هر سال در آستانهٔ نوروز در مورد دلایل نادرست‌بودن خرید ماهی قرمز آگاهی‌رسانی می‌شود، ولی هنوز هم تعدادی از ایرانیان، اواخر اسفندماه این حیوانات را می‌خرند، در تُنگ گِرد کوچکی روی سفرهٔ هفت‌سین قرار می‌دهند و طبق روال هر سال، چند هفته یا چند ماه بعد جسدشان را از تنگ می‌گیرند و در سطل ‌زباله می‌اندازند و حتی فکر می‌کنند این روند طبیعی و عادی زندگی یک ماهی قرمز است. این در حالی است که در صورت نگهداری در آکواریوم با شرایط مناسب، این حیوانات ۵ تا ۱۰ سال عمر می‌کنند و در محیط‌های طبیعی‌تر مانند استخرها و حوض‌های بزرگ، عمرشان به ۳۰ سال هم می‌رسد.

خرید ماهی قرمز اشتباه است، چون در وهلهٔ اول، مانند خرید هر حیوان دیگر، باعث تشویق پرورش‌دهندگان و دلالان حیوانات به پرورش و فروشِ بیشتر حیوانات می‌شود. آمار مرگ‌ومیر در زمان پرورش، انتقال و فروش، بالاست. حیواناتی هم که تا زمان فروش زنده می‌مانند، محکوم به زندگی کوتاه در شرایط بسیار بد در خانهٔ خریداران‌اند. بیشتر خریداران نمی‌دانند که نگهداری از این حیوانات کوچک و اجتماعی مسئولیتی بزرگ است که نیاز به تجربه، فضای کافی و تجهیزات مناسب دارد. مخصوصاً نگهداری از این حیوانات در تنگ‌های گِرد، ظلم مضاعف به آن‌هاست. بد نیست بدانیم که در تعدادی از کشورهای اروپایی مانند آلمان، ایتالیا و فنلاند، فروش تنگ‌های گرد ماهی ممنوع است. همهٔ کارشناسان بر سر این موضوع که تُنگ‌های گرد به‌هیچ عنوان برای نگهداری ماهی‌ها مناسب نیستند، اتفاق نظر دارند، چون فرم گِرد باعث به‌حداقل‌رسیدن سطح تماس آب با هوا و نرسیدن اکسیژن کافی به ماهی‌ها می‌شود. علاوه بر این، ماهی‌ها برای تنظیم دمای بدن خود در تنگ‌های گرد مشکلات بیشتری دارند. حتی مدتی پیش در کشور فرانسه که هنوز فروش تنگ‌های گرد ماهی را ممنوع نکرده است، یکی از تولیدکنندگان بزرگ آکواریوم اعلام کرد که از آن پس فقط آکواریوم با حداقل ظرفیت ۱۵ لیتر آب و به‌‌فرم مستطیلی تولید خواهد کرد چون (نقل به‌مضمون) قراردادن ماهی‌ها در تنگ‌های کوچک بدون دستگاه فیلتر و اکسیژن‌ را حیوان‌آزاری می‌داند و ماهی‌های قرمز در شرایط خوب می‌توانند تا ۳۰ سال زندگی کنند و به طول ۲۵ سانتیمتر برسند، ولی در این تنگ‌های کوچک گرد می‌چرخند و می‌چرخند و به جنون می‌رسند و در عرض چند هفته یا چند ماه می‌میرند.

بهترین کار این است که اصولاً ماهی قرمز نخریم و باعث پرورش و خرید و فروش بیشتر این حیوانات نشویم، ولی اگر ماهی قرمز داریم، باید بهترین شرایط ممکن را برای او فراهم کنیم. در بهترین حالت می‌توانیم این ماهی‌ها را به حوض‌های مناسب در باغ‌ها و اماکن خصوصی منتقل کنیم و به‌طور مرتب به آن‌ها غذارسانی کنیم. البته می‌بایست توجه داشت که ماهی‌های قرمز را نباید در نهرها، رودخانه‌ها، دریاچه‌ها، برکه‌ها، آبگیرها و به‌طور کلی طبیعت رها کرد، چون با این کار تعادل اکوسیستم به‌هم می‌خورد و حیوانات بومی از بین می‌روند.

در صورت نگهداری از ماهی‌های قرمز در آکواریوم، به این نکات توجه کنید:

از نگهداریِ تکی خودداری کنید: ماهی‌های قرمز موجوداتی اجتماعی‌اند و نباید به‌صورت تکی نگهداری شوند.

ظرف ماهی‌ها: ماهی‌ها نیاز به آکواریوم مستطیلی بزرگ با دهانهٔ گشاد دارند. اگر دهانه گشاد نیست، آکواریوم باید حتماً پمپ هوا داشته باشد. در غیراین‌صورت، اکسیژن کافی به ماهی‌ها نمی‌رسد. در حالت اصولی، آکواریوم باید فیلتری متناسب با سایزش داشته باشد تا در سطح آب جریان به‌ وجود بیاورد. می‌توانید کف آکواریوم را با لایهٔ نازکی از شن رنگ‌نشده بپوشانید تا ماهی‌ها حس بهتری داشته باشند. مراقب باشید شن‌ها نوک‌تیز نباشند.

عوض‌کردن آب آکواریوم: هیچ‌وقت تمام آب آکواریوم را یک‌باره عوض نکنید. آب تازه را در یک سطل بریزید و بگذارید ۲۴ ساعت بماند تا کلر از آن خارج شود. سپس نصف آب آکواریوم را خالی کنید (اگر بخواهید اصولی عمل کنید، باید برای این کار یک پمپ مخصوص تخلیهٔ آکواریوم داشته باشید، فیلتر و پمپ هوا را خاموش کنید و بعد نصف آب را با پمپ مخصوص بکشید) و با آب تازه جایگزین کنید. مراقب باشید موقع عوض‌کردن آب، ماهی‌ها دچار استرس نشوند.

غذای ماهی‌ها: فقط از غذاهای آماده که مخصوص ماهی قرمز است، استفاده کنید و همیشه یک نوع غذا ندهید. ماهی‌های قرمز به تنوع غذایی نیاز دارند و در فصول مختلف، رژیم‌های غذایی متفاوتی دارند. مقدار غذا باید متناسب باشد. وجود غذای مانده در آکواریوم می‌تواند باعث بیماری و مرگ ماهی‌ها شود.

دمای آکواریوم: دمای مناسب بین ۱۰ تا ۲۵ درجه است و باید مراقب بود درجه‌حرارت به‌صورت ناگهانی تغییر محسوس نکند.

نور: ماهی‌ها را هرگز در آفتاب یا تماس مستقیم نور قرار ندهید، ولی محل قرارگرفتن آکواریوم باید طوری باشد که ماهی‌ها تغییر شب و روز را حس کنند.

این‌ها حداقل نکاتی است که برای نگهداری از ماهی‌های قرمز باید رعایت شود. برای اطلاعات دقیق‌تر، لطفاً به سایت‌های مربوطه مراجعه کنید.

ماهی‌های قرمز موجوداتی پیچیده با احساسات و هوش بالا هستند. آن‌ها دکوراسیون نیستند و فلسفهٔ وجودی‌شان، قرارگرفتن بر سر سفرهٔ هفت‌سین ما نیست. آن‌ها را نخریم و سال نو را با شکنجهٔ این حیوانات آغاز نکنیم!

نوشته چرا نباید ماهی‌ قرمز بخریم! اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

عکس‌ها از امین منفرد

لیگ برتر فوتبال (soccer) آمریکای شمالی یا MLS اگر چه از نظر کیفی قابل‌مقایسه با لیگ‌های اروپا و آمریکای جنوبی نیست، ولی در طول سالیان پیشرفت زیادی کرده و سرمایهٔ زیادی برای آن صرف شده است. از پیوستن دیوید بکهام چند سال پیش تا حضور لیونل مسی، مشخص است اشتیاق به این ورزش در حال افزایش است که گردانندگان باشگاه‌ها دست به چنین هزینه‌هایی می‌زنند.

لیگ حال حاضر به‌نحوی میراث‌دار لیگ قدیمی NASL است که شاهد حضور فوق‌ستارگان تاریخ فوتبال مانند پله، بِکِن‌باوئر و کرویف بود. متأسفانه در آن زمان فوتبال حرفه‌ای تب و اشتیاق جدیدی بود که با بازنشستگی آن فوق‌ستارگان کم‌کم فروکش کرد. اما جرقه‌های علاقه در یک نسل از همان زمان شروع شد. برگزاری موفق جام جهانی ۱۹۹۴ آمریکا سنگ بنای لیگ باشگاهی حرفه‌ای شد که البته در سال‌های ابتدایی با چالش‌های زیاد ازجمله مالی روبه‌رو بود.

پس از گذشت سال‌ها اما این لیگ جایگاه خود را پیدا کرده است و تردیدی نیست که مهاجران سهم چشمگیری در افزایش محبوبیت آن داشته‌اند. مهاجرانی که اغلب از کشور‌های فوتبال‌دوست می‌آیند و فوتبال را ورزشی نسبتاً ارزان و قابل‌دسترس می‌یابند.

نمایندگان کانادا در لیگ آمریکای شمالی از تورنتو، مونترآل و ونکوور هستند. در این بین تیم وایت‌کپسِ ونکوور (Vancouver Whitecaps FC) پنجاهمین سالگرد تأسیس خود را جشن می‌گیرد و به‌همین مناسبت فعالیت‌های گسترده‌ای را برای معرفی بهتر خود به جامعهٔ مهاجران آغاز کرده است. این تیم که از سال ۲۰۱۱ به جمع تیم‌های لیگ برتر پیوسته است و به‌نوعی نمایندهٔ غرب کاناداست، با تیم‌های باشگاه پرتلند و سیاتل رقابت منطقه‌ای دارد.

جالب است بدانید که برای سالیان متمادی آقای باب لناردوزی، از چهره‌های مطرح فوتبال کانادا و عضو تیم حاضر، در جام جهانی ۱۹۸۶ رئیس باشگاه بود که چند سال پیش گفت‌وگویی با ایشان داشتم و در مجلهٔ رسانهٔ همیاری منتشر شد که می‌توانید آن را در اینجا بخوانید.

در ادامهٔ برنامه‌ریزی کلان معرفی باشگاه وایت‌کپس به هواداران مهاجر، آقای سامان شریعتی، کارشناس بازاریابی دیجیتال باشگاه، در اقدامی جالب از چند تن از چهره‌های فعال فارسی‌زبان در زمینه‌های مختلف دعوت کردند تا برای دیدن بازی در مقابل تیم تیمبرز (Timbers) از شهر پرتلند و همچنین تبادل نظر برای یافتن راه‌های همکاری متقابل بین باشگاه و جامعهٔ ایرانی-کانادایی گفت‌وگو کنند.

از قدیمی‌های شهر، فعالان حوزهٔ سیاست، مربیان و بازیکنان قدیمی و صاحبان مشاغل در این جمع به تبادل نظر پرداختند. تعدادی از دوستان افغان هم در جلسه حضور داشتند و از علاقهٔ هم‌وطنان خود به این ورزش گفتند. تردیدی نیست که جامعهٔ بزرگ و رو‌به‌رشد ایرانی-کانادایی دارای استعدادهای بسیاری است که می‌توانند روزی به‌عنوان بازیکن به این باشگاه بپیوندند. همچنین فوتبال به‌نوعی در گوشت و خون ایرانیان است و نیازی به تبلیغ خود ورزش در این جامعه نیست. ایده‌های بزرگ و زیبایی مطرح شد و امیدوارم جامعهٔ ایرانی بتواند با تنها نمایندهٔ استان بریتیش کلمبیا در بزرگ‌ترین لیگ فوتبال آمریکای شمالی رابطهٔ خوبی برقرار کند. مانند هر رابطه‌ای که باید دوطرفه باشد، تردیدی نیست که باشگاه حرفه‌ای به‌عنوان کسب‌وکار باید بازاریابی کند تا سهم بیشتری از بیننده، طرفدار و خریدار بلیت در جوامع مختلف داشته باشد. در آن صورت امکان سرمایه‌گذاری آن‌ها در آن جوامع هم افزایش می‌یابد.

تیم وایت‌کپس در آن بازی در نهایت سه بر دو برنده شد و هوادارن خود را خوشحال کرد. بازی‌های این تیم در ورزشگاه بزرگ بی‌سی پِلِیس (BC Place) برگزار می‌شود. ورزشگاهی بسیار تمیز و مرتب، با سقف متحرک که امکان تماشای راحت‌تر در هوای سرد و بارانی را هم فراهم می‌سازد. 

کلاً ورزش فوتبال در آمریکای شمالی جو و محیط متفاوتی نسبت به اروپا دارد. این محیط بسیار ایدئال برای خانواده‌هاست که می‌خواهند با فرزندان خود روز خوبی را بگذرانند. همچنین با اینکه قیمت بلیت مثل هر رویداد دیگری بستگی به موقعیت صندلی‌ها دارد، ولی در مقایسه با هاکی قیمت بلیت‌ها بسیار مناسب است.

تاریخچهٔ پنجاه‌ساله در مقایسه با باشگاه‌های اروپایی که اغلب بیش از صد سال قدمت دارند، شاید به نظر نیاید. بسیاری از باشگاه‌های ایرانی هم قدمت بالاتر از پنجاه سال دارند، اما اهمیت این سابقه وقتی چشمگیر می‌شود که به‌ خاطر بیاوریم فوتبال یا ساکر در آمریکای شمالی از روز اول با ورزش‌های سنّتی آمریکای شمالی رقابت بسیار سختی داشته است. بسکتبال، بیسبال، فوتبال آمریکایی و هاکی هنوز هم حریفان قدَری برای ساکر هستند. البته در گفت‌وگویی که با مسئولان هیئت ساکر بریتیش کلمبیا داشتم و در شمارهٔ ۱۵۸ رسانهٔ همیاری منتشر شد (این گزارش را در اینجا بخوانید)، طبق آمار رسمی ارائه‌شده بیشترین تعداد بازیکن ورزش‌های مختلف مربوط به ساکر است. دستیابی به این جایگاه سال‌ها زمان برده است ولی با جمعیت روبه‌رشد مهاجران احتمالاً این وضعیت باقی خواهد ماند.

در این بین باشگاه وایت‌کپس در لیگ‌های مختلف حضور داشته که یکی از آن‌ها ورشکست شده است اما هنوز به حیات خود ادامه داده است. از آنجا که سیستم لیگ برتر آمریکای شمالی MLS برخلاف اغلب لیگ‌های حرفه‌ای دارای دسته‌های مختلف نیست و تیم‌های ته جدول به دستهٔ دوم سقوط نمی‌کنند، بنابراین این باشگاه در همین لیگ خواهد ماند. برخلاف کشورهای اروپایی مانند انگلستان که چند تیم از یک شهر، به‌عنوان مثال لندن، در لیگ برتر بازی می‌کنند و همین رقابت را بین آن‌ها داغ می‌کند، در اغلب لیگ‌های حرفه‌ای ورزشی آمریکای شمالی به‌جز موارد انگشت‌شمار چنین چیزی وجود ندارد.

البته در مورد فوتبال یا همان ساکر در آمریکای شمالی در حال حاضر چنین اشتیاقی وجود ندارد. بنابراین تنها انتخاب علاقه‌مندان محلی به فوتبال در ونکوور در بالاترین سطح همین تیم وایت‌کپس خواهد بود.

بسیار خوشحال خواهیم شد در آینده تعداد زیادی از بازیکنان و مربیان بااستعداد ایرانی‌تبار را در این تیم ببینیم. پس از حضور تیم مردان کانادا در جام جهانی ۲۰۲۲، موفقیت‌های تیم زنان و البته برگزاری جام جهانی ۲۰۲۶ در کانادا به‌عنوان یکی از میزبانان، قطعاً علاقه‌مندی به این ورزش بیشتر خواهد شد. می‌دانیم که شهر ونکوور و ورزشگاه بی‌سی پِلِیس میزبان چند بازی در جام جهانی خواهد بود و باید دید پس از بزرگ‌ترین رویداد فوتبال جهان، حال و هوای شهر چه تغییری خواهد کرد.

نوشته باشگاه وایت‌کپس و آغوش باز برای هواداران ایرانی اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

سیزده‌بدر امسال نبردی غریب میان طیف‌های متنوع مردم با دست‌ها و نیروهای پنهان و آشکار حکومت از یک‌سو و فرهنگ نهادینه‌شدهٔ حاکمیت منبعث از ایدئولوژی، سنت و فقه اسلامی از دیگر سو درگرفت؛ پدیده‌ای کم‌نظیر در سپهر اجتماعی و فرهنگی ایران که اهمیت آن استقرار مردم بود بر دوراهی انجام آئینی ملی (رفتن به دامان طبیعت در روز سیزدهم فروردین‌ماه و انجام مناسک مربوط به آن) یا عمل به شعائر اسلامی (ضربت‌خوردن امام اول شیعیان و شهادت او در روز ۲۱ ماه رمضان به‌همراه ممنوعیت‌های مرتبط با روزه‌داری) و مقارن‌شدن آن با سیزدهم فروردین‌ماه ۱۴۰۳.

این رخداد، پیشاپیش واکنش‌ بسیاری از چهره‌های سیاسی، مذهبی، اجتماعی، فعالان و کنشگران فضاهای مجازی و حقیقی را موجب شده بود. بسیاری از مذهبیون بی‌اعتنایی به برگزاری مراسم سیزده‌بدر و ماندن در خانه‌ها را معادل التزام به سوگواری برای امام اول شیعیان دانستند و در سوی مقابل، گروه موسوم به هویت‌گرایان ایرانی و برخی دیگر از طیف‌های فعال سیاسی نیز با دوقطبی‌کردن فضا، هر نوع انفعال را دهن‌کجی به موج مردمی اعتراض به حاکمیت آخوندها قلمداد کردند. این دسته‌بندی‌ها تا جایی پیش رفت که برخی از نهادها و مسئولان با اعلام تعطیلی مکان‌های تحت امر در زمان‌های موسوم به ایام قدر، موج اعتراض‌ها را برانگیختند و سرانجام وزارت کشور ناچار به موضع‌گیری صریح شد و اعلام کرد که دولت در این ممنوعیت‌ها دخالتی ندارد و اطلاعیه‌ای در این باب صادر نکرده است (خبرآنلاین، دوازده فروردین ۱۴۰۳).

اما آنچه سرانجام در سیزدهم نوروز امسال حادث شد، پدیده‌ای کمیاب در نزدیک به پنج دهه حکومت جمهوری اسلامی بر مردم ایران بود. 

مردمی که همواره یا به‌دلیل اعتقادات دینی و التزامات شخصی به مذهب اسلام، یا ترس از حکومت یا هراس از مواجهه با فرهنگ غالب در شرایط این‌چنینی، رفتارهای اجتماعی همسو با خواست حکومت را گردن می‌نهادند، این‌بار تعارضات مهمِ دیگری را در مکان‌های طبیعی به منصهٔ ظهور رساندند. 

اگر از زاویهٔ دید و دوربین مشاهده‌گری بی‌طرف، گزارشی تصویری از این روز ارائه می‌شد، بسیاری از پارک‌ها، بوستان‌ها و تفرجگاه‌های عمومی خلوت و مکان‌های طبیعی و به‌دور از چشمِ ناظران و ضابطان حکومتی، میزبان جمع قابل‌توجهی از خانواده‌های ایرانی بود که از این دوراهی بین دین و ملیت، گویی پاسداشت آئین کهن و باستانی سیزده‌بدر نوروزی را برگزیده بودند. البته در برخی اماکن نظیر پارک قیطریه که این روزها خود عرصهٔ نزاع‌های مردمی دیگری برای نجات درختان کهنسال پارک از تبرِ مسجدسازان علیرضا زاکانی، شهردار تهران، است، هم‌زمان میزبان رقص و شادی‌های سیزده‌بدری مردم در این روز نیز بود. همچنین گزارش‌ها و روایت‌های بسیاری حاکی از بازبودن اغذیه‌فروشی‌ها، قهوه و قلیان‌خانه‌ها و دیگر مکان‌هایی است که بر طبق عرف و سنت و قوانین ایران عموماً در ماه رمضان تا پیش از افطار شروع به کار نمی‌کنند. 

هرچند این‌ها تنها سطحی نادقیق بود از آنچه که روی پوست شهرها و روستاهای ایران در این روز، جلوه‌گری می‌کرد و آنچه در حال رخ‌دادن از سوی مردمی بود که در طول اعصار همواره بین نهاد دین و حکومت وجود نوعی تعادل و تفاهم را پذیرفته بودند، به‌واقع اعلام خلاف‌ورزی آشکار با اتوریته و هژمونی ایدئولوژی و فرهنگ و حکومت مذهبی و گونه‌ای اعتراض مدنی به نمادهای فرهنگی نظام حاکم بود. گونه‌ای ستیز اجتماعی اما مدنی میان استفادهٔ ابزاری قدرت مسلط از سوگ و اندوهِ سیاسی و به‌تعبیر خمینی گریهٔ سیاسی و خواست و میل مردم به انتخاب آئین‌هایی که عناصر زندگی، شادی و حیات زمینی و فرهنگ ملی در آن جشن گرفته می‌شود. 

نمی‌توان کتمان داشت در سابقهٔ تاریخی و زیستی این دیار در طول سده‌ها همواره پادشاهان و نظام‌های پی‌درپی و متعدد سلطنت، قدرت روحانیت را محفوظ داشته و جز در اندیشهٔ برخی روشنفکران پیشرو، در حکومت و سیاست و رابطهٔ آن با جامعه، همیشه دین و شرع نقش جدی بازی می‌کرده است، به‌نحوی که در بسیاری از موارد پادشاهان را ناگزیر از پرداخت باج و خراج‌های مداوم به روحانیت و لحاظ‌کردن نظرات آن‌ها در قاطبهٔ تصمیم‌گیری‌های مهم مملکت‌داری می‌کرده است و به‌همین دلیل روحانیت قرن‌ها بر مسند یکی از بزرگ‌ترین متحدان داخلی حکومت‌ها چنبره زده و دو بال حکومت و دین را همواره در دو جایگاه تعریف‌شدهٔ قطعی برقرار داشته است. جنبش زن، زندگی، آزادی اگرچه هنوز نتوانسته است به هدف غایی تغییر ساختار سیاسی نظام حاکم بر ایران دست پیدا کند، اما بدون شک به تغییر ساختارهای فرهنگی و اجتماعی ریشه‌داری نائل آمده است که قابل‌چشم‌پوشی نیست. یکی از مهم‌ترین این تغییرها تحقق عملی سکولارشدن بخش عظیمی از مردم ایران است. شاید اولین‌بار باشد که تودهٔ غیرمذهبی یا اقشاری که خواستار جدایی دین از حکومت‌اند و حتی طیف مهمی از مذهبیون، شمار و اهمیت ویژه‌ای در سپهر سیاسی- اجتماعی ایران پیدا کرده‌اند. به‌نوعی گویا در کنار نسل جوان و نوجوانی که متأثر از زیست-بوم جهانیِ زاییده از منابعی چون ماهواره و اینترنت و فضای مجازی‌اند، سایر مردم هم در حال آزمودن توان فکری تفکیک باورهای مذهبی از گرایش‌های سیاسی و فرهنگی و اجتماعی خودند و آن قشر منفعل بی‌باور به عقاید مذهبی (اما همواره محافظه‌کار و بی‌عمل) و هراسناک از حکومت و فرهنگ غالب جامعه نیز در بسیاری از عرصه‌های کم‌خطرتر حضور اجتماعی، به ابراز بدون ترس ترجیحات رفتاری و باورمندی واقعی زیست انسانی‌شان متمایل گشته‌اند. در این میانه که به‌یمن جنبش زن، زندگی، آزادی، علی‌رغم همهٔ برخوردهای قهری و سبُعانهٔ نظام جمهوری اسلامی با معترضان، مرزهای ترس از حاکمیت به‌وضوح جابه‌جا شده، به‌ نظر می‌رسد خود حکومت هم در موارد این‌چنینی حاضر نیست ریسک برخورد سرتاسری را بر جان بی‌رمق و پرآسیب و محتضر خود بپذیرد و در عرصهٔ داخلی فعلاً ترجیح می‌دهد از طریق عناصر نیابتی و خودسر، دوباره و به‌تکرار زشتی بی‌تدبیری و بلاهت‌های همیشگی‌اش را به جامعهٔ ایرانی یادآور شود. 

در همین راستا رسانه‌های حکومتی در تلاش برای دیگرگون نشان‌دادن نحوهٔ حضور مردم در روز طبیعت با سوءاستفاده از حضور کم‌رنگ‌تر مردم در تفرجگاه‌های دولتی به مخابرهٔ گزارش‌های گزینشی و تصاویر طراحی‌شده پرداختند و به‌طور مثال خبرگزاری ایرنا نوشت: «هم‌زمان با سالروز شهادت حضرت علی (ع) مردم سراسر کشور جهت حفظ حرمت این روز در (۱۳ فروردین ۱۴۰۳) از رفتن به تفرجگاه‌ها برای انجام رسم سیزده‌بدر خودداری کردند.» اما مشاهدات واقعی و میدانی و گزارش‌های مردمی نشان داد که نه‌تنها بسیاری از افراد در طبیعت حاضر شده و آئین‌های باستانی و نوروزی خود را به‌جای آوردند، بلکه با رقص و پایکوبی و شادخواری و استفاده از حجاب اختیاری بی‌اعتنایی آشکار به خط قرمزهای نظام و مظاهرش را نیز چون ابزاری برای زنده‌بودن تقابل آشکار خود با حاکمیت به‌ کار گرفتند. 

اما آنچه در سیزده‌بدر امسال شاهدش بودیم، نه حاصل فراخوان جمعی و سرتاسری گروهی خاص بود، نه واکنشی ناگهانی به رویدادی تراژیک، پدیداری اجتماعی بود متصل به قریب به نیم قرن زندگی ملتی در سایهٔ حکومت و خلافتی اسلامی، نهٔ جمعی دوباره‌ای‌ برآمده از تصمیم‌های فردی و از آن مهم‌تر خانوادگیِ جامعهٔ ایرانی که اکنون بیش از هر زمان دیگری شکستن تابوها برایش آسان شده است و با خلق هر رویداد، پیامی آشکار، دقیق و واضح به حکومت جمهوری اسلامی می‌فرستد مبنی بر اینکه سدهای شسکته‌شده، نه برای این حکومت و نه برای هیچ بنیادگرایی مذهبی و تمامیت‌خواهی دیگری در ایران قابل‌ترمیم و بازسازی نیست.

نوشته سیزده‌بدر ۱۴۰۳: نمودی از تحقق عملی سکولارشدن مردم ایران  اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

بهار رستاخیز طبیعت است. بهار دمیدن روح در کالبد خشک زمین است که آن را دوباره زنده و سرسبز می‌کند. با رسیدن بهار، طبیعت ردای سبز بر تن می‌کند. چکاوک‌ها، هزاردستان و قمریان، نغمه‌ها و سرودهای فرح‌بخش و تازه سر می‌دهند و انسان‌ها را به مهرورزی، گره‌گشایی و هم‌گرایی فرا می‌خوانند. بهار، پیام‌آور عشق و رویش است و موسم سرور و آشتی و به‌همین خاطر است که خواستنی‌ست و با آمدنش دل‌ها سرشار از سرور می‌شود و جان‌ها معرفت می‌یابد. روزهای پایانی سال خیابان‌ها رنگ و بوی دیگری دارد. همیشه دم‌دم‌های عید که می‌شود، عاشق قدم‌زدن در بازار تجریش و تماشای مردم هستم که پر از شور و شادی با تمام ظلمی که در این کشور وجود دارد به استقبال بهار می‌روند. 

در روز‌های پایانی سال گذشته نیز، حال و هوای بازار تجریش رنگ و بوی بهار گرفته و شور و نشاط را در رفت‌و‌آمد مردمی که در جنب‌و‌جوش برای خرید شب عید بودند، می‌شد دید. همه مشغول خرید بودند تا به استقبال بهار بروند؛ بهاری که یادمان می‌آورد هیچ زمستانی ماندگار نیست و خورشید از پس سیاه‌ترین ابرها طلوع خواهد کرد. یادمان می‌آورد زندگی در جریان است. این مردم عاشق زندگی‌اند و هیچ دژخیمی نمی‌تواند شور زندگی را در آن‌ها بکشد. این مردم، مردم روزهای سخت‌اند. پشت سرشان تاریخ چندهزارسالهٔ مقاومت و مبارزه است. دژخیم‌های بسیاری آمده‌ و رفته‌اند، اما «ایران» مانده است. 

فریاد‌ پسربچه‌های دست‌فروش و سبزه‌های عید در همه‌جای بازار به چشم می‌خورد؛ سمنو و سنجد و سبزه و سماق و… مردم مشغول خرید شیرینی و آجیل و چانه‌زدن‌ بودند. پدران، صبورانه خانواده را در خرید همراهی می‌کردند و سعی داشتند خاطرهٔ خوشی را از روز‌های پایانی سال ۱۴۰۲ برای خانواده رقم بزنند.

بازار پوشاک، کفش و کیف گرم بود و مردم می‌گفتند سعی دارند همان‌گونه که خانه‌هایشان را تمیز کرده اند، رختی نو به تن کنند و به استقبال سال جدید بروند.

حال و هوای بازار خوراکی‌ها هم دیدنی بود؛ آجیل، شیرینی و میوه‌های رنگ و وارنگ. سبزه و گل هم که همیشه جزء اصلی سبد خرید عیدانه است. همه‌جا پر از رنگ و شور بود، پر از بوی بهار؛ سنبل و گندم. ساعاتی قبل باران بهاری باریده بود و هوا به‌قدری پاک بود که دلم می‌خواست تمام آن اکسیژن ناب را ببلعم. ساعتی بود که تنها در همان خیابان قدم می‌زدم، اصلاً نمی‌دانستم داشتم به کجا می‌رفتم، به هیچ‌جا نمی‌خواستم برسم. می‌خواستم فقط نفس بکشم و ببینم. 

عید سال قبلش اما این کار را انجام ندادم. نه در بازار تجریش قدم زدم. نه هفت‌سین چیدم، نه شیرینی خریدم و نه دید و بازدید عید را انجام دادم. به همه گفتم من امسال عید ندارم چون عزادار جان‌های پاک ازدست‌رفتهٔ جنبش «زن، زندگی، آزادی» هستم. چطور می‌توانستم عید داشته باشم وقتی فقط چند ماه از کشته‌شدن آن‌همه جوان و نوجوان، آن‌همه انسان، آن‌همه مرد و زن می‌گذشت؟ وقتی هر روزمان با خبر دستگیری، کشته‌شدن یا اعدام شروع می‌شد… 

امسال هم دودل بودم. اما میل به زندگی در آدمی از هر چیز دیگری قوی‌تر است. به خودم گفتم: «بلند شو و بیرون بزن. به استقبال بهار برو. زندگی‌کردن، شادی و تسلیمِ اندوه‌ نشدن یکی از بهترین راه‌های مبارزه است. اینکه در برابر ظلم کم نیاوری، زندگی کنی و برای بهار آزادی آماده باشی.» 

اولش دل و دماغم به رفتن نمی‌رفت. اما آن‌قدر این را با خودم تکرار کردم که در نهایت بلند شدم و از در خانه بیرون زدم. به خودم گفتم امسال هفت‌سین زیبایی خواهم چید. آمدن بهار را جشن خواهم گرفت، هرچند که در دلم غم بسیار باشد. درست است که در قلبم همیشه سوگوار آن جان‌های پاک خواهم بود، اما زندگی باشکوه است و به‌قول شاعر تا شقایق هست، زندگی باید کرد. همین‌طور که قدم‌زنان می‌رفتم، به مغازهٔ صنایع دستی یکی از دوستانم رسیدم. وارد مغازه شدم. دوستم هیجان‌زده از دیدن من به استقبالم آمد. مدت‌ها بود که همدیگر را ندیده بودیم. همدیگر را بغل کردیم. بعد از حال و احوال شروع به چرخ‌زدن در مغازه کردم. محو تماشای آن‌همه رنگ و زیبایی هنر ایرانی شدم. انگار که گذشتهٔ سرزمینم را لمس می‌کردم. غرق خلاقیت و هنر ایرانی همچون میناکاری، نگارگری و نقش‌و‌نگارهای پارچه‌ها، گلیم‌های دست‌بافت، رنگ و لعاب آبگینه‌ها و ظروف مسی شده بودم. در این میان صدای بازشدن در مغازه به گوش رسید.

زنی سیاه‌پوش وارد شد. دوستم سریعاً از جایش بلند شد و به استقبالش رفت. بغلش کرد. حال و احوالش را پرسید. من چندان توجهی نکردم و به تماشای هفت‌سین‌ها مشغول بودم. انتخاب، کار سختی بود. میان آن‌همه زیبایی چشمم روی گوشواره‌های رنگارنگ طرح گلیم ثابت ماند. دلم می‌خواست می‌توانستم تمام آن گوشواره‌ها را بخرم. دوستم صدایم زد بیا، گفتم صبر کن، دارم هفت‌سین انتخاب می‌کنم. دوباره صدایم زد، با خودم گفتم یعنی چه‌کار دارد که این‌همه واجب است و نمی‌تواند صبر کند. به سمت میزش رفتم، مرا به آن خانم معرفی کرد: «ایشان خانم… مادرِ… » و اسم را که آورد، نفس در سینه‌ام حبس شد. آب گلویم را به‌سختی قورت دادم و گلویم خشک شد. باورم نمی‌شد. آن زن فرتوت و غمگین و سیاه‌پوش مادر یکی از نوجوانانی بود که در جنبش «زن، زندگی، آزادی» کشته شده بود. در آغوشش گرفتم و صورتش را غرق بوسه کردم. گفتم دیدارش چه سعادتی است. تمام آن رنگ‌های اطرافم محو شد. چگونه می‌توانستم زیبایی اطرافم را ببینم وقتی چیزی به آن زیبایی مقابلم ایستاده بود. وقتی نماد رنج و مقاومت آن‌طور باشکوه جلویم ایستاده بود. 

گویا بیشتر روزها به مغازهٔ دوستم می‌آمد. آنجا می‌نشست و غمش را با او به اشتراک می‌گذاشت. دستش را گرفتم و رفتیم در اتاقک کوچکی که انبار مغازه بود، میان ظرف و ظروف‌ها و رنگ و لعاب و گلیم و جاجیم‌ها نشستیم. موبایلش را درآورد عکس‌های دخترک زیبایش را که حالا دیگر نبود نشانم داد. اشک‌هایم راه خودشان را بلد بودند. از دخترکش برایم گفت. از اینکه چقدر عاشق زندگی بود. اینکه چه آرزوهای دور و درازی داشت. می‌خواست روان‌شناس شود. می‌خواست به آدم‌ها کمک کند. می‌خواست دنیا جای بهتری شود. برایم گفت که همان روزهای اول دخترک شال و کلاه کرد و رفت توی خیابان. گفت التماسش کردم که نرو. جواب داد مادر اگر ما نرویم، پس چطور قرار است بساط ظلم برچیده شود. چطور وطنمان را پس بگیریم. چطور دنیا را جای بهتری کنیم. او رفت و دیگر هرگز بازنگشت. از روز خاک‌سپاری گفت که چقدر آزارشان داده بودند. حتی نمی‌گذاشتند شیون کنند. برایم گفت زندگی‌شان بعد از مرگ دخترش دیگر به حالت قبل برنگشته بود. گفت هر یک نفری که این‌ها کشتند برابر با از هم پاشیدن یک خانواده است. از فرزند دیگرش گفت که بعد از مرگ خواهر گوشه‌گیری و انزوا پیشه کرده بود. از تهدیدهای مداوم نیروهای امنیتی برایم گفت که مدام ادامه داشت. می‌گفت فراق دخترم یک طرف، افسردگی فرزند دیگرم یک طرف، تهدیدهای این‌ها هم روح و روانمان را بیش از پیش به هم ریخته است.

او می‌گفت و من با خودم فکر کردم زندگی چه بازی‌های عجیبی دارد. انگار که آن روز و در آن لحظه آن زن را مقابلم گذاشت که به من بگوید: «در بازار تجریش قدم بزن، زندگی کن، به‌قول خودت با شادی به جنگ دژخیم برو، اما فراموش نکن، اما فراموش نکن. در قلبت همیشه به یاد داشته باش، هر لحظه به یاد داشته باش. به یاد داشته باش عید این کشور روزی است که ایران آزاد باشد. فراموش نکن زندگی برای شماها جریان دارد، اما برای آن‌ها زندگی دیرگاهی‌ست که که متوقف شده است. در همان لحظه‌ای که خبر کشته‌شدن پارهٔ تنشان را شنیدند، متوقف شده است. آن‌ها فقط زمانی به زندگی باز خواهند گشت که عدالت اجرا شود. فراموش نکن دادخواهی مبارزه علیه فراموشی است. یادت باشد ما وظیفه داریم که رنگ خون‌های ریخته‌شده را همچنان سرخ نگه داریم؛ به‌خاطر اینکه یادآوری جنایت، خودش مبارزه علیه یک سیستم جنایتکار است.»

موقع خداحافظی دوباره بغلش کردم و گفتم چقدر خوشحالم که سعادت دیدارش نصیبم شد. به من گفت: «هر کاری کنیم عزیزمان برنمی‌گردد و آن خون‌های ریخته‌شده، هیچ‌وقت جمع نمی‌شود. با هر جانی که گرفتند، چندین خانواده نابود شدند. اما یک روز بالاخره بساط ظلم برچیده خواهد شد. عدالت اجرا خواهد شد. ما دادمان را خواهیم گرفت. باید تمام خانواده‌های دادخواه علیه فراموشی مبارزه کنند. ما وطنمان را پس خواهیم گرفت. آن روز همگی با هم بهار را جشن خواهیم گرفت. آن روز ما به زندگی باز خواهیم گشت و بهار آزادی را نفس خواهیم کشید.»

نوشته روزی بهار آزادی خواهد رسید اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

در چهار دههٔ اخیر به‌دنبال مهاجرت گستردهٔ ایرانیان به آمریکای شمالی، اروپا و آسیا، نوروز و به‌ویژه هفت‌سین به پدیده‌ای جهانی تبدیل شده‌اند. جستجویی کوتاه در اینترنت هزاران پست را ارائه می‌دهد که هفت‌سین را توضیح می‌دهند و تقریباً همهٔ آن‌ها مبتنی بر نظریه‌های خودساخته‌اند، بدون هیچ ارتباطی با آموزه‌های زرتشتی که منشأ نوروز است. نوروز، باستانی‌ترین جشن ملی ایرانیان ریشه در باور‌های اجداد ایرانیان در هزارهٔ سوم قبل از میلاد، تفکر مذهبی‌ زرتشتی و رسم‌‌های رایج در فرهنگ‌های منطقهٔ بین دو رود دجله و فرات دارد. نوروزی که امروز در ایران جشن گرفته می‌شود، به‌ویژه، ریشه در اسطورهٔ آفرینش زرتشتی‌ها در دورهٔ ساسانی، قبل از قرن هفتم میلادی دارد. براساس این اسطوره خداوند خرد، اهورامزدا، هفت آفریدهٔ اول را می‌آفریند: آسمان، آب، زمین، اولین گیاه، اولین حیوان، اولین انسان، و آتش و خورشید با هم. از آنجایی که اهورامزدا می‌دانست اهریمن به آن‌ها حمله خواهد کرد، شش امشاسپند یا جاودانه‌های مقدس را نیز آفرید و با خود گروهی هفت‌گانه تشکیل داد که از هفت آفریدهٔ اول نگهبانی می‌کردند. امشاسپنتان: شهریور، اردیبهشت و بهمن نگاهبانی از آسمان، آتش و حیوانات، و اسفند (سپندارمذ)، خرداد و امرداد، نگهبانی از زمین، آب‌ها و گیاهان را به‌عهده می‌گیرند. اهورامزدا خودش نگهبان انسان و آتش مقدس می‌شود. این هفت آفریدهٔ اول، نماد‌هایشان هنوز در سفرهٔ هفت‌سین نوروزی مشاهده می‌شوند و هیچ ارتباطی به حرف سین یا شین ندارند. 

این جهان مینوی شکل مادی نداشته، زمان در آن مفهومی‌ نداشت، ستارگان و ماه و خورشید هم بی‌‌حرکت بودند. روز و شب، فصل‌ها و مرگ هم وجود نداشتند. پس از گذشت سه هزار سال، اهورامزدا دنیای مادی را می‌آفریند و گیتی به وجود می‌آید، در نتیجه نور و آتش دیده می‌شوند. پس از آفریدن گیتی، اهریمن روشنایی را می‌بیند، آن را می‌خواهد و برای رسیدن به نور به دنیای مینوی بدون بدی و مرگ حمله می‌کند. اهورامزدا برای مقابله با اهریمن، گیاه، حیوان و انسان را قربانی می‌کند و از قربانی‌کردن این سه‌، تمام موجودات زنده به وجود می‌آیند تا بتوانند در مقابل اهریمن از آفریده‌های اهورامزدا دفاع کنند. روزی که قربانی‌های سه‌گانه اتفاق می‌افتد، ستاره‌ها حرکت می‌کنند، روز و شب و فصل‌ها آغاز می‌شوند. این روز که در آن زمان و گردش زندگی آغاز می‌شود، روز نو نامیده می‌شود و مبنای جشن نوروز که هم‌زمان با شروع بهار است. ابوریحان بیرونی در فصل مربوط به جشن‌های پارسیان در کتاب آثار الباقیه در قرن دهم اشاره می‌کند که ایرانیان نوروز را دلیل پیدایش و آفرینش جهان و آغاز گردش زمان می‌دانند. 

قدیمی‌ترین مدارک دربارهٔ برگزاری جشن سال نو به زمان هخامنشیان ۵۰۰ قبل از میلاد باز می‌گردد. در نقش‌برجسته‌های تخت‌جمشید، داریوش بزرگ و جانشین او خشایار، در حال پذیرفتن مهمانان و نمایندگان کشور‌های زیر کنترل ایرانیان در جشن سال نو تصویر شده‌اند. داریوش بزرگ خود بر تخت نشسته است و در جلوی او ظرفی برای سوزاندن امثال اسفند است که هنوز در نوروز و بسیاری موارد دیگر رایج است. مورخان یونانی ذکر کرده‌اند که در جشن‌های سال نو در تخت‌جمشید، موبدِ موبدان شراب و شاخه‌های سبز را به شاه تقدیم می‌کرده است. تقویم‌های زرتشتی از ۵۰۰ قبل از میلاد و بعد در زمان اشکانیان و ساسانیان بحث‌های گوناگون در مورد زمان برگزاری این جشن دارند، که به‌خاطر تغییرات در تقویم زمان برگزاری آن تفاوت می‌کرده است. گاهی‌ نوروز هم در بهار و هم در تابستان جشن گرفته می‌شده است، ولی‌ بعد از اصلاح تقویم، نوروز با آغاز بهار همسان می‌شود. در کتاب ویس و ورامین که به دورهٔ اشکانی باز می‌گردد، فخرالدین اسعد گرگانی اشاره می‌کند به میهمانی‌ای از سوی پادشاه و شهبانوی مَروْ، و دیگر بزرگان و همسرانشان در باغ با درختان پرشکوفه، موسیقی و خوردنی‌ها و شراب. هم‌زمان، مردم عادی با جشن و سرور، موسیقی و رقص در باغ‌ها، گل‌چینی، میهمانی، هدیه‌دادن و مسابقات اسب‌دوانی روز را به‌خوشی می‌گذراندند. 

منابع ساسانی اشاره می‌کنند به نوروز خُرد، در روز اول فروردین، و نوروز بزرگ در روز ششم فروردین، که تا به امروز به‌عنوان زادروز زرتشت جشن گرفته می‌شود. این منابع همچنان اشاره می‌کنند به خانه‌تکانی، جشن و سرور، نیایش، تهیهٔ لباس‌های نو، هدیه‌دادن و رویاندن هفت تخم گیاهی (هفت‌چین)، قبل از نوروز در میدان‌های شهر‌ها که در روز ششم فروردین این سبزه‌های رشدکرده با موسیقی و مراسم شاد چیده می‌شدند. به گفتهٔ ابوریحان بیرونی از هفت نوع غلاتی که در میدان‌ها می‌کاشتند برای پیش‌بینی وضعیت کشاورزی در سال جدید نیز استفاده می‌شده است. کتابی از قرن دوازده میلادی به‌نام کتاب المحاسن و الاضداد که نویسندهٔ آن معلوم نیست، صبح نوروزی در دربار پادشاهان ساسانی را بازگو می‌کند. در این کتاب آمده است که به‌خاطر آنکه رنگ سفید نماد پاکی است، در روز اول نوروز هفت بشقاب سفید سفالی، هفت سکهٔ درهم سفید، شکر سفید، هفت نوع غلات کاشته‌شده مانند گندم و جو، و هفت شاخهٔ گیاه به خدمت پادشاه می‌آوردند. پادشاه با سرکشیدن شیر و خوردن پنیر و بادام‌هندی جشن نوروزی را آغاز می‌کرده است. از دیگر رسم‌ها در زمان ساسانی شکر هدیه‌دادن به یکدیگر بوده است که تا اوایل قرن بیستم به شکل کله‌قند‌های کوچک سر سفرهٔ نوروزی گذاشته می‌شد. 

مراسم مهم دیگر، جشن فروردیان یا فروردگان ده روز قبل از نوروز برای بزرگداشت ارواح رفتگان بوده است. ایرانیان باستان به رفتگان خود احترام زیاد می‌گذاشتند و باور داشتند که ارواح رفتگانشان، فره‌وشی، ده‌ روز قبل از نوروز برای دیدن بستگان خود به زمین باز می‌گردند. سوری به‌معنای جشن است. ارواح رفتگان با خانه‌تکانی، نیایش، میهمانی و سورخورانی و با روشن‌کردن آتش جشن گرفته می‌شد. ابوریحان بیرونی اشاره به حضور فیروز، فرشتهٔ نگهبان ارواح رفتگان در جشن سوری می‌کند. فیروز با روشن‌کردن آتش‌ جشن را آغاز می‌کرده است. حاجی فیروز امروزی باقی‌‌ماندهٔ سنت ستایش از فیروز است و رنگ سیاه صورت، ارتباط با دنیای مردگان را به‌خاطر می‌آورد. در آهنگ‌های قدیمی مربوط به حاجی‌فیروز هنوز هم خوانده می‌شود که حاجی فیروزم، آتش‌افروزم. سنت رفتن به گورستان‌ها در شب جمعهٔ آخر سال بازماندهٔ رسم باستانی احترام به ارواح رفتگان است که هنوز هم رایج می‌باشد. 

از مهم‌ترین جنبه‌های نوروز، سفرهٔ هفت‌سین است. واژهٔ هفت‌سین، از قرن بیستم در متن‌های فارسی‌ وجود دارد و قبل از آن اسمی از هفت‌سین در منابع برده نشده است. در نتیجه واژه‌ای تازه و نادرست است. هرچند هفت‌چین اشاره به چیدن هفت گیاه در منابع موجود است. زرتشتیان از واژهٔ هفت‌سین استفاده نمی‌کنند. در گذشته آنچه در سفره وجود داشت، نماد هفت آفریدهٔ اول و امشاسپنتا‌های نگهبان آفریده‌ها بوده است، که هنوز هم در سفره هستند، هرچند که اسمشان با سین ارتباطی‌ ندارد. گیاه‌ها و گل‌ها نمودار آفریده‌های گیاهی‌اند، و تخم‌مرغ، نمایندهٔ انسان، مردم و باروری‌ است. در واقع واژهٔ تخم‌مرغ در ادبیات اوستایی سمبل مردم است. شمع نمادی از آتش و اردیبهشت است، و زرتشتیان همیشه شمع را جلوی آینه می‌گذارند تا بازتاب نور را افزایش دهند. تا قرن بیستم مردم برای سفرهٔ نوروزی آب باران جمع می‌کردند. آب نمایانگر خرداد، نگهبان آب‌ها بود. ماهی‌ نمایندهٔ حیوانات و همچنین، سمبل کاراماهی است؛ یک ماهی‌ اسطوره‌ای که در اولین اقیانوس به جنگ نیرو‌های اهریمنی می‌رود. زرتشتیان از شیر یا سایر لبنیات به‌عنوان نماد حیوانات استفاده می‌کنند. سکه‌ها نشان‌دهندهٔ ثروت و همچنین نماد امشاسپند شهریور نگهبان آسمان و فلزات است. زرتشتیان در سفرهٔ نوروزی خود کارد و چنگال یا بشقاب‌های فلزی را به‌عنوان نماد شهریور می‌گذارند. زرتشتیان روی سفرهٔ خود هاون سنگی نیز می‌گذارند، زیرا براساس افسانهٔ آفرینش، آسمان از سنگ ساخته شده است. سنبل، سبزه، سبزی، سیب و میوه‌ها نماد امرداد نگهبان گیاهان هستند. بیدمشک و همچنین اسفند نماد سپندارمذ است. سپندارمذ نگهبان زمین دارای قدرت شفابخش نیز است و ازجمله گیاهان دارویی‌ای که به او نسبت داده می‌شود، سیر است. سیری که ایرانیان آن را به‌عنوان دارو و وسیله‌ای برای دفع چشم بد و قدرت شیطانی نیز می‌شناختند. سماق و سنجد نمایانگر دنیای گیاهی‌اند و از جمله گیاهان و میوه‌هایی‌اند که مفید به حساب می‌آیند. سمنو که کاملاً برای سفره ضروری است، از جمله خوردنی‌هایی است که باور داشته‌اند می‌تواند باروری را بهبود بخشد. سمنو به آناهید (ایزدبانو آناهیتا نگهبان زنان باردار و فرزندان) نسبت داده می‌شود و عموماً به‌دست زنان تهیه می‌شد که هنگام هم‌زدن مخلوط آشپزی آرزو می‌کردند که شوهران خوب یا فرزندان خوب به دست آورند. سرکه جایگزین شراب شده است که در مراسم زرتشتی مصرف می‌شود. 

در تقویم زرتشتی، روز سیزده فروردین به نام تیر یکی از مقدسان زرتشتی است که نگهبان باران و آب‌ها هم بوده است. رسم انداختن سبزهٔ نوروزی در آب‌ها یادگار زمانی‌ است که ایرانیان با گذراندن روز در طبیعت و اهدا گل‌ و گیاه به آب‌ها در این روز از مقدسان نگهبان آب‌ها سپاسگزاری می‌کردند1. از دیگر ویژگی‌های نوروز که اسمی از آن مانده، مراسم میر یا امیر نوروزی است. در این جشن یک فرد عادی برای حکومت از یک تا پنج روز انتخاب می‌شد. امیر نوروزی به سنت‌های نوروزی پیش از اسلام بازمی‌گردد. پیشینهٔ زرتشتی میر نوروزی راپیتوین، ایزد موکل ظهر است که در زمستان عقب‌نشینی می‌کند و با آمدن بهار باز می‌گردد. میر نوروزی از اختیارات قابل‌توجهی برخوردار بود، ازجمله حق تنبیه رعایای خود، و همچنین وعدهٔ ثروت. میر نوروزی پس از چند روز از سلطنت خلع و ناپدید می‌شد. تمام مراسم با روحیهٔ شادی و رقص و موسیقی انجام می‌شد. انتخاب پادشاه دروغین در بسیاری از کشورهای منطقه رایج بود. در ایران، نقش پادشاه دروغین در جشن‌های زرتشتی گنجانده شده بود و تا قرن بیستم در بسیاری از مناطق هنوز رایج بود. این جشن بسیار شاد بود و چند روز همراه با موسیقی و رقص در شهرها برگزار می‌شد. 

دو شخصیت دیگر تا قرن بیستم نیز وجود داشتند؛ کوسه و خجسته که نماد نگهبانان گیاهان یا روح گیاهان بودند در زمستان و در تابستان. کوسه، پیر و زشت بر اسب پیر یا قاطر با کلاغ در یک دست، نماد زمستان بود. در حالی‌که خجسته، جوان و خوش‌رو سوار بر اسبی زیبا با شاهینی که در یک دستش نشسته، نشانگر بهار بود. ابوریحان بیرونی در کتاب آثار الباقیه اشاره به مراسمی نوروزی می‌کند که در آن مردی سوار بر اسب با ریش کوتاه و بادبزن در دست که اشاره به آمدن فصل گرماست، در کوچه و بازار می‌گشته است و اگر بعدازظهر پیرمردان ریش‌سفید در مسیر او یافت می‌شدند با شوخی آن‌ها را دنبال می‌کردند که بروند، زیرا پیرمرد ریش‌سفید نماد زمستان است و با آمدن بهار، زمستان به پایان می‌رسد. عمونوروز با ریش سفیدش، احتمالاً یکی دیگر از جلوه‌های زمستان است. 

برای ایرانیان باستان، نوروز جشن ستایش از ایزدان، زندگی‌ و طبیعت بوده است. برای ایرانیان امروز، نوروز سمبل هویت، ستایش از طبیعت، محکم‌کردن دوستی‌ها و سپاس از بزرگسالان و خانواده است. سفرهٔ نوروزی قدمتی طولانی دارد و عمیقاً ریشه در باورهایی دارد که عناصر طبیعت را مقدس و شایستهٔ حفاظت می‌دانند. تقلیل این سنت گران‌بها به هفت‌سین یا شین که هیچ ارتباطی با جشن زندگی و طبیعت ندارد، از اهمیت این سنت در دنیای مدرن که طبیعتش در خطر انقراض است، می‌کاهد. اگرچه مفهوم هفت‌سینِ مدرن سرگرم‌کننده، جذاب و خوشایند است، اما ممکن است به اسطورهٔ جدیدی تبدیل شود که هیچ ارتباطی با حافظه و تاریخ جمعی ما ندارد. 

نوروزتان پیروز

*معصومه پرایس دارای فوق لیسانس در رشتهٔ مردم‌شناسی از دانشگاه لندن و نویسندهٔ هفت کتاب دربارهٔ جنبه‌های مختلف فرهنگ ایران است. سایت اینترنتی ایشان در مورد فرهنگ ایران بسیار مورد استفادهٔ فرهنگیان و عامهٔ مردم در آمریکای شمالی قرار دارد. برای اطلاعات بیشتر در مورد تحقیقات و کتاب‌های خانم پرایس به سایت‌های اینترنتی ایشان مراجعه کنید:

www.cultureofiran.com

www.anahitaproductions.com

منابع:

– Mary Boyce. Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices. Routledge & Kegan Paul. London, Boston and Henley, 1979. 

– Mary Boyce. A Persian Stronghold of Zoroastrianism. Oxford, At the Clarendon Press, 1977. 

– John R Hinnells. Persian Mythology. Peter Bedrick Books. New York, 1985.

– Nowruz. Encyclopedia Iranica. https://www.iranicaonline.org/articles/nowruz-index

– Selections of Zadspram. Avest.org. http://avesta.org/mp/zadspram.html

– Haft Sin. https://iranicaonline.org/articles/haft-sin

– بندهش. فرنبغ دادگی. گزارنده مهرداد بهار. انتشارات توس، ۱۳۶۹

نوشته سفره نوروزی یا هفت سین؟ اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

یادداشت سال گذشته در آستانهٔ نوروز را با این جمله آغاز کردم: «در آستانهٔ سالی دیگر ایستاده‌ایم و با نگاهی به وقایع سال خورشیدی گذشته، گویی نه یک سال بلکه یک دهه را پشت سر گذاشته‌ایم.» اما حالا و یک سال بعد، تنها به‌دلیل آنچه در شش ماه گذشته از سر گذرانده‌ایم، یک دهه که جای خود دارد، همهٔ ما گویی قرنی را پشت سر گذاشته‌ایم… امسال نیز طبق سنت هرساله، در آستانهٔ سال نو مروری داریم بر وقایع برجسته در شهر و کشورمان و نیز در جهان. 

اواخر مارس سال گذشته، نتیجهٔ مذاکرات و توافق تاریخی جاستین ترودو، نخست‌وزیر کانادا، و جاگمیت سینگ، رهبر حزب فدرال ان‌دی‌پی، رسماً اعلام شد. بنا بر توافقِ confidence-and-supply انجام‌شده، قرار بر آن شد که حزب دموکرات نوین تا سال ۲۰۲۵ دولت لیبرال را حمایت کند تا بر سر کار بماند، به‌شرط آنکه به اولویت‌های این حزب عمل شود، ازجمله برنامه‌های دارو و مراقبت‌های دندان‌پزشکی عمومی که حزب ان‌دی‌پی مدت‌هاست به‌عنوان یکی از اولویت‌هایش، روی آن‌ها پافشاری می‌کند. البته این توافق به‌معنای تشکیل دولت ائتلافی نبود. 

آوریل سال گذشته، بانک مرکزی کانادا با بالابردن مجدد نرخ بهرهٔ پایه و ادامهٔ این افزایش طی سال، تلاش کرد تورم بی‌سابقه در کشور را مهار کند. گفته شد که افزایش نرخ بهره حاصل جهش در هزینهٔ سوخت و دیگر کالاها به‌دنبال حملهٔ روسیه به اوکراین بوده است؛ افزایشی که بالاترین میزان طی ۲۲ سال پیش از آن تاریخ بوده است. بانک مرکزی کانادا هشدار داده بود که افزایش بیشتر نرخ بهره به‌دنبال پیش‌بینی‌ها برای تورم بالاتر، در راه خواهد بود. چیزی که همچنان شاهد آنیم، و به‌ویژه زندگی مردم قشر متوسط به پایین را خصوصاً در بخش تهیهٔ مواد غذایی به‌طور جدی تحت تأثیر قرار داده است.

ماه مهٔ سال گذشته و در سومین سالگرد درگذشتِ‌ زنده‌یاد امیر صدقی، جوان ۲۶ سالهٔ بااستعداد و هنرمندی که در سقوط هواپیما نزدیک اسمیتر، حین انجام مأموریت کاری بر فراز جنگل‌های شمال بی‌سی، جان خود را از دست داد، شمارهٔ ویژه‌ای مشتمل بر گفت‌وگو با مادر و پدر او و چندین سیاستمدار استانی منتشر کردیم تا اعضای جامعهٔ ایرانی را با قانون «مرگ به‌دلیل قصور» در استان بریتیش کلمبیا (BC Wrongful Death Law) آشنا کنیم. قانونی که بر اساس آن، اگر فردی به‌دلیل قصورِ دیگری، جان خود را از دست بدهد، چنانچه فرد جانباخته نان‌آور خانواده نباشد، خانوادهٔ او نه حق شکایت از فرد یا سازمان خاطی را دارد، نه مشمول دریافت غرامت می‌شود. قانون تبعیض‌آمیزی که اغلب افراد اعم از ایرانی و غیرایرانی از آن اطلاع ندارند چرا که تا کسی عزیزی را که نان‌آور خانواده هم نیست، بر اثر اشتباه و قصور دیگری از دست نداده باشد، طبیعتاً با آن مواجه نمی‌شود. شایان ذکر است که ترجمهٔ گزارش مفصل ما به انگلیسی هم مورد توجه قرار گرفت و راهیابی به مرحلهٔ نهایی سی و ششمین دورهٔ جوایز جک وبستر را برای رسانهٔ همیاری به ارمغان آورد.

۲۳ مهٔ سال گذشته، برج شمارهٔ دو متروپل آبادان پیش از آنکه به بهره‌برداری کامل برسد، بر اثر شکست سازه‌ای فروریخت و ۴۳ کشته و ۳۷ زخمی برجای گذاشت. علت ریزش این ساختمان ده‌طبقه «عدم رعایت قوانین و مقررات و اصول فنی» اعلام شد. سازمان نظام مهندسی پیش از آن هشدار داده بود که به‌دلیل اشتباه‌های محاسباتی، این ساختمان پیش از افتتاح فرو خواهد ریخت. 

در ماه ژوئن سال گذشته، جان هورگان، نخست‌وزیر وقت استان بی‌سی، طی کنفرانسی خبری اعلام کرد که تا پیش از انتخابات آیندهٔ استان از سِمَت نخست‌وزیری کناره‌گیری کرده و در انتخابات استانی بعدی نیز شرکت نخواهد کرد. هورگان دلیل اصلی این تصمیم را مشکلات سلامت جسمانی اعلام کرد. در ماه اکتبر، دیوید ایبی، دادستان کل وقت بریتیش کلمبیا و نیز وزیر مسکن وقت، در انتخاباتی بدون رقیب جانشین هورگان شد.

در ماه اوت سال گذشته، سلمان رشدی، نویسندهٔ هندی‌تبار بریتانیایی-آمریکایی، حین آماده‌شدن برای سخنرانی‌ عمومی‌اش در مؤسسهٔ شِتاکوآ در نیویورک، مورد تهاجم مرد ۲۴ سالهٔ لبنانی‌تباری به‌نام هادی مطر قرار گرفت، و از ناحیهٔ گردن و شکم با ضربات چاقو به‌شدت مجروح شد. رشدی قرار بود در این برنامه در مورد ایالات متحده به‌عنوان پناهگاهی امن برای نویسندگان تبعیدی سخنرانی کند. علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در سال ۲۰۱۷ در پاسخ به سؤالی مبنی بر آنکه آیا فتوا علیه رشدی همچنان پابرجاست، گفته بود: «فرمان، همان است که امام خمینی صادر کرد.» در ماه اکتبر اعلام شد که رشدی بینایی یک چشم و کارکرد یک دستش را از دست داده است. 

۸ سپتامبر سال گذشته، ملکه الیزابت دوم، ملکهٔ امپراتوری بریتانیا و قلمرو کشورهای مشترک‌المنافع ازجمله کانادا، در سن ۹۶ سالگی درگذشت. تعداد ۳۲ فرمانروایی مستقلی که او پس از مرگ پدرش در سن ۲۵ سالگی ملکهٔ حاکم بر آن‌ها شده بود، در زمان مرگش به ۱۵ رسید، چون طی سالیان برخی از آن فرمانروایی‌ها پیوند خود را با نظام پادشاهی گسستند. با درگذشت ملکه الیزابت دوم، پسر بزرگ‌تر او شاهزاده چارلز، حال با عنوان شاه چارلز سوم، به‌طور خودکار به مقام سلطنت رسید.

در ۱۳ سپتامبر سال گذشته، مهسا (ژینا) امینی، دختر ۲۲ سالهٔ کردتبار ایرانی که حالا دیگر شهرتی جهانی دارد، پس از دستگیری از سوی گشت ارشاد در تهران، در اثر ضربات مأموران این گشت و پلیس امنیت اخلاقی نظام جمهوری اسلامی ایران دچار شکستگی جمجمه و مرگ مغزی شد. سه روز پس از آن، متأسفانه مهسا امینی بر اثر شدت جراحات ناشی از ضربات وارده در بیمارستان درگذشت. مرگ او موجب بروز واکنش‌ها و اعتراضات گسترده‌ای در نقاط مختلف ایران و جهان شد. قتل مهسا امینی زمینه‌ساز انقلاب گسترده‌ای با پرچم‌داری زنان و دختران علیه نظام جمهوری اسلامی شد که تا امروز ادامه دارد؛ انقلابی که به‌درستی انقلاب «زن، زندگی، آزادی» نام گرفته است. 

در پاسخ به کشتار و سرکوب مردم در ایران، دولت فدرال کانادا در هفتم اکتبر سال گذشته، اعلام کرد که تحریم‌های بسیار شدیدی روی سپاه پاسداران جمهوری اسلامی اعمال کرده است، و بیش از ۱۰٬۰۰۰ نفر از مقامات رده‌بالای این ارگان را از ورود به خاک کانادا به‌طور مادام‌العمر محروم کرده است. همچنین دولت کانادا اعلام کرد که ۷۶ میلیون دلار بودجه اختصاص داده است تا دارایی‌های این اشخاص حقیقی و حقوقیِ تحریم‌شده ضبط و بلوکه‌ شود و نیز ادارهٔ جدیدی با عنوان ادارهٔ تحریم‌ها (sanctions bureau) در دپارتمان امور بین‌المللی کانادا ایجاد شود. هنوز پس از گذشت بیش از پنج ماه گزارشی از صرف این بودجه و همچنین هیچ نامی از وابستگان جمهوری اسلامی در کانادا از سوی دولت فدرال منتشر نشده است. ما هم در رسانهٔ همیاری در دو نشست مختلف به‌فاصلهٔ سه ماه این موضوع را با جاناتان ویلکینسون، وزیر منابع طبیعی کانادا و نمایندهٔ منطقهٔ نورث ونکوور در مجلس عوام، مطرح کردیم که ایشان در پاسخ گفتند که هنوز برای اعلام نتایج اِعمال این قوانین زود است و دولت فدرال متعاقباً مراتب را به اطلاع افکار عمومی خواهد رساند.

در ۲۸ دسامبر سال گذشته، بیانیهٔ مشترک مهمی از سوی کشورهای کانادا، سوئد، اوکراین و بریتانیا دربارهٔ داوری پروندهٔ قربانیان پرواز پی‌اس۷۵۲ منتشر شد. این چهار کشور در بیانیهٔ مشترکشان از تلاش خود برای کشاندن ایران به دیوان بین‌المللی دادگستری به‌منظور حل اختلافات در پروندهٔ سرنگونی پرواز پی‌اس۷۵۲ و پاسخگو‌کردن جمهوری اسلامی خبر دادند.

ژانویهٔ گذشته، دولت استان بریتیش کلمبیا اعلام کرد که با جرم‌زدایی از افرادی که مواد مخدر مصرف می‌کنند، قصد دارد گامی حیاتی بردارد برای پایان‌دادن به شرم و ننگی که مانع می‌شود تا افراد درگیر با چالش‌های مصرف مواد مخدر به کمک‌های نجات‌بخش دستیابی داشته باشند. بر این اساس، از ۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۳ تا ۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، افراد بزرگسال (۱۸ سال و بالاتر) در صورت همراه‌داشتن مقدار کمی از مواد مخدر غیرقانونی برای استفادهٔ شخصی، مشمول اتهامات کیفری نخواهند شد. استان بی‌سی، در بین تمام استان‌ها و قلمروهای کانادا اولین جاست که جرم‌زدایی از مواد مخدر را تجربه می‌کند. 

فوریهٔ گذشته، زمین‌لرزهٔ سهمگین و مرگ‌باری جنوب ترکیه و شمال غرب سوریه را لرزاند و تلفات وحشتناک و خسارات گسترده‌ای به جا گذاشت. این زمین‌لرزه و پس‌لرزه‌های شدید آن، مجموعاً حدود ۵۵٬۷۰۰ کشته و ۱۳۰٬۰۰۰ مجروح بر جای گذاشت.

با امید به اینکه سال نو و بهار نو، روزهای بهتر و روشن‌تری برای همگان به ارمغان آورَد و سالی سرشار از تندرستی و آرامش برای شما خوانندگان و همراهان رسانهٔ همیاری باشد، آرزو داریم سال ۱۴۰۲، سال به‌پیروزی‌رسیدن انقلاب «زن، زندگی، آزادی» باشد. 

نوشته یادداشت سردبیر: مروری بر سال سختی که گذشت اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

در آستانهٔ سالی دیگر ایستاده‌ایم و با نگاهی به وقایع سال خورشیدی گذشته، گویی نه یک سال بلکه یک دهه را پشت سر گذاشته‌ایم. 

همه‌گیری کووید با وجود واکسیناسیون گسترده و سبک‌ترشدن محدودیت‌ها و مقررات بهداشتی حداقل در استان بی‌سی، همچنان سایه‌اش بر کار و زندگی اغلب ما سنگینی می‌کند. در همین یک‌سال گذشته، این ویروس منحوس با ظهور دو سویهٔ جدیدش یعنی دلتا و اُمیکرون زندگی‌مان را دچار تلاطم‌های پیاپی دیگری کرد. هر چه هست، پس از گذشت بیش از دو سال از شروع همه‌گیری و نیز بیش از شش میلیون مرگ‌ومیر در سراسر دنیا، بارقه‌هایی از امید در بازگشت به زندگی عادی و عاری از ترس و نگرانی را می‌توان حس کرد. 

اواخر ماه مهٔ سال گذشته، کشف گورهای بی‌نام‌ونشانِ صدها کودک بومی در نزدیکی مدارس شبانه‌روزی سابق به‌کمک فناوری رادار زمین‌نفوذ، اغلب کانادایی‌ها را شوکه کرد. بنا بر آخرین آماری که اول همین ماه منتشر شده، تا کنون مجموعاً ۲۰۸۴ گور بی‌نام‌ونشان کشف شده است و همچنان گمان می‌رود گورهای بیشتری وجود دارد که با کمک همان فناوری کشف خواهند شد. طبق تخمین «کمیسیون حقیقت‌یابی و مصالحه‌جویی با بومیان» حدود ۴۱٬۰۰ تا ۶٬۰۰۰ کودک بر اثر آزارواذیت و اهمال در سیستم مدارس شبانه‌روزی که تا سال ۱۹۹۶ ادامه داشته است، جان خود را از دست داده‌اند. 

طی ژوئن و ژوئیهٔ سال گذشته، موج گرمایی شمال غرب آمریکای شمالی ازجمله غرب کانادا را فراگرفت، به‌طوری‌که رکورد ثبت دما در شهر لیتِن (Lytton)، بریتیش کلمبیا در ۲۹ ژوئن به ۴۹٫۶ درجهٔ سانتی‌گراد رسید و شهر به‌‌دلیل آتش‌سوزی‌ای که اغلب ساختمان‌ها را تخریب کرد، تخلیه شد. شدت گرما در بی‌سی به‌حدی بود که مجموعاً ۵۹۵ نفر در اثر گرمازدگی جان خود را از دست دادند.

۱۵ ماه اوت سال گذشته، کابل پایتخت افغانستان سقوط کرد؛ نقطهٔ اوج حملات طالبان که از ماه مهٔ‌ همین سال علیه دولت افغانستان آغاز شده بود. این حملات و در نهایت سقوط کابل، در نتیجهٔ خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان بین ماه‌های فوریهٔ ۲۰۲۰ و اوت ۲۰۲۱ و سقوط پی‌در‌پی اغلب مراکز استان‌های افغانستان، اتفاق افتاد. به‌دنبال آن، هزاران هزار افغان از ترس بازگشت حاکمیت طالبان تلاش کردند از کشور بگریزند. گزارشات مربوط به تجمع حدود ۲۰۰۰ افغان در فرودگاه برای ترک کشور با هواپیماهای نظامی، فشار و لگدکوب‌شدن بسیاری بین جمعیت و آویزان‌شدن عده‌ای به پهلوهای هواپیمای آمادهٔ پرواز… صحنه‌های غم‌انگیزی بود که به‌سختی از خاطرها زدوده می‌شود.

ماه نوامبر سال گذشته، استان بی‌سی شاهد سیلی بی‌سابقه بود. سیل در مناطق شرقی لوئر مین‌لند، خصوصاً در فواصل بین شهرهای ابتسفورد و مریت، خانه‌ها و مزارع بسیاری را از بین برد و شدت آن به‌حدی بود که بخش‌هایی از پل‌ها در مسیر بزرگراه کوکُهالا (Coquihalla) در حوالی شهر هوپ و نیز بخش‌هایی از بزرگراه شمارهٔ ۱ را تخریب کرد. نزدیک به ۲۰٬۰۰۰ نفر مجبور به ترک خانه‌های خود شدند و هزاران حیوان تلف شدند. این سیل، یکی از شدیدترین بلایای طبیعی‌ای بود که نسل حاضر بریتیش کلمبیا تا آن زمان به خود دیده بود.

ژانویهٔ امسال، هزاران تن از کامیون‌داران تحت نام «کاروان آزادی» در اعتراض به محدودیت‌های کووید، خصوصاً محدودیت‌های عبور از مرز آمریکا، دست به اعتصاب در خیابان‌های اتاوا زدند. پس از گذشت حدود سه هفته از این اعتصابات و عزم معترضان برای ماندن در خیابان‌ها، دولت تصمیم گرفت برای اولین بار در تاریخ کانادا از اختیارات ویژهٔ «قانون شرایط اضطراری» (Emergencies Act) استفاده کند. شایان ذکر است رهبران این اعتصابات به‌تازگی اعلام کرده‌اند که آخر همین هفته از سرتاسر کشور عازم ویکتوریا هستند و قصد دارند ماه‌ها در آنجا بمانند، هرچند بعدتر شنیده شد که مقصد آن‌ها ونکوور خواهد بود و نه ویکتوریا.

در ۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۲، روسیه اوکراین را مورد حملهٔ نظامی قرار داد. این حمله در پی هفته‌ها گمانه‌زنی و حملات لفظی بین روسیه، اوکراین، آمریکا و کشورهای اتحادیهٔ اروپا، صورت گرفت. در پی شروع این حملات، با توجه به اینکه کانادا یکی از کشورهای عضو پیمان ناتو است، دولت فدرال و دولت‌های استانی واکنش‌های شدیدی از خود نشان دادند. متعاقب آن، دولت فدرال میلیون‌ها دلار کمک نظامی و نیز کمک‌های انسان‌دوستانه به اوکراین اختصاص داد، و تحریم‌هایی ازجمله بستن فضای هوایی خود به‌روی هواپیماهای روسی، علیه این کشور اعمال کرد. مردم کانادا هم به حملهٔ روسیه به اوکراین واکنش نشان دادند، از جمله در شهر ونکوور که در ۲۸ فوریه، هزاران نفر در مقابل آرت گالری ونکوور تجمع و سپس در خیابان‌های اطراف تظاهرات کردند.

* * * * *

در آستانهٔ سال نو خورشیدی، ما در رسانهٔ‌ همیاری به‌همراه دوستانمان در بی‌سی سرو، تابلو اعلانات فارسی‌زبانان بریتیش‌ کلمبیا، بر آن شدیم با تعدادی از سیاستمداران سطوح شهری و استانی در بریتیش کلمبیا گفت‌وگوهایی را ترتیب بدهیم تا دربارهٔ عملکردشان طی دوازده ماه گذشته و نیز دربارهٔ برخی مسائل مورد علاقهٔ جامعهٔ ایرانی بی‌سی از آن‌ها بپرسیم. گفت‌وگو با سه شهردار نورث شور در این شماره منتشر شده است و گفت‌وگوهای دیگر نیز در شمارهٔ آینده منتشر خواهند شد. توجه شما را به مطالعهٔ این گفت‌وگوها جلب می‌کنم.

جا دارد پیش از پایان سال، یادی کنیم از خانواده‌های جانباختگان پرواز ابدی ۷۵۲ که در طول این سال نه‌فقط به خواستهٔ برحقشان یعنی دادخواهی خون عزیزانشان نرسیدند بلکه تعدادی از آن‌ها در جریان تجمع همبستگی با مردم اوکراین در مقابل سفارت اوکراین در تهران مورد تعرض و ضرب‌وشتم هم قرار گرفتند. آرزو می کنیم سال جدید برای این عزیزانِ دردمند سال رسیدن به عدالت باشد.

در پایان، از طرف خود و همکارانم، صمیمانه سالی سرشار از آرامش، تندرستی و پیروزی برای شما خوانندگان و همراهان رسانهٔ همیاری آرزو می‌کنم.

نوشته یادداشت سردبیر: سالی که نه، گویی دهه‌ای گذشت اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

بار دیگر در آستانهٔ سالی نو ایستاده‌ایم؛ سال نو خورشیدی، سال ۱۴۰۰ و آغازگر قرنی جدید. با نگاه به سالی که پشت سر گذاشتیم، سالی که در عین ناباوری تماماً در قرنطینه گذشت، سالی بسیار دشوار برای تمام زمینیان، تنها می‌توان از قول شکیبی اصفهانیِ شاعر گفت: «ما را به سخت‌جانیِ خود این گمان نبود»، مصرعی از شعری که چهار قرن پیش سروده شده است و وصف حال انسان‌ امروزی است. تنها کمی پیش از آغاز سال ۱۳۹۹، سازمان بهداشت جهانی رسماً اعلامِ همه‌گیری کرد. همه‌گیری‌ای که تا زمان نگارش این یادداشت، جان نزدیک به ۲٬۷۰۰٬۰۰۰ نفر را در سراسر جهان گرفته است و از آن میان، رسماً بیش از ۶۱٬۰۰۰ مرگ‌ومیر در ایران و بیش از ۲۲٬۰۰۰ در کانادا ثبت شده است. همه‌گیری‌ای که همچنان با ماست و قصد همراهی‌مان را در سال جدید دارد. حال تا چه اندازه و بالاخره چه وقت واکسن‌های تازه‌ازراه‌رسیده خواهند توانست جلو تاخت‌وتاز این ویروس مرگ‌بار را بگیرند و زندگی انسان‌ها روی کُرهٔ زمین به‌حالت عادی برگردد، چندان روشن نیست. خصوصاً برای ما که در کانادا زندگی می‌کنیم و چاره‌ای جز صبر و حوصله در قبال روند کُند واکسیناسیون نداریم.

و اما برای ما ایرانیان، خصوصاً ایرانیان ساکن کانادا، علاوه بر همه‌گیری که تمام دنیا را تحت تأثیر خود قرار داده و به‌نوعی آن را نیمه‌فلج کرده است، فاجعهٔ سرنگونیِ هواپیمای اوکراینی، پس از گذشت بیش از چهارده ماه، همچنان و هنوز بغضی در گلو و اندوهی سنگین بر دل است. بغض و اندوهی که شخصاً هر بار طی گفت‌وگویی که با هر یک از خانواده‌های جانباختگان داشته‌ایم، تازه شده است. ما در «رسانهٔ همیاری»، پس از آنکه طی یک‌سال تلاش خود را کردیم تا در حد توانمان با انتشار مطالب و گفت‌وگوهای مختلف، تحقیقات انجام‌شده در روشن‌شدن حقایق و روند دادخواهی را دنبال کنیم، از ژانویهٔ امسال تصمیم گرفتیم با خانواده‌های مسافران این پرواز – آن‌هایی که تمایل و آمادگی‌اش را دارند – صحبت کنیم و ببینیم پس از گذشت این مدت چه می‌کنند، چطور روزگار می‌گذرانند و خواسته‌شان چیست. در شماره‌های قبل، با خانم بهشته رضاپور، مادر زنده‌یاد بهاره کرمی‌مقدم و خانم ژاله معینی، خواهر زنده‌یاد محمد معینی، مصاحبه کردیم و در این شماره، با خانم منظر ضرابی، مادر زنده‌یاد سهند صادقی و زنده‌یاد الوند صادقی، مادر همسر زنده‌یاد نگار برقعی و مادربزرگ زنده‌یاد سوفی امامی، گفت‌وگو داشته‌ایم که از نظرتان خواهد گذشت. این‌ها تنها ۶ تن از ۱۷۶ مسافر بی‌گناهی‌‌اند که سحرگاه هشتم ژانویهٔ ۲۰۲۰ جان پاکشان را از دست دادند و تمام آرزوهایشان خاکستر شد. در گفت‌وگو با هر یک از این خانواده‌ها، که ناگفته پیداست چقدر می‌تواند کار دشواری باشد، گویی هر بار موشک‌ها از نو شلیک می‌‌شوند. هر بار تصور درد و اندوه جگرسوزی که آن مادر، پدر، خواهر، برادر یا فرزند تحمل کرده‌ است، دل را می‌فشرد و آدم را بی‌قرار می‌کند. خانواده‌هایی که زندگی عادی ندارند، دیگر انسان‌های سابق نیستند و تنها به‌دنبال دادخواهی‌اند… در همین ارتباط بیش از یک هفته بود که همه منتظر انتشار گزارش نهایی از طرف ایران بودند؛ گزارشی که بالاخره چهارشنبه ۱۷ مارس ۲۰۲۱ منتشر شد. در بیانیه‌ای که مارک گارنو، وزیر امور خارجهٔ کانادا، و عمر الغبرا، وزیر حمل‌ونقل کانادا، در این ارتباط منتشر کردند، آمده است: «این گزارش هیچ تلاشی برای پاسخ‌دادن به سؤالات منتقدانه دربارهٔ آنچه واقعاً اتفاق افتاده، نداشته است. به‌نظر می‌رسد ناکامل است و حقایق و شواهد قوی‌ای ندارد. دولت ما، همراه با جناب رالف گودیل، مشاور مخصوص نخست‌وزیر در پروندهٔ پی‌اس۷۵۲، مرتباً خواستار تحقیقات جامع و شفاف طبق استانداردهای بین‌المللی شده است تا پاسخ تمام سؤالات منتقدانهٔ بی‌پاسخ‌مانده داده شود. ما، علی‌رغم انتشار این گزارش تحقیقات، همچنان دربارهٔ نبودِ اطلاعات و شواهد قانع‌کننده عمیقاً نگران‌ایم.» در این بیانیه همچنین آمده است که دولت کانادا خود به‌زودی نتیجهٔ تحقیقاتش را منتشر خواهد کرد و تأکید شده است که خانواده‌های جانباختگان حق دارند پاسخ سؤالات مهمشان را بگیرند،‌ از جمله اینکه چه عواملی موجب شلیک موشک‌ها شد و چرا مرزهای هوایی در شرایط تشدید خصومت‌های سیاسی باز مانده بود. در پایان این بیانیه آمده است: «ما با پاسخگو دانستن ایران و تا اطمینان از اینکه این کشور مسئولیت کامل به‌عهده بگیرد و غرامت کامل به خانواده‌ها و عزیزانِ قربانیان فاجعهٔ پرواز پی‌اس۷۵۲ بپردازد، تعهد کانادا را در طلب پاسخ‌ها و دادخواهی صراحتاً تکرار می‌کنیم.»

گزارش نهایی ایران درست زمانی منتشر شد که ما در حال آماده‌سازی نشریه برای سپردن به چاپ بودیم، بنابراین امکان پرداختن به آن را، بیش از اشاراتی که در این یادداشت آمد، نداشتیم. امیدواریم در شماره‌های بعدی بیشتر بتوانیم به این مهم بپردازیم.

می‌دانم این یادداشت هیچ بوی بهار نمی‌دهد، می‌دانم شاید نمی‌بایست این‌قدر حرف از بیماری، مرگ‌ومیر و غم و اندوه به‌میان می‌آمد، اما چه می‌توان کرد وقتی زورِ واقعیت‌های تلخ می‌چربد. چه می‌توان کرد وقتی این روزها شادی دندان‌گیری یافت نمی‌شود تا از آن حرف زد. با این‌همه، انسان به امید زنده است. به امید دنیای بهتر و روزهای روشن‌تر. به امید برابری. به امید عدالت، صلح و آزادی. به امید مهربانی. به امید آینده‌ای بهتر برای نسل آینده. به امید آنکه این امیدها روزی محقق شود. به‌همراه دوستانِ همکارم در «رسانهٔ همیاری» برای شما سالی سرشار از تندرستی، آرامش، شادکامی و پیروزی آرزو می‌کنم.

نوشته یادداشت سردبیر: امید به عدالت، صلح و آزادی، در آستانهٔ قرن جدید اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

امروز مردم سراسر جهان و اینجا در بریتیش کلمبیا نوروز، نخستین روز بهار در تقویم ایرانی، را جشن می‌گیرند. برای هزاران سال، نوروز زمانی بوده است برای پذیراشدن آغازی نو با بستن فصل‌های کهنه و امیدواری به آنچه که آینده در بر دارد.

این با شرایط ما که نوروز را هم‌زمان با پدیدارشدن نوری در انتهای تونل کووید-۱۹ جشن می‌گیریم، تناسب دارد. طی سال گذشته، همه‌گیری زندگی همهٔ ما را زیرورو کرده است و ما را به‌نحوی که اصلاً تصورش را نمی‌کردیم به چالش گرفته است. اما روزهای بهتر با ازراه‌رسیدن واکسن‌های ایمن و مؤثر، پیش روی ماست.

در نوروز به‌طور سنتی خانواده‌ها برای مهمانی، خواندن اشعار حافظ شیرازی، چیدن سفرهٔ هفت‌سین  و پریدن از روی آتش برای سوزاندنِ اقبال بد و جایگزین‌کردن آن با گرما و تندرستی در خانه‌هایشان گرد هم می‌آیند. در حالی‌که گردهمایی‌های نوروزی امسال متفاوت خواهد بود، جشن امید و آغازی دوباره مانند همیشه بجا و مهم است.

من خوشبین‌ام که سال آینده، ما بار دیگر بتوانیم مانند گذشته جشن‌هایمان را برگزار کنیم چه دیدار با اقوام دورترمان باشد یا حضور در گردهمایی‌های جامعه. فعلاً من از همگان می‌خواهم از دستورالعمل‌های بهداشت عمومی پیروی کنند و به سال نو تنها در کنار اعضای خانه‌شان خوشامد بگویند.

از طرف همهٔ بریتیش کلمبیایی‌ها، برای همه نورزی شاد و سالی سرشار از تندرستی آرزو می‌کنم. من در جشن نخستین روز بهار و امید به آینده‌ای روشن‌تر که با خود می‌آورد، به شما می‌پیوندم. 

نوروزتان پیروز

پیام ویدیویی نسخت‌وزیر بریتیش کلمبیا را در اینجا تماشا کنید:

نوشته بیانیهٔ جان هورگان، نخست‌وزیر بریتیش کلمبیا، به‌مناسبت فرا رسیدن نوروز ۱۴۰۰ اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

امروز ما نوروز، آغاز سالی نو در تقویم ایرانی،  را جشن می‌گیریم.

این فرصتی است برای سپری کردن اوقاتی که انعکاس‌دهندهٔ ارزش‌های صلح، توازن و آشتی است.

«خالصانه امیدوارم این نوروز نقطهٔ تحولی برای همهٔ ما باشد؛ آغازی در سال جدیدی سرشار از صلح، بهروزی و تندرستی.

از طرف فراکسیون حزب بی‌سی لیبرال، مایل‌ام  برای همهٔ کسانی که نوروز را در بریتیش کلمبیا و سراسر جهان جشن می‌گیرند، صمیمانه سالی سرشار از شادی آرزو کنم.

نوروز مبارک!

نوشته پیام نوروزی اندرو ویلکینسون، رهبر اپوزیسیون رسمی استان بریتیش کلمبیا و حزب بی‌سی لیبرال اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.