حدود ساعت ۶ عصر پنجشنبه، ۱۴ مارس ۲۰۱۹، درست ساعاتی پس از مراسم جشن نوروز در ساختمان شهرداری شهر ونکوور، برابر است با حدود ساعت ۲ بعد از ظهر جمعه، ۱۵ مارس ۲۰۱۹، در شهر کرایست‌چرچ، شهری کوچک و آرام در جزیرهٔ جنوبی کشور نیوزیلند. جوانی ۲۸ ساله از کشور استرالیا به نام برنتون هریسون ترنت که علائم نئونازی و نیز چهارده کلمه مرتبط با برترپنداری نژاد سفید بر روی اسلحه‌ها و پست‌های آنلاین خود داشته‌ است، تصمیم می‌گیرد چندین اسلحه را از باروت خشم و نفرتش پر کند و برود به‌سوی چند مسجد در شهری به نام کرایست‌چرچ. او ابتدا به مسجد النور می‌رود و هم‌زمان که مردم بی‌گناه را به رگبار گلوله می‌بندد، عملیاتش را به‌طور زنده از فیس‌بوک پخش می‌کند. بعد از آن راهی مسجد لینوود می‌شود و در نهایت بعد از کشتنِ ۴۹ نفر و زخمی کردن ده‌ها نفر دیگر، پیش از رفتن به‌سوی مسجد سوم، توسط پلیس دستگیر می‌شود.

بار دیگر، حادثه‌ای که دنیا را تکان می‌دهد، حادثه‌ای که در شهری آرام، درست تهِ دنیا اتفاق افتاده است. حادثه‌ای که جاسیندا آردِرن، نخست‌وزیر نیوزیلند، آن را حمله‌ای تروریستی می‌خواند، اما سناتوری به نام فرِیزر انینگ در استرالیا، بی‌شرمانه معتقد است که «دلیل واقعی آن خون‌ریزی، در وهلهٔ اول برنامهٔ مهاجرتی‌ای است که اجازه داده تا مسلمانان متعصب به نیوزیلند مهاجرت کنند». بماند که روز بعد از این اظهارات، در مصاحبه‌ای تلویزیونی، نوجوان ۱۷ ساله‌ای با یک دست فیلم می‌گرفته و با دستی دیگر تخم‌مرغی به‌‌سمت سر او پرتاب می‌کند و موجب می‌شود آقای سناتورِ خشمگین با مشت به جانش بیافتد. و در جایی که حتی پرزیدنت ترامپ – که معتقد است این کشتار وحشتناک به مفهوم افزایش خطر ملی‌گرایی سفیدپوستان نیست – در توئیت خود کلمهٔ مسجد را می‌گنجاند و به‌نوعی اذعان می‌دارد چه گروهی از مردم مورد حمله قرار گرفته‌اند، رهبر حزب محافظه‌کار در کانادا، اندرو شییِر، هیچ اشاره‌ای به مسلمان بودن قربانی‌ها و محل وقوع این حملات نمی‌کند و البته به‌دلیل انتقادات شدیدی که از او می‌شود، به‌اجبار تن می‌دهد به ارسال پیام دومی که حاوی کلمات مسجد و مسلمان باشد. و همهٔ این‌ها در حالی‌ است که مکسیم برنیه، رهبر حزب تازه‌تأسیس مردم (People’s Party of Canada)، اصلاً به خود زحمتی برای ارسال هیچ پیامی در این ارتباط نمی‌دهد.

گذشته از همهٔ آن‌هایی که به‌دلایل روشن، نمی‌بینند و نمی‌خواهند که ببینند، حملهٔ تروریستی در نیوزیلند، که اخیراً مقام دومین کشور امن دنیا را از آن خود کرده بود، بی‌تردید شوک‌آور بوده و دل بسیاری را به درد آورده است، اما فراموش نکنیم که هر هفته یا هر ماه، همین تعداد انسان ممکن است در سوریه، یمن، عراق، افغانستان و… کشته شوند. به‌طور مثال، سال گذشته در یمن، طبق آمار سازمان ملل متحد، حدود ۷٬۰۰۰ نفر کشته شده‌اند، یعنی ماهی حدود ۵۸۰ نفر! این رقم در سوریه، به عدد ۲۰٬۰۰۰ می‌رسد، یعنی حدود ۱٬۶۷۰ نفر در ماه! و این در حالی است که بسیاری معتقدند ارقام واقعی کشته‌شدگان می‌تواند چند برابر ارقام منتشره باشد… صادق باشیم، هر یک از این ده‌ها هزار نفر می‌توانست جای یکی از قربانیان مسجد النور باشد، یا جای یکی از من و شما در شلوغی میدان و معبری، یا مرکز خریدی یا حتی ساحل دریا – مگر در سال ۲۰۱۱ قاتل نروژی ۷۷ جوان را در کمپ تابستانی به رگبار نبست؟ – و بدین نحو، این کشتگان دست‌ِکم به‌جای احتساب در اعداد و ارقامی تقریبی، جزو سرشماری دقیق کشتگان قرار می‌گرفتند و یادی از آنان می‌شد. انسان‌هایی که در سرزمین خود قربانی قدرت‌طلبی بنیادگراهای مذهبی هستند، و در سرزمین دیگری، قربانی برترپنداری نژادپرستان و بنیادگراهای مذهبی دیگر… حملهٔ تروریستی در نیوزیلند، جهان را در شوک بزرگی فرو برد، ولی شوک قوی‌تری که گویی انسان‌ها را لمس و بی‌حس کرده است، آنکه در برخی مناطق دنیا قرار است همیشه تشنج و آشوب باشد و پیوسته هزاران انسان نیز قرار است در این مناطق کشته شوند بی‌آنکه حتی به شمار آورده شوند.

* * * * *

می‌دانم یادداشت تلخی است برای آغاز سال، اما چه می‌شود کرد که از میان تمام خبرها، مهم‌ترینشان تلخ‌ترین بود… امید که شما سال را با شیرینی آغاز کرده باشید و تا پایان آن، تندرستی و شادی همراه همیشگی‌تان باشد برای رسیدن به اهداف و آرزوهای خود در سال ۱۳۹۸. نوروز بر شما مبارک باد!

نوشته یادداشت سردبیر: چهره‌های کریهِ بنیادگرایی اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

هومن کبیری پرویزی – ونکوور

از آغاز فعالیت‌های تبلیغاتی برای انتخابات فدرال کانادا در سال ۲۰۱۵، جاستین ترودو وعدهٔ تغییر نظام انتخاباتی نخست‌نفری یا اکثریت ساده ‎ (First Past the Post)‎‏‎ [۱]‎را می‌داد، ولی چندی پس از به قدرت رسیدن این حزب در انتخابات و آغاز فعالیت کمیتهٔ بررسی تغییر نظام انتخاباتی کانادا، وی در نامه‌ای به کارینا گولد، وزیر نهادهای دموکراتیک، تغییر سیستم انتخاباتی را از دستور کار وزیر مربوطه خارج کرد و با این کار امید کسانی که نظام انتخاباتی مبتنی بر ساختار اکثریتی را منصفانه نمی‌دانستند، به یأس بدل شد. ولی دیری نگذشت که پس از انتخابات تاریخی و متفاوت بریتیش کلمبیا که در آن حزب دموکرات نوین توانست با حمایت حزب سبز دولت تشکیل بدهد، بارقهٔ امیدی برای طرفداران شیوهٔ انتخاباتی تناسبی [۲] درخشید. یکی از وعده‌های انتخاباتی حزب دموکرات نوین که هدایت دولت کنونی بریتیش کلمبیا را بر عهده دارد، برگزاری همه‌پرسی برای تغییر ساز و کار انتخاباتی در استان بریتیش کلمبیا بود که در پاییز امسال محقق خواهد شد. مردم بریتیش کلمبیا این فرصت را خواهند داشت تا دربارهٔ تغییر نظام انتخاباتی استانشان تصمیم بگیرند. تصمیمی که اگر به گزینش سیستم انتخابات تناسبی منجر شود، می‌تواند محکی جدی برای این سیستم انتخاباتی در کانادا باشد و شاید راهگشای تغییر نظام انتخاباتی فدرال در کانادا.

هر چند استفاده از نظام انتخاباتی تناسبی در کانادا به‌تازگی تا این حد با جدیت پیگیری می‌شود، بسیاری از کشورهای اروپای غربی از جمله کشورهایی چون آلمان، اتریش، اسپانیا، ایرلند، بلژیک، پرتغال، دانمارک، سوئد، سوئیس، فنلاند، قبرس، لوکزامبورگ، مالت، نروژ، هلند، یونان و در بین کشورهای مشترک‌المنافع هم کشورهایی مانند نیوزیلند، اسکاتلند و ولز از نظام رأی‌گیری تناسبی یا نیمه‌تناسبی استفاده می‌کنند.

به‌تازگی ونکوور سان مروری داشته است [۳] بر آنچه در خلال تغییر نظام انتخاباتی در نیوزیلند، یکی از کشورهای مشترک‌المنافع، گذشته است. مرور آنچه بر نیوزیلند گذشته، از آن جهت مهم است که این کشور از لحاظ ساختار حکومتی و پیشینه، بسیار به کانادا نزدیک است. به‌طوری که دیوید ابی، دادستان کل بریتیش کلمبیا، در گزارشش دربارهٔ تغیر نظام انتخاباتی استان به سیستم تناسبی، چندین بار به تغییر نظام انتخاباتی در نیوزیلند اشاره کرده است.

در سال ۱۹۸۵ پس از آنکه در دو انتخابات نیوزیلند حزب کارگر درصد آرای بیشتر و در عین حال تعداد کرسی کمتری را به نسبت حزب ملی به‌دست آورد، کمیسیونی برای بررسی شیوه‌های دیگر انتخابات در این کشور تشکیل شد. سال بعد این کمیسیون به اتفاق آرا، شیوهٔ انتخاباتی ترکیبی تناسبی- اکثریتی (Mixed-member proportional (MMP) representation) را برای نیوزیلند پیشنهاد داد. و در سال ۱۹۹۲ هشتاد و پنج درصد نیوزیلندی‌ها در همه‌پرسی غیرالزام‌آوری به برچیده‌شدن نظام انتخاباتی اکثریت ساده در نیوزیلند رأی دادند.

نهایتاً نیوزیلندی‌ها در سال ۱۹۹۳ در همه‌پرسی الزام‌آوری به تغییر ساز و کار انتخاباتی کشورشان از نظام اکثریت ساده (که اکنون در کانادا و بریتیش کلمبیا استفاده می‌شود) به نظام انتخاباتی ترکیبی تناسبی-اکثریتی رأی دادند. پیش از آغاز رأی‌گیری، موجی از گمانه‌زنی، شک‌وتردید و سردرگمی نیوزیلندی‌ها را در گرفته بود. درست مانند آنچه که اکنون در بریتیش کلمبیا با آن مواجه‌ایم.

نخستین انتخابات نیوزیلند پس از تغییر ساز و کار انتخاباتی به نظام ترکیبی در سال ۱۹۹۶ برگزار شد. در آن انتخابات، نیوزیلندی‌ها علاوه بر انتخاب یک نماینده در حوزهٔ رأی‌گیری محل سکونتشان (بر اساس نظام اکثریت ساده)، به حزب مورد علاقه‌شان هم برای تعیین اینکه هر حزب باید به چه نسبتی در پارلمان کرسی داشته باشد (بر اساس نظام تناسبی)، هم رأی می‌دادند. هم‌زمان نقشه‌های انتخاباتی دوباره کشیده می‌شد و احزاب می‌بایست برای پر کردن آن کرسی‌های دوم با «نمایندگان مجلس لیست‌شده» مورد نظرشان، فهرست‌های اولویت‌بندی‌شده‌ای را تهیه می‌کردند.

به‌کارگیری این شیوه در آن سال به‌قدری تنش‌زا شد که عده‌ای حتی از برگزاری انتخابات بعدی با شیوهٔ جدید ابراز تردید کردند.

اما با گذشت دو دهه از آن زمان، به‌نظر می‌رسد نیوزیلندی‌ها با این شیوه خو کرده‌اند. به‌طوری که ۵۸ درصد مردم در همه‌پرسی حفظ نظام انتخاباتی جاری در سال ۲۰۱۱، به ادامهٔ این شیوه رأی مثبت دادند.

کریستین ابرهارد از انستیتو سایت‌لاین، دلیل موفقیت نظام مختلط تناسبی-اکثریتی در نیوزیلند را در استفادهٔ ترکیبی از هر دو نظام اکثریتی و تناسبی می‌داند [۴]. او بر این باور است که حفظ نظام اکثریت ساده که مردم آن کشور به آن عادت داشتند و افزودن نظام تناسبی در کنار آن، موجب موفقیت این سیستم در نیوزیلند شده است.

دو دهه پس از تغییر ساز و کار انتخاباتی در نیوزیلند، نظام انتخاباتی جدید، توانسته‌ است تقسیم قدرت را از دست دو حزب اصلی خارج کند و به این ترتیب، احزاب کوچک‌تر هم توانسته‌اند به مجلس راه یابند.

نگاهی به ترکیب نمایندگان مجلس نیوزیلند در سال ۱۹۹۰ که با نظام اکثریت ساده برگزیده شده بودند، (تصویر زیر)

و مقایسهٔ آن با ترکیب نمایندگان مجلس در سال ۲۰۱۱ که با سیستم ترکیبی تناسبی-اکثریتی انتخاب شده‌اند، گویای این تغییر است.

این تغییر توانست پای بومیان مائوری و احزابی مانند حزب سبز را نیز به مجلس قانونگذاری نیوزیلند باز کند. علاوه بر این موجب حضور بسیار فعال‌تر بومیان این کشور و همچنین زنان در انتخابات شد.

در هفته‌های آینده و تا زمان برگزاری همه‌پرسی تعیین نظام انتخاباتی در بریتیش کلمبیا به دیدگاه‌های دیگری دربارهٔ نظام‌های انتخاباتی خواهیم پرداخت.

۱- نظام انتخاباتی نخست‌نفری (به انگلیسی: First-past-the-post) یا همه مال برنده (به انگلیسی: winner-takes-all) نوعی روش رأی‌گیری است که برندهٔ مطلق انتخابات، نامزد حائز آرای بیشتر است. تصاحب همهٔ نمایندگی، از ویژگی‌های معمول ولی نه عمومیِ نظام‌های انتخاباتی با حوزه‌های انتخابیهٔ تک‌نفره است (برخلاف نمایندگی تناسبی). این روش در نزدیک به یک سوم جهان متداول است. آمریکا، بریتانیا،کانادا، و هند از این شیوه به صورت گسترده استفاده می‌کنند. (ویکی‌پدیای فارسی)

۲-  نمایندگی تناسبی نوعی از نظام‌های انتخاباتی در کشورهای چندحزبی است که بر طبق آن هر حزب به نسبت تعداد آرایی که کسب می‌کند در پارلمان صاحب کرسی می‌شود.در نظام‌های تناسبی، برخلاف نظام‌های اکثریتی که به موجب آن حائزین نصف به علاوه یک، همهٔ کرسی‌ها را به خود اختصاص می‌دهند، هر حزب یا گروهی به تناسب آرای خود می‌تواند صاحب کرسی نمایندگی باشد. به این ترتیب نظام تناسبی، بر ارائهٔ فهرست از طرف احزاب مبتنی است و انتخابات تنها در یک مرحله انجام می‌شود. (ویکی‌پدیای فارسی)

۳- منبع: ونکوور سان

۴-  منبع: وب‌سایت انستیتو سایت‌لاین

نوشته درس‌هایی از نیوزیلند برای بریتیش‌کلمبیایی‌ها اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.