چقدر خوشحالم که در طول ۲۵ سال فعالیت مطبوعاتی توانسته‌ام ورزشکاران و مربیان غیرایرانی را با ورزشکاران و فرهنگ ایرانی آشنا کنم. در این شماره با یکی از مربیان و قهرمانان کاراته گفت‌وگو می‌کنیم و نظرات او را در مورد آموزش هنرهای رزمی می‌شنویم.

لطفاً خودتان را معرفی کنید و دربارهٔ چگونگی شروع کارتان در کاراته و همچنین دربارهٔ مقام‌ها و افتخاراتتان در این رشته بگویید.

نام من جاشا اسپلی (Jascha Espley) است. در دو آکادمی کاراتهٔ پوکو (PoCo) در پورت کوکئیتلام و گرین تیمبرز کاراته در سازمان پلیس سواره‌‌نظام کانادا در شهر سوری، مربی هستم. در موزه و مرکز فرهنگی ملی نیکه در برنابی هم مربی هستم. من ۳۷ سال است که در کاراته و کوبودو فعالیت می‌کنم. در دوران کودکی پس از تجربهٔ بسیاری از زورگویی‌های شدید در مدرسه، کاراته را شروع کردم. پدرم علاقه‌مند به «تقویت‌کردن من» بود چرا که باور داشت این بهترین راه برای حل مسئلهٔ زورگویی است. خیلی زود فهمیدم که کاراته چیزی بیش از فقط جنگیدن است، و واقعاً عاشق این هنر شدم. 

طی ۳۷ سال گذشته، در سه سبک اصلی مختلف کاراته تمرین کرده‌ام. ابتدا در کودکی در سبک شیتو-ریو، و سپس ۱۳ سال در سبک چیتو-ریو و شوتوکان تمرین کردم قبل از آنکه به سبک شیتو-ریو بازگردم و تمریناتم را ادامه دهم. من دارای سان‌دان (دان سه) در کاراته و شودان (دان یک) در کوبودو (سلاح‌های اوکیناوا) هستم. 

در طول مسابقات رقابتی حرفه‌ای، این شانس را داشته‌ام که چهار بار برای تیم استان بریتیش کلمبیا در مسابقات کومیته (مبارزه) حضور داشته باشم. هنوز هم تمرین و رقابت می‌کنم. من مدال طلا را در کوبودو در چهار مسابقهٔ استانی کاراتهٔ بریتیش کلمبیا دریافت کرده‌ام، اما بیشتر تمرکزم را روی موفقیت‌های شاگردانم معطوف کرد‌ه‌ام. در دسامبر گذشته، افتخار داشتم که یکی از شاگردانم را در مسیر دریافت مدال طلا در کوبودو در مسابقات کاراتهٔ اوپن کانادا ۲۰۲۳ تماشا کنم. با این‌حال، من ورزش و بعد مسابقه‌ و رقابت کاراته را به‌عنوان فرصتی برای تفریح و سرگرمی می‌بینم، اما تمرکز اصلی تمرین من بر روی جنبه‌های سنتی کاراته است، یعنی: دفاع شخصی و پرورش شخصیت.

لطفاً کمی دربارهٔ کوبودو بگویید، آیا نهاد مدیریتی دارد؟ آیا کوبودو زیرمجموعه‌ای از کاراته است؟ آیا سیستم رتبه‌بندی در آن وجود دارد؟

کوبودو تمرین سنتی سلاح‌های اوکیناواست. کوبودو به‌معنای «راه‌ کهن جنگ» است و از زمان ظهورش همراه با کاراته بوده است. بسیاری از سبک‌های کاراته اجزای کوبودو هم را در برنامه‌های آموزشی‌شان دارند. سبک ما از کاراتهٔ شیتو-ریو است و همیشه عنصری از کوبودو را در برنامهٔ آموزشی داشته است. البته چندین سازمان وجود دارد که فقط کوبودو را تمرین می‌کنند. احتمالاً به این دلیل است که بنیان‌گذار کاراتهٔ شیتو-ریو یک پلیس در اوکیناوا بود، و در آن زمان، افسران به‌عنوان بخشی از وظایف روزانهٔ خود با استفاده از بو (چوب بلند) و سای (شمشیر کوتاه که لبهٔ تیز ندارد) آموزش می‌دیدند.

سیستم رتبه‌بندی در هر هنر رزمی‌ای همیشه تا حدودی برای هر سازمانی منحصر‌به‌فرد است. سبک ما برای مبتدیان، یک سیستم رتبه‌بندی رنگی کامل (رتبهٔ کیو) دارد و برای تمرین‌کنندگان پیشرفتهٔ کوبودو، یک سیستم رتبه‌بندی کمر مشکی (رتبهٔ دان) دارد.

آیا آموزش کلاسیک و سنتی نانچیکو مانند آنچه در فیلم‌های بروس لی می‌بینیم، است؟

جالب است که بروس لی نانچیکو را از افرادی در سبک کاراتهٔ ما یاد گرفت. به‌ویژه از فومیو دمورا و از کتاب‌های منتشرشدهٔ ریوشو ساکاگامی. فومیو دمورا یکی از استادان مشهور کاراته و ساکن کالیفرنیا بود که در صنعت فیلم فعالیت فراوانی داشت. او بدل پت موریتا در فیلم اصلی کاراته‌کید بود. بروس لی واقعاً ورزشکار فوق‌العاده‌ای بود و بسیاری از حرکات نمایشی را به اجراهای نانچیکو خود اضافه کرد. آنچه در فیلم‌هایش می‌بینید، نشانگر این نیست که نانچیکو واقعاً چگونه آموزش داده یا استفاده می‌شود، اما فیلم‌هایش الهام‌بخش بسیاری از سازمان‌های هنرهای رزمی آمریکایی شد که شروع به آموزش به این شیوهٔ نمایشی کردند. کاراته و کوبودو واقعی هر دو بر روی کارایی حرکت با انرژی کمتر تمرکز دارند. در نتیجه، حرکت‌های مؤثری که در کوبودو آموزش داده می‌شوند، هیچ‌گونه جنبهٔ نمایشی ندارند و فقط تمرکز بر کارایی واقعی دارند.

با ظهور هنرهای رزمی ترکیبی، بسیاری از مردم شک و تردیدهایی دربارهٔ کارایی کاراتهٔ سنتی در درگیری و دفاع شخصی دارند. چگونه به این انتقادات پاسخ می‌دهید؟

من فکر می‌کنم ظهور هنرهای ترکیبی اتفاقی عالی‌ برای هنرهای رزمی سنتی بوده است. این باعث جلب‌توجه مثبت به تمامی هنرهای رزمی شده و همچنین نگاهی انتقادی به ادعاهای بی‌اساس برخی سبک‌ها شده است. واقعیت این است که بیشتر مبارزان موفق در هنرهای ترکیبی، حداقل در یکی از هنرهای رزمی سنتی‌ دارای تجربه و مهارت‌اند. شخصاً هنرهای رزمی ترکیبی را به‌عنوان یکی از ویژگی‌های هنرهای رزمی سنتی می‌بینم. هنرهای رزمی ترکیبی آنچه را که هنرهای رزمی سنتی (غربی و شرقی) ارائه می‌دهند، گرفته و آن را به آنچه که در مسابقه و قوانین خاصی مؤثر است، تقسیم کرده است. کاراتهٔ سنتی برای دفاع شخصی طراحی و انتخاب شده است و هنگامی که به درستی تمرین شود، بسیار مؤثر است. همچنین کاراتهٔ سنتی به هنرآموزان بسیار بیشتر از مبارزهٔ ساده می‌آموزد. به‌عنوان مثال، ما از طریق مراقبه و تمرین کاتا (فرم‌ها) مفاهیم بهداشت شخصی زیادی را آموزش می‌دهیم. در نهایت، من معتقدم که هنرهای رزمی ترکیبی و کاراتهٔ سنتی به‌طور عمده به مخاطبان مختلفی خدمت می‌کنند و هرکدام محیطی مناسب‌تر را برای هر مخاطب فراهم می‌کنند.

شما در کلاس‌های خود روی چه چیزهایی تمرکز می‌کنید؟

ما کاراته‌ دو (روش مبارزه با دست خالی) تدریس می‌کنیم، به‌این معنا که تمرکز اصلی ما روی پرورش شخصیت است. ما از آموزش فیزیکی به‌عنوان وسیله‌ای برای به‌چالش‌کشیدن خود استفاده کرده و در نهایت خودمان را به انسان‌های بهتری تبدیل می‌کنیم. این از طریق انضباط، تلاش و پیشروی است که ما را قادر به دستیابی به اهدافمان می‌کند. در کلاس‌های کودکان، ما بیشتر بر روی تمرینات کاراته، مبارزه‌های سبک، فعالیت‌ها و چالش‌های فیزیکی سبک تا متوسط تمرکز داریم تا انگیزه برای فعالیت‌های سالم در تمام طول عمر را در آن‌ها تقویت کنیم. در کلاس‌های بزرگسالان، ما به عمق چالش‌های فیزیکی، تمرینات تقویت بدن، کاتاهای پیچیده، مبارزه‌ها، پرتاب‌ها، قفل‌های مفصلی و کاربردهای دفاع شخصی که برای مخاطبان بالغ مناسب‌ترند، می‌پردازیم. در هر دو کلاس، ما فلسفهٔ خشونت‌پرهیزی و مفاهیم گسترده‌تری از دفاع شخصی را تدریس می‌کنیم.

علاقه‌مندان چطور می‌توانند در کلاس‌های شما شرکت کنند؟

بهترین راه، مراجعه به وب‌سایت ماست: www.pocokarate.com

با سپاس از وقتی که برای این گفت‌وگو گذاشتید.

نوشته گفت‌وگو با جاشا اسپلی، مربی کاراته و دفاع شخصی ساکن ونکوور اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

فیلم‌های رزمی‌ از قدیم اغلب توسط نقش اول مرد هدایت می‌‌شده‌اند و این شاید اولین تصویری است که از یک استاد کاراته به ذهن بیاید. اما سال‌هاست که ورزش‌های رزمی‌ ازجمله کاراته مخاطبان زن بسیاری هم داشته و برخی از آنان در سطح بسیار بالا خوش درخشیده‌اند.

ایران که سال‌هاست جایگاه بالایی در دنیای کاراته دارد، تعداد بسیاری هنرجو و استاد از بین بانوان هم پرورش داده که حالا چراغ راه و راهنمای دیگران‌اند.

در ادامهٔ گفت‌وگو با چهره‌های پرشمار ورزشی ایرانی ساکن کانادا، در این شماره خدمت خانم نرگس احمدی، استاد و مربی بین المللی کاراته، هستیم. 

لطفاً خودتان را معرفی کنید و از سوابق ورزشی خود بگویید. 

نرگس احمدی هستم. کاراته را از سال ۱۳۷۰ زیر نظر استاد تبریزی در شیراز شروع کردم. از سال ۱۳۷۷ وارد حیطهٔ مربیگری و داوری شدم. در سال ۱۳۷۸ اولین کلاس داوری بین‌المللی خود را زیر نظر استاد اورتگا گذراندم. در سال ۲۰۰۲ میلادی درجهٔ داوری غرب آسیا و در سال ۲۰۰۷ درجهٔ داوری جهانی را در کشور بلغارستان گرفتم. در سال ۲۰۰۸ درجهٔ آسیایی خود را در کاتا (Kata) و کومیته (Kumite) در کشور مالزی گرفتم و در سال ۲۰۲۲ مدرک داوری جهانی خود را در کشور امارات دریافت کردم.

در بین همهٔ ورزش‌ها چطور به کاراته روی آوردید؟

من از کودکی در رشتهٔ شنا و والیبال به‌صورت حرفه‌ای فعالیت می‌کردم، اما در سال ۱۳۷۰ که با ورزش کاراته آشنا شدم، دریافتم که این تنها ورزشی است که با روحیهٔ من سازگار است.

چه سبکی از کاراته را کار می‌‌کنید و چطور این سبک را از بین سایر سبک‌ها انتخاب کردید؟

من سبک شوتوکان (Shotokan) را از بین چهار سبک اصلی کاراتهٔ کنترلی انتخاب کرده و به آن ادامه داده‌ام.

آیا تفاوت‌های بزرگی بین سبک‌های کاراته وجود دارند؟

در واقع بالغ بر صدها سبک مختلف کاراته در جهان مشغول به فعالیت‌اند که همهٔ آن‌ها به چهار سبک اصلی برمی‌گردد. تفاوت زیادی بین سبک‌های کاراته وجود دارد و بیشتر تفاوت‌ها در اجرای تکنیک‌ها و کاتاها در سیستم‌های مختلف ناهاته و شوری‌ته است.

چطور وارد داوری کاراته شدید و قدری از تجارب داوری خود بگویید.

در ایران درجات داوری مختلفی وجود دارد. با توجه به شرایط سن و تحصیلات از جاج سی (JC) شروع شده و پس از طی‌شدن زمان و آزمون‌های کتبی و عملی، به‌ترتیب درجات جاج بی (JB)، جاج اِی (JA)، ریفری سی (RC)، ریفری بی (RB) ریفری اِی (RA) و ممتاز در بخش کومیته و جاج سی و بی و اِی در بخش کاتا برگزار می‌شود.

آیا در داوری درجات مختلف وجود دارد و ارتقای درجه به چه شکل انجام می‌‌شود؟

درجات جهانی و آسیایی جاج بی و جاج اِی برای کاتا و جاج بی، جاج اِی، ریفری بی و ریفری اِی برای کومیته وجود دارد که اخذ این درجات پس از قبولی در آزمون‌های کتبی و عملی میسر است.

آزمون‌های درجه یا دان در کاراته به چه شکل انجام می‌‌شود و خصوصاً برای درجات بالاتر چه کسی آزمون را انجام می‌‌دهد؟

آزمون‌ها از دان یک شروع می‌شود که معمولاً زیر نظر سبک‌ها و هیئت‌ها و کمیتهٔ فنی برگزار می‌شود. البته درجاتی هم قبل از دان یک مشکی با کمربندهای رنگی وجود دارد و موارد آزمون در هر سبکی متفاوت است.

در مورد تحصیلات و حرفهٔ خود بفرمایید و اینکه چقدر با سوابق ورزشی شما مرتبط است؟

مدارک لیسانس و فوق‌لیسانس خود را در رشتهٔ تربیت‌بدنی و مدرک دکترای خود را در رشتهٔ فیزیولوژی قلب و عروق تربیت‌بدنی دریافت کرده‌ام که صددرصد با سوابق ورزشی من مرتبط است. از سال ١٣٩۴ تا زمانی که به کانادا مهاجرت کردم، به‌عنوان استاد دانشگاه مشغول به فعالیت بودم.

فکر می‌‌کنید حضور کاراته در المپیک توکیو به گسترش و ارتقای این ورزش کمک کرد؟

حضور کاراته در المپیک توکیو شانس بسیار خوبی بود تا این رشته را مانند چند رشتهٔ رزمی‌ دیگر در المپیک ثبت کند، ولی به‌نظر من متأسفانه نتایج معکوسی داشت و به‌نظر کمیتهٔ المپیک از جذابیت کافی برای شرکت در المپیک برخوردار نبود. امیدوارم با تغییر برخی از قوانین مجدداً شانس شرکت در المپیک را به‌دست آوریم.

کاراتهٔ ایران و کانادا را از ابعاد مختلف چطور مقایسه می‌‌کنید؟

کاراتهٔ ایران از پتانسیل بسیار قوی‌ای چه در حیطهٔ داوری و چه در حیطهٔ ورزشکار و مربی برخوردار است که امیدوارم با تغییر در مدیریت و برنامه‌ریزی به جایگاه واقعی خود در جهان دست یابد.

با توجه به مدت‌زمان کمی‌ که در کشور کانادا هستم هنوز شناخت کافی از کاراتهٔ این کشور ندارم ولی با چند حضوری که در مسابقات کاراتهٔ بی‌سی کانادا داشته‌ام، به‌نظرم از سیستم برنامه‌ریزی‌شده و مدیریت خوبی برخوردارند. شاید بعد از برگزاری کاراتهٔ اوپن که در دسامبر ۲۰۲۲ است، بهتر بتوانم در این مورد نظر دهم.

در کانادا چه فعالیت‌هایی در کاراته دارید و حرفهٔ شما در کانادا چیست؟

در حال حاضر فقط به‌عنوان داور جهانی در مسابقات کاراتهٔ استانی شرکت کرده‌ام و در مسابقات کاراتهٔ اوپن هم داور خواهم بود و همچنین به‌عنوان پرسُنال ترِینِر در کلینیک فیزیوتراپی مشغول به فعالیتم.

نوشته مصاحبه با نرگس احمدی، استاد و داور بین‌المللی کاراته ساکن ونکوور اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.