روز سه‌شنبه، ۴ ژوئن ۲۰۲۴، در دفتر فین دانلی، نمایندهٔ منطقهٔ کوکئیتلام – برک مانتین در مجلس استان بریتیش کلمبیا، با حضور تنی چند از فعالان اجتماعی و هنری جامعهٔ ایرانیان ونکوور و همچنین چند تن از نمایندگان و نامزدهای هر سه سطح دولت، از یک عمر تلاش و خدمات صادقانهٔ استاد شهرام ناظری، موسیقی‌دان و خوانندهٔ موسیقی اصیل ایرانی، قدردانی شد. 

در این نشست فین دانلی به‌دلیل مأموریت کاری حضور نداشت و ملودی محب، از دستیاران ایشان، تقدیرنامه‌ای را از طرف او به استاد ناظری اهدا کرد و گفت:

«درود و عرض ادب خدمت همگی مدعوین،

با تشکر از حضور تک‌تک شما مخصوصاً تشریف‌فرمایی هنرمند اسطوره‌ای، شهرام ناظری، به دفتر مراجعات مردمی نمایندهٔ کوکئیتلام – برک مانتین، فین دانلی، دیدار و آشنایی با شما، موجب افتخار ماست. 

دلیل این گردهمایی تشکر از خدمات صادقانه و باارزش استاد ناظری به موسیقی فارسی و کردی در سطح جهانی است. خوب است بدانیم استاد شهرام ناظری اولین موسیقی‌دانی است که اشعار مولانا را با موسیقی ایرانی تلفیق کرد و از این جهت پیشرو و پیش‌قدم می‌باشد.

تقریباً تمام حاضران همدیگر را می‌شناسند. تشکر می‌کنیم از بونیتا زاریلو، نمایندهٔ پارلمان از منطقهٔ پورت مودی – کوکئیتلام، جنیفر بلادرویک، نامزد انتخابات استانی از منطقهٔ کوکئیتلام – ملاردویل، لورا دوپانت، نامزد انتخابات بعدی فدرال از منطقهٔ کوکئیتلام – پورت کوکئیتلام، جودی ویکنز، نامزد انتخابات بعدی استانی از منطقهٔ کوکئیتلام – برک مانتین، مت دجانلیک، عضو شورای شهر کوکئیتلام، و همچنین افراد تأثیرگذار جامعهٔ ایرانی، رسانهٔ همیاری، تلویزیون پرواز، اعضای هیئت مدیرهٔ سازمان سالمندان ایرانی، هنرمند عزیز خانم فرشته فرمند و بقیهٔ عزیزانی که تشریف آورده‌اند. 

متأسفانه، فین نتوانست در این برنامه حضور داشته باشد، اما از ما درخواست کرد تا این تقدیرنامه و همچنین کتابی از مناطق دیدنی بریتیش کلمبیا را به پاسداشت زحمات استاد ناظری به ایشان تقدیم کنیم.»

در این برنامه همچنین بونیتا زاریلو، نمایندهٔ پارلمان از منطقهٔ پورت مودی – کوکئیتلام، با اهدای تقدیرنامه‌ای از خدمات استاد ناظری به موسیقی ایرانی و کردی تقدیر کرد.

در این برنامه همچنین فریبرز علاقه‌بند و رامین رحمتی قطعه‌ای را با تار و دف اجرا کردند.

این نخستین‌بار نیست که از استاد ناظری در بریتیش کلمبیا قدردانی می‌شود. پیش از این و در جریان جشن نوروزی دولت بریتیش کلمبیا در ۱۹ مارس ۲۰۲۱ که به‌دلیل همه‌گیری کووید-۱۹ به‌صورت مجازی و با حضور جان هورگان، نخست‌وزیر وقت، و چند تن از وزرای استان برگزار می‌شد، از خدمات ایشان تقدیر شد و تقدیرنامه‌شان روز ۲۷ مارس ۲۰۲۱ در دفتر فین دانلی به ایشان تقدیم شد.

گزارش این نشست‌ها و اهدای تقدیرنامه به استاد ناظری همراه با گفت‌وگویی با ایشان در شمارهٔ ۱۳۰ نشریه مورخ ۲ آوریل ۲۰۲۱ از نظرتان گذشت و می‌توانید آن را همراه با گفت‌وگویی با ایشان در اینجا بخوانید.

نوشته گزارشی از مراسم تقدیر از استاد شهرام ناظری، موسیقی‌دان و خوانندهٔ موسیقی اصیل ایرانی در ونکوور اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

سیما غفارزاده – نورث ونکوور

باخبر شدیم که هنرمند شهرمان، طاهره فلاحتی به‌همراه دیگر هنرمندان گروه «احتمال باران»، کنسرتی با عنوان «مستِ دیدار» در دست تهیه دارند که در تاریخ یکشنبه ۴ ژوئن ۲۰۲۳ در سالن کِی میک سنتر واقع در وست ونکوور برگزار خواهد شد.

طاهره فلاحتی پس از سال‌ها کار در زمینهٔ آواز در ایران و دست‌وپنجه‌نرم‌کردن با مشکلات و محدودیت‌های آوازخوانی زنان، پس از مهاجرت به کانادا، فعالیت هنری و عشق خود به موسیقی سنتی ایرانی را به‌طور جدی پیگیری نموده است. پنج سال پیش و در آستانهٔ برگزاری کنسرت «ایران کجاست؟»، که ادای احترامی به زندگی پربار میرزاده عشقی بود، در گفت‌وگویی با او به پیشینه و فعالیت‌های هنری او و موضوع ممنوعیت آوازخوانی زنان طی سالیان پس از انقلاب که به‌زعم فلاحتی برای اقشار مختلف جامعه به‌صورت ناخودآگاه همچون امری عادی پذیرفته‌ شده است، پرداختیم. حال بار دیگر به سراغ او رفته‌ایم تا از فعالیت‌های هنری خود و گروه همراهش در چند سال اخیر، به‌رغم محدودیت‌های کووید، بگوید. توجه شما را به این گفت‌وگو جلب می‌کنیم. 

با سلام به شما خانم طاهره فلاحتی عزیز و سپاس از وقتی که در اختیار ما گذاشتید، خواهشمندیم برای شروع کمی از پیشینه و فعالیت‌های هنری خودتان و گروه «احتمال باران» برایمان بگویید. البته ما پیش از این با شما در آستانهٔ کنسرت «ایران کجاست؟»‌ گفت‌وگوی نسبتاً مفصلی داشتیم، هرچند از آن زمان چند سالی می‌گذرد و خوشحال خواهیم شد از فعالیت‌های جدید شما هم بشنویم. 

ابتدا از شما سپاسگزارم که این فرصت را در اختیارم گذاشتید که با خوانندگان عزیز گپی بزنم. از خودم و فعالیت‌هایی که در این چندساله به‌ویژه پس از مصاحبه قبلی‌ام با شما تا امروز را لابه‌لای سؤالات دیگر خواهم گفت. به‌طور مختصر بگویم که آموزش آواز را نزد خانم پریسا شروع کردم و از محضر ایشان بهره‌مند شدم. سال ۲۰۰۱ به کانادا مهاجرت کردم و از آن زمان تا به امروز فعالیت‌های هنری‌ام عبارت بوده است از: آموزش ردیف آوازی، انتشار یک آلبوم به‌نام «دمی با دوست» و اجرای کنسرت‌هایی در شهرهای مختلف و ضبط چندین تصنیف و آواز که تمامی ‌آن‌ها در فضای مجازی و یوتیوب در دسترس‌اند. 

دیگر اعضای گروه «احتمال باران» از این قرارند:

حسین میمنی، موزیسین و فیلمساز است. قریب به ۱۰ سال در ونکوور و در مواردی سایر شهرهای آمریکای شمالی و اروپا فعالیت‌های ضبط و اجرا داشته‌ است. در برنامهٔ پیش رو، وی مسئولیت نوازندگی سه‌تار، تنظیم و آهنگ‌سازی برخی قطعات را بر عهده دارد.

بیژن رحمانی، نوازندهٔ تمبک و سازهای کوبه‌ای است. وی هم‌زمان با فعالیت در زمینهٔ تدریس موسیقی، تجربهٔ ضبط و اجرای موسیقی با نوازندگان ایرانی و غیرایرانی را در کارنامهٔ خود دارد.

سینا اتحاد، آهنگ‌ساز، نوازنده و مدرس سازهای زهی است و در این کنسرت به نوازندگی سازهای کمانچه و کمانچهٔ آلتو می‌پردازد. وی فعالیت حرفه‌ای خود را از سال ۲۰۰۵ شروع کرد و بیش از ۱۰۰ اجرای رسمی در ایران، کانادا و آمریکا با گروه‌های ایرانی و غیرایرانی را در کارنامهٔ خود دارد.

فکر می‌کنم برای مخاطبان جالب باشد بدانند وجه تسمیهٔ نام گروه شما، احتمال باران، چیست. لطفاً کمی هم دربارهٔ تاریخچهٔ این گروه بفرمایید. چند سال است که با هم همکاری دارید؟ آیا آلبوم یا آلبوم‌هایی هم منتشر کرده‌اید؟

«احتمال باران» از سال ۲۰۱۸ با اولین همکاری بین من و حسین میمنی شکل گرفت هرچند که در آن زمان این همکاری بدون نام بود. قطعاتی که در ماهور و نوا جمع‌آوری کرده بودم، باعث شروع آشنایی و همکاری حسین ‌و من شد. بهار سال ۲۰۱۸ با تنظیم حسین دو تصنیف «ایران کجاست؟» و «بمان با من» را ضبط استودیویی کردیم و بلافاصله در تابستان همان سال کنسرت «ایران کجاست؟» را در کپیلانو یونیورسیتی اجرا کردیم که بسیار موردتوجه قرار گرفت. در پاییز نیز توانستیم دو ویدیو موسیقی از دو تصنیف ذکرشده را تهیه و پخش کنیم. دوستانمان پیمان روهنده و محمد سیدی در این دو طرح یاری‌گرمان بودند.

مطمئنم بسیاری از خوانندگان شما ویدیو «ایران کجاست؟» را از طریق شبکه‌های تلویزیونی یا شبکه‌های اجتماعی تماشا کرده‌اند زیرا که محتوای شعر میرزاده عشقی که در این اثر استفاده شده با شرایط گذشته و حال ایران تطابق دارد و بسیاری با این تصنیف ارتباط برقرار می‌کنند.

پخش این دو تصنیف باعث شد که برای چند اجرا به آلمان دعوت شویم. در تابستان ۲۰۱۹ زمانی که یکی از آخرین کارهای حسین به‌نام «ثلاثهٔ غساله» را ضبط ویدیویی می‌کردیم در حال تهیهٔ مقدمات رفتن به آلمان بودیم و از آن زمان بود که گروه موسیقی «احتمال باران» خلق شد.

حسین میمنی سال‌هاست که این نام را بر روی مؤسسهٔ فرهنگی‌اش گذاشته و فکر اصلی از همان‌جا شروع شد. هنگامی که به فکر نام‌گذاری بر روی گروهمان بودیم، امیر پارام که امور هماهنگی و تدارک گروه را برعهده دارد، این نام را پیشنهاد داد.

«احتمال باران» نامی غیرمعمول است زیرا معمولاً گروه‌هایی که موسیقی کلاسیک ایرانی اجرا می‌کنند به نام‌های سنتی گرایش بیشتری دارند و این اولین نکته‌ای است که ما قصد داریم در معرفی خودمان به مخاطبان برسانیم. اینکه ما هنرمندانی هستیم که دانش‌آموخته و وفادار به موسیقی کلاسیک ایرانی هستیم اما در همان حال نگاه مدرن و امروزی به آن داریم. ما معتقدیم که این موسیقی چه در تفکر، چه در اجرا و معرفی از زمان عقب نمانده است و «احتمال باران» مثالی از این جلوه‌گری است.

از سوی دیگر این نام نشانهٔ چشم‌انتظاری و آرزوی ما ایرانیان برای باران است. تصور «احتمال باران» در سرزمین داغ و خشکمان تصوری امیدبخش و پرهیجان است. ما با موسیقی‌مان قصد داریم چنین تصور و هیجانی را در ذهن مخاطبمان خلق کنیم. 

پاییز سال ۲۰۱۹ در چند شهر آلمان اجراهای موفقی داشتیم و بلافاصله پس از برگشت به ونکوور برای اجرا به پنتیکتون رفتیم. در ابتدا سال ۲۰۲۰ در حال تهیهٔ مقدمات چند اجرا در آمریکا و کانادا بودیم که با بیماری فراگیر کووید همهٔ کارها معطل و معلق شد. تابستان ۲۰۲۰ پس از اینکه محدودیت‌های کووید برای مدت کوتاهی کمتر شد، توانستیم تصنیف «هست و نیست» ساختهٔ حسین را ضبط و پخش کنیم.

به نظر می‌رسید که محدودیت‌های بیماری کووید در حال برطرف‌شدن است که این اتفاق هم‌زمان شد با خیزش ایرانیان در تابستان سال گذشته؛ قتل مهسا امینی خشم چهل‌سالهٔ ایرانیان را شعله‌ور کرد. خشمی که نه مخرب بلکه امیدبخش و زاینده بود. همهٔ ما خودمان را بازیافتیم و سودای مشترکمان را فریاد زدیم.

لطفاً دربارهٔ کنسرت جدیدتان با عنوان «مستِ دیدار» که به‌زودی در سالن کِی میک برگزار خواهد شد برایمان بگویید؛ ایدهٔ برگزاری‌اش چگونه شکل گرفت؟ تم این کنسرت چیست؟ چه اشعاری را برای آوازها در نظر گرفته‌اید؟

اتمام محدودیت‌های بیماری کووید پس از حدود سه سال مشوق ما برای شروع فعالیت‌های موسیقایی‌مان شد. 

در کنسرت چهارم ژوئن، از ترکیب اشعار کلاسیک و کوچه‌بازار استفاده می‌کنیم. این انتخاب متنوع شعرها، با هدف ایجاد ارتباط عمیق‌تری با مخاطبان و بازگرداندن حس خوشایند و آشنایی به ریشه‌های ادبیات کلاسیک و مردمی است.

در ادامهٔ آماده‌شدن برای اجرا در چهارم ژوئن و همین امروز که با شما صحبت می‌کنم، دو تصنیف به‌نام‌های «سوسن» و «طیب عشق» را ضبط کردیم که ویدیوکلیپ آن‌ها به‌زودی منتشر خواهد شد.

در کنسرت پیش رو که برنامه بسیار جالبی است، علاوه بر حسین و من، دوستان هنرمندمان سینا اتحاد و بیژن رحمانی نیز هنرنمایی خواهند کرد.

برای برگزاری این کنسرت و در کل فعالیت هنری در سطح بالا چه دشواری‌هایی پیش روی خود می‌بینید؟

این سبک موسیقی مانند بسیاری از هنرهای دیگر به‌صورت سیستماتیک در محاق فرو رفته است. به‌همین دلیل مهم‌ترین چالش پیش روی ما قطع ارتباط با مخاطبان است. قطع ارتباط طبیعی هنرمندان با مردم باعث توقف تولید آثار و در نتیجه قطع درآمد می‌شود. حتماً طی چند روز گذشته شنیده‌اید که وزارت ارشاد چند خوانندهٔ مرد را ممنوع‌الکار کرد که امری بسیار ناپسند و ضدِهنر است. مهم‌ترین تأثیر این کار توقف تولید و قطع درآمد است، و برای همین توجه جامعه را به خود جلب کرده است، اما فراموش نکنیم که زنان ایران طی تمام چهل و چهار سال گذشته با این محدودیت روبه‌رو بوده‌اند. 

در داخل ایران، مهم‌ترین مشکل برای ایران و هنر ایرانیان، نظام جمهوری اسلامی است. نظامی که با دیدگاه ایدئولوژیک به همه‌چیز من‌جمله فرهنگ و هنر می‌نگرد، نه تنها بانی و مروج هنر و فرهنگ نخواهد بود بلکه مخرب و نابودگر آن‌ها نیز است. فشارهای بیکران بر روی مردم و تخریب بنیان‌های فرهنگی و اجتماعی، همهٔ اقشار ایرانیان را تحت تأثیر قرار داده است. حکومتی که هدفش خدمت به مردم و کشور نباشد، انگیزه‌ای برای امور هنری و فرهنگی ندارد و این وضعیت اسفناک حاکم بر تمامی هنرها شده است. 

ژانری که ما کار می‌کنم موسیقی کلاسیک ایرانی یا اصیل است. شما نیک می‌دانید که این نوع از موسیقی نیازمند آموزش، تمرین و کار زیاد است. در بخش کلام از اشعار کلاسیک بهره گرفته می‌شود که ایجاب می‌کند شنونده از دایرهٔ لغات قابل‌توجهی برخوردار باشد و همچنین با مبانی ادبی و تاریخ و فرهنگ آشنا باشد و به‌قولی شنونده نیز باید آموزش دیده باشد تا بتواند از لذت شنیداری کامل برخوردار شود. کوتاه کلام اینکه به‌سبب حضور سنگین و کریه جمهوری اسلامی بر جامعه طی دهه‌ها آسیب‌های جدی پدیدار شده‌اند. از نابودی زیرساخت‌های هنری و فرهنگی گرفته تا محدودیت‌هایی همچون ممنوعیت موسیقی و تحریم صدای زنان را می‌توان موانع جدی تلقی نمود.

و اما در خارج از ایران، بازار برای موسیقی سنتی و کنسرت‌های اصیل محدود است و در دنیای موسیقی امروز، رقابت بین سبک‌ها و ژانرهای مختلف بسیار بالاست. موسیقی سنتی نیز در رقابت با ژانرهای دیگر و پرطرفدارتر دچار چالش در به‌دست‌آوردن درآمد است. مشکل دیگر محدودیت مالی در اجرای کنسرت موسیقی اصیل است. هزینه‌های تولید برای برگزاری یک کنسرت، اجارهٔ تجهیزات صوتی و نوریِ حرفه‌ای، استخدام موسیقی‌دانان و خوانندگان، آماده‌سازی سالن و مدیریت عمومی کنسرت، همهٔ این هزینه‌ها می‌توانند بر روی بودجهٔ کنسرت تأثیر بگذارند. برگزاری یک کنسرت موسیقی اصیل نیاز به سرمایه‌گذاری اولیهٔ قابل‌توجهی دارد و این از جمله مشکلاتی است که ما با آن‌ها روبه‌روییم.

شما در جریان خیزش اخیر مردم ایران در انقلاب زن، زندگی، آزادی، ترانهٔ «از خون جوانان وطن» را بازخوانی و منتشر کردید. لطفاً کمی دربارهٔ انگیزه‌تان برای این کار و همچنین بازخوردهایی که گرفتید، برایمان بگویید.

اگر می‌خواهید یک جامعه و شکست‌ها و شادی‌ها و آرزوهایش را بشناسید، به موسیقی آن ملت گوش دهید. چنانچه موسیقی ایرانی را از دوران مشروطه تا امروز مرور کنیم، آثار اعتراضی بسیار زیادی را می‌بینیم که بیانگر تحولات اجتماعی و سیاسی جامعهٔ ماست. «از خون جوانان وطن لاله دمیده» سرودهٔ عارف قزوینی، «ای ایران» سرودهٔ حسین گل گلاب، ترانهٔ «جمعه» روی شعر شهیار قنبری،… و بالاخره «برای» اثر شروین حاجی‌پور همگی آثاری‌اند که هم متأثر از جامعه بوده‌اند و هم تأثیرگذاری شگرفی بر احوال مردمان داشته‌اند. این دقیقاً همان اثر جادویی هنر است که خالق اثر و مخاطب همدیگر را شکل می‌دهند و هر چه این مشارکت بین هنرمند و مخاطب غنی‌تر باشد و بده‌بستانی مؤثر رخ دهد، کار دلنشین‌تر و ماناتر خواهد بود.

در حالی‌که جوانانمان دختران زیبای ایران در کنار مردان غیور خیابان‌ها را در تصرف خود داشتند و‌ جان‌های شیفته از دست می‌رفت، ما هر روزمان همراه با درد و اندوه بود. و این گونه بود که در نوامبر سال گذشته تصنیف «از خون جوانان وطن» را با تنظیم متفاوت حسین بر روی شعر پرآوازهٔ عارف قزوینی ضبط و پخش کردیم.

در جریان جنبش «زن، زندگی، آزادی» ما هنرمندان خارج‌نشین هم بشدت نیاز به بیان احساساتمان داشتیم. یکی از دوستان هنرمند ساکن آلبرتا به‌نام آبتین پیشنهاد داد که بیاید ما هم کاری کنیم و همین پیشنهاد به‌سرعت با استقبال حسین و بیژن و من روبه‌رو شد و همان‌طور که اشاره کردم، تصنیف «از خون جوانان وطن» را با تنظیمی متفاوت از حسین‌ کار کردیم. ما نه فقط برای بیان احساساتمان بلکه به‌عنوان واکنشی به آنچه در حال رخدادن بود، این اجرا را منتشر کردیم. این اثر نمایانگر حس ‌حالمان و‌ همراهی‌مان با مردم به‌پاخواستهٔ کشور در بیان مطالبات آن‌ها و ابراز وابستگی و دلدادگی‌مان به جنبش «زن، زندگی، آزادی» است.

اگر صحبت دیگری با خوانندگان ما دارید، لطفاً بفرمایید.

ممنون از اینکه این امکان را برایم فراهم آوردید که از طریق نشریهٔ وزین همیاری با ایرانیان خوب ونکوور گپی بزنیم.

نوشته «احتمال باران»؛ وفاداری به موسیقی کلاسیک ایرانی با نگاهی مدرن و امروزی  اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

عکس از صفحهٔ فیس‌بوک هامین هنری، فرزند زنده‌یاد استاد رضا هنری

صبح وقتی اینستاگرامم را باز کردم، اولین تصویری که روی صفحه ظاهر شد، تصویر رضا هنری بود که پسرش هامین به اشتراک گذاشته بود. پیراهنی کنسرتی به رنگ نارنجی به تن داشت و نواری با طرح‌های سنتی از روی شانهٔ سمت چپش به‌صورت عمودی پایین آمده بود و امتداد آن پس از عبور از روی قلبش، آرام در پشت کمانچه‌ای که در دست داشت، محو شده بود. عکس بسیار خوش‌رنگ‌ونوری بود، اما انگار چیزی نافذتر آن را خاص کرده بود و آن چشم‌های بسته و پلک‌های آرامِ بر روی هم خوابیده‌اش بود که حکایت از رهایی و سبک‌بالی همیشگی‌اش داشت. لایکش کردم و به صفحهٔ خودش رفتم تا طبق معمول هوش و ذوق خودم را با دیدن عکس‌هایش و حدس‌زدن عنوانی که زیر هر کدام می‌نوشت، بسنجم. همیشه بعد از عمیق‌شدن طولانی در عکس‌ها حدسم را می‌زدم و عنوان خودم را انتخاب می‌کردم اما هر بار تیرم به خطا می‌رفت و آن عنوانی که آقارضا برای عکسش برگزیده بود فرسنگ‌ها با حدس و گمان من فاصله داشت. غریبی، بهار، شامگاهان و دنج آخرین عناوین عکس‌هایی بود که گرفته بود. بعدازظهر، هامین پُست دیگری را با همان عکس روی فیس‌بوکش گذاشت و حالا بود که به راز آن چشمان فروبسته دست یافتم: «صبح دیروز، یک هنرمند بزرگ، آهنگ‌ساز، عکاس، فیلمساز، هنرمند، نویسنده و شاعر را از دست دادیم. من، دوست نزدیکم و پدرم را از دست دادم.»

و این آن خبری بود که تمام هنرمندان ایرانی ساکن ونکوور را در شوک فرو برد. رضا هنری، هنرمندی برجسته و توانا بود که بی‌هیچ ادعایی بیش از پنجاه سال فعالیت هنری کرد و هرجا که توانست بی‌دریغ، دستگیر و یار و همراه دیگر هنرمندان بود. حاصل زندگی مشترک با همسر هنرمندش فتحیه هنری، دو فرزند برومند، هدایت و هامین هنری است که هرکدام امروز در کار هنری خود جایگاهی کسب کرده‌اند.

مراسم بزرگداشتی که خانواده و دوستانش نوزدهم مهٔ ۲۰۲۳ در Quaker Hall ونکوور برایش گرفتند، همچون خودش ساده و در عین حال باشکوه بود. پیشنهاد شده بود که همهٔ موزیسین‌ها سازهایشان را با خودشان به همراه بیاورند. همه آمدند و سازهایشان را به یاد او کوک کردند و نواختند. از همهٔ ملیت‌ها آنجا بودند. در قلب همه، چنان جا و آشیانی خوش ساخته بود که فراقش به چشم نمی‌آمد و اشک‌هایی که در میان نوای سازها برایش سرازیر می‌شد، به زلالی خودش بود و قلب مهربانش.

مروری اجمالی بر زندگی پربار زنده‌یاد رضا هنری

رضا هنری در سال ۱۳۳۴ در شهر کاشمر به دنیا آمد. پدرش هنرمند و خوانندهٔ رادیو زاهدان بود که چند اثر از او همچنان باقی است. او از سن شش‌سالگی در جشن‌های مدرسه آواز می‌خواند. در سیزده‌سالگی شروع به نواختن سنتور کرد و در چهارده‌سالگی آموختن آکاردئون و ویولون را با استادان شیرخدایی و دلجو آغاز کرد. پس از شش ماه به چنان تبحری در نوازندگی رسید که استاد شیرخدایی آموزش شاگردان را به او سپرد. 

رضا هنری سال‌ها در جشن‌های دبیرستان و کنسرت‌های فرهنگ و هنر شرکت می‌کرد و به‌همراه گروه‌های موسیقی به اردوهای هنری رامسر می‌رفت.

او بعد از اتمام دبیرستان، تحصیلات عالی خود را در مدرسهٔ عالی تلویزیون و سینما در تهران ادامه داد و سپس در تلویزیون زاهدان به‌عنوان صدابردار (تکنسین صدا) مشغول به کار شد.

وی در نواختن کمانچه تبحر داشت و استعداد او در رشته‌های موسیقی، عکاسی، فیلمبرداری، خطاطی، نویسندگی و شعر بسیار بارز بود. اشعار و مقالات او بارها در مجلات و روزنامه‌ها منتشر شده است.

رضا هنری با خانم فتحیه میثاق که ایشان نیز از کودکی فعالیت‌های هنری داشتند و با همکاری یکدیگر از نوجوانی در گروه‌های موسیقی برنامه اجرا می‌کردند، ازدواج کرد. آن‌ها سه سال بعد از انقلاب به همراه فرزندانشان به کانادا مهاجرت کردند. 

رضا هنری پس از ادامهٔ تحصیل در رشتهٔ فیلم‌سازی در کانادا و دریافت چندین جایزه، در سفر خود به ایران با همکاری دوست محققش جناب رضا افتخاری، مستندی تاریخی از موسیقی بلوچستان ساخت. این مستند با نام «در جستجوی نغمه‌های پنهان» از هنر همهٔ هنرمندان موسیقی بلوچی بهره برده و بارها از تلویزیون بی‌بی‌سی پخش شده است. او همچنین حدود ۱۰ سال با تلویزیون سی‌تی‌وی کانادا همکاری داشت.

خانوادهٔ هنری در سال‌های اخیر علاوه بر همکاری با گروه‌های مختلف موسیقی، با نام «گروه موسیقی وشان» به خوانندگی فتحیه هنری کنسرت‌های متعددی را در سراسر آمریکای شمالی برگزار کردند. 

علاوه بر فعالیت‌های موسیقی، رضا هنری طی ۱۰ سال اخیر به‌عنوان طراح گرافیک فعالیت می‌کرد و به‌خاطر مسئولیت‌پذیری و اشتیاق وافرش در انجام کارها، همواره مهم‌ترین بخش کار را بر عهده‌اش می‌نهادند.

متأسفانه این هنرمند ارزنده سال‌ها از بیماری دیابت و نوسان قند خون رنج می‌برد و اخیراً دچار سردرد‌های میگرنی شدید ناشی از بیماری شده بود. 

رضا هنری در اوایل صبح روز دوشنبه ۲۴ اردیبهشت سال ۱۴۰۲ برابر با ۱۵ مهٔ ۲۰۲۳ به‌علت سکتهٔ قلبی در خواب، چشم از جهان فروبست. یادش جاودان.

* * * * *

برای رضا هنری

سروده‌ای از جمال صلواتی کردستانی 

ما کرگدن شده بودیم و اندک تفاوتمان

تنها شمار شاخ‌هایمان بود بر پیشانی و

کمی عشوه‌های ناهمجور

ما تباه شده بودیم 

در پوچی دلیل نقطهٔ استقرار شمایل‌های معوجمان

بر پوسترهای تبلیغاتی و

قاب‌های کم‌عمق

و تو آرام نقش نسیم خود می‌زدی

بر حافظهٔ هر برگ

در انعکاس مبهم لکه‌ابری جامانده 

بر مشتی آب بر کف خیابان

ما سرمست چگونگی عبور از زمستان بودیم و تو، 

با دیافراگم بازِ جانت،

حیران در اجزای رد پاهایمان

پی‌نوشت عکس‌هایت،

کفایت می‌کند برای کشف دوبارهٔ زمین،

انسان،

خودمان

شرم، تکرار، کرنش، آشفته، دل‌شوره

غریبی، زمستانی، دلگرمی، دوردست‌ها،

وعده‌گاه، پیام، رؤیا،

ازیادرفته، کودکان رنج

شعف موتزارت را با خود خاک کردی و

اندوه دونَلی اسپندار را 

روی دستان خالی‌مان به‌ جا گذاشتی

دریچهٔ چشمانت را، 

دریغ نمی‌کردی از ما کاش

کاش هنوز،

می‌سرودی، می‌نواختی

نوشته هَزاران را چه شد؟ یادی از زنده‌یاد استاد رضا هنری، هنرمند برجستهٔ ساکن ونکوور که هفتهٔ گذشته چشم از جهان فروبست اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

هومن کبیری پرویزی – ونکوور

باخبر شدیم که، جمال صلواتی کردستانی، هنرمند همشهری‌مان در ونکوور، به‌همراه چند هنرمند دیگر، کنسرتی با عنوان «Whispers of Time» در دست تهیه دارند که در تاریخ یکشنبه ۲۸ مهٔ ۲۰۲۳ در سالن کِی میک سنتر واقع در وست ونکوور برگزار خواهد شد. (برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ این برنامه اینجا کلیک کنید)

در این کنسرت قرار است با بهره‌گیری از ایده‌هایی تازه، هنر موسیقی اصیل ایرانی و هنر مدرن در هم بیامیزند. به‌همین مناسبت گفت‌وگویی داشتیم با جمال صلواتی کردستانی تا دربارهٔ این کنسرت و همچنین پیشینهٔ هنری خودشان برای خوانندگانمان بگویند که توجه شما را به آن جلب می‌کنیم. 

با سلام به شما آقای کردستانی گرامی و سپاس از وقتی که در اختیار ما گذاشتید، خواهشمندیم در ابتدا برای آن دسته از مخاطبان رسانهٔ همیاری که کمتر شما را می‌شناسند، کمی از پیشینه و فعالیت‌های هنری‌تان بگویید؛ چه در کانادا و چه پیش از آن.

با درود و عرض ادب خدمت شما و مخاطبان ارجمند نشریهٔ وزین رسانهٔ همیاری، بنده فعالیت‌های هنری‌ام را از سال شصت در «خانهٔ فرهنگ» سنندج شروع کردم. آموزش ردیف‌های آوازی را ابتدا نزد استاد احمد حلّی در شهر کاشان شروع نموده و سپس آن را به‌مدت شش سال با استاد صدیق تعریف ادامه دادم. بعد از آن با ورود به کلاس استاد محسن کرامتی ردیف‌های آوازی طاهرزاده به‌روایت استاد شجریان و مرکب‌خوانی را فرا گرفتم.

از سال هفتاد و شش تا حال حاضر به‌طور مستمر به تعلیم و تدریس ردیف‌های آوازی و صداسازی مشغول بوده‌ام و در این فاصله کنسرت‌هایی هم با گروه‌های مختلف داشته‌ام، ازجمله:

– سال ۲۰۱۱، اجرای کنسرت با گروه همنوازان به سرپرستی استاد سعید فرج‌پوری

– سال ۲۰۱۳، اجرای کنسرت به‌همراه گروه کرشمه در فستیوال «سفر»

– سال ۲۰۱۴، اجرای کنسرت به‌همراه گروه کرشمه در سنتنیال تیاتر 

– سال ۲۰۱۴، اجرای برنامه با شاعر و مولاناشناس آمریکایی، کولمن بارکس، در Indian Summer Festival

– سال ۲۰۱۴، برگزاری کنسرت به‌همراه گروه دستان و انتشار آلبوم «با تو می‌خوانم» با آهنگ‌سازی سعید فرج‌پوری. آلبوم «با تو می‌خوانم» در سال ۱۳۹۶ نامزد برترین آلبوم موسیقی ایرانی در پنجمین دوسالانهٔ آلبوم برتر موسیقی شد.

– سال ۲۰۱۵، اجرای کنسرت به‌همراه ارکستر سمفونیک VICO به‌رهبری لارس کاریو با اجرای اثری از فرشید سمندری و انتشار آلبوم «عاشقانه»

– سال ۲۰۱۵، شرکت و اجرای موسیقی کوردی در فستیوال Colors of Music ونکوور و دریافت جایزهٔ بهترین اجرا در بین پنجاه خواننده با بیست زبان مختلف

– سال ۲۰۱۸، اجرای کنسرت‌های «موج حیرت» و «دوّار» به‌همراه گروه دیبا

– سال ۲۰۱۸، اجرای کنسرت به‌همراه نوازندگان جمهوری آذربایجان، اِلشان منصورُف و الچین نقی‌اُف در Global Soundscapes Festival

– همکاری در موسیقی فیلم‌های «Window Horses» اثر آن ماری فلمینگ، «سقوط» اثر هَردی حسن، «Two Apples» اثر بهرام جواهری و «نینا» اثر عبدالرضا کاهانی

چه شد به کانادا مهاجرت کردید و چرا شهر ونکوور را برای زندگی انتخاب کردید؟

وسط انجام کارهای روزانه‌ام بودم، پا شدم کاپشنم را پوشیدم و سراغ دوستی رفتم که یک وکیل مهاجرت را می‌شناخت. ظاهراً همه‌چیز در یک لحظه اتفاق افتاد ولی عملاً این تصمیم، برآیند پنجاه سال زندگی پرفرازونشیب و تغییر و تحولات ذهنی‌ام بود. کلاس چهارم دبستان بودم، پدرم از سفر بغداد برگشته بود و با خودش یک جفت کفش ورنی انگلیسی برایم سوغات آورده بود. قبل از خارج‌شدن از در حیاط و رفتن به مدرسه، رفتم وسط باغچهٔ خانه‌مان و حسابی خاک‌مالی‌اش کردم. اکثریت بچه‌های دبستان مهرگان، بچه‌هایی از خانواده‌های فقیر بودند. در پنجاه‌سالگی هم وقتی پشت چراغ‌قرمز از پنجرهٔ ماشین معمولی خودم، بیرون را نگاه می‌کردم، دیدن پیرمردهای بازنشسته‌نشده و جوانان دچار پیری زودرس‌شده که با ماشین‌های درب و داغانشان مسافرکشی می‌کردند و رنج‌ها و محرومیت‌هایشان را در شهر بالا و پایین می‌کردند، آزارم می‌داد و از خودم خجالت می‌کشیدم. در تربیت فرزندانمان هم به تناقض رسیده بودیم. از سویی خوشحال از راستگوبودن و ساده و بی‌تکلف‌ بودنشان و از سویی دیگر هراس از واقعیت کوچه، مدرسه و خیابان که روزبه‌روز زنان و مردانی سخت‌جان‌تر و بی‌رحم‌تر می‌طلبید. ما شرایط رفاهی نسبتاً خوبی برایشان فراهم کرده بودیم، ولی به این نتیجه رسیدیم که اگر فردا روزی، بچه‌ها از ما پرسش کردند که چرا به‌جای گذاشتن ارث و میراث تلاشی برای زندگی در هوایی سالم‌تر و انسانی‌تر برایشان انجام ندادیم، پاسخمان چیست؟ در ارتباط با کار هنری هم فکر کردم شاید مهاجرت شرایط مناسب‌تری ایجاد کند و بتوانم خودم را از آن محدودیت خودخواسته یعنی صرفاً تدریس برهانم و بتوانم در موقعیتی بهتر، بدون هراس از ممیزی و تن‌دردادن به پاره‌ای قید و بندها، فعالیتم را گسترش بدهم. همهٔ این‌ها بخشی از دلایل متعددی بودند که نهایتاً منتهی به عملی‌کردن آن تصمیمِ نه‌چندان ساده، یعنی مهاجرت شد.

چرایی انتخاب ونکوور برای زندگی هم خیلی آگاهانه و حساب‌شده نبود. لندینگ ما در جزیرهٔ پرنس ادوارد بود، ولی بعد از یک هفته به توصیهٔ یکی از دوستان نزدیک در ونکوور، ساک‌هایمان را برداشتیم و به اینجا آمدیم. درستی این تصمیم را به حساب عقل و تجربهٔ دوستم می‌گذارم. ونکوور شهر زیبایی است و البته به‌همان نسبت گران و پرهزینه. 

لطفاً دربارهٔ کنسرت «Whispers of Time» که شاید بتوان آن را «نجواهای زمان» ترجمه کرد و به‌زودی در سالن کِی میک برگزار خواهد شد، برایمان بگویید؛ ایدهٔ برگزاری این کنسرت چگونه شکل گرفت؟ تم آن چیست و چه اشعاری را برای آوازها در نظر گرفته‌اید؟

برگزاری این کنسرت، ایدهٔ دو دخترخانم جوان و خوش‌فکر، ترمه عطاءالهی و فائزه پورمحسنی بود. این برنامه شامل دو بخش است. بخش اول ارائهٔ تلفیقی از موسیقی اصیل ایرانی با رقص مدرن است و در بخش دوم هم قطعاتی از موسیقی ایرانی، کوردی، لری و بختیاری به اجرا درخواهد آمد. 

شعر قطعات فارسی، از اشعار شهریار، عارف قزوینی و فیض کاشانی است و ترانه‌ها و آوازهای بخش کوردی، لری و بختیاری هم براساس اشعار مولوی کورد، سراج‌الدینی، وفایی، فایز دشتستانی و اشعار فولکلور که غالباً تم و مضمونی عاشقانه دارند، شکل گرفته است.

گویا همهٔ عوامل اجرای این کنسرت ایرانی‌اند به‌جز هنرمندی که رقص را اجرا خواهد کرد. عنوان کنسرت و کل پوستر برنامه هم به انگلیسی است. لطفاً کمی در این‌باره برایمان بگویید. 

بله، همان‌طور که عرض کردم برنامه‌گذار‌ها جوان‌اند و با جرئت بیشتری کار را پیش می‌برند. زبان و نحوهٔ تبلیغات را هم خودشان طراحی کرده‌اند و بنده و دیگر دوستان گروه موسیقی که خود آن‌ها هم جوان و در عین حال باتجربه‌اند، با اطمینان کامل خودمان را به آن‌ها سپرده‌ایم. آینده از آن جوانان است و جاری‌بودن ایده‌های نو از ذهن پویای آن‌ها اغلب به اتفاقات خوبی می‌انجامد.

لطفاً دربارهٔ هنرمندانی که شما را در این کنسرت همراهی خواهند کرد، برایمان بگویید.

در این کنسرت، دوست هنرمند عزیزمان همایون نصیری نوازندگی ساز‌های کوبه‌ای را بر عهده دارند. ایشان چند روزی است که از ایران برای اجرای این کنسرت و برگزاری کارگاهی برای هنرجویان سازهای کوبه‌ای به ونکوور آمده‌اند. هنرمند کانادایی، کالدر وایت، رقص مدرن را اجرا خواهد کرد و همچنین البرز رحمانی، نوازندهٔ تار که آهنگ‌سازی یکی از قطعات را هم انجام داده‌اند، به‌همراهی سینا اتحاد، نوازندهٔ کمانچه، به روی صحنه خواهند آمد.

هنرمندان برای برگزاری کنسرت موسیقی اصیل ایرانی در خارج از کشور با چه دشواری‌هایی مواجه‌اند؟

واقعیت این است که جامعهٔ ایرانیان خارج از کشور به‌نسبت برخی جوامع مهاجر دیگر، جامعه‌ای جدیدتر است و می‌توان گفت، هنوز نتوانسته تشکل‌ها و مراکز درخور پیشینهٔ تاریخی و فرهنگی خود را بنا کند. عدم اعتقاد به کار جمعی، فردمحوری، تفرقه و بدگمانی نسبت به هم و بسیاری نقاط ضعف دیگر را اضافه کنید تا دریابید چه موانعی بر سر راه انجام فعالیت‌های جمعی آن هم فرهنگی و هنری در خارج از کشور وجود دارد. موزیسین‌ها و گروه‌های موسیقی که در زمینهٔ موسیقی اصیل ایرانی فعالیت دارند، غالباً با مشکلات بیشتری نسبت به موزیسین‌های ژانرهای دیگر مواجه‌اند. دست‌اندرکاران این فرم از موسیقی با توجه به محدودبودن مخاطبانشان، بدون وجود اسپانسر، کمتر قادر به ارائهٔ کارند و اگر هنوز در این عرصه فعالیتی انجام می‌گیرد، حاصل عشق آن‌ها به موسیقی ایرانی و تلاششان برای حفظ و اشاعهٔ این میراث ارزشمند است.

اگر صحبت دیگری با خوانندگان ما دارید، لطفاً بفرمایید.

بسیار سپاسگزارم بابت انجام این گفت‌وگو و به‌امید موفقیت هرچه فزون‌تر رسانهٔ همیاری در تلاش برای اعتلای فرهنگی جامعهٔ ایرانیان مقیم کانادا.

بار دیگر از وقتی که در اختیار ما گذاشتید، بسیار سپاسگزاریم.

نوشته جمال صلواتی کردستانی: جاری‌بودن ایده‌های نو از ذهن پویای جوانان اغلب به اتفاقات خوبی می‌انجامد اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

رسانهٔ همیاری – ونکوور

روز جمعه ۱۹ مارس ۲۰۲۱ جشن نوروزی دولت بریتیش کلمبیا به‌صورت مجازی با حضور جان هورگان، نخست‌وزیر استان، بوئن ما، نمایندهٔ منطقهٔ ایرانی‌نشین نورث ونکوور-لانزدیل و وزیر زیرساخت‌های بریتیش کلمبیا، سوزی چنت، نمایندهٔ منطقهٔ ایرانی‌نشین نورث ونکوور-سیمور، مایک فارنْوُرث، نمایندهٔ منطقهٔ ایرانی‌نشین پورت کوکئیتلام و وزیر ایمنی عمومی، فین دانلی، نمایندهٔ منطقهٔ ایرانی‌نشین کوکئیتلام-برک مانتِین و منشی پارلمانی برای امور شیلات و آبزی‌پروری، ریک گلومک، نمایندهٔ منطقهٔ ایرانی‌نشین پورت مودی-کوکئیتلام و رابط با ایالت واشنگتن آمریکا، برندا بِیلی، نمایندهٔ منطقهٔ ونکوور-فالس کریک و منشی پارلمانی برای فناوری و نوآوری، راچنا سینگ، نمایندهٔ بخش سوری-گرین تیمبرز و منشی پارلمانی ابتکارات ضدِنژادپرستی، و چند تن از فعالان فرهنگی، اجتماعی جامعهٔ ایرانی بریتیش کلمبیا از طریق برنامهٔ زوم برگزار شد.

در بخشی از این جشن جان هورگان، نخست‌وزیر بریتیش کلمبیا، با اهدای تقدیرنامه به‌صورت مجازی از مشارکت‌های استاد شهرام ناظری، موسیقی‌دان و خوانندهٔ موسیقی اصیل ایرانی در تبادل بینافرهنگی و تلاش‌های ایشان در عرصهٔ موسیقی برای کمک به دوستی بین دو ملت، قدردانی کرد. این تقدیرنامه روز شنبه ۲۷ مارس توسط فین دانلی، نمایندهٔ مجلس استان از منطقهٔ ایرانی‌نشین کوکئیتلام-برک‌ مانتِین در دفتر این نماینده در شهر کوکئیتلام به استاد ناظری اهدا شد. به‌همین مناسبت در این شماره گفت‌وگویی با استاد شهرام ناظری انجام داده‌ایم که توجه شما را به آن جلب می‌کنیم.

استاد ناظری عزیز، ضمن عرض سلام و تبریک نوروز، سپاس فراوان داریم که این فرصت را در اختیار ما گذاشتید تا در آغاز سال نو در خدمتتان باشیم. از آنجا که جنابعالی نیازی به معرفی ندارید، بااجازه یک‌راست می‌رویم سراغ سؤالاتمان. لطفاً در ابتدا بفرمایید که چه شد به ونکوور تشریف آوردید؟

سال گذشته به‌دعوت ارکستر پاسیفیک سمفونیک که در حقیقت بزرگ‌ترین ارکستر سمفونیک کالیفرنیاست، به آمریکا آمدم. متأسفانه مدتی بعد از آمدنم مسئلهٔ همه‌گیری کووید-۱۹ جدی شد و به‌همین خاطر برنامه‌ای که با این ارکستر بزرگ داشتم لغو شد؛ برنامه‌ای که از قبل خیلی برایش برنامه‌ریزی شده بود. ارکستری بود که همهٔ هنرمندانش غیرایرانی بودند و تنها ایرانی‌ای که قرار بود در آن حضور داشته باشد، من بودم. البته در قسمتی از این کنسرت قرار بود حافظ ناظری هم برنامه‌ای جداگانه اجرا کند. ولی همهٔ این برنامه‌ها به‌هم خورد و من چند ماهی در آمریکا ماندم تا شاید همه‌گیری کرونا فروکش کند و مجددأ برنامه انجام شود، چون برنامه‌ریزی طولانی‌ای برای آن انجام داده بودیم، ولی نشد و اوضاع روزبه‌روز هم بدتر شد. حدود هفت ماه در آمریکا ماندم و بعد از آنجا به کانادا آمدم. البته سال‌های پیش هم با توجه به کارت اقامت دائمی که داشتم، به کانادا می‌آمدم. الان هم پنج ماهی است که در ونکوورِ کانادا هستم و منتظرم با این شرایطی که وجود دارد واکسن زده شود و بازگردم. 

در حال حاضر، فعالیت حرفه‌ای در زمینهٔ هنر را در ایران، خصوصاً وقتی به حوزهٔ موسیقی و آوازخوانی مربوط می‌شود، چگونه می‌بینید؟ طبعاً این سؤال به‌طور مشخص به هنرمندان مرد مربوط می‌شود چرا که تکلیف موسیقی‌دانان و خوانندگان زن در ایران روشن است… 

اگر بخواهم در مورد آواز، اصولاً موسیقی یا به‌طور کلی هنر صحبت بکنم، طبیعی است که هر دوره چیزی را می‌طلبد. به‌طور مثال، دورهٔ ما دورهٔ نسل آرمان‌خواه بود و همه اکثراً اهل مطالعه و روشنفکر بودند و برای کارشان خیلی زحمت می‌کشیدند، ولی نسل کنونی طور دیگری است. پیشرفت بیش‌ازحد تکنولوژی و اینترنت و سپردن خیلی از کارها به نرم‌افزارها و دستگاه‌های مختلف، طبیعتاً تأثیر مثبتی روی هنر نمی‌تواند داشته باشد. نسل الان از کارهای کوتاه و در حقیقت یک‌بارمصرف بیشتر استقبال می‌کند. آن درک و شکیبایی هنری‌ای که در جامعهٔ نیم‌قرن قبل بوده، امروز نیست و طبیعتاً به‌دلیل همان درک و شکیبایی، آن نسل در رشته‌های مختلف مانند معماری، نقاشی، رمان، کتاب، موسیقی و تمام رشته‌های تجسمی در سال‌های قبل بسیار پُررونق بوده ولی الان خیلی افت کرده است. شاید تعداد افراد بیشتر شده باشد، ولی به‌طور کلی مشخص است که کارِ آن‌چنان تأثیرگذار و ماندگاری وجود ندارد. همهٔ کارها اصطلاحاً یک‌بارمصرف‌اند و خواننده‌ها هم همین‌طور. هر روز خواننده‌ای گل می‌کند و بعد از چند ماه می‌رود و دیگری می‌آيد. آهنگ‌هایی ساخته می‌شود که از خیلی آن‌ها استقبال می‌شود، ولی پس از شش ماه یا یک‌سال فراموش می‌شود. در حالی‌ که قبلاً این‌طور نبود. به‌هر صورت، این مسئله در این دوره از دوره‌های جهان احساس می‌شود. در ایران هم که مشکلات چند برابر است، به‌خصوص برای خانم‌ها که طبیعتاً و علی‌الخصوص در این ۴۰ سال، به آن‌ها واقعاً اجحاف و ظلم شد و آن‌ها کمتر توانستند در زمینهٔ کارهای هنری فعال باشند. هرچند که خانم‌ها به‌راستی از خودشان همت و شایستگی فراوانی نشان داده‌اند و بسیار ایستادگی کرده‌اند که این واقعاً قابلِ‌ اهمیت و ستایش است. این واقعیتی است که در کشور ما در حق خانم‌ها واقعاً ظلم شده است. هرچند به‌طور کلی تمام کسانی که کار کرده‌اند، حتی ما آقایان هم، به‌هر حال تحت یک سری مشکلات و فشارهایی بوده‌ایم و طبیعتاً همه‌مان با این‌ موارد آشناییم و می‌دانیم که چگونه بوده است، ولی در مجموع الان دوره‌ای است که همهٔ جهان شامل این افت هنری شده است. برای مقایسه، شما کتاب‌هایی‌ را که توسط بزرگانِ نویسنده نوشته شد و به چاپ رسید یا شعرهایی که چه در ایران و چه در خارج‌از‌ایران، سروده شد، در نظر بگیرید؛ اصلاً دیگر نمونهٔ آن‌ها را نمی‌بینیم. یا آهنگ‌هایی که ساخته شد، یا در رشته‌های دیگر هم؛ نقاشی، معماری، هنرهای تجسمی و غیره، بیشتر کارها ماندگار شد و در خاطره‌ها باقی ماند. الان دیگر این‌طور نیست. به‌طور کلی، من فکر می‌کنم اوضاع هنر و به‌خصوص آواز در همه‌جای دنیا افت کرده است، و خصوصاً در ایران، خیلی واضح حس می‌شود که چه میزان آواز و موسیقی کلاسیک ایران رو به افت است و خواننده‌ها اغلب به‌خاطر مسائل مادی و پول‌سازی و مشهورشدن، بیشتر به آهنگ‌های سطحی و پاپ رو می‌آورند. هرچند امکان دارد در خود رشتهٔ پاپ هم افراد خیلی متخصص و درجه‌یکی پیدا شوند که آن جای خود را دارد. در کل هر نوع موسیقی‌ خوب که توسط کارشناسان واقعی‌اش انجام شود، خوب است، چه پاپ باشد چه کلاسیک و چه سنتی و چه کار فولکلور یا مقامی. مسئلهٔ مهم آن است که افراد فرق کرده‌اند. دورهٔ غول‌ها تمام شده است، دورهٔ کوتوله‌هاست. برداشت من این است که اکثر موسیقی‌دان‌ها و خواننده‌ها و ذهن و طرز فکرشان تفاوت کرده‌ است.

شما در کارهایتان بیش از دیگر هنرمندان هم‌عصر خود به اجرای اشعار مولانا و نیز شاهنامهٔ فردوسی داشته‌اید. چه چیزی شما را مجذوب این دو شاعر و آثار آن‌ها کرده است؟ 

من بیشتر معروف شدم به اینکه شعر مولانا را استمرار دادم و روی آن ایستادم و بعد هم فردوسی. علت اینکه این دو شاعر را انتخاب کردم، این نبوده که یک‌باره تصمیم گرفته‌ام این کار را بکنم. این به خانواده‌ام، به محیطی که درش به دنیا آمدم، به استادهایی که دیدم، به سرنوشتی و تجربیاتی که داشتم، بستگی داشته است. در شهر کرمانشاه به‌دنیا آمدم، مادرم خودش شاعر بود و آواز هم می‌خواند و همچنین پدرم و اعضای خانواده‌ٔ پدری‌ام و تمام افراد دوروبرم از وقتی چشم باز کردم، یا شاعر بودند یا موسیقی‌دان یا اهل عرفان و درویشی که آن مکتب هم با هنر، موسیقی و رقص خیلی موافق و سازگار است. پس در نتیجه من در محیط خیلی مناسبی به‌دنیا آمدم و شاید اولین معلمم مادرم بوده که از دوران طفولیت یک‌جا هم درس موسیقی و هم درس ادبیات و شعر و شاعری را از ایشان آموختم و بعدها ادامه دادم، از جمله چهار سالی که به هنرستان موسیقی رفتم و سپس نزد اکثر استادان بزرگ آن زمان در زمینهٔ آواز کار کردم؛ بزرگانی که در حقیقت اسطوره‌های موسیقی ما محسوب می‌شدند، مثل عبدالله خان دوامی، نورعلی برومند، محمود کریمی و دیگر بزرگانی که بودند. من از سن کم با موسیقی و سازهای مختلف آشنا شدم، اما در نهایت بیشتر با سه‌تار می‌نواختم چون راحت‌تر می‌توانستم آن را با آواز هماهنگ کنم. از آنجا که من با شعر و ادبیات هم آشنا بودم و خودم دستی به قلم داشتم، بسیاری از آهنگ‌هایی که ساختم ماندگار شد. شعر بعضی از آن‌ها را خودم رویشان گذاشتم و به‌طور کلی با پیشینه‌ای که من داشتم و منطقه‌ای که در آن به‌دنیا آمدم، و استادانی که در زمینهٔ ادبیات و موسیقی، چه ساز چه آواز، از آن‌ها کسب فیض کردم، حاصل آن شد که زمانی ناخودآگاه احساس کردم علاقه‌‌مندم شعر مولانا را بخوانم. گویی بدون اینکه خودم تصمیم بگیرم، زمانی چشم باز کردم و دیدم واقعاً درون اقیانوس مولانا هستم. با روحیاتم به‌عنوان فرزند کرمانشاه و یک کردتبار بیشتر جور در می‌آمد. به‌طور کلی اگر آواز صد سالهٔ گذشته را بررسی کنیم، می‌بینیم که ۹۰-۹۵ درصد خواننده‌های مطرح فقط غزلیات سعدی را خوانده‌اند. ۷-۸ درصد هم اشعار حافظ و دیگر شاعران را خوانده‌اند، ولی عجیب است که در این رپرتوار صد و چند سالهٔ آوازی که الان در دست ماست، خیلی نمی‌بینیم که شعر مولانا یا فردوسی را خوانده باشند. این بود که من به شعر مولانا پرداختم. زمانی که شروع کردم، یعنی ۴۴-۴۵ سال پیش، انتقادهای زیادی می‌شد. اولین کاری که از من در رادیو پخش شد، نی‌نامهٔ مولانا بود و تضمینی از شیخ بهایی. از همان موقع من مولانا را ادامه دادم و خودِ این راه من را به‌طرف فردوسی هدایت کرد. خیلی دلم می‌خواست که فردوسی کار کنم. ولی شعر فردوسی هم در کشور ما به‌لحاظ اجازه‌هایی که باید از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد می‌گرفتیم، با مشکلاتی مواجه بود. البته پس از آنکه من در کشورهای خارجی مثل ژاپن، فرانسه، آمریکا، حتی در کارنگی هال نیویورک شعرهای شاهنامه را اجرا کردم، این‌ها که فکر می‌کردند مثلاً شاهنامه خوانده شود چه اتفاقی می‌افتد، کم‌کم در ایران هم اجازهٔ بعضی از قسمت‌ها را دادند. در حقیقت من در خود ایران هم توانستم کنسرت‌هایی به‌نام شاهنامه و از داستان‌های شاهنامه اجرا کنم و این راه را ادامه دادم تا همین امروز. دیگر تقریباً بنده معروف شده‌ام به اینکه شعرهای مولانا و فردوسی را اجرا می‌کنم. البته نه اینکه از شاعران دیگر مثل حافظ یا سعدی یا عطار اجرا نکرده باشم. روی آن‌ها هم کار کرده‌ام.

ظاهراً نگاه و برداشتی عمومی در میان جامعهٔ کرد وجود دارد و برخی معتقدند که موسیقی سنتی (اصیل) ایرانی با موسیقی کُردی از یک ریشه نیستند و بر این باورند که موسیقی ایرانی برگرفته از نوحه‌های عزاست، ولی موسیقی کُردی رگ‌و‌ریشه‌دارتر و دارای قدمت بیشتری است و به‌همین دلیل طرب و غنای موسیقی ایران پیش از اسلام را بیشتر حفظ کرده است. جنابعالی به‌عنوان خواننده‌ای کُردزبان‌ که موسیقی سنتی ایرانی کار کرده‌اید، نظرتان در این مورد چیست؟

موسیقی و فرهنگ کُرد طبیعتاً قدمتی چندین هزارساله دارد و از اصالت خیلی عمیقی برخوردار است. البته در کل موسیقی نواحی ایران و اقوام ایرانی از قدمتی چند هزارساله برخوردار است و در حقیقت موسیقی واقعی جغرافیایی ایران را این موسیقی تشکیل می‌دهد. ولی موسیقی سنتی، موسیقی‌‌ای است که در پایتخت به‌وجود آمده و از اواسط دورهٔ صفویه شکل گرفته است. طبیعتاً مشخص است که صفویه، حکومت مذهبیِ شیعه‌گری بوده و همه‌چیز را تحت‌الشعاع خودش قرار می‌داده است. بنابراین موسیقی سنتی مقداری رنگ مذهبی به خودش گرفته و از گزند سیاست و طرز فکر دیدگاه‌‌های مذهبی نیز به دور نمانده است و در حقیقت تفاوتش با موسیقی اقوام ایرانی و موسیقی کُردی همین است که این‌ها به‌راحتی از دل مردم و طی قرن‌ها و هزاره‌ها برخاسته است. البته موسیقی سنتی هم به‌نوعی در مقیاس کوچک‌تر از خود آن مقام‌ها گرفته شده است، ولی با آن فضایی که عرض کردم در دورهٔ صفویه دستخوش آن مسائل هم شده و مقداری رنگ مذهبی هم پیدا کرده است. به‌هر حال موسیقی قومیت‌های ایران و اقوام ایرانی و موسیقی نواحی در مقابل موسیقی سنتی در حقیقت مانند اقیانوسی است در مقابل یک دریاچه.

در جشن نوروز دولت استانی بریتیش کلمبیا، جان هورگان، نخست‌وزیر بی‌سی، از مشارکت‌های شما در تبادل بینافرهنگی و تلاش‌های شما در عرصهٔ موسیقی برای کمک به دوستی بین دو ملت، قدردانی کرد. نظر شما دربارهٔ استقبال دولت بریتیش کلمبیا از فعالیت‌های هنری‌تان چیست؟

من خیلی خوشحال‌ام که مدتی‌ است در ونکوور و در بین بومی‌های ونکوور و دیگر ملیت‌های این شهر هستم و از این فضای آزادی و امنیتی که در این شهر زیبا هست، لذت برده‌ام. مهم‌تر از همه‌چیز اینکه نخست‌وزیر بریتیش کلمبیا، آقای جان هورگان و جمع وزرای ایشان و کابینه خواسته‌اند که بنده را به‌خاطر یک عمر فعالیت هنری مورد تشویق قرار دهند و تقدیرنامه به من بدهند، طبیعتاً همهٔ این‌ها باعث سعادت و خوشحالی من است و اینکه در حقیقت آن‌ها دیگر از مرزهای خودشان هم گذشته‌اند چرا که با این‌همه گرفتاری و مشکلاتی که برای رسیدگی تمام و کمال به این استان و مردمانش دارند، از این نیز فراتر رفته‌اند و به کشورهای دیگر و فرهنگ آن‌ها فکر می‌کنند و برایشان مهم است که چه اتفاقاتی می‌افتد. حتی اینکه هنرمندی در گوشه‌ای از خاورمیانه و آسیا سال‌هایی را کار کرده و توانسته است تأثیری از فرهنگ و ادبیات و موسیقی خودش را در حد کوچکی به‌ دنیا معرفی کند و اکنون برای سفر به اینجا آمده است، از خاطر این‌ها فراموش نمی‌شود و این خیلی ارزنده است. بی‌نهایت سپاسگزارم از آقای جان هورگان، نخست‌وزیر بریتیش کلمبیا و کابینه و وزیران ایشان و همهٔ کسانی که دست‌اندرکار امور فرهنگی و هنری هستند. آنچه که طبیعتاً به‌عنوان یک هنرمند ایرانی روی دلم می‌ماند این است که بگویم ای کاش در شرایطی بودیم که در کشور خودمان تشویق می‌شدیم، ولی می‌دانیم که در واقعیت چنین چیزی برای ما هنرمندان وجود ندارد و این واقعاً باعث تأسف است که در کشور خودمان قدر دانسته نمی‌شود و دیگر کشورها باید بیایند ما را کشف کنند؛ این به‌راستی باعث تأسف و دلگیری انسان است.

چه برنامه‌ها و پروژه‌هایی برای آینده دارید؟

قرار است که در آیندهٔ نزدیک با کمک برخی از دوستانی که هنردوست و فرهنگ‌دوست‌اند، مثل آقای فرهاد صوفی و دیگر دوستان، کنسرت‌هایی به‌طریق آنلاین انجام شود و امیدوارم بتوانیم این کنسرت‌ها را انجام بدهیم و بعد زمانی که کووید-۱۹ تمام بشود، بتوانیم به‌صورت حضوری در خدمت مردم علاقه‌مند باشیم، چه در کانادا و چه در کشورهای دیگر.

سپاسگزارم.

نوشته استاد شهرام ناظری: متأسفانه در کشور خودمان قدر دانسته نمی‌شود و دیگر کشورها باید ما را کشف کنند اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

سیما غفارزاده – ونکوور

مژگان شجریان و گروه «موسیقی نوآئین» روز ۷ سپتامبر در سالن کی‌میک سنتر وست ونکوور کنسرت «ارغوان» را برای ونکووری‌ها اجرا خواهند کرد (برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ این برنامه اینجا کلیک کنید). با هماهنگی محمد فضلعلی، مدیر شرکت پارس پاسیفیک انترپرایز و از برگزارکنندگان این برنامه، فرصتی برای گفت‌وگو با مژگان شجریان یافتیم تا دربارهٔ کار جدیدشان در این کنسرت و دیگر فعالیت‌هایشان برایمان بگویند؛ توجه شما را به این گفت‌وگو جلب می‌کنیم.

سلام خانم شجریان، با سپاس از وقتی که در اختیار رسانهٔ همیاری گذاشتید، از آنجا که تصور می‌کنم خوانندگان مجله به‌اندازهٔ کافی شما را بشناسند، از سؤال معرفی اجمالی اولیه می‌گذریم؛ لطفاً بفرمایید در حال حاضر به چه فعالیت‌هایی مشغول‌اید؟

با سپاس از شما و با درود خدمت تمامی هموطنان و خوانندگان عزیز این نشریه، سالیانی‌ست که در عرصهٔ هنر، چه در زمینهٔ هنرهای تجسمی مانند مجسمه‌سازی، نقاشی و گرافیک و چه در زمینهٔ موسیقی مشغول به فعالیت می‌باشم.

از سال ۱۳۸۰ شمسی برابر با ۲۰۰۵ میلادی تا به امروز، به اجرای بیش از ۶۵ کنسرت با گروه شهناز، در کنار پدر به‌عنوان نوازندهٔ سه‌تار و همخوان و ده‌ها کنسرت شخصی و کارگاه پرداخته‌ام و هم‌اکنون در عرصهٔ موسیقی به‌صورت حرفه‌ای به تدریس آواز و تدریس نوازندگی سه‌تار از طریق برگزاری کلاس‌های حضوری – و بیشتر به‌صورت آنلاین و اینترنتی – مشغول‌ام.

ممنون خواهم شد اگر کمی بیشتر دربارهٔ نحوهٔ تدریس به‌طریق آنلاین توضیح بفرمایید. قطعاً علاقه‌مندان زیادی در نقاط مختلف دنیا هستند که مایل‌اند بدانند این امر چگونه محقق می‌شود.

بله، حتماً. در حقیقت ما کلاس‌های اینترنتی ساز و آواز را از طریق اسکایپ و فیس‌تایم برگزار می‌‌کنیم. این کلاس‌ها مانند کلاس‌های معمولی به‌خوبی برگزار می‌شود و من از جاهای مختلف دنیا شاگرد دارم. و معمولاً به این ترتیب است که در چند جلسهٔ اول تکنیک‌های تنفس و تحریر و دیگر تکنیک‌های آوازی را با آن‌ها کار می‌کنم و بعد تمرین‌های گوش به ‌آن‌ها می‌دهم که خودشان باید روی آن کار کنند و گوششان را تربیت کنند تا خوب نت‌ها را بشنوند. بعد شروع می‌کنم تمام ردیف‌ها و دستگاه‌ها و آوازها را از طریق تصنیف، که ریتمیک‌تر است، کار کنم تا فواصل را از این طریق به‌خوبی یاد بگیرند. بعد از یک دوره کار تصنیف‌خوانی با آن‌ها که بهشان کمک می‌کند ریتم‌ها را هر چه بهتر فرا بگیرند، بعد سراغ ردیف‌های آوازی استاد طاهرزاده می‌روم که پدر هم به شاگردانشان تدریس می‌کردند. بعد از اتمام ردیف‌ها، یک سری کارهای تکنیکی‌ پدر را، که ایشان در دوره‌های پیشرفته با ما کار می‌کردند، با شاگردانم کار می‌کنم. و در انتها با آن‌ها روی مرکب‌خوانی کار می‌کنم؛ اینکه چگونه با فواصلی که یاد گرفته‌اند، در چه گوشه‌هایی می‌توانند به تمرین مرکب‌خوانی بپردازند.

برای تدریس سه‌تار هم از کتاب‌های سال‌های اول و دوم هنرستان که آقای روح‌الله خالقی تنظیم کرده‌اند، استفاده می‌کنیم. بعد از آن هم یک سری قطعات تکنیکی را با شاگردانم کار می‌کنم. این مجموعاً شیوه‌ای‌ست که من در کارم استفاده می‌کنم و خوشبختانه تا به الان خیلی هم خوب جواب داده است.

نکتهٔ دیگری که مایل‌ام در اینجا بگویم این است که من معتقدم صدا را می‌توان به روش درست تربیت کرد و پرورش داد. یعنی ممکن است کسی فکر کند صدای خوبی ندارد اما این تنها کم‌لطفی به خودش باشد، چون با پرورش درست صدا می‌توان آن را خوب استفاده کرد، مثل آشپز خوبی که می‌داند چه مواد اولیه‌ای را استفاده کند و چه طعمی به آن بدهد.

افراد علاقه‌مند چگونه می‌توانند برای ثبت نام در این کلاس‌ها اقدام کنند؟

به‌راحتی با مراجعه به وب‌سایت من (www.mojganshajarian.com) می‌توانند فرمی را که در آنجا هست پر کنند و درخواست خود را بفرستند، که من در پاسخ اطلاعات کلاس و تمام شرایط را برایشان می‌فرستم و بعد اگر مایل به ثبت نام بودند، روز و زمان را با هم هماهنگ و کار را شروع می‌کنیم.

آیا شما از ایران هم هنرجو دارید؟

واقعیتش الان که شرایط اقتصادی خیلی دشوار شده، شاگردانم کمتر شده است، قبلاً بیشتر داشتم. هرچند در کل، به‌دلیل محدودیتی که تفاوت ساعت ایجاد می‌کند، شاگردانم از ایران هم محدود است. شاگردانی هم از همین‌جا دارم که وقتی به ایران سفر می‌کنند، از همان‌جا به‌طریق آنلاین کلاس‌هایمان را ادامه می‌دهیم.

چه شد که به موسیقی سنتی رو‌ی آوردید؟ رشد و نمو در خانواده‌ای موسیقی‌دان و هنرمند تا چه اندازه در گرایش شما به‌سمت موسیقی تأثیر داشته است؟

پاسخ این سؤال بسیار روشن است. شاید در خانواده‌ای چنین، اگر به موسیقی علاقه‌مند نمی‌شدم، جای سؤال داشت. این موسیقی آمیخته با ذره ذرهٔ وجود من است و هر روز بیش از پیش روحم تشنهٔ این نوع موسیقی می‌شود. از کودکی، زمانی که پدر کلاس داشتند، سعی می‌کردم تحریرها را تقلید کنم و از آنکه می‌توانستم تحریر بدهم، در عالم کودکی بسیار به خودم می‌بالیدم و بعدها که بزرگ‌تر شدم، به‌خاطر آنکه با یکی از شاگردان خوب پدرم به‌نام آقای محسن کرامتی کلاس نقاشی داشتم و سر کلاس‌های آواز پدر مشغول نقاشی بودم، کمابیش ردیف‌ها در ذهنم نقش بست و پشتوانه‌ای شد برای آنکه امروز بتوانم آن‌ها را به شاگردانم منتقل نمایم. دیگر آنکه در دانشگاه هنر، زمانی که وارد رشتهٔ موسیقی شدم، به بهانهٔ پایان‌نامهٔ مقطع کارشناسی موسیقی، در کنار پدر به‌عنوان استاد راهنمایم، به تحقیق در مورد تاریخچه و سیر تحول آواز در گذرِ صد و پنجاه سال اخیر و نیز با راهنمایی ایشان به تجزیه و تحلیل آواز و تکنیک‌های موجود در آواز پرداختم و کلیهٔ شیوه‌های آوازی را بررسی کردم. متأسفانه در ایران به‌دلیل آنکه بستری برای خوانندگی بانوان وجود نداشت، در رشتهٔ آواز فقط تحقیق می‌کردم و آموزش می‌دیدم، ولی هیچ‌گاه موقعیتی برای خواندن برایم پیش نیامد، بدین‌رو به‌خاطرهدفم، یعنی خوانندگی، تن به مهاجرت دادم و تا امروز تمام تلاشم را کرده‌ام تا گذشته‌ای را که می‌توانستم کار کنم ولی از من گرفته شد، جبران نمایم.

شما موسیقی را از استادانی همچون محمدرضا لطفی، حسین علیزاده، پرویز مشکاتیان و مهربانو توفیق فراگرفته‌اید. آیا در محضر پدرتان، استاد محمدرضا شجریان، نیز آموزشی دیده‌اید؟

بله، آموزش غیرمستقیم از طریق شنیدن از کودکی و تقریباً از ۱۲ سالگی سعادت شاگردی پدر را مستقیماً داشته‌ام. در مراحل اولیه، ردیف‌های آوازی را خدمت ایشان تعلیم دیده‌ام و در سال‌های گذشته افتخار شاگردی ایشان را در مرحلهٔ پیشرفته و عالی داشته‌ام.

همان‌طور که اشاره کردید، شما در زمینهٔ آموزش آواز فعال‌اید؟ میزان استقبال جامعهٔ فارسی‌زبان و حتی شاید غیرفارسی‌زبانِ علاقه‌مند برای یادگیری آوازخوانیِ سنتی چه اندازه است؟

تقریباً از ۵ سال گذشته مشغول تدریس آواز در زمینهٔ صداسازی و تکنیک‌های استفاده از صدا، تصنیف‌خوانی، ردیف‌های آوازی و آواز در مرحلهٔ پیشرفته هستم و حتی چندین شاگرد غیرفارسی‌زبان داشته‌ام که خصوصاً بسیار مایل به یادگیری تکنیک‌های استفاده از صدا و تحریر در آواز بوده‌اند که البته توانسته‌اند در این مهم پیشرفت نمایند.

ممکن است دربارهٔ شاگردهای غیرفارسی‌زبانتان کمی بیشتر توضیح بفرمایید. به‌طور مثال آیا این شاگران بیشتر اهل خاورمیانه‌اند یا از آمریکا و اروپا هم هستند؟ و اینکه چطور به موسیقی سنتی ایرانی تمایل پیدا کرده‌اند؟

واقعیتش یکی دو شاگرد دارم که موسیقی کلاسیک غربی را کار کرده‌اند. یکی از آن‌ها موسیقی پاپ انگلیسی را می‌خواندند و در انگلستان زندگی می‌کردند، البته ایشان از پدری ایرانی و مادری انگلیسی بودند ولی اصلاً زبان فارسی را بلد نبودند ولی خیلی دوست داشتند یاد بگیرند که از نظر تکنیکی چطور در اوج‌ها تحریر بدهند؛ چون روش‌های ما با روش‌های آن‌ها خیلی فرق دارد. حدود دو سال با ایشان در این زمینه کار کردیم و در حال حاضر هم به‌دلیل بیماری‌ای که برایشان پیش آمد، فعلاً‌ درس را متوقف کرده‌ایم. شاگرد دیگری دارم که از فرانسه هستند و خیلی به‌سختی فارسی صحبت می‌کنند؛ تصور می‌کنم مادرشان ایرانی‌ست و پدرشان فرانسوی. ایشان هم موسیقی را حرفه‌ای خوانده‌اند و کاملاً با ریزه‌کاری‌های خواندن در سبک‌های مختلف آشنا هستند و دوست داشتند با تکنیک خواندن و آواز ما هم آشنا بشوند. در کل غیرفارسی‌زبانانی به یادگیری موسیقی ما علاقه نشان می‌‌دهند که به‌نحوی با فرهنگ و هنر ما آشنا شده باشند و به‌همین دلیل هم این موضوع مهم است که ما این شناخت را به آن‌ها بدهیم و آن‌ها را بیشتر با موسیقی‌مان آشنا کنیم.

نوگرایی در موسیقی و به‌خصوص در آواز را تا چه حد قبول دارید؟ مانند شیوه‌های تلفیقی یا غیرسنتی. از نظر شما مرز بین آواز سنتی (کلاسیک ایرانی) و غیرسنتی (به‌طور مثال پاپ) چیست؟

آنچه هنر موسیقی را متفاوت از سایر هنرها می‌نماید، ارتباط مستقیم با مخاطب و بی‌نیاز از هر وسیله‌‌ای‌ست. موسیقی، زبان مشترک بین همهٔ انسان‌هاست. موسیقی، زبان بیان احساس درون است. همان‌طور که ما در بین اقوام مختلف، زبان‌های متفاوتی داریم و هیچ‌یک را بر دیگری ارجحیت نمی‌دهیم، زبان موسیقایی هم می‌تواند بنا به زمان و مکان و نیز نیاز مخاطب، به‌صورت‌های متفاوت، در قالب انواع مختلف موسیقی درآید و بیانگر نوع متفاوتی از احساس باشد و به‌گونهٔ دیگری از زیبایی، به درون شنوندگان راه پیدا کند و به دل بنشیند. بدین‌رو، هر نوع موسیقی در جای خود ارزشمند است، ولی آنچه که لازم به ذکرست، این است که هر ساختارشکنی‌ای نمی‌تواند ایجاد پویایی و تحول در هنر شود. درست است که پویایی، لازمهٔ هنر برای زنده بودن است، ولی این پویایی زمانی به ساختار هنر ضربه نمی‌زند که از روی آگاهی و شناخت خلق شده باشد، نه عدمِ شناخت. مثال ساده‌ای خدمتتان عرض می‌کنم؛ در عرصهٔ هنر نقاشی، سبک کوبیسم در مقطعی به بالاترین درجهٔ هنر در زمانِ خود می‌رسد که از روی توان و شناخت و اوج هنری پیکاسو شکل می‌گیرد. دیگر اینکه نیاز به نوگرایی دلیل بر ضعف ساختار موسیقی کلاسیک کهن ما نیست. موسیقی کلاسیک ما موسیقی بسیار ارزشمندی است که شناخت ساختارهای آن گواه بر غنی بودن این نوع موسیقی خواهد بود و اگر این نوع موسیقی برای مردم ما غریب است، علتش را در سیاست‌های روز دوران باید جستجو کرد.

لطفاً کمی از گروه شهناز که استاد شجریان ۱۰ سال قبل بنا نهادند، بگویید و البته از سازهای ابداعی استاد که در این گروه مورد استفاده قرار می‌گیرند.

گروه شهناز به درخواست پدر توسط جناب آقای درخشانی تشکیل شد و بیش از ۶۵ کنسرت در سراسر دنیا برگزار کرد. آنچه که هدف پدر در تشکیل این گروه بود، برگزاری کنسرت‌ها در سراسر دنیا برای شناساندن موسیقی کلاسیک ایرانی و نیز استفاده از سازهای ابداعی پدر در این گروه برای شنیده شدن نوع دیگری از ارکستراسیون بود، چرا که تا پیش از آن در ارکسترهای ایرانی برای استفاده از صداهای بم در سازهای کششی، تنها از سازهای غربی مانند ویولنسل یا کنترباس استفاده می‌شد، که لحنی کاملاً غربی داشتند، ولی پدر با ساخت سازهای جدیدی که به‌خاطر استفاده از پوست، لحنی کاملاً ایرانی داشتند، سعی کردند محدودهٔ صوتی بم را در ارکستر افزایش داده و رنگ و لحنی کاملاً متفاوت به موسیقی بدهند.

با محدودیت‌های آواز برای خانم‌ها در ایران، چه می‌کنید؟ گویا گروه شهناز در داخل کشور نیز کنسرت‌هایی برگزار کرده است، آیا با محدودیت‌ها و ممنوعیت‌های موجود، شما نیز در آن کنسرت‌ها شرکت داشته‌اید؟

همان‌طور که خدمتتان عرض کردم، اصلی‌ترین دلیل اینکه غربت را پذیرفتم و از وطنم جدا شدم و مهاجرت کردم، این بود که می‌خواستم با این محدودیت‌ها بجنگم و از بند جبری که بر پای ما زنان برای خواندن بود، آزاد شوم و بتوانم بخوانم. درست مثل کسی بودم که می‌خواهد حرف بزند ولی دهانش را گرفته‌اند و نمی‌تواند حرف دلش را بزند و احساس خفگی می‌کردم. من سالیان خوبی را که از نظر سنی می‌توانستم بخوانم، به‌خاطر آنکه نمی‌توانستم از وطنم دل بکنم، از دست دادم، ولی دیگر چاره‌ای جز این نداشتم و مجبور به ترک وطن شدم، ولی همیشه دلم، روحم و تمام احساسی که با آن می‌خوانم از حسم به وطنم لبریز می‌شود. این محدودیت‌ها هیچ‌گاه خواننده‌ای را که همهٔ وجودش در عشق به خواندن می‌سوزد، نمی‌تواند تا ابد ساکت نگه دارد. سرانجام روزی صدایش شنیده خواهد شد. ما زنان ایرانی را مجبور به پیروی از قوانینی می‌کنند که ریشه در مردسالاری در تاریخ ما دارد، نه فقط دین. تمام احکام در کشور ما برای ممنوعیت‌های زنان در اعمال و رفتار زندگی‌شان است و این چراها و پرسش‌های بی‌پاسخ، روح ما زنان را همیشه آزرده داشته است. چرا من نخوانم، چرا من در رفتارم و حتی انتخاب پوششم آزاد نباشم. چرا راه هنر برای هنرمندان زن همیشه پر از مخاطره است.

زمانی که من با گروه شهناز همکاری‌ام را شروع کردم، در ایران فقط به‌عنوان نوازنده می‌توانستم روی صحنه باشم، ولی در کنسرت‌هایم در خارج از کشور به فرمان پدر که همیشه آزاده است و به‌پای باورهایش همواره چون کوه استوار ایستاده، روی صحنه خواندم تا به همگان نشان دهم، زن ایرانی هم باید بتواند بخواند و برای حقش در مقابل ناحقی بایستد و راهش را خودش انتخاب کند.

حال که صحبت از محدودیت خانم‌ها شد، لطفاً بفرمایید آیا به‌نظر شما یک زن ایرانی می‌تواند با وجود محدودیت‌ها و ممنوعیت‌های آوازخوانی، فعالیت حرفه‌ای به‌معنای واقعی کلمه داشته باشد؟ روشن است فعالیت حرفه‌ای زمانی معنا پیدا می‌کند که شخص از طریق کاری که ارائه می‌دهد، بتواند کسب درآمد کند. در حالی‌که خانم‌ها اگر هم کاری تولید بکنند، به‌طور مثال اجازه ندارند آن کار را به‌صورت سی‌دی عرضه یا کنسرتی همگانی برگزار کنند، در حالی‌که همین کار برای آقایان مشکلی محسوب نمی‌شود. آیا شما راهکاری برای این مشکل دارید؟ اینکه با وجود موانع و مشکلات، زنان در زمینهٔ آواز بتوانند فعالیتی حرفه‌ای به‌معنای واقعی‌اش داشته باشند؟

متأسفانه تا زمانی که قانونگذاران جرئت وضع این‌گونه قوانین را دارند، زنان ما نمی‌توانند آزادانه بخوانند و فعالیت مستقیم داشته باشند، و تا زمانی که تعصبات ریشه در ذهن برخی مردمان ما دارد، دولت به خود اجازه می‌دهد با استفاده از آن هر قانونی را که می‌خواهد بر مردم ما تحمیل نماید. اول باید فرهنگ کهن سرزمینمان را به جامعهٔ فعلی برگردانیم و بعد انتظار تغییر داشته باشیم. امروزه کمتر کسی از تاریخ درست سرزمین ایران آگاهی دارد، کمتر کسی به انسان بودن می‌اندیشد و برای انسان بودن، بی‌نیاز از هر چیزی خودش فکر می‌کند و راه درست را انتخاب می‌کند. همچنین تا زمانی که زنان ما می‌پذیرند فقط در محافلی که خانم‌ها هستند، بخوانند، از قانون دولت و تحریم خانم‌ها حمایت کرده‌اند.

به‌زودی کنسرت «ارغوان» شما در سالن کِی میک سنتر در وست ونکوور برگزار خواهد شد. لطفاً کمی دربارهٔ این کنسرت برایمان بگویید. تفاوت این کار با کارهای قبلی‌تان که در کانادا اجرا کرده‌اید، چیست؟ لطفاً کمی دربارهٔ تم اصلی کار و انتخاب اشعار در این کنسرت برایمان بگویید.

در مورد کنسرت ارغوان جای آن دارد که نخست سخنان دل هنرمند گرامی، جناب آقای صفاتی را که آهنگساز این سری کارها هستند، خدمتتان بیان نمایم.

«ارغوان حکایتگر آلام مردمان سرزمین ماست و نیز آنان که تن به کوچ اجباری داده ولی هرگز از سرزمین مادری ریشه برنکندند، آنان که ارغوان را شاهد گرفتند بر آنچه بر آنان می‌گذشت و می‌گذرد، آنان که خموشانه بر شهر خاموش گریستند و آنان که امیدوارانه از این شب‌های ناباور بشارت صبح آزادی را سردادند.»

کارهای قبلی‌ای که در کانادا اجرا کرده‌ام، بیشتر اشعارشان تم عاشقانه و عارفانه داشتند، ولی این‌بار به‌دلیل همدردی با مردمان هم‌وطن خود به‌دلیل شرایط کنونی پیش آمده، با اشعاری کاملاً اجتماعی از شاعران معاصر بزرگی چون جناب‌ آقای هوشنگ ابتهاج (سایه)، جناب آقای شفیعی کدکنی و در کنار آن اشعار عارفانه‌ای از حافظ در خدمت عزیزانم خواهیم بود؛ اشعاری که از دل‌های سوخته از درد وطن سروده شده‌اند و گویای حال کنونی مردمان درددیدهٔ امروز ما هستند، چرا که معتقدیم هنر زمانی به بالاترین درجه از هدف خود می‌رسد که بیانگر زبان حال مردمانش باشد و بر ما هنرمندان است که این دردهای ناگفتنی را به زبان نوا در کنار شمایی که از این دوران به درد آمده‌اید، همدردی نماییم و با حضورمان در کنار هم، مرهمی بر زخم‌هایمان شویم.

ظاهراً گروه «موسیقی نوآئین» امسال فعالیت خود را در آمریکا شروع کرده است. چه شد که این گروه را تأسیس کردید؟ چه اهدافی برای این گروه دارید؟

امسال افتخار آشنایی با هنرمند گرامی جناب آقای صفاتی و کارهای بسیار ارزنده و زیبایشان را داشتم و همچنین سعادت اینکه در کنار دیگر هنرمندان فرهیخته‌ای چون جناب آقای پژمان حدادی که در نوازندگی سازهای کوبه‌ای استاد مسلمی هستند و نیز جناب آقای علی پژوهشگر که از شاگردان به نامِ استاد نریمان بزرگ و خودْ یکی از تواناترین نوازندگان بربط (عود) هستند، بتوانیم با عنوان گروه نوآئین به‌روی صحنه برویم و حرف‌های دلمان را با همدلی و نوای دل بر گوش جانتان بنشانیم.

شما کنسرت‌های بسیاری در کشورهای مختلف دنیا برگزار کرده‌اید؟ بهترین تجربه‌تان به‌لحاظ استقبال جامعهٔ غیرفارسی‌زبان از برنامه‌هایتان در کدام کشور بوده است؟

کمابیش در اکثریت آن کشورها با استقبال جامعهٔ غیرفارسی‌زبان همراه بوده‌ایم، چرا که زبان موسیقی حد و مرز جغرافیایی نمی‌شناسد، ولی در کشورهایی که مردمانشان موسیقی ما را بیشتر شنیده و به شناخت بیشتری از آن دست یافته‌اند، به‌مراتب شنوندگان بیشتری داشته‌ایم، البته مطمئناً در فستیوال‌ها شرایط کاملاً فرق دارد چرا که مردم با موسیقی‌های متنوعی أشنا می‌شوند که حتی ممکن است آن را نشنیده باشند، مثلاً در فستیوال بیت‌الدین در لبنان اکثریت شنوندگان و حضار غیرفارسی‌زبان بودند.

معمولاً چند درصد غیرفارسی‌زبان به کنسرت‌های شما می‌آیند؟ چقدر فکر می‌کنید موسیقی سنتی در میان غیرفارسی‌زبانان محبوبیت دارد؟ آیا تلاشی برای معرفی آن به جامعهٔ غیرفارسی‌زبان کرده‌اید؟

معرفی هر نوع موسیقی در بستر زمانی طولانی انجام می‌گیرد. البته کارهای ارزنده‌ای که پدر در این مهم کرده‌اند بر همگان روشن است و یا به‌طور مثال هنرمندان بزرگمان چون استاد علیزاده یا استاد کیهان کلهر و خیلی از هنرمندانی که سعی در شناساندن موسیقی ما به دنیا داشته‌اند و یا هنرمندانی که تلفیقی کار کرده‌اند تا با این تلفیق‌ها بستر کشش به شناخت موسیقی ما به‌وجود آید که خوشبختانه کم هم نیستند. من نیز در زمینهٔ پیوند موسیقی دیگر ملل با موسیقی کلاسیکمان خیلی مشتاق اجرا هستم، ولی شرایط آن هنوز برایم پیش نیامده است چرا که معتقدم این تلفیق نباید ارزش‌های موسیقی ما را در هم بشکند و شاید با آثاری که این شرایط را برای اجرا داشته باشند، برخوردی نداشته‌ام.

اگر سخنی باقی مانده که مایل‌اید با خوانندگان ما بگویید و در سؤالات بالا طرح نشده است، لطفاً بفرمایید.

تنها سخنم با مردمان همدل و همزبانم این است که حضور شما عزیزان در کنسرت‌های هر هنرمندی از کشورتان که برای نگه داشتن میراث‌های هنری سرزمینمان می‌کوشد، می‌تواند موجب دلگرمی آنان باشد، چرا که این حضور نماد ارزش نهادن شما به هنر نژادهٔ موسیقی سرزمینتان است. نماد ارج نهادن به ارزش‌هایی است که در نهاد همهٔ ما، آمیخته با تاروپود وجودمان است، ارزش‌هایی که گرچه در روزگار امروزمان به‌دلیل مشغله‌های زندگی، دم‌هایی فراموش می‌شوند ولی حتی در شنیدن یک نوای آشنا از موسیقی‌مان ، دوباره در درونمان شعله‌ورشده و رنگ می‌گیرند.

ما همیشه قدردان ارج‌شناسی و مهر شما عزیزان بوده و هستیم و چشم دل‌هایمان مشتاق دیدار شماست و امید آن داریم که گوش دلتان دلتنگ شنیدن آواهای سرزمین مادری‌مان باشد.

بار دیگر از وقتی که در اختیار ما گذاشتید، بسیار سپاسگزاریم.

سپاسگزارم از شما و همکاران گرامی شما برای اینکه بستری ایجاد کردید برای رساندن سخن دلم به گوش عزیزان هم‌وطن و هم‌زبانم در کانادا.

برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ کنسرت ارغوان در ونکوور اینجا کلیک کنید.

نوشته مژگان شجریان: به‌خاطرهدفم، تن به مهاجرت دادم اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

سیما غفارزاده – نورث ونکوور

با خبر شدیم که هنرمند شهرمان، طاهره فلاحتی به‌همراه دیگر هنرمندانی از همین شهر، حسین میمنی، محمد سیدی و پیمان روهنده، کنسرتی با عنوان «ایران کجاست؟» بر اساس سروده‌های میرزاده عشقی، شاعر، روزنامه‌نگار، نویسنده و نمایشنامه نویس دوران مشروطیّت، در دست تهیه دارند که در تاریخ شنبه ۲۸ ژوئیه (جولای) در مرکز هنرهای نمایشیِ بلوشور فایننشیال (BlueShore Financial) در دانشگاه کپیلانو واقع در نورث ونکوور برگزار خواهد شد.

طاهره فلاحتی پس از سال‌ها کار در زمینهٔ آواز در ایران و دست و پنجه نرم کردن با مشکلات و محدودیت‌های آوازخوانی زنان، پس از مهاجرت به کانادا در سال ۲۰۰۱، فعالیت هنری و عشق خود به موسیقی سنتی ایرانی را به‌طور جدی پیگیری نموده است. وی بر این باور است که ممنوعیت آوازخوانی زنان در طی سالیان پس از انقلاب تبدیل به عادتی شده است که اقشار مختلف جامعه به‌صورت ناخودآگاه آن را همچون امری عادی پذیرفته‌اند. قاعده‌ای که در جوامع غیر باعث بهت و تعجب است، در جامعهٔ ایرانی به‌صورت اصلی دائمی و غیرقابل‌تغییر پذیرفته شده است. طاهره فلاحتی معتقد است، اولین گام برای رفع چنان معضلی توسل به روش‌هایی‌ست که این محدودیت را به‌صورت دائمی به چالش و تقابل بکشد و به‌نوعی مانع از عادت کردن جامعه به این محدودیت شود. وی همچنین می‌گوید، زنان از دامنهٔ صوتی متفاوتی نسبت به مردان برخوردارند. احساس و لطف زنانه در بیان و موسیقی‌شان هویداست. هر چند در آوازخوانی زن و مرد از تکنیک‌های یکسانی بهره می‌گیرند،‌ اما محصول نهایی دو رایحهٔ متفاوت خواهد داشت. تمامی این ویژگی‌ها در خلق زیبایی و تنوع لازم است؛ چیزی که نزدیک به چهار دهه در موسیقی ما نادیده گرفته شده است.

به بهانهٔ برگزاری کنسرت «ایران کجاست؟» گفت‌وگویی با ایشان انجام داده‌ایم که توجه شما را به آن جلب می‌کنیم.

سلام خانم فلاحتی، با سپاس از وقتی که در اختیار رسانهٔ همیاری گذاشتید، اجازه بدهید از اینجا شروع کنیم که چه شد به موسیقی سنتی رو‌ی آوردید؟ شما از شاگردان استاد پریسا هستید. لطفاً از این تجربه برایمان بگویید.

در واقع پس از پایان دبیرستان بود که به‌دنبال فراگیری آواز و موسیقی سنتی پرسان پرسان خودم را به مرکز حفظ و اشاعهٔ موسیقی در خیابان ویلای تهران رساندم. می‌دانستم که خانم پریسا در آنجا کلاس‌های آموزشی آواز دارند و آرزویم این بود که در کلاس‌های ایشان پذیرفته بشوم. بماند که وقتی ایشان از من تست صدا گرفتند، من چه خواندم، ولی نتیجه این بود که ایشان مرا به شاگردی پذیرفتند.

مسیری که به رویم باز شد، به‌نوعی به زندگی‌ام هدف داد. من به‌مدت ده سال تا قبل از آنکه به کانادا مهاجرت کنم، تقریباً هفته‌ای سه روز و برای ساعات طولانی در محضر خانم پریسا حاضر می‌شدم و می‌آموختم. کلاس‌های خانم پریسا کلاس‌هایی بسیار جدی بود و هنرجویان می‌بایست نظم و آداب شاگردی و فراگیری را با دقت دنبال می‌کردند. از خیل علاقه‌مندان آواز که نزد ایشان می‌آمدند، تعدادی کمی می‌توانستند به آخر برسند و از سوی ایشان به‌عنوان دانش‌آموختهٔ این هنر معرفی شوند.

مانند هر موسیقی‌دان، هر خواننده نیز بایستی با یک ساز خود را مألوف و آشنا کند. و من نیز در همان سال‌ها هم‌زمان مشغول فراگیری نواختن سه‌تار شدم.

آنچه که مرا به موسیقی سنتی سوق داد، ترکیب زیبای موسیقی اصیل با شعر و سحر کلام بود. وقتی که زیبایی کلام حافظ و روح جاری مولانا را با سازهای ایرانی ترکیب می‌کنید، نتیجه در اسم موسیقی اصیل ایرانی است، ولی روح و معنیِ آن موجود ساحر و اغواگری است که شما را تسخیر می‌کند و دیگر در دامش هستید. شما گرفتارید و با آن زندگی می‌کنید. به‌همین دلیل بود که مهاجرتم به کانادا در سال ۱۳۸۱ و دوری فیزیکی‌ام از ریشه‌هایم، باعث جدایی‌ام از این هنر زیبا نشد.

لطفاً دربارهٔ آلبوم «دمی با دوست» که در اینجا منتشر کرده‌اید، برایمان بگویید. استقبال از این آلبوم در کانادا چطور بوده است؟ و اگر ممکن است پیش از پرداختن به کنسرت در دست تهیهٔ شما، ابتدا مروری داشته باشیم بر کنسرت‌هایی که تا کنون در کانادا برگزار کرده‌اید و فعالیت‌های هنری‌تان پس از مهاجرتتان؟

در کانادا همچنان به تمرین و تدریس آواز مشغول بودم و خوشبختانه فعالیت‌های موسیقایی در ونکوور روزبه‌روز گسترده می‌شد و هنرمندان زیادی در شهر حاضر می‌شدند. حضور استاد فرج‌پوری در شهر برای من موقعیت مناسبی بود که طرح اولین آلبومم را اجرا کنم. آلبوم «دمی با دوست» که تابستان سال ۲۰۱۳ به بازار عرضه شد، با آهنگسازی و تنظیم آقای فرج‌پوری به انجام رسید. و طی سالیان بعدی بود که اجراهای مختلفی را در ونکوور و ادمونتون با دوستان هنرمند داشتیم. این اجراها همگی مورد توجه قرار گرفتند و بارها از شبکه‌های مختلف رادیویی و تلویزیونی مانند بی‌بی‌سی، صدای آمریکا و دیگر شبکه‌های پارسی‌زبان پخش شدند.

با توجه به محدودیت‌های آوازخوانی زنان در ایران، لطفاً از دشواری‌های این مسیر بگویید؟

آنچه که می‌بایست همیشه به‌یاد داشت و سعی کرد که با آن کنار نیامد و به آن عادت نکرد، همان محدودیت‌های تأسف‌باری است که بر موسیقی اعمال می‌شود، و البته به‌طور خاص منظورم ممنوعیت آوازخوانی زنان است. این محدودیت و ممنوعیت را باید جدی گرفت و با آن مقابله کرد. این تقابل بایستی هم از سوی هنرمندان زن انجام شود و هم از سوی مخاطبان و مردم. وقتی که یک موسیقی‌دان و یک خواننده تنها به‌دلیل جنسیت از عرضهٔ کار خود به بازار محروم می‌شود، در واقع از مصرف‌کننده و تهیه‌کنندهٔ آثارش جدا می‌شود. این جدایی، توان تولید کارهای بعدی را می‌گیرد و راه را بن‌بست نشان می‌دهد.

به‌نظر شما، چرا بایستی به موسیقی اصیل توجه کرد؟ و به‌طور عمومی چرا جامعه می‌بایست به این نوع از موسیقی توجه خاصی داشته باشد؟

می‌توان گفت در زمانی که سرعت بر کیفیت زندگی آدمیان برتری یافته، ما نیاز داریم که زمان‌هایی در روز یا هفته را با موسیقی اصیل به‌سر ببریم. همان‌طور که گفتم، این نوع موسیقی منتقل‌کنندهٔ یک «سبک زندگی» است، نشان‌دهنده توجه و اهمیت فرد ایرانی است به آنچه در اطرافش می‌گذرد. توجه به زبان و ادبیاتمان است. فردی که موسیقی اصیل گوش می‌دهد، حتماً با شعر و شاعران مأنوس است، در نتیجه صحیح‌تر می‌نویسد و می‌گوید و این به‌معنای حفظ و ترویج فرهنگ ایرانی است.

متأسفانه هیچ دستگاه و سازمانی در ایران وجود ندارد که به‌طور جدی و مؤثر در جهت توسعه و اعتلا و حفظ زبان‌های اقوام ایرانی فعالیت کند و هیچ متولی دلسوزی اهمیت حفظ و ترویج فرهنگمان را به جوانان آموزش نمی‌دهد. موسیقی اصیل با جذابیت‌هایش می‌تواند توجه جوانان را به ابعاد مختلف فرهنگ ایرانی جلب کند و «سبک زندگی» زیبای تاریخی‌مان را زنده نگهدارد.

لطفاً دربارهٔ کنسرت «ایران کجاست؟» که مشتاقانه منتظر برگزاری‌اش هستیم، برایمان بگویید؛ اینکه ایدهٔ برگزاری‌اش چگونه شکل گرفت و وجه تسمیه‌اش چیست؟

طرح کنسرت ما که در تاریخ بیست و هشتم ژوئیه (جولای) در دانشگاه کاپیلانو واقع در نورث ونکوور برگزار می‌شود، در واقع بیش از یک سال پیش شکل گرفت.

کنسرت «ایران کجاست؟» از دو بخش در دستگاه نوا و ماهور تشکیل شده است. بر اساس اشعار کلاسیک و دوران مشروطه – تم اشعار و ملودی‌ها در بخشی عاشقانه و در بخشی مضمون اجتماعی دارند.

نام کنسرت برگرفته از نام یکی از تصانیفی است که شعرش را شاعر پرشور دوران مشروطه «میرزاده عشقی» سروده است. همین روزهایی که ما با هم صحبت می‌کنیم، دوازدهم تیرماه سالگرد قتل این شاعر آزاده است. بسیار مایل‌ام این گفت‌وگو مخاطبان را به مطالعه احوال و زندگی این شاعر وطن‌دوست ترغیب کند. شما چنانچه زندگی و اشعار میرزاده عشقی را مطالعه کنید، خواهید دید که تا چه اندازه این انسان با ذره ذرهٔ وجودش به ایران علاقه داشته است. عشق سوزان او به وطنش، شوریده‌احوالش کرده است و طاقت دیدن ظلم و جفا به ایران و ایرانی را از کفش برون برده است. بی‌تابی او در اشعارش هویداست؛ همان اشعاری که باعث رنجش حاکمان شد و موجب شد که در جوانی و در سن سی و یک سالگی به قتل رسید. میرزاده عشقی عاشق بود و عاشق مرد. انسان‌های عاشق زیبایند و آن‌ها هستند که به مردمی که در زندگی‌شان به‌دنبال معنی هستند، جهت می‌دهند و مسیر زندگی را تعریف می‌کنند.

هرگز نمیرد آنکه دلش زنده شد به عشق

ثبت است بر جریدهٔ عالم دوام ما

این کنسرت، برای من و دوستانی که اجرایش می‌کنیم ادای احترامی است به زندگی پربار «میرزاده عشقی». در این برنامه، به موسیقی دوران قاجار توجه شده است، زیرا آنچه ما امروزه به‌عنوان موسیقی اصیل و دستگاهی می‌شناسیم، از این عهد و دوران به ما رسیده است.

لطفاً کمی هم دربارهٔ هنرمندانی که شما را در کنسرت «ایران کجاست؟» همراهی می‌کنند برایمان بگویید.

از حدود یک سال پیش که طرح این کنسرت را در ذهن می‌پروراندم، قطعات آوازی و تصانیف را انتخاب کردم. پس از آن بود که با هنرمند خوش‌ذوق شهرمان «حسین میمنی» که نوزاندهٔ سه‌تار هستند، شروع به تمرین کردیم و هر هفته ساعاتی را به ساز و آواز می‌گذراندیم. سپس توانستیم دیگر دوستان هنرمندمان «محمد سیدی» نوازندهٔ تمبک و بعدتر «پیمان روهنده» نوازندهٔ سه‌تار را به جمعمان اضافه و گروه را کامل کنیم. البته ناگفته نماند که در این مدت دو تصنیف «ایران کجاست؟» و «بمان با من» را که در روز کنسرت اجریشان خواهیم کرد، با تنظیم زیبای «حسین میمنی» و تمبک‌نوازی «محمد سیدی» ضبط استودیویی نیز کرده‌ایم که به‌زودی منتشر خواهیم کرد.

در حال حاضر، تمرین‌های منظم را ادامه می‌دهیم و خود را آمادهٔ اجرای بیست و هشتم می‌کنیم. امیدوارم که علاقه‌مندان به دیدار این اجرا بیایند و ما نیز بتوانیم ساعات پربار و فرح‌بخشی را برایشان خلق کنیم.

بار دیگر از وقتی که در اختیار ما گذاشتید، بسیار سپاسگزاریم.

من هم از شما و همکارانتان در نشریهٔ همیاری به سبب توجه و حمایتی که از این برنامه داشته‌اید، تشکر و قدردانی می‌کنم.

نوشته کنسرت «ایران کجاست؟»، ادای احترامی به زندگی پربار میرزاده عشقی اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.