش خواهیم کرد پای دردهای آن‌دسته از بازماندگانی که آمادگی برای گفت‌وگو دارند، بنشینیم. در این شماره، توجه شما را به گفت‌وگویمان با خانم بهشته رضاپور، مادر زنده‌یاد بهاره کرمی‌مقدم که ساکن ایران‌ هستند، جلب می‌کنیم.

با سلام خدمت شما خانم رضاپور عزیز و سپاس از وقتی که گذاشتید، ضمن عرض تسلیت دوباره برای ازدست‌دادن دختر عزیزتان، سپاسگزار می‌شویم اگر ابتدا خودتان را معرفی بفرمایید و سپس دربارهٔ زنده‌یاد بهاره کرمی‌مقدم برایمان بگویید. چند سال بود که ایشان به کانادا مهاجرت کرده بودند و در چه زمینه‌ای فعالیت می‌کردند؟

با سلام خدمت شما خانم غفارزادهٔ عزیز، من بهشته رضاپور مادر بهاره کرمی‌مقدم هستم. دو فرزند دارم؛ بهاره و علی که ۱۷ ماه با هم اختلاف سن دارند. من و همسرم نهایت تلاش خود را مانند هر پدر و مادری برای زندگی بهتر انجام دادیم.

بهاره فرزند اول من است، از کودکی همیشه کوشا و پرتلاش بود. در همهٔ مقاطع تحصیلی موفق بود و من همیشه به بهاره گفتم: «مادر، همین‌طور که تو من رو خوشحال می‌کنی، ایشالله بچه‌هات تو رو خوشحال کنند‌.»

در مقطع کارشناسی در رشتهٔ مهندسی شیمی دانشگاه تهران درس خواند، کمی دنبال کار گشت، ولی حاصلی نداشت به پدرش گفت: «پدر جان، من اگه ازدواج کنم، بهم جهاز می‌دی؟»

پدرش گفت: «آره….»

بهاره گفت: «می‌شه پول جهاز رو بهم بدی برم آمریکا درس بخونم؟»

بدین ترتیب همهٔ کارها را خودش پیگیری کرد و ما فقط حمایت کردیم.

در دانشگاه NC State کارولینای شمالی در رشتهٔ محیط زیست کارشناسی ارشد خواند.

پنج سال ویزای تحصیلی داشت. بعد از تمام‌شدن تحصیلاتش در شرکت بین‌المللی Black and Veatch شروع به کار کرد. ویزا در شرف تمام‌شدن بود و شرکت از طریق وکیل اقدام کرد، ولی چون دیر اقدام شده بود، جواب منفی شد، به‌همین خاطر برایش ویزای کانادا گرفتند و بهاره را به شعبهٔ تورنتو منتقل کردند.

دو سال و اندی در آن شرکت کار کرد. دلش می‌خواست کارش را عوض کند، ولی احساس دین می‌کرد. در نهایت از طریق امتحان و مصاحبه‌های مختلف در منطقهٔ یورک در تورنتوی بزرگ (York Region) به‌عنوان متخصص محیط زیست در قسمت آب و فاضلاب، مشغول به کار شد. از کارش خیلی راضی بود و موفق، همکارانش دوستش داشتند و می گفتند: «صبح با انرژی تمام وارد می‌شه و سلام می‌ده.» وقتی به محل کارش رفتم، رئیس بهاره به من گفت: «روزی چند بار باید می‌اومد و حالم رو می‌پرسید.»

بهاره در خیریه‌ها بسیار فعال بود و کمک می‌کرد. هر دو هفته یک‌بار برای کمک به معلولان می‌رفت. در مسابقه‌های دو و رقص شرکت می‌کرد. والیبال و دوچرخه‌سواری و یوگا انجام می‌داد و سازهای مختلف می‌نواخت.

بهاره خطاطی، نقاشی، کاراته، کلاس موسیقی و والیبال رفته بود و شناگر ماهری هم بود. سال اول که به تورنتو رفت، بنا به سنت شب ژانویه در دریاچهٔ اونتاریو شیرجه زده بود. بسیار کمال‌گرا بود‌. هر کاری را باید بدون نقص انجام می داد وگرنه مورد قبولش نبود.

بهاره دوست نوجوانی به‌نام میشا داشت که سندروم داون دارد. میشا عاشق بهاره است و برای همه از بهاره حرف می‌زند؛ او در مراسم تورنتو برای بهاره همراه خانواده آواز خواند. دوستان زیادی از سراسر دنیا و تورنتو برای مراسم آمده بودند و ریچارد، صاحبخانهٔ بهاره، تعجب کرده بود که یک خارجی این‌همه دوست دارد.

فقدان دخترتان چگونه به‌لحاظ روحی و روند زندگی روزمره، شما و دیگر اعضای خانواده‌تان را تحت تأثیر قرار داده است؟

در یک سال گذشته، روح ما زندگی نکرد. همسرم شش ماه سر کار نرفت و مثل یک بچه از من پرستاری کرد. با اینکه روحیهٔ خودش خیلی بد بود‌. هر سه سعی کردیم در کنار هم باشیم و درد غم را کم کنیم.

اگر اقداماتی اعم از تأسیس انجمن خیریه یا اهدای بورس تحصیلی یا مواردی از این دست برای گرامی‌داشت یاد و خاطرهٔ زنده‌یاد بهاره کرمی‌مقدم انجام داده‌اید یا در فکر انجام آن هستید، لطفاً بفرمایید.

بهاره وقتی ایران بود، به جایی در سیستان و بلوچستان برای تأسیس خانهٔ کودک کمک کرده بود که بعد از مرگش افتتاح شد و برای ما عکسش را فرستادند و اسم مرکز را «خانه‌ٔ کودک بهاره» گذاشتند. من هم چون کمک به دیگران را دوست دارم، دائم در حال کمک به نیازمندانی هستم که در اطرافم هستند یا دوستان معرفی می‌کنند، همه با این خصوصیت من از قدیم آشنا هستند و ‌این خصلت مشترک ما بود.

آیا در طول این مدت با سایر بازماندگان قربانیان سرنگونی هواپیمای اوکراینی در ارتباط بوده‌اید؟ این ارتباط چطور به شما کمک کرده است؟

روزهای اول اصلاً دلم نمی‌خواست بدانم بقیهٔ عزیزان جانباخته چه کسانی‌اند؛ دلم خیلی به درد می‌آمد.

بلافاصله بعد از مرگ بهاره به تورنتو رفتم و خانهٔ بهاره را با دستان خودم ویران کردم… جلوی چشم‌های من ماشین دخترم را کمپانی برد؛ ماشینی که با آن در فرودگاه سورپرایز شده بودم…

به‌مرور زمان با یکی دو تا از مادران آشنا شدم و بعد از ۹ ماه گفتند: «به گروه مادران ملحق شو.» قبول نکردم، بعد اصرار کردند، نپذیرفتم چون نمی‌توانستم درد دیگران را تحمل کنم. گفتند: «بیا در کنار هم باشیم.» بدین ترتیب با تعداد بیشتری از مادران داغدیده آشنا شدم که الان دوستان من هستند. 

بیش از یک‌ سال از این فاجعهٔ بسیار تلخ گذشته است. در طول این مدت، آیا هیچ تماسی از سوی مسئولان بررسی‌کننده در ایران، کانادا یا اوکراین با شما گرفته شده است؟ آیا هیچ گزارشی از روند دادرسیِ این پرونده در اختیار شما قرار داده شده است؟

بهاره حدود پنج سال و نیم در کانادا زندگی کرد و اقامت دائم کانادا را داشت. بعد از آن فاجعه بلافاصله دولت کانادا با ما تماس گرفت. چندین بار به موبایل من و تلفن خانه زنگ زدند و مراتب تأسف خود را اعلام کردند. ویزای من تمام شده بود. بهاره لحظهٔ آخر مدارک من را آماده و ایمیل کرده بود و پسرم ریجکت شده بود؛ اما بعد از آن فاجعه ویزای ما را صادر کردند.

یکی دو تلفن از ایران داشتیم و تنها مرجع عالی‌رتبه، رئیس دانشگاه تهران بود که در یک روز برفی به خانهٔ ما تشریف آوردند و همدردی کردند.

خواستهٔ شما به‌عنوان یکی از بازماندگان قربانیان این فاجعه چیست؟

من بچه‌ام را راهی خانه‌اش کردم، ولی دخترم را با دو موشک به من پس دادند.

من به‌عنوان مادر بهاره کرمی‌مقدم دوست دارم هرگز بهاره و ۱۷۵ نفر را فراموش نکنید. دلسوزی نکنید. مرگ این عزیزان یکی از نادرترین مرگ‌های تاریخ بشری است.

من فراموش نخواهم کرد دخترم چگونه قربانی شده است. خیلی دلم می‌خواهد بدانم چرا هواپیما تأخیر داشت، تعجب می‌کنم بهاره چرا به من نگفت هواپیما تأخیر دارد. بچهٔ من نرخ ندارد، هر روز می‌گویم برای بچهٔ من نرخ تعیین نکنید. یک‌سال گذشت و چیزی دربارهٔ چگونگی فاجعه منتشر نشده است، منتظرم، منتظریم. تمامی سؤال‌های ما بی‌جواب مانده است. دلیل شلیک دو موشک را به ما بگویند؛ چرا؟ … چرا؟… 

جامعهٔ ایرانی کانادا چه کمکی می‌تواند در دادخواهی به شما بکند و چه انتظاری از آن‌ها دارید؟

در عرض یک‌سال دولت [کانادا] همواره پیگیرِ این فاجعه و همواره در کنار خانواده‌ها بوده‌ است، کلاً از جامعهٔ کانادا و جامعهٔ جهانی می‌خواهم ‌که در کامل‌کردن نقص‌های موجود در قوانین بکوشند، مثلاً ایکائو… با توجه به قانون ایکائو، هواپیما در هر کشوری سقوط کرد، همان کشور مسئول پیگیری فاجعه است و این در مورد ما موجب رخ‌دادن مصیبتی فراتر از تاریخ شده است، یعنی کشوری در سرزمین خودش به عزیزان خودش شلیک کرده و خودش مسئول رسیدگی است! قوانین بین‌المللی باید بازبینی شود.

تنها خواستهٔ من این است که ما و عزیزانمان به ورطهٔ فراموشی سپرده نشویم تا خون عزیزان ما به هدر نرود.

من وقتی بلافاصله به کانادا آمدم، از این‌همه مهربانی و توجه مردم، چه ایرانی و چه کانادایی، نسبت به خودمان تعجب کردم. از این بابت بسیار سپاسگزارم.

اگر صحبت دیگری دارید، لطفاً بفرمایید.

بهاره روزهای آخر نمی‌خواست به کانادا بازگردد و می‌گفت: «من می‌رم جنگ می‌شه و اتفاقی برای شما می‌افته.» می‌خواست اینجا بماند و به‌قول خودش گل بکارد و آن‌ها را بفروشد.

بهاره را به فرودگاه رساندیم و برای خاکسپاری مادربزرگش که همان روز فوت کرده بود راهی شهرستان شدیم؛ همان‌جایی که چند روز بعد آرامگاه ابدی بهاره شد.

وقتی فرودگاه بود با هم تلفنی حرف می‌زدیم. چند دقیقه از بهاره خبری نبود، زنگ زدم، بچه‌ام گریه می‌کرد گفت: «از اخبار خبر داری؟ به عین‌الاسد حمله کردند. جنگ شده، تلویزیون فرودگاه داره نشون می‌ده.» گفتم: «اگه منو دوست داری، گریه نکن هیچ اتفاقی برای ما نمی‌افته.» گفت: «باشه.» و گریه نکرد. من درست گفتم، برای ما اتفاقی نیفتاد. بهاره را با دو موشک از من گرفتند… .

با آرزوی صبر و به امید دادخواهی، بار دیگر از وقتی که برای این گفت‌وگو گذاشتید، بسیار سپاسگزاریم.

ممنون از شما

نوشته مادر زنده‌یاد بهاره کرمی‌مقدم: تمامی سؤال‌های ما بی‌جواب مانده؛ دلیل شلیک دو موشک را به ما بگویند اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

همان‌طور که در سرمقالهٔ شمارهٔ گذشته اشاره شد، ماه گذشته گزارش رالف گودیل، مشاور ویژهٔ جاستین ترودو، نخست‌وزیر کانادا در پروندهٔ سرنگون‌کردن پرواز ۷۵۲ شرکت هواپیمایی بین‌المللی اوکراین، منتشر شد. در این گزارش ۷۴ صفحه‌ای که بر اساس گزار‌ش‌ها و اطلاعات ارائه‌شده توسط سازمان هواپیمایی کشوری و مقامات سیاسی و نظامی ایران و همچنین سازمان‌ها و نهادهای تخصصی در کانادا و کشورهای متحد آن تهیه‌ شده است، به موارد مهمی اشاره شده و پرسش‌‌هایی که دولت کانادا انتظار دارد مقامات ایرانی در گزارش نهایی‌شان به کانادا و سایر کشورهای مربوطه ارائه کنند، قید شده است.

به‌دلیل حساسیت این موضوع فرازهایی از این گزارش، به‌ویژه بخش‌هایی از آن را که به عملکرد نهادهای نظامی ایران در جریان شلیک دو موشک به پرواز ۷۵۲ اوکراین در سحرگاه ۸ ژانویهٔ ۲۰۲۰ پرداخته است، با سرهنگ کیث ماکسول (Colonel Keith Maxwell)، سرهنگ بازنشستهٔ ارتش کانادا، مرور کردیم که توجه شما را به آن جلب می‌کنیم. در اینجا از لطف و کمک سرهنگ فرید روحانی، نخستین سرهنگ افتخاری ایرانی-کانادایی ارتش کانادا برای برقراری ارتباط با سرهنگ ماکسول سپاسگزاریم.

پیش از پرداختن به این مطلب، بیوگرافی کوتاهی از سرهنگ ماکسول برای اطلاع خوانندگان ارائه می‌شود:

سرهنگ بازنشسته کیث ماکسول در سال ۱۹۶۸ و در ۱۶ سالگی به ارتش کانادا پیوست و در ابتدا به‌عنوان سرباز ذخیره در هنگ بریتیش کلمبیا خدمت کرد. پیش از پیوستن به نیروهای هوایی به‌مدت هفت سال در ارتش منظم کانادا به‌عنوان سرباز پیاده‌نظام خدمت کرد. او در نیروی هوایی به‌عنوان کنترل‌کنندهٔ سلاح‌های هوایی و افسر عملیات در سمت‌ها و مکان‌های مختلف در فرماندهی هوافضای آمریکای شمالی (NORAD) از جمله در مقر اصلی فرماندهی NORAD در کلرادو اسپرینگز خدمت کرد. او رئیس مرکز عملیات پدافند هوایی و یکی از فرماندهان NORAD بود که در جریان جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱، اعلام خطرهای اولیهٔ شلیک موشک‌های اسکاد از طرف عراق را ارائه می‌کرد. او در زمان فعالیت حرفه‌ای‌اش در NORAD به‌مدت ۱۵ سال به‌عنوان فرماندهٔ عملیات، فرماندهٔ نبرد برای سیستم‌های هشدار و کنترل هوایی، خدمت کرد. فعالیت‌های او شامل رهگیری تعداد زیادی از هواپیماهای اتحاد جماهیر شوروی که در محدودهٔ هوایی آمریکای شمالی فعالیت می‌کردند، بود. او در سال ۱۹۹۳ به درجهٔ سرهنگی نائل شد و به‌عنوان رئیس فرماندهی و کنترل هوایی شاخهٔ عملیات مقر عالی نیروهای متحدین در اروپا (SHAPE) به شهر مون در بلژیک منتقل شد. او در سال ۱۹۹۸ از ارتش کانادا بازنشسته شد و به نیروهای بین‌المللی پیمان آتلانتیک شمالی (NATO) در بروکسلِ بلژیک پیوست.

* * * * *

رالف گودیل در گزارش خود به چهار گزارش مقدماتی سازمان هواپیمایی کشوری ایران دربارهٔ شلیک موشک‌های پدافند سپاه پاسداران در سحرگاه ۸ ژانویهٔ ۲۰۲۰ اشاره کرده و به‌طور خلاصه این موارد را از گزارش‌های ارائه‌شده استخراج کرده است:

• سپاه پاسداران به‌عنوان بخشی از سیستم پدافند هوایی ایران که در آماده‌باش کامل بود، تعدادی از واحدهای سیار شلیک موشک پدافند خود را به مکان‌هایی موقت در اطراف تهران منتقل کرده بود؛

• یکی از این واحدهای پدافند هوایی در نزدیکی فرودگاه بین‌المللی تهران قرار داده شده بود که اپراتور این واحد پدافند هوایی آن را به‌درستی تنظیم نکرده بود و جهت آن را با اشتباه فاحش ۱۰۷ درجه به‌سمت شمال، به اشتباه تنظیم کرده بود؛

• در تمام طول مدتی که این واحد پدافند در آن موقعیت قرار داشت، نه اپراتور و نه مرکز فرماندهی متوجه نشدند که جهت قرارگیری این واحد تقریباً به اندازهٔ یک‌سوم کمان دایرهٔ قطب‌نما نادرست بود؛

• هر نوع وسیلهٔ دید در شب، ویدیو، رادار یا سیستم‌های دیگر تشخیص که ممکن است در دسترس بوده یا نبوده یا کار می‌کرده یا نمی‌کرده است، ظاهراً اپراتور نتوانست در آسمان پایتخت کشور دوست را از دشمن تشخیص بدهد؛

• در مدت زمانی از جمله وقتی که پرواز PS752 از باند فرودگاه به آسمان برخاست، ارتباط اپراتور با مرکز فرماندهی‌اش قطع بود؛

• اپراتور، هواپیمای مسافربری ۴۰ متری در حال برخاستن و اوج گرفتن از سمت شرق به غرب را با نوعی هواپیمای متخاصم یا موشکی که از غرب به شرق در حال حرکت است، اشتباه گرفت؛

• اپراتور به‌تنهایی و در تناقض با روال‌های معمول، و بدون مجوز از مرکز فرماندهی، تصمیم گرفت که دو موشک زمین‌به‌هوا به‌سوی PS752 شلیک کند؛

• در زمانی‌که مجموع این اشتباهات و نقایص به انهدام PS752 منجر شد، قبل و بعد از این واقعه تعداد قابل توجهی از هواپیماهای مسافربری دیگر بدون هیچ حمله‌ای در فرودگاه بین‌المللی تهران به زمین نشستند یا از آن برخاستند.

از سرهنگ ماکسول پرسیدیم با توجه به خلاصه‌ای که آقای گودیل در گزارشش آورده و با توجه به اینکه گفته شده موشک‌های شلیک‌شده به پرواز PS752 از نوع TOR بوده، دربارهٔ خلاصهٔ وقایع ارائه‌شده از سوی سازمان هواپیمای کشوری ایران و اشاره به تنظیم نادرست واحد پدافند هوایی چه فکر می‌کند؟ چطور چنین خطایی در کنار بزرگ‌ترین و مهم‌ترین فرودگاه بین‌المللی کشور ممکن است؟ و اینکه در مدت خدمتش به‌عنوان افسر پدافند هوایی و با توجه به شناختی که از سیستم‌های پدافند روسی دارد، آیا دربارهٔ خطای مشابهی از این سیستم در کشورهای دیگر و مناطق جنگی شنیده است یا خیر؟

سرهنگ ماکسول: برداشت من این است که این داستان محتمل است ولی [در این مورد] روشن بیان نشده است. مسلماً احتمال تنظیم اشتباه سیستم‌های موشکی کوتاه‌برد (SHORAD) وجود دارد ولی [به‌فرض درستی این ادعا]، مسائل بسیار زیاد دیگری مطرح می‌شود. کل این وضعیت نشانگر عدم آموزش، حرفه‌ای نبودن و عنصر مسامحهٔ معنی‌دار است. من تاکنون دربارهٔ اشتباه مشابهی توسط سیستم TOR نشنیده‌ام و البته باید این را اضافه کنم که من عمدتاً با سیستم‌های NATO کار کرده‌ام و آشنایی کامل با سیستم TOR ندارم.

به‌عنوان یک افسر پدافند هوایی، ممکن است به ما بگویید که روال استاندارد پیش از شلیک موشک در زمانی که ارتباط بین اپراتور واحد پدافند هوایی و مرکز فرماندهی‌اش قطع می‌شود، چیست؟

سرهنگ ماکسول: روال استاندارد در زمان قطع ارتباط بستگی به نقشه و دستورات عملیات دارد. در چنین شرایطی تفویض اختیار برای درگیر شدن بسیار خطرناک است. این نشانگر آن است که یا خدمهٔ واحد TOR پا را از اختیاراتشان فراتر گذاشته‌اند یا به‌شیوه‌ای خطرناک و با بی‌مسئولیتی کامل به آن‌ها تفویض اختیار شده است.

با وجود شلیک دو موشک با فاصله‌ٔ زمانی به‌سوی هواپیما، آن هم در کنار بزرگ‌ترین فرودگاه کشور و در پایتخت، دربارهٔ احتمال «خطای انسانی» چه فکر می‌کنید؟

سرهنگ ماکسول: ممکن است روال درگیر شدن آن‌ها با شلیک دو موشک پی‌در‌پی باشد. تعداد موشک‌ها مهم نیست، همان‌طور که قبلاً هم گفتم اینکه اصلاً موشک‌ها شلیک شده‌اند نشانگر بی‌مسئولیتی در چندین سطح است. به‌طور ویژه آموزش، حرفه‌ای بودن و دانش آن‌ها در سطوح مختلف زیر سؤال می‌رود.

بخشی از گزارش آقای گودیل به «پرسش‌های اساسی‌ای که جهان به پاسخ کامل و درست آن‌ها نیاز دارد»، پرسش‌هایی مطرح شده که بخش مهمی از آن‌ها جنبهٔ نظامی دارد، به‌نظر شما ایران چقدر صادقانه به چنین پرسش‌هایی پاسخ خواهد داد؟

سرهنگ ماکسول: من بسیار بعید می‌دانم که پاسخ‌هایی صادقانه و مفصل به این پرسش‌ها داده شود، چرا که چنین کاری بسیاری از رویه‌ها و تاکتیک‌های آن‌ها را آشکار خواهد ساخت.

نوشته مروری بر برخی جنبه‌های نظامی گزارش رالف گودیل، مشاور ویژهٔ نخست‌وزیر کانادا در پروندهٔ پرواز ۷۵۲ اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

رسانهٔ همیاری – ونکوور

منیرو روانی‌پور، نویسندهٔ بنام ساکن آمریکا، چندین سال است که در کنار نوشتن و دیگر فعالیت‌های ادبی‌اش، به برگزاری کلاس‌های خاطرات‌نویسی، جلسات کتابخوانی و کوچینگ می‌پردازد. پاییز گذشته وی در فیس‌بوک خود نوشت: «هم‌زمان با تعطیل‌شدن کلاس‌های خاطرات‌نویسی، پیامی گرفتم از خانواده‌های قربانیان هواپیمای اوکراینی که می‌خواستند خاطراتشان را بنویسند. من که قرار بود بعد از کلاس‌های تابستانی شروع کنم به جمع‌وجورکردن متن‌های پیاده‌شده، ماندم. ده روزی طول کشید تا بالاخره تصمیم گرفتم که کلاس خاطرات‌نویسی ویژهٔ این دوستان برگزار کنم و با خودم گفتم این حداقل کاری است که از دست من برمی‌آید.» و در ادامه اضافه کرد: «اولین جلسهٔ کلاس، یکشنبه تشکیل شده، سخت وسنگین بود جلسه، امیدوارم مثل سیاووش از این آتش هم بگذریم… »

این دوره از کلاس‌ها که مجموعاً در هشت جلسه و طی هشت هفته برگزار شد، در نیمهٔ‌ دسامبر گذشته به پایان رسید. روانی‌پور طی این دوره هر هفته در فیس‌بوک خود به‌روزرسانی می‌کرد و احساسات خود را با مخاطبانش در این شبکهٔ اجتماعی در میان می‌گذاشت: «فکر اینکه چطور گروهی به این راحتی می‌توانند جان آدم‌ها را بگیرند، کلافه‌ام می‌کند… »، «صبح یکشنبه، هر هفته پای خاطرات بازماندگان هواپیمای اوکراینی می‌نشینم و خون گریه می‌کنم… » و البته گاه شریک‌کردن مخاطبانش در روحیات مثبت: «امروز جلسهٔ پنجم، نسبت به جلسهٔ اول خیلی بهتر بود. در کنار این کلاس تمرین‌هایی می‌دهم. هدف این تمرین‌ها بیرون آمدن از سیاه‌چاله است. سیاه‌چاله‌ای که روح خبیث قدرت سر راه آدمی قرار می‌دهد… » و در گزارش آخرین جلسهٔ این دوره از کلاس‌ها می‌گوید: «راه‌های نرفته رفتیم، حرفای نگفته زدیم، کارای نکرده کردیم. آخرین جلسهٔ خاطرات‌نویسی با بازماندگان قربانیان هواپیمای اوکراینی؛ نتیجهٔ هشت جلسهٔ کوچینگ حتی دور از انتظار خودم بود. از میان خاکستر غم و مصیبت و اندوه، ققنوس‌هایی سر برکشیدند که تسمه بر گردهٔ سیاهی خواهند زد… »

در تماس با منیرو روانی‌پور و درخواست از ایشان برای امکان چاپ تعدادی از خاطرات نوشته‌شده در این کلاس‌ها در صورت تمایل نویسندگانش، او ما را به سرپرست گروه، الکس شیرانی، ارجاع داد و نهایتاً از طریق ایشان توانستیم با چند تن از افرادی که در این کلاس‌ها شرکت کرده و مایل بودند نوشته‌هایشان را در اختیارمان بگذارند، ارتباط برقرار کنیم. ژاله معینی، خواهر محمد معینی، از جانباختگان پرواز ۷۵۲ ساکن شربروک، مریم زارعی، مادر معصومه قوی و مهدیه قوی، خواهران جانباخته در پرواز ۷۵۲ ساکن هالیفاکس و پریسا مژدهی‌راد، از دوستان مادر بهاره کرمی‌مقدم، نیز از جانباختگان این پرواز ساکن تورنتو، از جمله افرادی بودند که در این کلاس‌ها شرکت کرده بودند و اظهار تمایل کردند که از داستان‌‌‌ها و دلنوشته‌هایشان در این شمارهٔ رسانهٔ همیاری چاپ شود. همچنین دلنوشته‌ای از شیوا اولیایی، ساکن ونکوور دریافت کرده‌ایم که در این مجموعه جای گرفته است.

* * * * *

در میان شرکت‌کنندگان کلاس‌های خاطرات‌نویسی منیرو روانی‌پور برای بازماندگان سرنگونی پرواز ۷۵۲، مریم زارعی، مادر معصومه و مهدیه قوی، دو خواهر نخبه‌ای که در این فاجعه جانشان را از دست داده بودند، هم حاضر بود. مریم زارعی در صحبت با ما گفت که خوشحال می‌شود با ما در تماس باشد و حقیقتش هنوز روحیهٔ نوشتن داستان و خاطره را ندارد، ولی ما را به نوشته‌هایش در شبکه‌های اجتماعی‌ای که به یاد دخترانش درست کرده است، ارجاع داد. گزیده‌ای از دلنوشته‌های مریم زارعی را در اینجا می‌خوانیم.

دلتنگ کدام‌یک از شما باشم… 

معصومه‌ای که نمونهٔ دختران این سرزمین بودی، دختری به تلاش و استقلال تو نبود، با قدرت و زحمت فراوان در این سرزمین برای خودت جایگاه ساختی، در بهترین دانشگاه‌ها درس خواندی، در بهترین شرکت‌های تکنولوژی کار کردی و همچنان سقف آرزوهایت بلندتر از آسمان بود، تو نمونهٔ یک دختر مستقل و خردمند بودی، تو قوی بودی…

یا مهدیه جانِ من، با درس خواندن و تلاش‌های شبانه‌روزی‌ات نشان دادی که در کنار خواهرت می‌توانی دختری قدرتمند شوی، سخت تلاش کردی تا در بهترین دانشگاه درس بخوانی و در آستانهٔ ساختن رؤیاهایت به‌همراه خواهر توانمندت سقف آسمان را شکافتید و از دید چشمانمان خارج شدید و دست‌نیافتنی… 

فرشته‌های زیبایم، دلتنگم، دلتنگ… 

– – – – –

من پله‌های پشت‌بام را جارو کرده‌ام

و شیشه‌های پنجره را شسته‌ام

آیا دوباره زنگ در، مرا به سوی انتظار صدا خواهد برد؟

و اکنون نگاهم از شیشه گذشت، به کوچه دوید… 

و روی سنگ‌نوشتهٔ مزارت ایستاد،

و دریغا که هیچ‌کس جای خالی تو را در دل ما پر نکرد… 

تو به همراه قاصدکان سبکبال رفته بودی

و ما اینک چقدر تنها ماندیم!

– – – – –

یک‌سال گذشت

از اون روز لعنتی…

از اون روز که چمدون سفر بستید

و تموم تلاش‌ها و خون‌دل‌های چندساله رو چپوندین توش

اون ‌روزها شاید سرشار از هیجان بودید

از شوق

برای رسیدن به هدف‌هاتون

اما شک ندارم، شک ندارم ته گلوتون بغض داشت

برای کلی دلتنگی، کلی خاطره، کلی خنده و کلی اشک

که بدرقهٔ راهتون بود

برای اینکه می‌خواستید برای همیشه از اینجا برید

اما چه کسی می‌دونست که قراره این همیشه،

همیشگی باشه

– – – – –

تو که رفتی، تمام دنیا رفت

تمام نمی‌شود، نه تمام نمی‌شود

امشب باید یکی از ما شعر بگوید

یکی گریه کند

در دلم جایی برای پنهان‌شدن نیست

دیگر وقت آن است که مرگ بیاید

و شاخ‌هایش را در دلم فرو کند.

در آستانهٔ سالگرد فاجعهٔ انهدام هواپیمای اوکراینی باید خون گریه کرد.

– – – – –

مریم زارعی، حالا به‌یاد دخترانش مؤسسهٔ خیریه‌ای راه‌اندازی کرده است با نام «خواهران قوی» تا فعالیت‌های خیریهٔ آن‌ها را ادامه دهد.

اطلاعات بیشتر دربارهٔ خیریهٔ خواهران قوی از طریق لینک‌های زیر در دسترس است.

instagram.com/ghavisisters

Facebook.com/ghavisisters

T.me/ghavisisters

* * * * *

روزی روزگاری، خوشحال‌ترین زن این شهر

ژاله معینی – ایران

به روزهای تاریک و غم‌انگیزی نزدیک می‌شویم. اصلاً دور شده‌ بودیم؟ 

یک روز که از دست دلم حسابی کلافه شده‌ بودم، رفتم پیاده‌روی. از کنار گُل‌فروشی که گذشتم، تعطیل بود، کرونا درِ زندگی را تخته کرده‌ است. آقای گُل‌فروش یادش است که روزی به خوشحال‌ترین زن این شهر سبد گلی فروخته‌ بود؟ من اما یادم است. چهارشنبه چهارم دی ماه، ساعت چهار بعدازظهر محمد و شکوفه می‌رسیدند. ظهر رفتم دنبال رایا و از مدرسه آوردمش. پشت چراغِ‌قرمز به‌صورت هماهنگ می‌رقصیدیم.‌ حالا چپ… حالا راست… حالا قرش بده… دست، دست… دستا شُله… سر راه کنار گُل‌فروشی نگه‌ داشتم و سبد گلی خریدم. رایا روی آن نوشت «گل برای گل». به خانه که رسیدیم، مامان و بابا و برادرم، مسعود، تا لحظهٔ آخر بدو‌بدو می‌کردند. آخرین مأموریت، پختن مربای هویج و پوست پرتقال بود. محمد این مربا را خیلی دوست دارد. همه با هم رفتیم دنبالشان، وقتی دوباره به هم رسیدیم، انگار هیچ‌وقت از هم دور نبوده‌ایم. گویا عشق واقعی همین است. کیلومترها فاصله، اقیانوس‌های بینمان و هیچ لانگ‌دیستنسی حریفش نمی‌شود. زندگی چه چیزهایی به من نداد و چه چیزهایی از من نگرفت. یعنی این زندگی که محمد را از من گرفت، همانی است که لذت دیدن خنده‌هایش را به من داد؟ لرزش شانه‌هایش موقع خندیدن؟ برق چشم‌هایش؟ شنیدن صدای مهربانش؟ و آغوش گرمش در چهارشنبهٔ چهارم دی ماه ساعت چهار بعدازظهر؟ باورکردنی نیست این زندگی همانی است که روزی در آن خوشحال‌ترین زن این شهر با سبد گلی در دست بودم.

* * * * *

محمد معینی، متولد ۱۹۸۴ در ایران، از کودکی بسیار کنجکاو و باهوش بود. در نقاشی مهارت بسیاری داشت و به ورزش تنیس می‌پرداخت. محمد به زبان انگلیسی و فرانسه کاملاً مسلط بود. او در المپیاد فنی هنرستان رتبهٔ دوم کشوری را کسب کرد و در دانشگاه، مهندسی مکانیک خواند و هم‌زمان سرپرست بخش R&D شرکت SNT (طراحی چراغ خودرو) بود. او در ایران بسیار موفق بود و در سال ۲۰۱۵ به کانادا مهاجرت کرد. محمد در کارخانهٔ BRP واقع در شهر ول‌کور (Valcourt) در استان کبک مشغول شد و به‌گفتهٔ همکارانش، بهترین دوست و همکار بود. محمد در ژانویهٔ ۲۰۲۰ برای دیدار خانواده‌اش به ایران رفت و در برگشت هواپیمای اوکراینی مورد حملهٔ سپاه پاسداران ایران قرار گرفت. او فردی بی‌نظیر از نظر اخلاق، شخصیت، کار و علم بود و خانواده و دوستانش همیشه سوگوار او خواهند بود.

* * * * *

چای آلبالو

برای مامان بهشته^* و چای آلبالوش

و

به یاد مسافران PS752

پریسا مژدهی‌راد – آمریکا

تکیه داده‌ام به دیوار، کنار پنجرهٔ چوبی آبی. همان که خیلی سال پیش آقاجون رنگش زد و علی، با آن دست‌های کوچولویش، رویش گل‌های زرد و قرمز کشید. روی تنها کاج حیاط، برف سبکی نشسته است. من، مست خواب، به صدای خس‌خس بخاری کنج اتاق گوش می‌کنم و زمزمه‌ای دور، انگار کسی زیر لب آوازی می‌خواند.

پنجره را باز می‌کنم. باد از لای پلیور سبزم رد می‌شود و آن‌قدر سرد است که تنم را می‌لرزاند.

– – – – –

مامان کاسهٔ بلوری را پر از آلبالو کرد. رویش نمک پاشید و گذاشت روی میز عسلی‌رنگ. گفت: «خوشحال شدی؟»

چشم‌هایش برق می‌زد.

• آلبالو از کجا؟
• گذاشته بودم فریزر برات. می‌دونی چند وقته؟

نشست روی مبل مخمل. هنوز از چشم‌هایش ذوق می‌ریخت. 

• هی علی اومد – رفت؛ یه دونه، دو تا ازش کش بره، نذاشتم.

حرف که می‌زد، دست‌هایش در هوا می‌رقصیدند؛ آن‌قدر که حالش خوب بود.

علی یک‌راست آمد سراغ کاسهٔ آلبالو. 

مامان گفت: «اوووو، کجا؟ مال خواهرته.»

علی، شاکی، گفت: «الان که دیگه خودش اومده؛ بذار بخورم.»

نشست لب پنجرهٔ چوبی آبی. همان که خیلی سال پیش آقاجون رنگش زد و علی، با آن دست‌های کوچولویش، رویش گل‌های زرد و قرمز کشید. دو تا آلبالو انداخت توی دهانش. آفتاب از لای پلیور سبزش رد می‌شد و آن‌قدر روشن بود که می‌شد ذره‌های هوا را تویش دید. نشستم کنارش و یک گاز محکم از لپ تیغ‌تیغی‌اش گرفتم و گفتم: «با هم بخوریم.»

من، کرخت از آفتاب گرم و خسته از یک راه طولانی، سرم را گذاشتم روی شانه‌هایش و از توی کاسه بلوری، یک مشت آلبالو برداشتم.

مامان گفت: «مادر ظرف رو بگیر زیر دستت.»

علی گفت: «ولش کن.» 

و از توی دست من یک آلبالو برداشت. 

من گفتم: «دستمو با علی پاک می‌کنم.»

بعد از ته دلم خندیدم. 

مامان نگاهمان می‌کرد. نه! تماشایمان می‌کرد؛ جوری که انگار می‌خواست جفتمان را مثل همین آلبالوهای نمکی توی کاسهٔ بلوری، بخورد.

علی زد روی پام و با دلخوری تهِ‌دل‌مانده‌ای، گفت: «خیلی خری که رفتی.»

گفتم: «توهم خیلی خری که می‌خوای بری.»

بعد سکوت. 

یک سکوت ممتد کِش‌دار دنباله‌دار طولانی.

– – – – –

تکیه داده‌ام به دیوار، کنار پنجرهٔ چوبی آبی. همان که خیلی سال پیش آقاجون رنگش زد و علی، با آن دست‌های کوچولویش، رویش گل‌های زرد و قرمز کشید. 

مامان نشسته است روی مبل مخمل. زل، خیره شده است به برف سبک، روی تنها کاج حیاط.

• چایی می‌خوای؟ خستگی راهت در بره.

می‌گویم: «چند تا آلبالو می‌ندازی توش؟» 

می‌گوید: «دیگه آلبالویی نداریم که، مادر… »

صدای زمزمه‌ای دور می‌آید، انگار کسی زیر لب آوازی می‌خواند.

* * * * *

ژانویه

شیوا اولیایی – ونکوور

برف به‌آرامی می‌بارد و صدای خنده‌هایش را زیر سنگینی خود دفن می‌کند.

سپیدی برف دندان‌های زیبایش را به خاطرم می‌آورد، وقتی که به چشم‌هایم نگاه می‌کرد و لبخندی شیرین به من هدیه می‌داد!

نور چراغ‌های خیابان بارش برف را نارنجی می‌کند.

شب است.

به عمق اقیانوس نگاه می‌کنم و می‌دانم برف‌ها در دریا آب می‌شوند، مثل دل من که برای دیدن دوباره‌اش آب می‌شود و غمی سنگین گلویم را می‌فشارد.

دیگر نمی‌آید.

به تاریکی خیره می‌مانم.

دو چشم آبی مهربان از عمق سیاهی بیرون می‌آیند و نگاهم می‌کنند. حالت نگاهشان همدردی و عشق را به خونم سرایز می‌کنند.

دستم را دراز می‌کنم به آن‌ها آویزان می‌شوم و در برف تاب می‌خورم.

موهایم آزادانه دانه‌های برف را می‌بلعند. چشم‌ها مرا در آغوش می‌گیرند.

نگاهشان می‌کنم.

چشمان نخست‌وزیر است.

مات می‌مانم و در آغوش امن چشمانش گرم‌ می‌شوم.

سرما را از یاد می‌برم.

برف‌ها گرم می‌شوند و من لبخند می‌زنم.

دلم می‌خواهد تا ابد در این امنیت به خواب بروم.

چشم‌هایم را می‌بندم و در گوشش زمزمه می‌کنم: «ممنون‌ام، ترودو. ممنون‌ام که برایت فرقی ندارد سیاه‌ام، سرخ‌ام یا سفیدم، دینم چیست، آئینم چیست! هر که باشم و هر چه باشم، تو به من فرصت دادی آزادنه انسان باشم.

زن باشم و از زن بودن‌ام رنج نبرم، کودک باشم و کودکی کنم، مرد باشم و ترقی کنم. نفس بکشم، بدون بوی باروت و سرب. دستم را گرفتی و مرا به سرزمینت دعوت کردی. حالا نیز چون پدری مهربان با چشم‌های نگران سرنوشتم را دنبال می‌کنی. دستانت را به گرمی می‌فشارم و تمام گسترهٔ این سرزمین مهربان را به آغوش می‌کشم. کانادا را.»

۱۲ ژانویه ۲۰۲۰

^*مادر بهاره کرمی‌مقدم، از مسافران پرواز ۷۵۲

نوشته ققنوس‌هایی سر برکشیده از میان خاکستر غم و مصیبت و اندوه اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

یک سال از فاجعهٔ هولناک سرنگون‌کردن پرواز PS752 در هشتم ژانویهٔ ۲۰۲۰ می‌گذرد. جامعهٔ ما و جوامع دیگر در سرتاسر کانادا از این واقعهٔ وحشتناک و مرگ تعداد بسیاری از اعضای دوست‌داشتنی جامعه بهت‌زده و عمیقاً متأثر شدند.

همهٔ نورث ونکوور و در واقع همهٔ کانادا، در بهت و اندوهی که جامعهٔ ایرانیان کانادا از سر گذراند، شریک شد. در ماه‌های پس از این فاجعه، کانادایی‌ها با هم عزاداری کردند. جامعهٔ ما به‌خاطر این فقدان غیرمنطقی زندگی‌ متلاشی شد. رنج و اندوه شدیدی را که خانواده‌ها و کل جامعهٔ ما تجربه کردند، یک سال تمام پس از این فاجعه با ما باقی مانده است.

مسلماً، سال گذشته در زمانی که ما برای مقابله با تهدید کووید-۱۹ تلاش می‌کردیم، چالش‌های دیگری را هم پیش روی جامعهٔ ما، کشور ما و جهان، قرار داده است. ولی در طول این زمان چالش‌برانگیز، کانادا عهد خود به خانواده‌های قربانیان آن پرواز را از یاد نبرده است: ما برای اطمینان یافتن از پاسخ‌گویی، شفافیت و عدالت برای همهٔ کسانی که کشته شدند و برای عزیزانشان که در جستجوی پاسخ و فرجام‌اند، مصمم‌ایم.

در ماه دسامبر، گزارش رالف گودیل، مشاور ویژهٔ نخست‌وزیر در انهدام پرواز ۷۵۲، تکمیل و منتشر شد. نمایندگان دولت فدرال با خانواده‌های قربانیان پرواز PS752 ملاقات کردند تا این گزارش را با آن‌ها مرور کنند. این گزارش همهٔ اطلاعات موجود دربارهٔ شلیک فاجعه‌بار به هواپیمای غیرنظامی در آسمان ایران، از جمله اطلاعات گروه بین‌المللی هماهنگی و پاسخ (متشکل از پنج کشوری که از این حادثه بیشترین آسیب را دیده‌اند) وگروه ویژهٔ کانادایی برای ارائهٔ اطلاعات پزشکی قانونی و تحقیقاتی را در هم ادغام کرده است.

این گزارش بر ادامهٔ فشار کانادا به دولت ایران برای اطمینان از ارائهٔ گزارش نهایی شفاف و کامل و جبران خسارت‌های وارده که دولت ایران به آن متعهد است، تأکید می‌کند. دولت کانادا به تلاش برای پاسخگویی مسببان این حادثه و اطمینان از اجرای عدالت برای خانواده‌های قربانیان ادامه خواهد داد.

دولت کانادا علاوه بر تعهد به تلاش برای اطمینان از پاسخ‌گویی از جانب ایران، به همکاری با جامعهٔ بین‌المللی برای پیش‌گیری از وقوع چنین اقدامات فجیعی در آینده متعهد است.

من به جامعهٔ ایرانی-کانادایی‌های نورث ونکوور – و نورث ونکووری‌ها به‌طور عام – در این بزرگداشت ویژه می‌پیوندم. ما زندگی کسانی را که در پرواز PS752 از دست دادیم به خاطر می‌سپاریم و گرامی می‌داریم.

همدرد و همبسته با شما

نوشته پیام جاناتان ویلکینسون، وزیر محیط زیست و تغییرات اقلیمی و نمایندهٔ نورث ونکوور در مجلس عوام کانادا، در سالگرد سرنگون‌کردن پرواز PS752 اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.