فصل آغاز مدارس و پایان تابستان و مسافرت و دغدغهٔ والدین برای پرکردن اوقات فراغت کودکان و نوجوانان دوباره شروع شده است. یکی از گزینه‌هایی که بسیاری از خانواده‌ها به آن فکر می‌کنند نام‌نویسی فرزندانشان در کلاس‌های ورزش رزمی است. البته نه به‌این دلیل که بچه‌هایشان را تشویق به درگیرشدن با همسالانشان یا افراد دیگر بکنند، بلکه تمایل دارند از تأثیرات این ورزش‌ها بر جوانبی از زندگی آن‌ها مانند نظم و انضباط، احترام به پیش‌کسوتان، تعهد به ممارست و تداوم برای پیشرفت و مواردی از این دست بهره ببرند. 

هدف شما از ثبت‌نام فرزندتان در کلاس ورزش‌های رزمی هر چه باشد، معرفی کوتاهی در مورد رشته‌های شناخته‌شده‌تر و پرطرفدارتر می‌شود که امیدوارم مورد استفاده‌تان قرار بگیرد. 

کاراته

اگر دنبال نظم، احترام و دیسیپلین هستید، این رشتهٔ انتخابی عالی است. هنرجویان این رشته، هم ضربات مختلف دست را یاد می‌گیرند و هم انواع ضربات پا را، هم امکان مبارزه وجود دارد و هم رقابت در فرم یا کاتا که در واقع انجام تکنیک‌ها با یک ترتیب مشخص است. انواع ایستادن‌ها و بلوکه‌کردن‌های مختلف با دست برای شما تازگی خواهد داشت.

در نظر داشته باشید که سبک‌های مختلف کاراته اگر چه در تکنیک‌ها یکسان‌اند، ولی در مبارزه و مسابقات تفاوت‌های اساسی دارند. آنچه در ایران با نام کاراتهٔ کنترلی شناخته می‌شد، شامل نحوهٔ مبارزهٔ بسیاری از سبک‌های کاراته است که در مسابقات فقط با ضربهٔ کنترل‌شده به حریف امتیاز حاصل می‌شود. مسابقات فدراسیون جهانی کاراته همه با این قوانین برگزار می‌شود.

اما برخی سبک‌ها در مبارزه به‌شکل تماس کامل و با هدف شکست حریف با ضربات پرقدرت عمل می‌کنند. نمونهٔ این سبک‌ها کیوکوشین است که در ایران هم هنرجویان بی‌شماری داشت.

جودو

جودو اولین رشتهٔ رزمی المپیکی‌ست که بیش از شش دهه هنوز در المپیک حاضر است. به‌عنوان هنرجوی سابق این رشته در کانادا، کاملاً تفاوت ساختاری آن را با رشته‌های دیگر لمس کرده‌ام. یکی از تفاوت‌های اصلی، داشتن بیمه برای هنرجویان بود آن هم با مبلغ اندک. اگر به‌دنبال پرداختن به رشته‌ای رزمی با هزینهٔ نسبی پایین هستید، شاید این بهترین رشته است. بسیاری از باشگاه‌ها به‌صورت غیرانتفاعی کار می‌کنند و شاید همین امر این رشته را برای بسیاری در دسترس قرار می‌دهد.

همچنین فنون گلاویزی که با ظرافت و بر پایهٔ علم فیزیک و بیومکانیک طراحی شده‌اند که تحسین شما را بر می‌انگیزد.

تکواندو

دومین رشتهٔ المپیکی که بی‌تردید از زمان حضور رسمی در المپیک به محبوبیت آن افزوده شد،‌ تکواندوست. بخش بزرگی از گفته‌ها در مورد ایستادن‌های مختلف و فرم در مورد این رشته هم صدق می‌کند.

مسابقات تکواندو در المپیک با استفاده از ضربات پا انجام می‌شود، ولی جالب است بدانید نوع دیگری از تکواندو هم وجود دارد که اتفاقاً مقر سازمان جهانی آن در کاناداست، که به‌نام تکواندو ITF شناخته می‌شود. مسابقات این رشته با ضربات دست هم همراه است.

تکواندو هم مانند کاراته جذابیت بسیاری بین کودکان و نوجوانان دارد و انضباط و احترام از اصول پایهٔ آن است. 

جوجیتسوی برزیلی

این رشته‌ای‌ست که تا سی سال پیش کمتر کسی حتی اسم آن را شنیده بود، ولی حالا بی‌شک یکی از رشته‌های شناخته‌شده است. برخی دیگر حتی واژهٔ برزیلی را هم از آن حذف کرده‌اند، هرچند بین جوجیتسوی برزیلی و ژاپنی تفاوت‌های بسیاری هست.

برخلاف جودو، یک فدراسیون جهانی واحد در این رشته وجود ندارد. سنگ بنای این رشته فنون خاک جودو است و تأکید این رشته بیشتر به کشاندن حریف به زمین و قفل مفصل یا خفه‌کردن اوست.

این رشته یا با یونیفرم یا بدون آن انجام می‌شود که طرفداران هر کدام فلسفهٔ خود را دارند. مسابقات این رشته هم با قوانین متفاوت از یکدیگر برگزار می‌شوند.

اگر علاقه‌ای به احترام‌ها و اصول سنتی رشته‌‌های سنتی ندارید، خیالتان راحت؛ در این رشته خبری از آن‌ها نیست.

کیک‌بوکسینگ و موی تای

این دو رشته را در یک دسته گذاشتم به‌دلایل مختلف؛ برخی باشگاه‌ها به اسم موی تای در واقع کیک‌بوکسینگ آموزش می‌دهند.

آنچه در واقع شیوه‌ای از مبارزه بود، بعدها با فراگیری و محبوبیت این رشته به صورت رشته‌ای رزمی تدریس شد. این رشته هم دارای یک فدراسیون متشکل نیست و سازمان‌های مختلف بین‌المللی هرکدام مسابقات خود را برگزار می‌کنند. 

به‌تدریج کمربند و درجه وارد سیستم آموزشی شده و بسیاری از باشگاه‌ها حتی فرم و کاتا‌های خود را هم ابداع کرده‌اند.

شیوه‌های مختلفی برای مبارزه در مسابقات وجود دارد که هم برخورد سبک و هم برخورد سنگین را ممکن می‌کند. در برخی قوانین هم ضربه به پا ممنوع است.

تفاوت‌های اساسی موی تای و کیک‌بوکسینگ این است که در موی تای ضربات آرنج و زانو زده می‌شود و می‌توانید حریفتان را با دست نگه دارید و ضربه بزنید.

هنرهای رزمی ترکیبی (Mixed Martial Arts)

همان است که در مسابقات UFC شاید دیده باشید. در واقع ترکیبی از هنرهای رزمی مختلف که هم گلاویزی دارد و هم ضربه‌زدن.

البته مبارزات خونین در قفس، ذهنتان را خیلی درگیر نکند. هیچ اجباری برای مبارزه در هیچ‌کدام رشته‌های رزمی حداقل تا جایی که من می‌دانم وجود ندارد. اغلب هنرجویان علاقه ای به مبارزه حتی در سطح آماتور هم ندارند و صاحبان باشگاه این را خیلی خوب می‌دانند که هدف اصلی اکثر هنرجویان تحرک و سلامتی است.

از طرفی اجبار به مبارزه و آسیب‌دیدگی هنرجویان می‌تواند مسئولیت حقوقی ایجاد کند که هیچ‌کس خواستار آن نیست.

سؤال قدیمی و همیشگی این است که کدام‌یک از این رشته‌ها بهتر است. چون پاسخِ «بستگی دارد» را دوست ندارم سعی می‌کنم پاسخی کلی بدهم. اگر اولویت شما یک محیط منظم و تأکید بر احترام و در صورت علاقه‌مندی و استعداد فرزندتان راهیابی به مسابقات المپیک یا مسابقات معتبر جهانی دیگر است کاراته، جودو و تکواندو گزینه‌های مناسبی‌اند. اگر اولویت شما تمرکز بیشتر بر دفاع شخصی است کیک‌بوکسینگ، جوجیتسو و هنرهای رزمی ترکیبی انتخابی خواهند بود که سریع‌تر به هدفتان برسید.

در دو مقاله دیگر به بررسی کارایی رشته‌های مختلف در دفاع شخصی و نکات مختلفی باید در انتخاب باشگاه در نظر داشته باشید، می‌پردازیم.

نوشته راهنمای کوتاه گزینش رشته‌های رزمی اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.