از ویکتور هوگو نقل است که «چیزی قدرتمندتر از ایده‌ای که زمان آن فرا رسیده است، وجود ندارد». این جمله در همهٔ زمینه‌ها صادق است، فرقی نمی‌کند ایده‌ای که زمان آن فرا رسیده است، در زمینهٔ فناوری باشد، سیاست، اقتصاد، آموزش یا اخلاق.

وگانیسم، یکی از ایده‌هایی است که به‌جرئت می‌توان گفت سرانجام زمان آن فرا رسیده است. در حال حاضر، بشر در آستانهٔ تغییر جهتِ اخلاقی بزرگی در زمینهٔ نوع رابطه با حیواناتِ دیگر قرار دارد. صد البته که پایان‌دادن به استثمار و کشتار حیوانات، ایدهٔ جدیدی نیست و جرقه‌های اول این جهان‌بینی را می‌توان در اندیشه‌های فیلسوفان و مردم عامهٔ کهن در نقاط مختلف دنیا جست‌وجو کرد. اگرچه شوربختانه تاکنون این نگرش هرگز به فراگیری جهانی نرسیده است، ولی چند نکته زمان ما را از دوره‌های تاریخی دیگر متمایز می‌کنند:

۱- در هیچ دوره‌ای از تاریخ، بشر در سراسر دنیا این‌چنین از مصرف محصولات حیوانی بی‌نیاز نبوده است. فراوانی و تنوع بی‌سابقهٔ غذاهای گیاهی در عصر حاضر و تولید انواع و اقسام پوشاک و وسایل با کیفیت ممتاز بدون استفاده از پوست، مو، پر و اعضای حیوانات، دریچه‌های تازه‌ای در الگوهای مصرفی ما باز کرده است.

۲- «رشد جمعیت» یا بهتر است بگوییم «انفجار جمعیت» بشر مخصوصاً در قرن اخیر، باعث شده است که استثمار حیوانات پرورشی به مرزی ورای تصور برسد و حیواناتی که در بردگی انسان‌اند، حتی نگون‌بخت‌تر از هر زمان‌ دیگری باشند و در سیستم‌های برده‌داری و استثماری کنونی، عملاً با آن‌ها مانند ماشین و وسایل بی‌جان برخورد شود. آگاهی از این شرایط اسف‌بار، انسان‌های بیشتری را به‌سمت تغییرات کلی سوق می‌دهد.

۳- در هیچ زمانی، بشر این‌چنین از نقش و اهمیت اقلیم بر زندگی و آیندهٔ خود و دیگران آگاه نبوده است و دامداری، یکی از مهم‌ترین عوامل نابودی محیط زیست و گرمایش زمین در زمان ماست.

۴- بشرِ امروز ذاتاً عدالت‌طلب‌تر و برابری‌طلب‌تر از نیاکان خودش است و کم و بیش، بسیاری از سنگلاخ‌های اخلاقی مبتنی بر تبعیض ازجمله نابرابری نژادی، قومی و جنسیتی را پشت سر گذاشته یا در حال پشت‌ِسرگذاشتنِ آن‌هاست. خوشبختانه یک ذهن برابری‌طلب، نگاه بالا به پایین و استثماری به حیواناتِ دیگر را هم برنمی‌تابد حتی اگر برای مدتی این آگاهی را در خود خفه کند.

۵- در هیچ زمانی، پخش اطلاعات، چه اطلاعات درست و چه نادرست، به‌این سادگی و سرعت اتفاق نیفتاده است. این تبادل و حتی تصادم اطلاعات، باعث جرقه‌خوردن افکار زیادی می‌شود و مردم را به تفکر بیشتر وا می‌دارد و زمینه را برای تغییرات بزرگ فراهم می‌کند.

هیچ شکی نیست که رابطهٔ بشر با حیواناتِ دیگر در آینده‌ای نزدیک کاملاً تغییر خواهد کرد، چه در برابر این تغییر مقاومت کنیم و چه با آن همراه شویم. هرکدام از ما می‌توانیم چند سال دیگر به‌ همین الگوی مصرف ادامه بدهیم و باعث بردگی، شکنجه و کشتار صدها و هزاران حیوان دیگر بشویم و زمین را بیشتر از قبل آلوده و ویران کنیم یا همین امروز آگاه شویم و قسمتی از این ارتقای اخلاقی در تاریخ بشر باشیم و حال و آیندهٔ زمین و زمینیان را بهبود بخشیم.

وگانیسم چیست؟

وگانیسم، نه آن‌گونه که عده‌ای تصور می‌کنند یک «مُد» یا «جریان موقت» است که بیاید و بعد از دور خارج شود و نه یک «رژیم غذایی». وگانیسم، یک جهان‌بینی است که بر اساس احترام به استقلال و حقوق حیوانات پایه‌ریزی شده است و کشتار، استثمار و استفادهٔ ابزاری از حیوانات را جایز نمی‌داند.

به زبان ساده و عامیانه:

• «وگانیسم» یعنی غذاهای گیاهی مانند حبوبات، سبزیجات، میوه‌‌ها، غلات، مغزها و روغن‌های گیاهی را می‌خورم، ولی با خوردن تکه‌های اجساد حیوانات، از کشتار و استثمار آن‌ها پشتیبانی نمی‌کنم. فسنجان و قورمه‌سبزی من با سویا، قارچ یا بادمجان است و روزهای تعطیل آفتابی به‌جای جنازه‌های حیوانات، سبزیجات و فرآورده‌های گیاهی را کباب می‌کنم.
• «وگانیسم» یعنی در صورت تمایل، از شیرها، پنیرها، ماست‌ها، دوغ‌ها، خامه‌ها و کره‌های گیاهی تهیه‌شده از بادام، سویا، جو، گردو، فندق، گندم، تخم آفتابگردان و غیره استفاده می‌کنم و به شیری که برای آن گوساله، بزغاله یا بره‌ای‌ست که بدون مادر و بدون شیر مانده یا حتی در بدو تولد مثل زباله دور انداخته شده، لب نمی‌زنم.
• «وگانیسم» یعنی نیازی به خوردن تخم قاعدگی مرغ‌ها ندارم و با خرید آن‌ها، از کشتار جوجه‌های نر یک‌روزه و اسارت، استثمار، آزار و کشتار مرغ‌ها پشتیبانی نمی‌کنم.
• «وگانیسم» یعنی کیف، کفش، کمربند، کت و مبلمان من از پارچهٔ نخی، کتان، چرم مصنوعی یا سایر مواد غیرحیوانی درست شده‌اند و هیچ حیوانی به‌صورت سیستماتیک و عمدی برای تولید آن‌ها شکنجه و کشته نشده است.
• «وگانیسم» یعنی قسمتی از بالش یا کت من از پَر حیواناتی که پرهایشان چند بار در سال و بدون بی‌حسی از بدن خون‌آلود آن‌ها کنده می‌شود، پُر نشده است.
• «وگانیسم» یعنی حاضر نیستم برای تولید پیراهن یا کراوات ابریشم من، زندگی هزاران کرم ابریشم به دیگ آب جوش ختم شود.
• «وگانیسم» یعنی لباس‌های پشمی را که به‌احتمال زیاد برای آن‌ها گوسفندها از سرما لرزیده‌اند یا استثمار شده و در نهایت، از کشتارگاه سر درآورده‌اند یا قسمتی از گوشت بدنشان بدون بی‌حسی بریده شده است (عمل مالزینگ)، نمی‌خرم.
• «وگانیسم» یعنی محصولات آرایشی-بهداشتی‌ای را می‌خرم که روند تولیدشان با خشونت گره نخورده است و حاضر نیستم برای تولید کرم دست و صورت، ژل، شامپو، صابون، عطر، لاک ناخن، ریمل، و مواد شویندهٔ من، صدها و هزاران خرگوش و موش چندین ماه شکنجه و سپس کشته شوند.
• «وگانیسم» یعنی با خرید بلیت، از اسارت و آزار حیوانات در سیرک‌ها، آکواریوم‌ها، باغ‌وحش‌ها و برنامه‌های تفریحی‌ای که به حیوانات آزار می‌رسانند، پشتیبانی نمی‌کنم.
• «وگانیسم» یعنی باور دارم هر حیوانی برای خودش وجود دارد و حق هیچ حیوانی، اسارت و استثمارشدن نیست.
• «وگانیسم» یعنی با استثمار، برده‌داری، خشونت و بی‌عدالتی مخالفم و با تمام اشکال آن در هر جایی و در هر زمانی مبارزه می‌کنم.
• «وگانیسم» یعنی خود را جزء کوچکی از هستی می‌دانم که قرار است با بقیه هماهنگ شود و قرار نیست با سلطه‌جویی و زیاده‌خواهی، حقوق دیگران را ضایع کند.
• «وگانیسم» یعنی می‌دانم که کامل نیستم و هرگز کامل نخواهم بود. می‌دانم که بی‌آزار نیستم و هرگز کاملاً بی‌آزار نخواهم بود، ولی تلاش می‌کنم تا جایی که در اختیار و توان من است، آزار کمتری برسانم.
• «وگانیسم» یعنی زیباتر زندگی می‌کنم و اجازه می‌دهم دیگران هم زیباتر زندگی کنند.

آیا وگانیسم سخت نیست؟

آیا شما هم جزو کسانی هستید که می‌گویند «من یکی هرگز نمی‌توانم وگان بشوم»؟ جالب است بدانید که اکثریت قریب‌به‌اتفاق افراد وگان هم زمانی همین را گفته‌اند. از زمان کودکی، مصرف محصولات حیوانی جزئی از عادات روزمرهٔ ما بوده و ذهن ما آن را با اشکال مختلفِ لذت و نیاز گره زده‌ است. برای هر کدام از ما، عبور از برخی از این عادات، چالش‌آفرین‌ است، ولی هیچ‌کدام از این چالش‌ها آن‌قدر بزرگ نیستند که نتوانیم بر آن‌ها پیروز شویم.

در واقع در اینجا قضیه، «توانستن» نیست. ممکن است اکثریت قریب‌به‌اتفاق ما هرگز نتوانیم قهرمان اول شنای دنیا یا برندهٔ جایزهٔ نوبل فیزیک بشویم. این یک واقعیت است. خواستن همیشه توانستن نیست، ولی با توجه به امکانات موجود در زمان فعلی و مخصوصاً در کشورهای پیشرفته «همهٔ» ما بدون استثنا می‌توانیم عادات غذایی و مصرف خودمان را تغییر بدهیم و مواد و وسایل حیوانی را با مواد و وسایل غیرحیوانی جایگزین کنیم. اگر فکر می‌کنیم قادر به انجام این کار نیستیم، برای آن است که هنوز دلایل کافی برای این تغییر را نداریم. وقتی بدانیم و با جان و دل حس کنیم دقیقاً به چه دلیلی می‌خواهیم تغییر کنیم، بی‌هیچ شک و تردید بر این عادات فائق خواهیم آمد. اصولاً استفاده از کلمهٔ «سخت» برای توصیف وگانیسم درست نیست. صد البته که هر تغییری در ابتدا نیاز به همت و اراده و کمی نظم دارد، ولی بعد از مدتی ملکهٔ ذهن (و در مورد غذا، ملکهٔ ذائقه) می‌شود. از سوی دیگر، تا همین ۱۵ یا ۲۰ سال پیش، عدم مصرف محصولات حیوانی، ارادهٔ بسیار قوی‌تری را طلب می‌کرد و نیاز به برنامه‌ریزی خیلی بیشتری داشت، چون وگانیسم در بیشتر جاها ناشناخته بود، غذاهای کاملاً گیاهی در رستوران‌ها و کانتین‌ها و قطارها و غیره به‌ندرت سرو می‌شدند و در زمینهٔ پوشاک و کیف و کفش و سایر وسایل، گزینه‌های غیرحیوانی کمتری در دسترس بودند. امروزه وگانیسم در جامعه کاملاً پذیرفته شده است و در همهٔ زمینه‌ها گزینه‌های وگان در همه‌جا به‌فراوانی موجود و در دسترس‌اند: شیرها، ماست‌ها و پنیرهای وگان، برگرها، کباب‌ها، سوسیس‌ها و کالباس‌های گیاهی، کیف‌ها، کفش‌ها، کمربندها، پوشاک گرم و مبلمانی که از پوست و موی حیوانات درست نمی‌شوند، گزینه‌های وگان در کانتین‌ها و رستوران‌ها، وجود مشاوران و علم کافی در مورد تغذیهٔ وگان…
نه، وگان‌بودن به‌هیچ‌عنوان سخت نیست. «سخت» آن چیزی است که یک حیوان اسیر در دست انسان از لحظهٔ تولد تا لحظه‌ای که در کشتارگاه جان می‌دهد، دم‌به‌دم تجربه می‌کند.

چگونه به این راه قدم بگذاریم؟

بعضی از افراد یک‌شبه وگان می‌شوند و برخی دیگر، قدم‌به‌قدم وارد این راه می‌شوند، مثلاً در قدم اول، گوشت را حذف می‌کنند (یا حتی اول گوشت قرمز و سپس گوشت سفید) و در مراحل بعدی گام‌به‌گام لبنیات، تخم‌مرغ، عسل، چرم، پشم و غیره را حذف می‌کنند. اینکه کدام راه برای هر فرد مناسب‌تر است، بستگی به شخصیت فرد دارد. برای برخی از مردم، سنگ بزرگ علامت نزدن است و برای برخی دیگر، سنگ‌های کوچک آن‌قدر جذاب نیستند که ارزش زدن را داشته باشند.

اگر جزو دستهٔ اولیم، تغییر قدم‌به‌قدم روش مناسب‌تری است. در این صورت، باید به این نکته توجه کنیم که در هر قدم، محصول حیوانی حذف‌شده را با محصولات گیاهی جایگزین کنیم و نه با نوع دیگری از محصولات حیوانی مثلاً اگر در قدم اول گوشت قرمز را حذف می‌کنیم، آن را واقعاً با حبوبات، سبزیجات و فرآورده‌های گیاهی جایگزین کنیم و نه با گوشت بوقلمون، مرغ و ماهیِ بیشتر.

نکتهٔ مهم دیگر در این ارتقای اخلاقی آن است که به وگانیسم به‌عنوان یک «لذت» نگاه کنیم و نه یک «ریاضت». ما چیزی از حقوق خودمان را از دست نمی‌دهیم، بلکه داریم حقوق طبیعی موجودات دیگر را که به‌ناحق از آن‌ها گرفته‌ایم، به آن‌ها پس می‌دهیم و در صورتی که قسمت تغذیه را به‌صورت مناسب جایگزین کنیم، به تندرستی خودمان کمک می‌کنیم، روند پیری را کند می‌کنیم و احتمال مبتلاشدنمان به بیماری‌ها را کاهش می‌دهیم.

از سوی دیگر، غذاهای گیاهی آن‌چنان متنوع و خوشمزه‌اند که حتی لازم نیست از طعم‌های خوب و تنوع چشم‌پوشی کنیم. تاکنون مجموعاً ده‌ها و صدها هزار دستور غذای وگان در سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی مجازی ارائه شده‌اند. در واقع، برای هر غذایی که فکرش را بکنیم چندین دستور غذای وگان پیدا می‌کنیم. تعذیهٔ وگان نه‌تنها ما را محدود نمی‌کند، بلکه به‌احتمال زیاد باعث می‌شود غذاها و مزه‌های جدید بی‌شماری را امتحان کنیم.

همچنین، می‌توانیم وگانیسم را ابتدا برای دوره‌ای محدود مثلاً یک ماه امتحان کنیم. البته در این صورت باید توجه داشته باشیم که این مدت کوتاه، لزوماً مشتی از خروار نیست و هر چقدر بیشتر در این راه بمانیم، راه بر ما هموارتر خواهد شد و کفهٔ لذت‌ها سنگین‌تر از کفهٔ چالش‌ها خواهد بود. با این‌حال، این دوره‌های یک یا چند ماهه این امکان را به ما می‌دهند که متوجه بشویم همه‌چیز برای این تغییر جهت اخلاقی در سطح فردی و جامعه مهیاست. در آستانهٔ سال نو و ماه ژانویه قرار داریم و ماه ژانویه با ویگنیوئری (Veganuary) گره خورده است، چالشی که از سال ۲۰۱۴ آغاز شده و مردم دنیا را تشویق می‌کند با آغاز سال جدید، تغذیهٔ وگان را برای یک ماه آزمایش کنند و از افراد و نهادهایی که برای ترویج گیاه‌خواری فعال‌اند، مشاوره و راهنمایی بگیرند. در ژانویهٔ ۲۰۲۳، بیش از هفتصد هزار نفر در سراسر دنیا، در چالش ویگنیوئری شرکت کردند* و این رقم هر سال رو به افزایش است. هر روز برای شروع یک زندگی مهربان‌تر روز خوبی است و صد دلیل محکم برای این تغییر خوب وجود دارد. همین امروز، بهترین روز از میان روزهای باقیماندهٔ عمر ما برای خارج‌شدن از چرخهٔ استثمار و خشونت و آزار است، ولی اگر به‌جای ۱۰۰ دلیل خوب، به ۱۰۱ دلیل خوب نیاز داریم، چه دلیلی بهتر از شروع سال جدید با شیوهٔ زندگی مهربان‌تر و عادلانه‌تر؟

*وب‌سایت ویگنیوئری
https://veganuary.com/veganuary-2023-breaks-all-records

نوشته ویگنیوئری بهانه‌ای برای شروع مهربان‌تر و عادلانه‌تر سال جدید اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

او نفر بعدی است… از پشت درهای بسته، صدای نفر قبلی را که از شدت درد و ترس نعره می‌کشد می‌شنود و به موازات آن، صدای تمام آن زنجیرها و ماشین‌آلات را که به بالا می‌کشند و پایین می‌آورند… چه اتفاقی دارد می‌افتد؟ چه بر سر نفر قبلی می‌آورند؟ چه قرار است بر سر خودش بیاید؟ دهانش خشک شده است، قلبش به‌شدت می‌تپد، می‌خواهد به عقب برگردد ولی پشت سر او یک نفر با چوب یا شوک الکتریکی ایستاده و او را دوباره به جلو می‌راند… او از لحظهٔ تولد تا کنون در یک کابوس طولانی بوده است ولی فکر این یکی را نکرده بود… کاش ترس قادر بود حس بویایی‌اش را از کار بیندازد تا آن بوی وحشتناک خون و اندام‌های پاره‌شده را حس نمی‌کرد، کاش ترس قادر بود گوش‌هایش را کر کند تا این نعره‌ها در مغزش خاموش می‌شدند، کاش ترس قادر بود چشمانش را کور کند تا موقع بازشدن در با پیکر خونین و بی‌سر همنوعانش که از قلاب‌ها آویزان شده‌اند روبه‌رو نمی‌شد، کاش ترس قادر بود اعصابش را از کار بیندازد تا آن درد وصف‌ناپذیر را تجربه نمی‌کرد، کاش آن میل شدید به زنده‌ماندن قبل از مرگش فروکش می‌کرد… ولی او می‌شنود، بو می‌کشد، می‌بیند، درد می‌کشد و نمی‌خواهد بمیرد… 

او نفر بعدی است در صف طولانی اعدام… ولی کمتر کسی به مرگ او به‌عنوان «اعدام» یا «قتل» نگاه می‌کند. اصولاً کمتر کسی به آنچه بر یک گاو، خوک، گوسفند، مرغ، ماهی یا حیوانات دیگر در یک کشتارگاه و پیش‌تر از آن، در یک دامداری یا پرورشگاه می‌گذرد، فکر می‌کند. اگر کسی یک گنجشک، آهو یا بز کوهی را به‌صورت «موردی» بکشد، از نظر بسیاری از مردم بیمار و سنگدل محسوب می‌شود ولو اینکه آن را بخورد، ولی اگر این قتل «موردی» به یک قتل «عام» سیستماتیک، حتی با درجهٔ شکنجه و آزار بیشتر در کشتارگاه‌ها و دامداری‌ها و مزارع تبدیل شود، برای بسیاری از مردم تبدیل به یک «فرایند» می‌شود، فرایند تولید غذا و پوشاک… حتی کمتر کسی به خود زحمت پرداختن به این پرسش را می‌دهد که با این همه تنوع در غذاهای گیاهی و جایگزین‌های غیرحیوانی مناسب در پوشاک، وسایل و غیره، مخصوصاً در جوامع پیشرفته، آیا آدم‌ها هنوز هم به کشتن و پرورش حیوانات نیاز دارند؟ حتی بیشتر کسانی که به‌خوبی می‌دانند که امروز دیگر به خوردن حیوانات و پوشیدن پوست آن‌ها نیاز ندارند، از ایجاد تغییر در لیست خرید خود دریغ می‌کنند چون قربانیان «فقط» حیوان‌اند ولی مگر حیوانات در دردکشیدن و وحشت از مرگ، خشونت و شکنجه با آدم‌ها فرق دارند؟ و آیا ظلم و خشونت به‌بهانهٔ «متفاوت» بودن، سرچشمه و ریشهٔ همهٔ سیاهی‌ها و تباهی‌های بشر نیست؟ آیا ریشهٔ همهٔ انواع ظلم‌های سیستماتیک این نبوده است که گروهی گفته‌اند «آن‌ها فقط زن‌اند»، «آن‌ها فقط کودک‌اند»، «آن‌ها رنگین‌پوستانی بیش نیستند»، «آن‌ها از قوم فلان‌اند»، «آن‌ها از مذهب بیسارند»، «آن‌ها مثل ما فکر نمی‌کنند» و به‌طور خلاصه، «آن‌ها با ما فرق می‌کنند»؟

همهٔ ما دوست داریم فکر کنیم به اصول اخلاقی پایبندیم ولی به‌راستی هر یک از ما در عمل تا چه اندازه به آرمان‌های خود وفاداریم؟ ما خود را آزادی‌خواه‌، مدافع حقوق کودکان و زنان و مادران، صلح‌دوست، مخالف استثمار و زورگویی و آزار و شکنجه و خشونت می‌دانیم، ولی هر چند روز یک‌بار گوشت مرغ یا بوقلمونی را می‌خوریم که فضایی که در فِر به او اختصاص داده‌ شده است، بزرگ‌تر از فضایی است که در طول عمر یک یا دو ماهه‌اش به زندهٔ او داده‌اند یا هر روز لبنیاتی را می‌خوریم که از شیر گاوهایی درست شده است که هیچ‌وقت طعم آزادی را نچشیده‌اند، هر سال تجاوز شده‌اند و هر بار بعد از نه ماه بارداری، فرزندشان را به‌محض تولد از آن‌ها دزدیده‌اند یا پوست گاوی را می‌پوشیم که حتی تحمل دیدن یک دقیقه از واپسین روزها و ساعات زندگی‌اش را نداریم یا… 

بله حیوانات با ما فرق می‌کنند ولی این تفاوت، در تمایل به آزادی و اختیار و حرکت، بودن در کنار دوستان و ارتباط و دوستی با همنوعان، عشق غریزی مادر به فرزند، نیاز فرزند به محبت و حضور مادر، فرار از درد و شکنجه و خشونت و مرگ نیست. آن‌ها همان اعصاب و گیرنده‌های حسی و غرایزی را دارند که ما داریم. اگر هم تفاوت‌هایی در برخی از زمینه‌ها وجود داشته باشند، بیشتر «کمّی»‌اند تا «کیفی». آن‌ها نسخهٔ «کم‌هوش‌تر» و «ساده‌تر» خود ما هستند و این ساده‌تربودن، آن‌ها را ضعیف‌تر از ما کرده است و نکته دقیقاً همین‌جاست: آیا ضعیف‌بودن آن‌ها دلیل موجهی برای به‌اسارت‌کشاندن و استثمار آن‌ها و محروم‌کردنشان از حقوق طبیعی خودشان و تقلیل‌دادن آن‌ها به ماشین‌های تولید گوشت و شیر و تخم و پوست و پر و مو، شکنجهٔ آن‌ها و بالاخره قتل‌ِعام آن‌هاست؟ آیا بشر با پرورش حیوانات و این ظلم فراگیر و سیستماتیک نسبت به موجودات یکسان کم‌هوش‌تر، کل آرمان‌های خود را لگدمال نمی‌کند و صداقت خودش در اخلاق را زیر سؤال نمی‌برد؟ آیا زمان آن فرا نرسیده است که انسان متمدن، نه‌تنها احترام به حقوق تمام ابنای بشر بلکه احترام به جان و حقوق طبیعی تمام موجودات دارای مغز را در دایرهٔ «اخلاقیات» خود بگنجاند؟

سال نوی میلادی است و بهانه‌ای برای تفکر و تلاش مضاعف برای تازه‌شدن و تازه‌کردن، آگاه‌شدن و آبادکردن، سازندگی درونی و انعکاس‌دادن آن به دنیای اطراف… 

از چندین سال پیش، برخی گروه‌ها و فعالان حقوق حیوانات مردم را تشویق می‌کنند در ماه ژانویه تغذیهٔ وگان (کاملاً گیاهی) را تحت مشاوره و همراهی آن‌ها امتحان کنند. سال گذشته بیش از ۶۰۰ هزار نفر در ویگنیوئری (Veganuary) شرکت کردند و امید می‌رود که امسال گروه بزرگ‌تری در این تجربه شریک شوند. برای کسانی که دوست دارند در راه این تغییر قدم بردارند، شاید توجه به چند نکته بد نباشد:

یک‌دفعه گیاه‌خوار شویم یا قدم‌به‌قدم؟

برخی از افراد، یک‌شبه گیاه‌خوار می‌شوند و برخی دیگر گام‌‌به‌گام. بعضی‌ها از درگیرشدن با چالش‌های بزرگ واهمه‌ای ندارند و یک‌باره تغییر می‌کنند. در مقابل، برخی دیگر از تغییرات بزرگ ناگهانی روگردان‌اند و اگر قدم‌به‌قدم پیش بروند، راحت‌تر می‌توانند بر چالش‌ها غلبه کنند. بنابراین، همه‌چیز به خودمان باز می‌گردد.

اگر جزو دستهٔ دومیم، می‌توانیم با حذف گوشت آغاز کنیم یا حتی می‌توانیم ابتدا گوشت قرمز را حذف کنیم و در گام بعدی گوشت سفید را. در مراحل بعد می‌توانیم لبنیات و تخم‌مرغ را هم حذف کنیم. نکتهٔ بسیار مهم در اینجا آن است که وقتی نوعی از غذای حیوانی را از برنامهٔ غذایی خودمان حذف می‌کنیم، آن را فقط و فقط با غذای گیاهی جایگزین کنیم. اگر گوشت قرمز را با گوشت سفید بیشتر یا گوشت را با لبنیات و تخم‌مرغ بیشتر جایگزین کنیم، نه کمکی به حیوانات کرده‌ایم، نه به سلامت خودمان و نه به محیط زیست. 

همچنین، می‌توانیم در ابتدا به‌صورت «پاره‌وقت» گیاه‌خوار باشیم مثلاً دو یا سه یا چهار روز در هفته کاملاً از انواع گوشت (و ترجیحاً لبنیات و تخم‌مرغ) چشم‌پوشی کنیم و قدم‌به‌قدم روزهای بیشتری را به برنامهٔ خود اضافه کنیم.

با آگاهی گیاه‌خواری کنیم

برای داشتن تغذیهٔ گیاهی سالم باید به چند اصل ساده توجه کنیم. این اصول در تعدادی از مقالات پیشین رسانهٔ همیاری توضیح داده شده‌اند و با صرف یک یا دو ساعت وقت می‌توان آن‌ها را مطالعه کرد. این مطالب از طریق لینک کوتاه‌شدهٔ زیر در دسترس‌اند:

https://bit.ly/Hamyaari-Vegan-Guide

توجه کنیم که مُشت همیشه نمونهٔ خروار نیست

برخی از افراد برای چند هفته گیاه‌خواری را امتحان می‌کنند و بعد می‌گویند برایم سخت بود و نشد. توجه کنیم که هر شروع جدید با چالش‌های زیادی همراه است ولی هر چقدر زمان بیشتری از آن می‌گذرد، کار ساده‌تر می‌شود. برای نمونه، تغییر شغل را در نظر بگیریم: مسلماً در هفته‌های اول شخص مجبور است خود را با قوانین، فرایند‌ها، آداب و افراد جدید وفق دهد و نیاز به انرژی خیلی بیشتری برای انجام کارهایش دارد ولی این مسئله به‌مرور زمان کم‌رنگ‌تر می‌شود. به‌همین ترتیب، هفته‌های اول پس از تغییر نوع تغذیه، به‌منزلهٔ مشتی از خروار نیست. در هفته‌های اول، ما در حال یادگیری و تغییر عاداتیم. این تغییر ماه‌به‌ماه ساده‌تر می‌شود تا جایی که روزی باور نمی‌کنیم زمانی تغذیهٔ دیگری داشته‌ایم.

نقد را بگیریم و نسیه را هم بگیریم!

بسیاری از افراد برای مدت‌های مدید با فکر آغاز گیاه‌خواری دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند ولی مرتب آن را به آینده موکول می‌کنند، آینده‌ای که در آن ارادهٔ قوی داشته باشند و هرگز وسوسه نشوند یا همهٔ شرایط برای گیاه‌خواربودنشان آن‌طور که خودشان تصور می‌کنند مهیا باشد. بدیهی است که این زمان «موعود» هرگز فرا نمی‌رسد. بنابراین، کار درست‌تر آن است که با هر میزان توانایی و انگیزه‌ای که داریم تغییر را آغاز کنیم و بعد مرتب آن را بسط دهیم:

• اگر کسی فکر می‌کند نمی‌تواند گیاه‌خوار شود چون دوست دارد در مهمانی‌ها همهٔ غذاها را امتحان کند، بهتر است گیاه‌خواری را آغاز کند ولی فعلاً در مورد مهمانی‌ها استثنا قائل شود.
• اگر کسی فکر می‌کند نمی‌تواند وگان شود چون نمی‌تواند از خوردن پنیر چشم‌پوشی کند، بهتر است فعلاً از خوردن بقیهٔ فرآورده‌های لبنی چشم‌پوشی کند و هرازچندگاهی از خودش بپرسد آیا حالا انگیزهٔ کافی برای حذف پنیر را هم در خود می‌بیند یا نه.
• اگر کسی هنوز (به‌اشتباه) فکر می‌کند خوردن ماهی دو بار در ماه برایش ضروری است، به خوردن ماهی دو بار در ماه ادامه دهد ولی سایر محصولات حیوانی را حذف کند و هرازچندگاهی به تحقیق در مورد ضرورت یا عدم ضرورت خوردن ماهی بپردازد.

بدون شک «کار بد مصلحت آن است که مطلق نکنیم»، ولی اگر ارادهٔ کافی برای این تغییرات را در خود نمی‌بینیم بهتر است اول نقد را بگیریم ولی دست از نسیه هم بر نداریم. با این رویه، به‌احتمال زیاد قدم‌به‌قدم به جایی فراتر از مرزهایی که در ابتدا فکر می‌کردیم می‌رسیم و حتی اگر به کمال مطلوب نرسیم باز هم قدمی در جهت کاهش آزار و استثمار حیوانات و نابودی محیط زیست توسط خودمان برداشته‌ایم که بی‌تردید بسیار بهتر از «هیچ» است.

سیگنال‌های بدن را اشتباه تفسیر نکنیم

برخی از افراد بعد از روآوردن به گیاه‌خواری ادعا می‌کنند که بدنشان گوشت یا لبنیات را «طلب» می‌کند یا بدون خوردن این مواد احساس ضعف دارند. توجه کنیم که همین حس را بعد از پایان‌دادن به مصرف دخانیات یا شکر یا چربی فراوان هم داریم ولی آیا بدن ما واقعاً به این‌ها نیاز دارد یا چون مصرف این مواد را با لذت ربط داده‌ایم، دوست داریم سیگنال‌های بدن را این‌طور تفسیر کنیم؟ همین قضیه در مورد گیاه‌خواری هم صادق است. اگر تغذیهٔ گیاهی سالم را دنبال کنیم و در این راه ثابت‌قدم بمانیم، به‌زودی سیگنال‌های خوب واقعی مانند کاهش چربی خون و کلسترول بد، کاهش معضلات قلبی-عروقی، نیروی جنسی بیشتر، پوست جوان‌تر و زیباتر و غیره را از بدنمان دریافت خواهیم کرد که مشوقی برای ادامهٔ راه خواهند بود.

در همین لحظه، میلیون‌ها حیوان بی‌دفاع در صف طولانی اعدام‌اند و ما تنها کسانی هستیم که می‌توانیم این صف را کوتاه و کوتاه‌تر کنیم تا روزی که صف اعدامی نباشد.

نوشته ویگنیوئری و صف اعدامی که فقط ما می‌توانیم کوتاه و کوتاه‌ترش کنیم اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

کشکِ کدو، غذایی اصیل از کرمان است که مشابه کشکِ بادمجان است و هم‌وطنان کرمانی آن را با کدو درست می‌کنند.

مواد لازم:

کدو سبز تازه ۱۰ عدد

کشک گیاهی ۱ پیمانه 

پیاز بزرگ ۱ عدد

سیر ۱ بوتهٔ کوچک

پودر گردو ۵۰ گرم

نمک و فلفل به مقدار لازم

نعناداغ به مقدار لازم 

روغن کمی

مواد لازم و دستور تهیهٔ کشک گیاهی:

گردو ۱۰۰ گرم

آب ۱۰۰ میلی‌لیتر

آبغوره یا آبلیمو ۲ قاشق غذاخوری

نمک به میزان لازم و بسته به ذائقه

مواد فوق را یک‌جا در مخلوط‌کن می‌ریزیم و اجازه می‌دهیم آن‌قدر هم زده شود تا مایع غلیظ یک‌دستی حاصل شود. غلظت و ترشی و شوری آن را می‌توان با کم و زیاد کردن آب و چاشنی‌ها به‌دلخواه تغییر داد.

دستور تهیهٔ کشکِ کدوی کرمانی:

پیازها را پوست می‌گیریم، خرد می‌کنیم و تفت می‌دهیم. بعد از نرم‌شدن پیازها، سیر ریزشده را به آن اضافه می‌کنیم و تفت‌دادن را ادامه می‌دهیم.

کدو ها را پوست می‌گیریم و به‌هر شکل دلخواه درون کمی روغن سرخ می‌کنیم.

وقتی کدو کمی آب انداخت، پیازداغ و سیر و نعناداغ و نمک و فلفل را هم به آن اضافه می‌کنیم و با درِ بسته می‌گذاریم تا آبش کشیده شود. پودر گردو و کشک را به آن اضافه می‌کنیم و چهار پنج دقیقه تفت می‌دهیم تا طعم‌ها به خورد هم برود. در صورت تمایل، برای رنگ بهتر غذا می‌توان زردچوبه یا زعفران هم به آن اضافه کرد. 

غذای ما آماده است؛ نوش جان!

نوشته طرز تهیهٔ کشک کدوی کرمانی اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

مواد لازم:

سویا ۲۰۰ گرم

پیاز ۲ عدد 

سیب‌زمینی ۲ عدد

شوید ساطوری‌شده ۱ پیمانه

بیکینگ پودر ۱ قاشق غذاخوری معادل ۱۵ گرم 

آرد سفید ۲ قاشق غذاخوری

سرکه ۲ قاشق غذاخوری معادل ۳۰ گرم

آرد سوخاری ۱ قاشق غذاخوری

سماق ۱ قاشق غذاخوری

زعفران دم‌کرده ۱ قاشق غذاخوری

نمک و فلفل به‌مقدار لازم

کرهٔ گیاهی ۱ قاشق غذاخوری

دستور تهیه:

سیب‌زمینی‌ها را می‌پزیم و سپس پوست آن‌ها می‌کَنیم و به‌همراه کرهٔ‌ گیاهی پوره درست می‌کنیم. 

سویا را نیم ساعت در آب ولرم خیس می‌کنیم و یک‌بار آب را عوض می‌کنیم تا آب زردرنگ آن خارج شود. سپس آن را خوب آبکشی می‌کنیم و با یک عدد پیاز، سماق و نمک و فلفل چند بار چرخ می‌کنیم تا خوب مخلوط و یکدست شوند. درون مخلوط آماده پیاز دیگر را رنده می‌کنیم و با دست کاملاً ورز می‌دهیم. پورهٔ سیب‌زمینی، بیکینگ پودر، آرد سوخاری، آرد سفید، شوید ساطوری‌شده، سرکه و زعفران دم‌کرده را نیز اضافه می‌کنیم و حدود ۱۵ دقیقهٔ کامل مخلوط را ورز می‌دهیم تا مواد حالت چسبندگی پیدا کنند.

به‌اندازهٔ یک نارنگی از مخلوط را برمی‌داریم، آن را به ضخامت حداکثر یک سانتی‌متر در کف دستمان صاف می‌کنیم و هر دو روی آن را داخل روغن و با حرارت بسیار ملایم سرخ می‌کنیم. باید دقت کرد که در زمان سرخ‌کردن برگرها حرارت زیر تابه بسیار ملایم باشد، چون به‌دلیل استفاده از آرد سوخاری برگرها ممکن است زود بسوزند. برگرهای آماده را با خیارشور و گوجه‌فرنگی یا هر مخلفات موردعلاقهٔ دیگری نوش جان کنید!

نوشته طرز تهیهٔ برگر سویا اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

باور کنید با نخود و کدو می‌توانید کتلتی خوشمزه درست کنید. اصالت این غذا مربوط به کشور ترکیه است، و من در مواد لازم کمی جابه‌جایی انجام داده‌ام 

مواد لازم:

نخود پخته ۱ لیوان

سیب‌زمینی متوسط ۲ عدد

کرهٔ گیاهی نرم‌شده ۲ قاشق غذاخوری

سیر ۵ حبه

کدو سبز ۲ عدد 

جعفری و گشنیز خردشده ۴ قاشق غذاخوری

فلفل‌دلمه‌ای سبز و رنگی خردشده ۴ قاشق غذاخوری

آرد ۰٫۵ پیمانه

نمک و فلفل ۲ قاشق چایخوری

دستور تهیه:

سیب‌زمینی‌ها را آب‌پز و له می‌کنیم. دو قاشق کرهٔ گیاهی را به آن اضافه می‌کنیم و کناری می‌گذاریم. سپس نخود پخته را به‌همراه سیر کاملاً له می‌کنیم. کدوها را ریز رنده می‌کنیم و آن را به‌همراه فلفل‌دلمه‌ای‌های خرد‌شده به سیب‌زمینی‌ها اضافه می‌کنیم. جعفری و گشنیز خردشده را هم به‌همراه نمک و فلفل و آرد به مواد سیب‌زمینی اضافه می‌کنیم و مخلوط را حسابی ورز می‌دهیم. سپس موارد را به اندازه‌های دلخواه مثل کتلت شکل می‌دهیم و در روغن سرخ می‌کنیم. نوش جان!

نوشته طرز تهیهٔ کتلت نخود و کدو اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

مواد لازم:

بادمجان متوسط ۴ عدد

پیاز ریز خرد و سرخ‌شده ۱ پیمانه

جعفری خردشده ۲ قاشق غذاخوری 

پیازچهٔ ریز خردشده ۲ قاشق غذاخوری

مغز گردو ۰٫۵ پیمانه

ماست گیاهی ۱ لیوان

سیر له‌شده ۲ حبه

ارده ۰٫۵ لیوان

رب گوجه ۱ قاشق غذاخوری

لیموترش ۱ عدد

کرهٔ گیاهی ۱ قاشق غذاخوری

نمک و فلفل با هم ۱ قاشق چایخوری

نخود پخته ۱ لیوان

نمک، فلفل، پاپریکا به‌ میزان لازم 

دستور تهیه:

نخود را شب قبل خیس می‌کنیم و صبح آن را با یک قاشق نمک و فلفل و کمی پاپریکا می‌پزیم تا حدی که هیچ آب نداشته باشد. بعد از پختن نخود، آن را درون تابه‌ای با یک قاشق کرهٔ گیاهی و یک قاشق رب گوجه تفت می‌دهیم. 

بادمجان‌ها را چند تا چنگال می‌زنیم و کبابی می‌کنیم. برای کبابی‌کردن بادمجان‌ها، می‌توان آن‌ها را روی باربیکیو یا درون سینی فر یا روی شعله گاز روی شعله‌پخش‌کن گذاشت و کبابی کرد. سپس پوست آن‌ها را به‌آرامی جدا می‌کنیم و با چاقو ساطوری و لهشان می‌کنیم.

جعفری و پیازچه را ساطوری و به بادمجان‌ها اضافه می‌کنیم. گردوها را هم ساطوری و به مواد بالا اضافه می‌کنیم و کنار می‌گذاریم.

درون کاسه‌ای نسبتاً بزرگ ماست گیاهی، پیازداغ، ارده، آبِ لیموترش، سیر له‌شده و  نمک را اضافه می‌کنیم و خوب هم می‌زنیم. سپس مخلوط بادمجان‌ را اضافه و مخلوط می‌کنیم.

برای سرو غذا، می‌توان اول مواد بادمجان را درون ظرف ریخت و سپس نخودها را رویش اضافه کرد.

نوشته طرز تهیهٔ گردو بادمجان کبابی اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

خورشت دال عدس بسیار خوشمزه است و خواص بسیار زیادی دارد و گویا در میان هم‌وطنان زرتشتی خیلی طرفدار دارد. شنیده‌ام سوغات هند است که توسط تجار ایرانی در زمان‌های دور که با آنجا دادوستد می‌کردند، به ایران وارد شده است. خورشت دال یکی از انواع غذاهایی است که با این نوع عدس خوش‌عطر و خوش‌طعم درست می‌شود. 

دال عدس و در واقع خانوادهٔ عدس که رنگ قرمز و طعمی مانند گوجه‌فرنگی دارد، گونه‌ای از حبوبات است که خواص فراوانی را به‌نام خود به ثبت رسانده‌اند. از مهم‌ترین خواص این گیاه تقویت دستگاه گوارش است. دال عدس به عملکرد بهتر روده و معده کمک می‌کند و سبب تحریک اشتها نیز می‌شود. به‌علاوه باعث بهبود جریان خون می‌شود و از لخته‌شدن خون پیشگیری می‌کند. سرشار از فیبر و منیزیم و آهن فراوان است. ضمناً دال عدس را می‌توان یک غذای کامل دانست، زیرا انرژی زیادی دارد. دو فنجان دال عدس ۷۰ کیلوکالری انرژی دارد. روش پختش هم خیلی جالب است و البته مثل تمام غذاها روش‌های پخت‌ متفاوتی برایش وجود دارد. 

مواد لازم:

عدس قرمز ۱٫۵ پیمانه

سیر ۳ حبه

پیاز ۲عدد بزرگ

سیب زمینی ۲ عدد متوسط

بادمجان ۱ عدد بزرگ

گشنیز خردشده ۱ پیمانه

رب گوجه‌فرنگی ۲ قاشق غذاخوری

تمبر هندی یا رب انار ۲ قاشق غذاخوری 

روغن، نمک، فلفل و زردچوبه به‌میزان لازم

دستور تهیه:

ابتدا پوست پیازها را می‌کنیم، یکی را ریز خرد می‌کنیم و یکی را درسته نگه می‌داریم. عدس را پاک کرده و سپس آن را خیس می‌کنیم. پس از گذشت ده دقیقه، عدس را به‌همراه سیب‌زمینی پوست‌کندهٔ درسته و بادمجان پوست‌کندهٔ درسته و پیاز درسته و دو حبه سیر به‌همراه دو تا سه لیوان آب می‌گذاریم بپزد. اگر از تمبر هندی استفاده می‌کنیم، باید آن را هم خیس کنیم و کنار بگذاریم.

پیاز خردشده را سرخ می‌کنیم و یک حبه سیر خردشده را به آن اضافه می‌کنیم. وقتی که بوی سیر بلند شد، گشنیز خردشده را هم به آن اضافه می‌کنیم. سپس به‌مقدار لازم رب گوجه‌فرنگی و همچنین نمک و فلفل و زردچوبه و انواع ادویهٔ دلخواه را به مواد می‌افزاییم و کمی آن را تفت می‌دهیم. 

در این مرحله تمبر هندی را از صافی رد می‌کنیم و به باقی مواد اضافه می‌کنیم (یا رب انار اگر از تمبر هندی استفاده نمی‌کنیم). بعد از پخت عدس،  سیب‌زمینی، بادمجان و پیاز درسته را از درون قابلمه بیرون می‌آوریم و آن‌ها را کاملاً له می‌کنیم و سپس به درون قابلمه برمی‌گردانیم.

در مرحلهٔ آخر مخلوط پیازداغ و رب و سبزی را به عدسی که پخته بودیم، اضافه کنیم. پس از اینکه مواد جوش خورد و آب آن گرفته شد، غذای ما آماده خواهد بود.

این خورشت معمولاً با زیره‌پلو سرو می‌شود.

نوشته طرز تهیهٔ خورشت دال عدس اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

مواد لازم:

نشاستهٔ گل ۰٫۵ پیمانه 

آب سرد ۳ پیمانه 

گلاب ۰٫۵ پیمانه

کرهٔ گیاهی ۵۰ گرم

پودر هل ۰٫۵ قاشق چایخوری

شکر ۱ پیمانه

زعفران دم‌کرده (اختیاری) به مقدار لازم

خلال بادام به مقدار لازم

خلال پسته و بادام برای تزئین به مقدار لازم

دستور تهیه:

ابتدا آب و نشاسته گل را در ظرف مناسب می‌ریزیم و اجازه می‌دهیم یک ربع بماند، سپس با همزن دستی آن‌ها را با هم ترکیب می‌کنیم تا کاملاً حل شوند. بعد مخلوط را از صافی رد می‌کنیم و درون قابلمه‌ای با حرارت متوسط روی گاز می‌گذاریم و زعفران، هل و شکر را اضافه می‌کنیم. پس از آن کرهٔ گیاهی را هم اضافه می‌کنیم و هم می‌زنیم.

مخلوط را مرتب هم می‌زنیم. وقتی جوش آمد و شفاف شد، شعله را خیلی کم می‌کنیم و خلال بادام را به آن اضافه می‌کنیم و به‌مدت نیم ساعت به هم‌زدن ادامه می‌دهیم. بعد در این زمان گلاب را اضافه می‌کنیم و پنج دقیقهٔ دیگر هم می‌زنیم و سپس حرارت را خاموش می‌کنیم. حال مخلوط را داخل ظرف مورد نظر می‌ریزیم و داخل یخچال می‌گذاریم تا حدود یک ساعت در آنجا بماند تا کاملاً ببندد.

بعد از آماده‌شدن، مسقطی را به‌شکل دلخواه برش می‌زنیم. می‌توان آن را به‌شکل باقلوا یا به‌صورت لوزی برش داد و در ظرف مناسب سرو کرد.

چند نکته در مورد مسقطی:

– هر چه زمان بیشتری نشاسته را هم بزنیم، مسقطی شفاف‌تر می‌شود.

– نشاستهٔ گل یا نشاستهٔ گندم همان نشاسته‌های معمولی است که دانه‌های درشتی دارد.

– اگر مسقطی را مثل فرنی دوست دارید، می‌توان با افزودن یک پیمانه آب اضافه آن را کمی رقیق‌تر درست کرد که به آن مسقطی کاسه‌ای می‌گویند.

نوشته طرز تهیهٔ مسقطی اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

مواد لازم:

آرد ۵ پیمانه

روغن گیاهی ۲/۳ پیمانه

کرهٔ گیاهی ۱/۴ پیمانه

شیر نارگیل یا بادام ۱ پیمانه

شکر قهوه‌ای ۰٫۵ پیمانه

آب نیمه‌گرم به میزان لازم

خمیر مایه ۱ قاشق غذاخوری

نمک ۰٫۵ قاشق چایخوری

کشمش ۰٫۵ پیمانه

گردوی خردشده ۱ پیمانه

کنجد برای روی نان به میزان لازم

دستور تهیه: 

ظرف نسبتاً بزرگی را در نظر می‌گیریم و خمیر مایه و یک قاشق شکر قهوه‌ای و شیر نسبتاً گرم به آن اضافه می‌کنیم و هم می‌زنیم (من شیر را برای ۳۰ ثانیه از قبل در مایکرویو گرم می‌کنم). همان‌طور که می‌دانید، خاصیت خمیرمایه این است که وقتی با آب یا شیر و شکر مخلوط می‌شود، حجمش تقریباً دو برابر می‌شود، به‌همین دلیل ظرفی که به این منظور در نظر می‌گیریم باید بزرگ باشد تا مایه از آن سرازیر نشود. سپس در ظرف را می‌بندیم و آن را در جای گرمی به‌مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه می‌گذاریم.

در این فاصله آرد را الک می‌کنیم و بقیهٔ مواد مانند شکر، روغن و نمک به‌جز کشمش را به آن اضافه می‌کنیم. بعد از آنکه مخلوط شیر و مایهٔ خمیر پف کرد و حجمش زیاد شد، آن را به مواد بالا اضافه می‌کنیم و با دست شروع به ورزدادن می‌کنیم. کمی آب ولرم هم اضافه می‌کنیم، در حدی که خمیر از حالت خشکی دربیاید. آب را کم‌کم و به‌اندازهٔ لازم اضافه کنیم که خمیر شل نشود. چند دقیقه مداوم خمیر را ورز می‌دهیم.

حالا خمیر را به قسمت‌های مساوی تقسیم می‌کنیم و آن‌ها را به‌شکل گرد یا بیضی یا هر شکل دیگری درمی‌آوریم، به‌طوری‌که قطرشان حدود دو سانتی‌متر باشد.

روی خمیر را برای چند دقیقه می‌پوشانیم تا استراحت کند. در این فاصله فر را روی دمای ۳۵۰ درجه روشن می‌کنیم تا گرم شود.

زمان پخت در فرهای مختلف متفاوت است؛ حدود ۲۵ تا ۳۰ دقیقه. توی سینی فر را کاغذ روغنی می‌اندازیم و نان‌ها را به روی آن منتقل می‌کنیم. سپس دانه‌های کشمش را روی نان‌ها می‌چینیم و کمی فشار می‌دهیم تا داخل آن‌ها فرو بروند. برای هر نان حدود ۴ یا ۵ عدد کشمش کافی است. سپس گردوهای خردشده را روی نان‌ها می‌ریزیم.

۱۰ دقیقه قبل از آنکه نان‌ها را از فر خارج کنیم، روی آن‌ها را با برس مخصوص، کرۀ گیاهی یا شیر می‌مالیم و با کنجد فراوان پر می‌کنیم. به‌مدت پنج دقیقه حرارت بالای فر را هم روشن می‌کنیم تا روی ان‌ها کمی برشته شود.

حالا شما یک نان سالم خانگی دارید که می‌توانید با لذت تمام نوش جان کنید.

نوشته طرز تهیهٔ نان شیرمال گردویی وگان اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

مواد لازم:

سیب‌زمینی متوسط ۴ عدد

بادمجان متوسط ۴ عدد

پیاز متوسط ۲ عدد

قارچ ورقه‌شده ۲ پیمانه

پنیر پیتزای گیاهی ۱ پیمانه

پیازچه و جعفری خردشده ۱ پیمانه

سیر ۲ حبه 

آبلیمو ۲ قاشق غذاخوری

نمک ۱ قاشق چای‌خوری

زیره ۱ قاشق چایخوری

جوز هندی ۰٫۵ قاشق چایخوری

فلفل‌سیاه ۱ قاشق چایخوری

پودر سیر ۱ قاشق چایخوری (به‌دلخواه)

سس بشامل ۲ پیمانه

دستور تهیه:

سیب‌زمینی‌ها را تمیز برس کشیده و شسته و داخل قابلمه می‌گذاریم. داخل قابلمه آب و کمی نمک می‌ریزیم و روی حرارت می‌گذاریم تا پخته شوند. حدود ۳۰ دقیقه زمان لازم است تا سیب‌زمینی‌ها آب‌پز بشوند.

وقتی که سیب‌زمینی‌ها پخت و کمی خنک شد، آن‌ها را به ورقه‌هایی با ضخامت نیم‌سانتی‌متر حلقه می‌کنیم. برخی دوست دارند سیب‌زمینی‌ها را پوست بگیرند و بعد حلقه کنند، ولی پیشنهاد من این است که با پوست بهتر است. سپس آن‌ها را داخل تابه با مقدار کمی روغن تفت می‌دهیم تا کمی سرخ بشوند.

تمام ادویه‌ها را درون ظرفی خوب مخلوط می‌کنیم. سپس بادمجان‌ها را پوست می‌گیریم و به قطر نیم سانتی‌متر حلقه می‌کنیم. سپس تابه‌ای را روی حرارت می‌گذاریم، مقداری روغن توی آن می‌ریزیم و ورقه‌های بادمجان را سرخ می‌کنیم، یا آن‌ها را کمی روغن‌مالی کرده و در فر گریل می‌کنیم.

پیازها را خلالی خرد کرده، کمی تفت می‌دهیم. سپس دو حبه سیر اضافه می‌کنیم و کمی تفت می‌دهیم و سپس حرارت را خاموش می‌کنیم. 

حالا قارچ‌ها را شسته و به‌صورت ورقه‌ای خرد می‌کنیم. قارچ را داخل تابه می‌ریزیم و روی حرارت می‌گذاریم. روی قارچ‌ها کمی نمک می‌پاشیم و آبلیمو را هم روی آن‌ها می‌ریزیم و هم می‌زنیم تا ورقه‌های قارچ به آبلیمو آغشته بشوند. حرارت را زیاد می‌کنید تا قارچ آب نیندازد. وقتی که قارچ کمی تفت خورد، آن را از روی حرارت برمی‌داریم.

سپس سراغ آماده کردن سس بشامل می‌رویم. پنجاه گرم کرهٔ گیاهی را درون تابه تفت می‌دهیم تا آب شود. بعد دو قاشق غذاخوری سرپُر آرد سفید را اضافه می‌کنیم و ۳۰ ثانیه تفت می‌دهیم. سپس یک لیوان شیر بادام اضافه می‌کنیم و تا غلیظ‌شدنش مدام هم می‌زنیم. البته بهتر است کمی رقیق از روی حرارت برداریم. 

حالا زمان چیدن مواد داخل ظرف پیرکس است. اول کمی سس می‌ریزیم، سپس کف تابه یک لایه سیب‌زمینی می‌چینیم. روی لایهٔ سیب‌زمینی کمی ادویه می‌پاشیم و کمی هم پنیر پیتزا و پیازچه و جعفری خردشده.

سپس یک لایه بادمجان سرخ‌شده را روی لایهٔ سیب‌زمینی می‌چینیم. بعد کمی ادویه روی آن می‌پاشیم و کمی هم پنیر پیتزا و پس از آن یک لایه پیاز و سیر. بعد از آن یک لایه قارچ روی بادمجان می‌چینیم.

بار دیگر یک لایه سیب‌زمینی، ادویه، پنیر پیتزا، یک لایه بادمجان و قارچ می‌چینیم. در آخر سس بشامل را روی مواد می‌ریزی. در ظرف را با فویل می‌بندیم و با حرارت ۳۵۰ درجهٔ فارنهایت حدود ۳۰ دقیقه زمان می‌دهیم. سپس ظرف را بیرون می‌آوریم و پنیر پیتزا را روی همه مواد می‌ریزیم و حدود ۱۰ دقیقه دوباره می‌گذاریم داخل فر تا پنیر پیتزا آب بشود. وقتی رویهٔ پنیر طلایی شد، گراتن ما آماده است.

نوشته طرز تهیهٔ گراتن سیب‌زمینی و بادمجان با قارچ اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.