برخی عادت‌های مضر شامل سوء مصرف مواد و الکل، پرخوری و چاقی، مصرف سیگار، کم‌تحرکی، اینترنت و بازی‌های کامپیوتری، عدم فعالیت ذهنی، سبک خواب نامنظم، تعلل و به تأخیرانداختن کارها و اشتغال بیش‌ازحد به مسائل جنسی، می‌باشد.

روش درمانی نوروفیدبک

در روش درمانی نوروفیدبک، با قراردادن حسگرها بر سر بیمار، اطلاعاتی از چگونگی عملکرد مغزی وی، به‌ویژه نابهنجاری‌هایی که ممکن است در مغز و امواج مغزی وجود داشته باشد، دریافت می‌شود. بر اساس اطلاعات دریافتی، یک سری محرک‌های دیداری و شنیداری به بیمار ارائه می‌شود و بیمار با تمرکز بر روی این محرک‌ها، عملکرد مغز خود را تغییر می‌دهد. با گذشت زمان و با تکرار این فرآیند، طی جلسات درمانی، بیمار به مرحله‌ای از توانایی روانی و ذهنی دست پیدا می‌کند که می‌تواند بر فرآیندهای جسمی و روانی خود کنترل بیشتری پیدا کند. 

روش کار نوروفیدبک 

اساس کار نوروفیدبک بر بازخورد امواج مغزی بیمار است. در ارتباط با افراد دارای عادت‌های مضر و مشکل‌ساز، تحقیقات عصب-روان‌شناختی نشان‌دهندهٔ وجود آسیب و عدم تحول بهنجار در عملکرد مغزی است. نتایج مطالعات ثبت نوار مغزی یا الکتروآنسفالوگرافی (electroencephalography) نشان داد که مغز بیمار در زمینهٔ فعالیت امواج آلفا، بتا و دلتا دچار مشکل بوده و این نوع نابهنجاری‌ها در عملکرد مغزی، پایهٔ بسیاری از حالات روانی ناخوشایندند که می‌توانند علت شکل‌گیری بسیاری از مشکلات عادت رفتاری در آن‌ها باشند. 

لازم به یادآوری است که نوروفیدبک تنها از بررسی امواج دلتا، تتا، آلفا و بتا که از مغز ساطع می‌شود، برای آموزش و در نتیجه عملکرد بهتر مغز بهره می‌برد و از دیگر محاسن روش کار نوروفیدبک نسبت به روش‌های دارویی، بی‌ضرربودن آن برای محیط بیوشیمیایی مغز است.

نوروفیدبک چگونه منجر به بهبود عادت‌های مضر و مشکل‌ساز می‌شود؟

اساس کار نوروفیدبک بر روی امواج مغزی بیمار است. در نوروفیدبک، حسگرهایی به سر بیمار وصل و از طریق آن‌ها فعالیت امواج مختلف مغزی دریافت می‌شود. سپس، این اطلاعات دریافتی به شکل نمایش فیلم، موسیقی یا یک بازی کامپیوتری به بیمار ارائه می‌شود. بیمار با توجهِ به آن و به‌وسیلهٔ عملکرد مغز خود٬ بازی را کنترل می‌کند و در واقع امواج مغزی خود را به‌طور ناخودآگاه تنظیم می‌نماید. با تکرار این فرایند طی جلسات درمانی، بیماری به‌صورت ریشه‌ای درمان می‌شود و فرد به وضعیت طبیعی روانی و ذهنی دست می‌یابد.

روند برنامهٔ درمانی نوروفیدبک برای بیماران دارای عادت‌های مضر و مشکل‌ساز، به این ترتیب است که ابتدا با استفاده از پروتکل درمانی ویژه‌ای، سطح تمرکز و آرامش روانی بیمار افزایش می‌یابد. تغییرپذیری و تکانش‌گیری او کنترل می‌شود. سپس در مرحلهٔ دوم به بد تنظیم‌شدنِ کنترل هیجان بیمار، به‌ویژه خنثی‌کردن بار هیجانی خاطرات مربوط به عادت‌های مضر پرداخته می‌شود.

این برنامهٔ درمانی، فرد را قادر می‌سازد تا بهتر بتواند موقعیت‌های استرس‌زا را که معمولاً طی فرایند درمان عادتِ مضر رخ می‌دهد و اغلب با عود و بازگشت عادت مشکل‌ساز توسط بیمار همراه است، با موفقیت پشت سر گذارد. اساس عملکرد این روش در این است که به بیمار اجازه می‌دهد در حالت آرامش عمیق قرار گیرد، فعالیت‌های ذهنی خود را متوقف سازد و تنها به تصویرسازی ذهنی بپردازد. این تصویرسازی در حالت آرامش شبیه به خواب انجام می‌گیرد.

بیمار آموزش می‌بیند چگونه آرام‌آرام با عبور از مراحل تصویرسازی، خاطرات و تجارب رفتاری مضر را که منجر به شروع و ادامهٔ عادت رفتاری مشکل‌ساز شده است، تداعی نماید و در عین حال حالت آرامش ذهنی و روانی خود را حفظ کند. ادامهٔ این فرایند باعث می‌شود بار هیجانی خاطرات و تداعی‌های مربوط به عادت مضر از آن‌ها جدا شده و مغز فرد یاد می‌گیرد چگونه بدون حضور رفتار مشکل‌ساز حالت آرامش طبیعی‌ را در خود ایجاد کند. هر گاه فرد به این حد از توانمندی برسد، وسوسهٔ شدید او کنترل می‌شود و مرکز لذت مغز دوباره می‌تواند بدون حضور عادت مسئله‌ساز از همان محرک‌های طبیعی و سالم جهت خودتنظیمی و کسب حالت سرخوشی، استفاده کند.

اگر چه درجهٔ موفقیت، بستگی به میزان همراهی فرد درگیر عادت مضر و مشکل‌ساز دارد، با این حال متخصصان نوروفیدبک تمامی تلاش خود را خواهند داشت تا فرد سلامتی خود را هر چه زودتر به‌دست آورده و از عادت مسئله‌ساز خود رها شوند.

در واقع مغز دوباره احیا و ترمیم می‌شود و تجارب دردناک گذشته و به‌ویژه وابستگی‌اش به عادت مشکل‌ساز برای دستیابی به لذت، حذف می‌شود. اما چگونه مغز این آموزش را می‌بیند؟

مغز قویاً انطباق‌پذیر و دارای ظرفیت بالایی برای یادگیری است. مغز می‌تواند یاد بگیرد که عملکرد خودش را هم بهبود بخشد و نواقص و بدکارکردی‌های خود را برطرف سازد. اما این در صورتی است که مغز سرنخ‌هایی دربارهٔ آنچه که باید تغییر یابد، دریافت کند. در روش درمانی نوروفیدبک، با ایجاد اطلاعات برای مغز دربارهٔ بهترین حالت عملکردش و مجبورکردن مغز به انطباق‌یافتن با آن حالت، درمان صورت می‌گیرد.

وقتی مغز در حال انجام کار خوبی در تنظیم خودش است و فرد هم هشیار است، امواج مغزی الگوی خاصی را نشان می‌دهد. نوروفیدبک با استفاده از بازخورد دریافتی از فرد، او را به چالش می‌کشد که به حالت عملکرد بهینهٔ مغزش توجه کند و آن را تداوم بخشد. به‌تدریج مغز همان‌طور که سایر چیزها را یاد می‌گیرد، این توانایی را نیز یاد می‌گیرد و مانند سایر آموزش‌هایش، تمایل دارد که این مهارت جدید را تکرار کند. به‌تدریج این مهارت سالم، الگوی غالب عملکرد مغز فرد می‌شود. از نگاه دیگر، مغز یک فرد با عادت رفتاری مضر، مهارت خود را در ایجاد حالت لذت به‌شکل طبیعی و بدون کمک محرک‌های مشکل‌ساز بیرونی، از دست داده است.

نوروفیدبک مانند ورزش و تمرین، مغزِ دچارِ کارکردِ مختل را به فعالیت مجدد تشویق می‌کند و راه درست عملکرد، بدون تکیه‌زدن به عادت‌های مشکل‌ساز و مضر را به وی می‌آموزد. از لحاظ نوروشیمیایی هم نوروفیدبک بسیاری از گیرنده‌های دوپامینی و سیناپس‌های ازبین‌رفته یا ازکارافتادهٔ مغز، به‌ویژه در سیستم لذت و لیمبیک و هیپوکامپ را احیا کرده و با گذشت زمان عملکرد شیمیایی و الکتریکی آن را به‌حالت طبیعی برمی‌گرداند و از این‌رو، پس از یک دورهٔ درمانی نوروفیدبک شاهد رفع نابهنجاری‌های امواج مغزی بیمار، همچنین بهبود وضعیت روان‌شناختی بیمار هستیم. عامل اساسی در این فرایند، تداوم تمرین‌ها برای تکمیل یادگیری مغز است. 

اگر شما یا کسی که دوستش دارید می‌خواهید در این خصوص بیشتر بدانید، می‌توانید با مرکز ایلومایند تماس بگیرید و با خدمات ما در این حوزه بیشتر آشنا شوید.

نوشته روش درمانی نوروفیدبک در درمان عادت‌های مضر و مشکل‌ساز  اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

دکتر کوروش عدالتی – ونکوور

«او یک طرفدار وسواسی فوتبال است… این خانم به کفش وسواس دارد… این مرد دروغگویی بی‌اختیار است… » ما چنین عباراتی را برای افرادی به‌کار می‌بریم که عملی را به‌طور مکرر انجام می‌دهند. حتی وقتی دیگران هیچ دلیلی برای آن نمی‌بینند. معمولاً این رفتار مشکلی ایجاد نمی‌کند و حتی در برخی از مشاغل می‌تواند مفید باشد. با این وجود، اختیار به انجام کار و اندیشهٔ تکرارشونده می‌تواند به‌طور غیرمفیدی بر زندگی‌شان استیلا یابد.

بنابراین اگر:

افکار ناخوشایندی به مغزتان هجوم می‌آورند، حتی زمانی‌که سعی در دورکردن آن‌ها دارید یا مجبور به لمس یا شمردن چیزی هستید یا عملی مانند دست شستن را مرتباً تکرار می‌کنید، احتمالاً‌ شما به بیماری اختلال وسواس فکری-عملی مبتلائید.

ابتلا به بیماری اختلال وسواس فکری-عملی به چه معنی است؟

لیز: «از اینکه از دیگران چیزی به من سرایت کند، هراسناک‌ام. ساعت‌ها وقت صرف ضدعفونی کردن تمام سطوح منزلم می‌کنم تا جلوی میکروب‌ها را بگیرم.  روزانه به دفعات مکرر دست‌هایم را می‌شویم و سعی می‌کنم از خانه بیرون نروم. وقتی همسر و فرزندانم  به منزل باز می‌گردند، از ایشان می‌خواهم کاملاً توضیح دهند به چه مکان‌هایی رفته‌اند. بخشی از درونم می‌گوید این نگرانی‌ها احمقانه‌اند. خانوادهٔ من از این وضع به تنگ آمده‌اند، اما این مشکل آن‌چنان نهادینه شده است که دیگر نمی‌توانم آن را متوقف کنم.»

بیماری اختلال وسواس فکری-عملی چه بخش‌هایی دارد؟

• افکاری که شما را بیمناک می‌کنند (وسواس‌ها)
• اضطرابی که شما احساس می‌کنید.
• اعمالی که انجام می‌دهید تا اضطرابتان کاهش یابد (اعمال جبری)

اضطرابی که احساس می‌کنید:

• احساس ناراحتی، اضطراب، ترس، گناه، نگرانی یا افسردگی
• چنانچه عمل تکراری خود را انجام دهید، احساس بهتری می‌کنید، اما این احساس ماندگار نیست. 

آنچه شما ممکن است انجام دهید؛ اقدامات تکراری اجباری:

•  اصلاح افکار وسواسی: در مورد افکار خنثی‌کننده، همچون شمارش یا تکرار کلمه‌ای به‌خصوص که فکر می‌کنید از وقوع  اتفاقات بد پیشگیری می‌کند. این کارها، همچنین می‌تواند راهی برای رهایی از افکار یا تصاویر ناخوشایندی باشد که شما را آزار می‌دهد.
•  تکرار اعمال یکنواخت: دستتان را مرتب می‌شویید، کارها را خیلی به آهستگی و به‌دقت انجام می‌دهید. احتمالاً اشیاء یا فعالیت‌هایی را به‌صورت خاصی می‌چینید یا انجام می‌دهید.
•  چک کردن: بدن خودتان را برای آلودگی، لوازم برقی را برای خاموش بودن، قفل‌های منزل را برای بسته بودن یا مسیر خودتان را برای امن بودن چک می‌کنید.
•  اجتناب: از هر چیزی که یادآور افکار نگران‌کننده‌اند. شما از لمس اشیاء خاص، رفتن به مکان‌های خاص،‌ انجام امور خطیر و مسئولیت دوری می‌کنید. به‌عنوان مثال، شما از آشپزخانه به‌سبب آنکه ممکن است چاقوی تیزی در آن بیابید، دوری می‌کنید. 
• انباشتن  وسایل بی‌مصرف  و ازکارافتاده: شما نمی‌توانید هیچ‌چیزی را دور بریزید.
• اطمینان‌بخشی: به‌طور مداوم که از دیگران می‌خواهید به شما بگویند همه‌چیز روبه‌راه است.

بیماری اختلال وسواس فکری-عملی تا چه حد شایع است؟

حدوداً از هر ۵۰ نفر یک نفر در برهه‌ای از طول عمر خود مبتلا به بیماری اختلال وسواس فکری-عملی می‌شود. میزان شیوع بین مردان و زنان یکسان است. از مبتلایان مشهور می‌توان از چارلز داروین، پرستار پیشگام فلورانس نایتینگل و جان بانیان، مؤلف کتاب «سیر و سلوک زائر» (The Pilgrim’s Progress)، نام برد. امور جبری هرگز لذت‌بخش نیستند؛ آن‌ها همواره به‌عنوان عملی ناخوشایند یا رنج‌آور حس می‌شوند.

بیماری اختلال وسواس فکری-عملی چگونه آغاز می‌شود؟

بسیاری از کودکان جبر خفیف دارند، آن‌ها ممکن است اسباب‌بازی‌هایشان را به‌طور خیلی دقیق بچینند یا از قدم گذاشتن روی تَرَک پیاده‌رو پرهیز کنند. این وضعیت معمولاً با بالاتر رفتن سن ناپدید می‌شود،. بیماری اختلال وسواس فکری-عملی بزرگسالان در سنین ۱۲-۱۳سالگی و اوایل دههٔ دوم زندگی‌شان بروز می‌کند، ولی مبتلایان معمولاً تا سال‌ها بعد از ابتلا به‌دنبال درمان نمی‌روند.

علامت ایجاد بیماری اختلال وسواس فکری-عملی چیست؟

• ژن‌ها: OCD (بیماری اختلال وسواس فکری-عملی) گاهی اوقات ‌‌‌‌ارثی است، بنابراین می‌تواند در نسل‌های مختلف یک خانواده دیده شود.
• استرس: اتفاقات استرس‌زای زندگی عامل حدود یک‌سوم موارد این بیماری‌اند.
• تغییرات زندگی: مواردی که فرد به‌طور ناگهانی  مجبور به افزایش مسئولیتش می‌شود، مانند 
• بلوغ،‌ تولد بچه یا شغل جدید.
• تغییرات مغزی: محققان معتقدند اگر شما علائم OCD را بیشتر از یک دورهٔ زمانی کوتاه داشته باشید، ماده‌ای شیمیایی به‌نام سروتونین (SHT) در مغز دچار عدم تعادل می‌شود. 
• شخصیت: اگر شما فردی منظم، دقیق، برنامه‌ریز و با استانداردهای بالا هستید، بیشتر در معرض ابتلا به OCD هستید. این صفات به‌طور طبیعی مفیدند، اما چنانچه افراطی شوند، ممکن است به‌سمت ایجاد بیماری OCD سوق یابند.
• روش‌های تفکر: تقریباً همه ما گاهی افکار بسیار مضطرب‌کننده داریم. چه می‌شد اگر زیر  ماشین برویم یا  به فرزند خود آسیب بزنیم. اغلب ما این افکار را سریعاً از سر خود دور می‌کنیم و روال عادی زندگی خود را پیش می‌گیریم، اما چنانچه شما به‌خصوص استانداردهای بالای اخلاقی و مسئولیتی داشته باشید، ممکن است احساس کنید حتی داشتن این افکار وحشتناک است، بنابراین احتمال بالاتری وجود دارد که منتظر بازگشت چنان افکاری باشید که این به‌نوبهٔ خود بازگشت آن‌ها را محتمل‌تر می‌کند.

چه عاملی باعث ادامهٔ OCD می‌شود؟

• تعجب‌آور اینکه برخی راه‌هایی که شما از طریق آن‌ها سعی در کمک به خودتان دارید، در واقع به تداوم بیماری کمک می‌کند.
• تلاش در بیرون راندن افکار از ذهنتان، معمولاً باعث می‌شود افکار بازگردند. یک دقیقه سعی کنید به یک فیل صورتی فکر نکنید. شما احتمالاً متوجه می‌شوید مشکل است به چیز دیگری فکر کنید.
• اعمال تکراری، چک کردن، اجتناب و تأیید خواستن از دیگران باعث می‌شود برای مدت کوتاهی اضطرابتان کمتر شود. به‌خصوص اگر حس کنید این می‌تواند از بروز حادثه‌ای بد و ناخوشایند جلوگیری کند، اما هر بار که شما این‌گونه عمل می‌کنید، باور خود را یعنی اینکه آن‌ها از وقوع حوادث بد جلوگیری می‌کنند، قدرت می‌بخشید و بنابراین شما فشار بیشتری برای انجام آن‌ها حس می‌کنید و الی آخر… 

اگر شما یا کسی که دوستش دارید می‌خواهید در این خصوص بیشتر بدانید، می‌توانید با مرکز ایلومایند تماس بگیرید و با خدمات ما در این حوزه بیشتر آشنا شوید.

نوشته بیماری اختلال وسواس فکری-عملی اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

مهم‌ترین کاری که برای فرزند بیش‌فعال خود می‌توانید بکنید، این است که به او بفهمانید او هیچ اشتباهی نکرده است و مقصر نیست. همچنین اینکه او فردی ناقص یا کندذهن نیست.

او باید بداند که به‌اندازهٔ دیگران ارزشمند است و توانایی دارد. اگر او به این باور برسد و به شک و تردیدهای خود غلبه کند، قادر خواهد بود مدیریت بهتر و آسان‌تری روی بیش‌فعالی خود داشته باشد. 

انجام وظایف والدین در کودکان مبتلا به بیش‌فعالی پیچیدگی‌های خود را دارد و همانند پدرو مادری عادی نیست. نظر به نوع و شدت علایم بیش‌فعالی در فرزند شما، مدیریت عادی بر روی این کودکان امکان‌پذیر نیست. شما باید یاد بگیرید که چگونه رفتار و علایم فرزند خود را مدیریت کنید. همچنین کارهایی هست که اگر انجام دهید، زندگی برای شما و فرزندتان بسیار آسان‌تر خواهد شد.  

ساختاربندی 

برنامه‌ریزی و ساختاربندی بسیار ضروری است. برای کودکان خود یک روال و عادت درست کنید و سعی کنید به آن‌ها پایبند باشید. کودک بیش‌فعال با تغییرات و شرایط نامطمئن سخت کنار می‌آید. اینکه بداند چه انتظاری از او وجود دارد، می‌تواند برای کودک شما آرامش‌بخش باشد و رفتارهای چالش‌برانگیز او را محدود کند.

تکانشگری 

مغز فرد بیش‌فعال قادر به پیش‌بینی عواقب یک رفتار یا اقدام نیست. بنابراین، یکی از ویژگی‌های فرزند شما ممکن است تکانشگری باشد، که می‌تواند منجر به رفتارهای چالش‌برانگیز یا نامناسب شود و می‌تواند در مدرسه یا محیط‌های دیگر مشکلاتی برای کودک ایجاد کند. کودک شما ممکن است به‌دلیل رفتار زورگویانه یا اذیت و آزار‌هایی از طرف دیگران طرد شود و این باعث شود او احساس تنهایی و کنار گذاشته شدن کند، و این مسئلهٔ طردشدگی مشکل را دوچندان می‌کند و کودک ممکن است احساس منفی و متفاوت بودن از دیگران داشته باشد. 

جیل (Jill)، یک کودک ۸ سالهٔ باهوش در کلاس سوم بود. او در مدرسه با همسالان خود مشکلاتی را تجربه می‌کرد. مادر جیل با کسب اجازه از مدرسه، سخنرانی‌ای در حضور معلمان و همکلاسی‌های جیل در مورد بیش‌فعالی انجام داد. مادر توضیح داد که جیل نوعی نقص و ناتوانی دارد هر چند این برای دیگران قابلِ‌مشاهده نیست. مادر توضیح داد که هیچ نگرانی‌ای در مورد جیل نداشته باشید؛ فقط مغز او متفاوت از دیگران در کلاس عمل می‌کند. مادر جیل خوشحال بود که می‌تواند به سؤالات کودکان پاسخ دهد تا آن‌ها نیز در مورد چالش‌های جیل به درک خوبی برسند و به او کمک کنند. از آن زمان به بعد، آنچه قبلاً رفتارهای عجیب‌وغریب جیل در نظر گرفته می‌شد، به بخشی پذیرفته‌شده از شخصیت او تبدیل شد. این پذیرش باعث شد زورگویی‌های جیل متوقف شود و به جیل به‌عنوان عضوی مهم نگاه شود. 

برنامهٔ روزانه و قوانین

این مهم است که قوانینی در خانه وضع شود. این قوانین باید روشن و ساده باشد. همچنین پیامد شکستن قوانین و مقررات نیز باید روشن و آشکار باشد. او را از پیامدهای رفتاری نامناسب آگاه کنید. به او بگویید اگر از قوانین پیروی کند، حتماً بازخورد مثبتی دریافت خواهد کرد. صرفاً نگویید «آفرین، کارَت خوب بود»، کامل توضیح دهید «مرسی از اینکه قبل از روشن کردن تلویزیون تکالیف خودت را انجام دادی».

سازماندهی ساده‌ای داشته باشید 

مغز یک کودک بیش‌فعال به‌سادگی دچار حواس‌پرتی می‌شود. در اصطلاح گفته می‌شود Shiny Object Syndrome یا «سندرم جسم براق». حتماً برای بازی‌های کامپیوتری و تلویزیون زمان‌بندی داشته باشید. این موارد اصلی‌ترین عوامل حواس‌پرتی در کودکان بیش‌فعال است. 

ساده‌سازی و سازماندهی باعث کاهش حواس‌پرتی‌ها و توجه غیرِضروری در منزل می‌شود. برای انجام تکالیف، خواندن، استراحت و زندگی روزمره، مکانی آرام برای کودک خود فراهم کنید. خانهٔ خود را مرتب و منظم نگه دارید تا کودک شما بداند جای هر چیزی کجاست. هرج‌ومرج و شرایط عدم اطمینان برای یک مغز بیش‌فعال خوب نیست. 

نبرد خود را انتخاب کنید (بدانید باید روی چه چیزی کار کنید) 

رفتار تکانشی و بیش‌فعالی کودک شما می‌تواند چالش‌برانگیز باشد. اما فکر نکنید که حتماً باید تمام مشکلات رفتاری او را اصلاح کنید. ابتدا از مشکلات کوچک‌تر شروع کنید. این باعث خواهد شد شما و فرزندتان کنترل بیشتری بر استرس‌ها و مشکلات داشته باشید. شاید فرزند شما از سه تکلیفی که دارد، فقط دو مورد آن‌ها را کامل کرده است. برای دو تکلیف انجام‌شده و تمرکزی که داشته است، او را تشویق کنید و به‌خاطر آن تکلیفی که انجام نداده است، از او انتقاد نکنید.

به پایه و اساس‌ها توجه کنید 

مانند دیگر کودکان، مهم است که کودک شما به اندازهٔ کافی تغذیه، خواب و ورزش داشته باشد. اگر در هنگام انجام حرکات ورزشی، او می‌گوید برای ادامهٔ فعالیت ورزشی ناتوان است، به او یادآوری کنید که بسیاری از ورزشکاران بزرگ بیش‌فعالی دارند. در اینترنت در مورد «افراد مشهور مبتلا به بیش‌فعالی» جستجو کنید – حتماً او تعجب خواهد کرد – و تشویق خواهد شد.

چه کسی رئیس است 

گاهی کودکان و حتی والدین از بیش‌فعالی برای توجیه رفتار نادرست استفاده می‌کنند. فرزند شما مسئول رفتار خودش است، نه بیش‌فعالی‌اش. فرزند شما می‌تواند با آموزش و یادگیری، پاسخ مناسبی به واکنش‌ها و محرک‌های محیطی بدهد. هر چند ممکن است این یادگیری طولانی‌مدت باشد. 

بسیاری از افراد مشهور بیش‌فعالی دارند و بسیار موفق‌اند. در حقیقت، آلبرت اینشتین و توماس ادیسون هر دو مبتلا به بیش‌فعالی بودند. هیچ‌وقت ادیسون نگفت «من نمی‌توانم لامپ را اختراع کنم. من بیش‌فعالی دارم.» نه او، و نه اینشتین – و نه هزاران نفر دیگر – هرگز اجازه ندادند که ناتوانی آن‌ها مانع موفقیت‌هایشان شود. این را برای فرزند خود تقویت کنید. هر کاری که فکرش را بکند، می‌تواند انجام بدهد. ممکن است تمرکز و تلاش بیشتری لازم باشد، اما او مشخصاً توانایی دستیابی به اهداف خود را دارد. 

استراحت داشته باشید 

به‌عنوان والدی که وقت زیادی را برای کمک به فرزند خود اختصاص می‌دهید، بدون شک با فرسودگی روبرو خواهید شد. به‌خاطر نیاز به استراحت، احساس گناه نکنید! بسیار مهم است که انرژی خود را با استراحت بازگردانید. تصور نداشته باشید که والدین دیگر بچه‌های مبتلا به بیش‌فعالی خیلی بهتر از شما با مشکلات کنار آمده‌اند. این یک مسابقه نیست و هر والد و هر فرزندی در شرایط منحصربه‌فردی قرار دارند. آن‌ها همه تلاش خود را می‌کنند و شما نیز همین کار را انجام دهید.

شما تنها نیستید

گاهی ممکن است احساس تنهایی کنید و تصور کنید با بیش‌فعالی فرزند خود تنها هستید، ولی مطمئن باشید این‌طور نیست. بیش‌فعالی شایع‌ترین و قابلِ‌درمان‌ترین اختلال روان‌پزشکی کودکان در کانادا است. اگر چه آمار تا حدودی متفاوت است، اما مطالعهٔ بهداشت کودکان در انتاریو گزارش کرده است که ۶٫۱درصد از کودکان ۴ تا ۱۶ سال مبتلا به بیش‌فعالی‌اند. به‌همین ترتیب، نظرسنجی بهداشت روان کودکان کبک شیوع ۵٫۴ درصد در کودکان ۶ تا ۱۴ ساله را گزارش کرده است. کانادا گروه‌های حمایتی فراوانی برای بیش‌فعالی در سراسر کشور دارد. این حمایت‌ها مختص والدین و فرزندان آن‌هاست. با این متخصصان در شعبه‌های محل زندگی خود یا با انجمن بهداشت روان کانادا در تماس باشید. سعی کنید در مورد بیش‌فعالی اطلاعات کاملی داشته باشید و بدانید بیش‌فعالی در هر کودک متفاوت است. لذا بیاموزید که این اختلال چگونه بر کودک شما تأثیر می‌گذارد. 

به فرزند خودم چه بگویم؟

بعضی اوقات والدین نمی‌دانند که کودک باید چه میزان دربارهٔ بیش‌فعالی خود بداند. با او صادق باشید و توضیح دهید که بیش‌فعالی تقصیر او نیست و شما فکر نمی‌کنید او بچهٔ بدی است. به او بگویید روش‌هایی هست که او با آموختن آن‌ها مشکلاتش برطرف خواهد شد. او باید بداند که بدون تمرین و آموزش، مهارت‌های توجه و کنترل رفتار به‌طور طبیعی حاصل نمی‌شوند.

البته کودک خود را در اطلاعات زیاد غرق نکنید. فقط در حدی که راضی شود به او اطلاعات بدهید. هر چه بزرگ‌تر می‌شود، فهم بیشتری در مورد ویژگی‌های این اختلال دریافت خواهد کرد. 

از متخصصان کمک بگیرید 

با متخصصان فرزند خود در تماس مکرر باشید تا از پیشرفت‌های جدید در زمینهٔ بیش‌فعالی آگاه باشید. افراد بیش‌فعالی که تحت درمان نوروفیدبک قرار گرفته بودند، تمرکز بیشتر از خود نشان دادند. همچنین علایم تکانشگر آنان به‌طور معناداری کمتر شد به‌طوری که دوز کمتری از داروها را نیاز داشتند. فرزندتان و شما لایق بهترین‌هایید. 

نوشته چگونه به کودک بیش‌فعال خود کمک کنید اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که به‌طور متوسط ​​از هر ۶۸ کودک، ۱ کودک (به‌طور خاص، از هر ۴۲ پسر، ۱ پسر و از هر ۱۸۹ دختر، ۱ دختر) دارای اختلال طیف اوتیسم (ASD) می‌شوند. 

کودکان مبتلا به طیف اوتیسم در تعاملات اجتماعی، ارتباطات کلامی و غیرکلامی و رفتار دچار مشکلاتی هستند. به‌نظر می‌رسد که آن‌ها به‌دلیل عدم توانایی در احساس همدلی یا مشکل در تفسیر عواطف دیگران، یا درک مقاصد دیگر اشخاص دچار مشکل می‌شوند. 

بعضی از این کودکان همچنین ممکن است به صداها، بوها و احساسات لمسی حساسیت فوق‌العاده‌ای داشته باشند. (به‌عنوان مثال، پسر کوچکی نمی‌تواند احساس جوراب روی پاهایش را تحمل کند.) کودکان مبتلا به طیف اوتیسم ممکن است رفتارهای خاص یا وسواسی نیز از خود بروز دهند. 

پژوهش‌های متعددی موفقیت‌آمیز بودن نوروفیدبک در کودکان اوتیستیک را به اثبات رسانده است. این تحقیقات نشان داده است که نوروفیدبک در بهبود تمرکز و توجه، کاهش مشکلات خواب، عملکرد بهتر در رفتارهای اجتماعی و تحصیلی تأثیرگذار بوده و همچنین موجب کاهش اضطراب و رفتارهای تکانشگری (impulsivity) و افزایش ارتباط چشمی در این کودکان شده است. 

نوروفیدبک از طریق تکنیکی غیرتهاجمی و بدون درد، یک «نقشهٔ مغز» ایجاد می‌کند. این نقشه می‌تواند مشخص کند که مغز در چه بخش‌هایی دچار مشکل پردازش اطلاعات است. در جلسات بعدی درمانی که متناسب با نیازهای خاص فرد برنامه‌ریزی می‌شوند، متخصصان نوروفیدبک می‌توانند به کودک در ایجاد تغییرات یا بهبود پردازش مغزی کمک کنند. این تغییرات طولانی‌مدت و بدون هیچ‌گونه عوارض جانبی منفی هستند. 

نوروفیدبک چه علایمی را در طیف اوتیسم بهبود بخشیده است؟ 

دیگر تحقیقات بر روی درمان نوروفیدبک و طیف اوتیسم نشان داده است که نتایج اثربخشی بر روی بهبود تکانشگری و بهبود خواندن، عملکرد نوشتاری و محاسبات دیده شده است. در پژوهش‌ها، از افزایش متوسط ۹ امتیازی در ضریب آزمون‌های هوشی گزارش شده است. 

لیستی از علایم طیف اوتیسم که ممکن است توسط نوروفیدبک کاهش یابد، بدین شرح است: 

رفتار خودتحریکی (Stimming): غالباً محرک‌های حسی (نور، صدا، بو و…) موجب ناراحتی افراد مبتلا به اوتیسم می‌شود. کودکان اوتیستیک برای کنترل محرک‌های حسی، رفتارهای جبرانی انجام می‌دهند. به‌عنوان مثال، به‌طور مکرر بدن خود را حرکت می‌دهند یا صدا درمی‌آورند. این رفتار تکراری گاهی برای ساعت‌ها ادامه می‌یابد. در فرایند درمانی نوروفیدبک، این محرک‌ها و ادراکات حسی طاقت‌فرسا کاهش می‌یابد و کودکان رفتارهای خودتحریکی و تکرارشوندهٔ کمتری از خود نشان می‌دهند و گاهی حتی این رفتارهای خودتحریکی ناپدید می‌شوند. 

طغیان‌ها یا انفجارهای عاطفی: تکنیک درمانی نوروفیدبک احساسات و عواطف را در درون مغز بهبود می‌بخشد. به‌عبارت دیگر انفجارهای عاطفی اغلب به‌دلیل احساس خستگی زیاد است، زیرا مغز نمی‌داند چگونه با اطلاعاتی که به او ارائه می‌شود، کنار بیاید. وقتی مغز با آرامش بیشتری عمل می‌کند، فرد دیگر احساس نمی‌کند مجبور است تابع هیجانات خود باشد. 

مشکلات گفتاری: نوروفیدبک پردازش مغز را تقویت می‌کند، از جمله مناطقی در مغز را که مسئول دریافت اطلاعات حسی و ایجاد پاسخ مناسب‌اند. بنابراین، جلسات نوروفیدبک می‌تواند توانایی شخص در برقرای ارتباط و گفت‌وگو، پردازش اطلاعات و سپس پاسخ مناسب را بهبود بخشد.

رفتار تشریفاتی و آیینی: رفتار تشریفاتی اغلب برای مقابله با اضطراب یا محرک‌های بیرونی انجام می‌شود و به کودک اوتیستیک احساس کنترل می‌دهد. نوروفیدبک مغز را آموزش می‌دهد تا با سهولت بیشتری با اضطراب و محرک‌های بیرونی کنار بیاید، بنابراین رفتارهای تشریفاتی را به‌میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد یا از بین می‌برد.

عدم تحمل تغییر: نوروفیدبک مغز را برای پردازش مناسب و آرامِ اطلاعات تربیت می‌کند، بنابراین کودک اوتیستیک هنگام مواجهه با اطلاعات جدید، قادر به کنار آمدن با تغییر ناگهانی است و احساس فشار روانی کمتری دارد. 

بیش‌فعالی: نوروفیدبک به مغز یاد می‌دهد که با آرامش بیشتری کار کند و به‌طور مناسب‌تری با اضطراب کنار بیاید و در نتیجه علایم بیش‌فعالی را کاهش می‌دهد.

تکانشگری: مغز از طریق نوروفیدبک می‌آموزد که به روشی سالم و پایدارتر با اضطراب کنار بیاید، نتیجهٔ این فرایند، کاهش یا از بین رفتن رفتار تکانشگری خواهد بود. 

عدم توانایی در پیروی از دستورالعمل‌ها: فرد اوتیستیک اغلب در پیروی از دستورالعمل‌ها مشکل دارد. جلسات نوروفیدبک مغز را قادر می‌سازد تا عملکرد مؤثرتر و آرام‌تری داشته باشد و به بیمار اجازه می‌دهد تا پردازش اطلاعات مغزی خود را بهبود ببخشد، لذا توانایی او در دنبال کردن دستورالعمل‌ها بهبود خواهد یافت. 

اضطراب: بسیاری از علایم اختلال طیف اوتیسم، ریشه در اضطراب دارد. اگر مغز مملو از تنش و اضطراب باشد، پردازش اطلاعات مغز می‌تواند طاقت‌فرسا باشد و واکنش‌های احساسی و عاطفی شدید ایجاد کند. هنگامی که مغز از طریق نوروفیدبک یاد گرفت که خود را آرام کند، می‌تواند اضطراب را کاهش دهد یا برطرف کند. 

مسائل مربوط به مهارت‌های اجتماعی: وقتی مغز در بهترین حالت خود کار می‌کند، با اضطراب بسیار کمتر و پردازش بهتر، تعامل اجتماعی آسان می‌شود. والدین کودکان اوتیستیکی که تحت درمان نوروفیدبک قرار گرفته‌اند، بهبود قابل توجهی در تعامل اجتماعی کودکانشان را گزارش کرده‌اند.

چند جلسه لازم است؟

تعداد جلسات نوروفیدبک بسیار متفاوت است و به شکایات خاص فرد بستگی دارد. برخی ممکن است پس از ۱۵ جلسه بهبود قابل توجهی نشان دهند. دیگران ممکن است ۴۰ جلسه یا بیشتر نیاز داشته باشند.

چند مورد مطالعاتی

در اینجا داستان زندگی واقعی دو فرد مبتلا به اوتیسم که تحت درمان با نوروفیدبک قرار گرفته‌اند، به اختصار شرح داده می‌شود (داستان‌ها با اخذ مجوز از مرکز توسعه عصبی است).

مورد بالینی «سالی» 

«سالی دختر باهوشی بود، اما او برای درک دنیای اجتماعی و حفظ آرامش و کنترل خود دچار مشکل بود. او كاملاً از بازی با بچه‌های همسن‌وسال خود پرهیز می‌كرد. رفتار سالی خشک و رئیس‌گونه بود. پس از ده هفته و چند جلسه آموزش نوروفیدبک، سالی پیشرفت‌های چشمگیری در عملکرد اجتماعی خود نشان داد… سالی توانست برای اولین بار در زندگی خود، از بازی با همسالانش لذت ببرد و در مدرسه و خانه بسیار آرام‌تر، انعطاف‌پذیرتر و شادتر باشد.»

مورد بالینی «سام» 

«پدر سام به‌دنبال روش جدیدی برای درمان اختلال طیف اوتیسم به پیش ما آمد. سام دانشجوی دانشکده بود و گرچه در دوران دبیرستان سازگارانه رفتار کرده بود، اما نتوانسته بود از عهدهٔ پیچیدگی‌های زندگی در دانشگاه برآید. او کاملاً منزوی و بسیار افسرده شد بود و در آخر، مجبور به ترک تحصیل شده بود. 

سام پاسخ خوبی به نوروفیدبک داد. طی ده هفته، پس از چند جلسه نوروفیدبک، عملکرد اجتماعی او به‌طرز چشمگیری بهبود یافت… پدرش به‌شوخی گفت سام شبیه حیوانی ترسناک، پرانرژی و خارج‌ازکنترل شده بود، اما بعد از آموزش نوروفیدبک برای اولین بار در زندگی، سام اجتماعی شد! سه سال بعد، سام با داشتن چندین دوست صمیمی و زندگی اجتماعی فعال، از نظر اجتماعی بسیار خوب عمل می‌کرد.»

نوروفیدبک

نوروفیدبک مفهوم جدیدی نیست و عمری بیش از ۵۰ سال دارد. این تکنیک آموزشی تاریخچه‌ای پژوهشی و آزمایشی با نتایج اثربخش دارد و درمانی پایدار با نتایج مثبت و مفید برای افراد مبتلا به اوتیسم شناسایی شده است. 

نوشته نوروفیدبک: درمانی امیدوارکننده برای اوتیسم اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

چگونه ما این کار را انجام می‌دهیم؟ شما در حال رانندگی به‌سمت محل کار خودتان هستید و قبلاً این مسیر را هزار بار رانندگی کرده‌اید. وقتی به محل کار خود می‌رسید، دیگر هیچ حافظه‌ای یا خاطره‌ای از رانندگی‌ای که کرده‌اید، ندارید. مثل اینکه مغز شما روی سیستم خلبان اتوماتیک بوده است. آیا شما به‌ خاطر می‌آورید که هنگام رانندگی به چه فکر می‌کردید؟

مثلاً به دیدار غافلگیرانه‌ای که از یک دوست قدیمی داشته‌اید، یا شام خوشمزه‌ای که شب قبل خورده‌اید، یا چیزهای بی‌شمار دیگر. با این‌حال، احتمالاً به‌ خاطر ندارید که هنگام عبور از مسیرهای همیشگی به‌سمت دفتر، چند بار در تابلوهای توقف ایستاده‌اید و یا مکان‌های دیدنی آشنایی را دیده‌اید. روز بعد، شما دوباره در همان مسیر رانندگی می‌کنید – فقط این‌بار تیم کارگران جاده و تابلویی را می‌بینید که می‌گوید: «انحراف». سپس شروع به دقت و توجه می‌کنید تا از مسیر جدیدی به محل کارتان برسید.

این مسیر انحرافی جدید را باید برای چندین هفته طی کنید، زیرا مسیر و جادهٔ همیشگی شما برای چندین هفته تحت تعمیر است. بعد از چند هفته، این مسیر جدید به همان اندازهٔ مسیر قبلی آشنا می‌شود و به‌زودی هنگام رانندگی به‌سمت محل کار، مغز شما دوباره روی سیستم خلبان اتوماتیک قرار می‌گیرد.

واقعاً چه رخ داده است؟

مغز شما شگفت‌انگیزاست. ما مغز عجیبی داریم. مغز ما از میلیاردها سلول به نام نورون تشکیل شده است که برای برقراری ارتباط با یکدیگر از یک سیستم الکتروشیمیایی استفاده می‌کند. این جریان الکتریسیته با الگوهایی به نام امواج مغزی در مغز حرکت می‌کند. هر موج مغزی با سرعت یا فرکانس خاصی حرکت می‌کند. برخی از امواج مغزی به آرامی حرکت می‌کنند و انواع دیگر حرکت‌های بسیار سریع دارند. همهٔ انسان‌ها امواج مغزی یکسانی دارند، اما الگوی این امواج از فردی به فرد دیگر متفاوت است. برخی از این الگوهای امواج مغزی با شرایط خاصی در ارتباط‌ند.

به‌عنوان مثال، افراد مبتلا به بیش‌فعالی غالباً در بخش جلوی مغزشان امواج بسیار آهسته دارند و امواج مغزی این افراد به‌اندازهٔ کافی سرعت ندارد. این امر باعث می‌شود تمرکز آن‌ها سخت شود. اما تصور نکنید افراد مبتلا به بیش‌فعالی تا آخر عمر محکوم به رنج‌اند. مغز ما این توانایی را دارد که این الگو و عملکرد را تغییر دهد – و شما توانایی ایجاد این تغییر را دارید. خاطرتان است در مثال بالا زمانی که مغز شما مجبور بود راه جدید را پیدا کند تا شما را به محل کارتان برساند. مغز شما این توانایی را دارد که با ایجاد مسیرهای جدید ارتباطی در بین نورون‌ها، مسیر جدید را فرا گیرد و آن‌قدر مغز شما به مسیر جدید عادت کرد که بعد از چند هفته رانندگی، دیگر مجبور نبودید که آگاهانه به چگونگی رسیدن به محل کار فکر کنید. (اما به هر حال هنگام رانندگی محتاط و هوشیار باشید!)

چگونه ما این‌همه در مورد مغز می‌دانیم؟

نقشه‌برداریِ مغز 

هزاران سال است که انسان‌ها دربارهٔ مغز و نحوهٔ عملکرد آن کنجکاوند. طی چندین قرن برخی مطالعات و آزمایش‌های ناگوار و خطرناک بر روی مغز انجام شده است، اما بالاخره در دههٔ ۱۸۸۰ دانشمندان تکنیک‌های غیرتهاجمی‌ای را پیدا کردند که در حال توسعه و پیشرفت‌اند. اکنون ما روش‌هایی داریم که از طریق آن‌ها می‌توان سیگنال‌های الکتریکی مغز را «نقشه‌برداری» و مناطقی را که به‌خوبی کار نمی‌کنند، شناسایی کرد. همین‌طور دانشمندان راه‌های شگفت‌انگیزی را برای اصلاح این نقایص و کمک به مردم در زندگی راحت‌تر کشف کرده‌اند.

مغز خود را آموزش دهید 

operant conditioning به فرایند ایجاد یک راه مغزی با یک الگوی کارکردی سالم گفته می‌شود. این‌ها کلمات بزرگی‌اند که معنای ساده‌ای دارند. به این فکر کنید: شما می‌خواهید سگتان یاد بگیرید که بنشیند. هر بار که او به فرمان عمل می‌کند، شما به او غذای خوبی (پاداش) می‌دهید. او سرانجام می‌فهمد که هر زمان که به دستور شما می‌نشیند، پاداش می‌گیرد، بنابراین بسیار مطیعِ دستور «بنشین» شما می‌شود. شما می‌توانید مغز خود را به‌همین روش و از طریق نوروفیدبک آموزش دهید.

نوروفیدبک

نوروفیدبک با همان اصل آموزش سگ شما کار می‌کند. ابتدا لازم است یک جلسه نقشه‌برداری مغزی داشته باشید. حس‌گرهایی روی پوست سر شما قرار می‌گیرند تا الگوی امواج مغزی شما را اندازه‌گیری و مشخص کنند که کدام مناطق از مغز به‌خوبی کار نمی‌کنند.

بعد از اینکه مغز شما نقشه‌برداری شد، درمان نوروفیدبک شروع می‌شود. یک متخصص آموزش‌دیده حس‌گرها را روی پوست سر شما قرار می‌دهد. این حس‌گرها به کامپیوتری متصل خواهد شد، بنابراین در واقع شما می‌توانید الگوهای امواج مغزی خود را مشاهده کنید. سپس متخصص به شما کمک خواهد کرد که با انجام یک سری تمرینات، تغییراتی در امواج مغزی خود به‌وجود بیاورید. 

در زمان انجام نوروفیدبک، شما در صفحهٔ کامپیوتر یک سری فیدبک‌های تصویری دریافت کرده و پاداش خواهید گرفت – این شبیه مثال مربوط به رفتارهای سگ نیست – بلکه همانند حل مسئله در بازی پازل یا بازی‌های انیمیشن و گرافیکی، مغز شما پاداش خواهد گرفت. مغز شما رفتار مورد نظر را تمرین می‌کند و در نهایت توانایی حفظ آن رفتار را به‌خودی خود ایجاد می‌کند. به‌عبارت دیگر، شما با استفاده از نوروفیدبک، در واقع با آموزش راه‌های جدید و بهتر، عملکرد مغز خود را تغییر می‌دهید.

چه شرایطی و مشکلاتی را این روش درمان می‌کند؟

لازم است بدانید که نوروفیدبک درمان محسوب نمی‌شود، بلکه روشی سالم برای مدیریت و کنترل عملکرد مغز است.

در زیر لیستی از برخی شرایطی که برای درمان (مدیریت یا کنترل عملکرد مغز) آن‌ها از نوروفیدبک استفاده می‌شود، آورده شده است:

• بی‌خوابی
• بیش‌فعالی ADHD
• افسردگی
• اوتیسم
• اضطراب
• اختلال استرس پس از سانحه یا PTSD
• شرایط خاص تشنج
• اعتیاد
• سردرد

نوروفیدبک برای چه کسانی مناسب است؟

تیم‌های مختلف ورزشی حرفه‌ای برای تقویت عملکرد خود از نوروفیدبک استفاده می‌کنند. از جمله تیم اسکی المپیک ایالات متحده، کری والش جنینگز، بازیکن والیبال ساحلی المپیک و اعضای تیم فوتبال ایتالیا. تیم اسکیت سرعت پیست کوتاه کانادا از نوروفیدبک برای دستیابی به پنج مدال از جمله دو طلا در بازی‌های المپیک زمستانی ونکوور ۲۰۱۰ استفاده نمود. آلن پاپ، دانشمندی در ناسا (ادارهٔ ملی هوانوردی و فضایی آمریکا)، کشف کرد که نوروفیدبک می‌تواند توجه و تعامل فضانوردان را نسبت به وظایفشان بهبود بخشد، زیرا همان‌طور که می‌دانید انجام وظایف توسط آن‌ها به تمرکز بسیار زیاد نیاز دارد.

همهٔ چیزهای خوبی که وجود دارد!

نوروفیدبک هیچ عارضهٔ جانبی ندارد. بعضی اوقات فرد به‌دلیل انرژی‌ای که برای تمرکز در حین آموزش صرف کرده، پس از جلسهٔ نوروفیدبک احساس خستگی می‌کند. به‌طور کلی، نوروفیدبک روشی عالی و طولانی‌مدت برای آموزش مجدد مغز شما برای عملکرد مؤثر است. اگر شما یا کسی که دوستش دارید، می‌خواهید یک روش درمانی غیرتهاجمی یا یک روش درمانی فعلی را تقویت کنید، با مرکز ایلومایند در تماس باشید و بعد از یک ارزیابی درمانی، سفر خود را در این مسیر آغاز کنید.

نوشته چگونه نوروفیدبک قادر است کارکردهای مغز شما را افزایش دهد اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

شرایط سهیلا چیزی فراتر از دلسردی بود. او یک‌سال پیش به اختلال افسردگی اساسی مبتلا شده بود. پزشک وی داروهای ضدِافسردگی تجویز کرد، اما هیچ‌یک از آن‌ها مؤثر نبودند. علاوه بر این، برخی از آن‌ها عوارض جانبی وحشتناکی داشتند. او ناامید و در آستانهٔ تسلیم شدن بود و فکر می‌کرد این زندگی دیگر ارزشی ندارد. تا اینکه سهیلا در مورد نوروفیدبک و تأثیر مثبت آن بر افسردگی مطالعه کرد و تصمیم گرفت یک‌بار این شیوه را امتحان کند. نتیجهٔ نوروفیدبک حیرت‌انگیز بود. 

سازمان بهداشت جهانی افسردگی را «عامل اصلی معلولیت در سراسر جهان» با قریب به ۳۰۰ میلیون نفر مبتلا در سراسر جهان، برشمرده است. درمان‌های مختلفی برای اختلال افسردگی وجود دارد، اما پژوهش‌ها نشان داده است که حداکثر یک‌سوم از صد میلیون نفر مبتلا به افسردگی رضایت درمانی را حتی با تجویز دارو گزارش کرده‌اند و این بدین خاطر است که برخی از انواع افسردگی نسبت به درمان مقاوم‌اند و لذا برای این‌گونه افرادِ مقاوم به درمان، گزینه‌های محدود درمانی باقی می‌ماند.

یکی از گزینه‌های درمانی مؤثر باقیمانده نوروفیدبک است. چندین دهه مطالعه و تحقیق در مورد تأثیرات نوروفیدبک بر روی افسردگی‌های مقاوم انجام شده است و همان‌طور که سهیلا کشف کرد، نتایج بر روی «افسردگی مقاوم به درمان» (TRD) حیرت‌انگیز و امیدبخش بوده است. 

عملکرد مغز شما چگونه است

قسمت‌های مختلف مغز شما مسئول عملکردهای مختلف‌اند. توجه داشته باشید که واکنش‌های عاطفی در لوب پیشانی مغز قراردارند و مغز از دو نیمکرهٔ چپ و راست تشکیل شده است.

امواج مغزی 

مغز شما ارگانی بسیار پیچیده است که از میلیاردها سلول عصبی تشکیل شده و میلیاردها اتصال دارد. ارتباط بین نورون‌ها ریشهٔ تمام افکار، رفتارها و احساسات شما است. پیام‌ها بین سلول‌های عصبی در کسری از ثانیه توسط تکانه‌های الکتریکی پخش می‌شوند. امواج مغزی توسط پالس‌های الکتریکی هماهنگ‌ و توده‌های سلول‌های عصبی در ارتباط با یکدیگر تولید می‌شوند. امواج مغزی با سرعت یا فرکانس‌های مختلفی در مغز حرکت می‌کنند.

این امواج و ارتباطات مغزی چه ارتباطی با افسردگی دارند؟

همان‌گونه که مطرح شد، امواج مغزی مختلف با حالات مختلف روحی مرتبط است. دانشمندان می‌توانند با قرار دادن حسگرها یا الکترودها روی پوست سر و اتصال آن‌ها به رایانه، امواج مغزی شما را ببینند؛ به این صورت که فعالیت الکتریکی در قسمت‌های مختلف مغز شما روی صفحه نشان داده می‌شود. وقتی ناحیهٔ پیشانی سمت چپ مغز شما بیشتر از ناحیه پیشانی راست فعال باشد، روحیهٔ شما شادتر می‌شود. وقتی ناحیهٔ پیشانی سمت راست بیشتر از چپ فعال باشد، روحیه شما بسیار بدتر می‌شود و در اینجا است که نوروفیدبک نقش خود را ایفا می‌کند. 

تمرینی ورزشی برای مغز شما

وقتی می‌خواهید از نظر جسمی متناسب باشید، قسمت‌های مختلف بدن خود را تمرین می‌دهید و طبیعتاً نتایج مثبت تا پس از اولین تمرین ورزشی قابل مشاهده نیست. شما برای اندامی بهتر باید تلاش مستمر داشته باشید و زمان صرف آن کنید. نوروفیدبک راهی است که به شما کمک می‌کند تا مغز خود را از طریق تمرینات مغزی تنظیم کنید. روند کار ساده، بدون درد و غیرتهاجمی است. این شیوه فقط نوعی یادگیری است! شما یاد می‌گیرید که از طریق بازخورد و تمرین، فعالیت امواج مغزی خود را تغییر دهید.

روش کار

روش کار به این صورت است که متخصص آموزش‌دیده‌ای الکترودها را به پوست سر شما متصل می‌کند. این فرآیند بدون انتقال جریان الکتریکی به سر انجام می‌گیرد؛ الکترودها به‌سادگی فعالیت الکتریکی مغز شما را اندازه‌گیری می‌کنند و به شما بازخوردی می‌دهند که می‌توانید روی صفحهٔ رایانه مشاهده کنید. شما تمرینات ذهنی مختلفی را پشت سر خواهید گذاشت و صفحهٔ مانیتور به شما اطلاعات فوری را دربارهٔ هرگونه تغییری که در فعالیت الکتریکی مغز خود ایجاد کرده‌اید، می‌دهد. وقتی به هدفی که متخصص برای شما تعیین کرده است رسیدید، نشانهٔ آن را دریافت خواهید کرد.

نوروفیدبک به شما امکان می‌دهد «شبکهٔ خُلقی» را در مغز خود تغییر دهید. مطالعات نشان می‌دهد که در ارتباط با افسردگی، نوروفیدبک باعث ایجاد الگوهای تفکر مثبت‌تر و کاهش روش‌های منفی تفکر مرتبط با افسردگی می‌شود.

همان‌طور که شکل‌دهی مجدد بدن شما در تمرینات ورزشی به بیش از چند جلسه در سالن بدنسازی نیازمند است، تغییر و شکل دادن مغز شما نیز جلسات متعددی را لازم دارد و این فقط به مغز هر فرد بستگی دارد.

داستان‌هایی از زندگی واقعی بیماران

شرح موارد زیر دربارهٔ جان و مری از مرکز رشد عصبی در پروویدنس، رود آیلند، ایالات متحده آمده است. 

مورد اول: جان

«جان سابقه‌ای طولانی‌مدت در مشکلات خلق‌وخوی داشت و مانند اکثر افراد مبتلا به افسردگی از اضطراب نیز رنج می‌برد. او قبلاً چندین بار در دوره‌های روان‌درمانی شرکت کرده بود و هنگام شروع نوروفیدبک، سه نوع دارو مصرف می‌کرد. ما از طریق پیش‌آزمون، میزان افسردگی و اضطراب او را با استفاده از پرسشنامه‌های افسردگی و اضطراب بک (BDI) و آزمون‌های روان‌شناختی اندازه‌گیری کردیم. نتایج او افسردگی متوسط ​​و سطح خفیف اضطراب، حتی با وجود استفاده از سه نوع دارو در طول سالیان را نشان می‌داد. پس از چندین جلسه نوروفیدبک، آزمون‌های روان‌شناختی یادشده مجدداً بر روی او تکرار شد (لازم به یاد آوری است که در این زمان او هر سه نوع دارو را قطع کرده بود). نتایج پرسشنامه‌ها بهبود بسیار چشمگیری در خلق‌وخو و اضطراب او را نشان می‌داد. بعد از دورهٔ کوتاه نوروفیدبک، علائم افسردگی و اضطراب کاهش چشمگیری را نشان می‌داد و جان پس از تکمیل دوره بدون هیچ‌گونه علائم و عود مجدد بیماری، به کار و زندگی خود بازگشت.» 

مورد دوم: مری 

«مری زنی پنجاه و پنج ساله با افسردگی شدید و وسواس فکری عملی بود. وی سال‌ها با دارو و درمان‌های شناختی-رفتاری، تحت درمان بود. در حقیقت، نظارت بر درمان وی توسط یکی از متخصصان برجستهٔ OCD (اختلال وسواس) در جهان صورت گرفته بود. اما طی سال‌ها سود بسیار کمی از این رژیم درمانی حاصل شده بود. او بسیار ناامید بود. ما از پرسشنامهٔ افسردگی بک (BDI) و استانداردی بین‌المللی برای اندازه‌گیری شدت افسردگی استفاده کردیم. او چندین جلسه نوروفیدبک دریافت کرد و بعد از آن مجدداً آزمون‌های روان‌شناختی برای سنجش اثربخشی تکرار شد. حال‌وهوای مری پس از طی تعدادی جلسات نوروفیدبک به‌طور قابل توجهی تغییر کرده و بهبود یافته بود. نمرات او در BDI از نمرهٔ ۳۸ به نمرهٔ فقط ۱ کاهش یافت و علائم OCD او نیز کاهش یافته بود. 

اکنون پنج سال گذشته است. مری ماهانه چند بار تمرین نوروفیدبک را انجام می‌دهد. این مقدار کم آموزش، او را با خلق‌وخوی مثبت و با اضطراب بسیار کمی مواجه کرده است.»

 نتیجه

دلایل پژوهشی و علمی با سابقهٔ طولانی ثابت کرده است که نوروفیدبک برای کاهش افسردگی اساسی، استرس و اختلال وسواس – حتی افسردگی مقاوم در برابر سایر روش های درمانی – اثربخش‌تر است.

نوشته نوروفیدبک به‌عنوان شیوهٔ درمانی مؤثر برای اختلال افسردگی اساسی، استرس و اختلال وسواس اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.