نخستین تصویر ثبت‌شده از شیر و خورشید در ایران به دورهٔ پایانی هخامنشی بازمی‌گردد. مُهری هخامنشی، الهه‌ای را نشان می‌دهد که بر روی شیری ایستاده و در میان قرص خورشید یا پرتوهای آن قرار دارد. این تصویر به‌طور گسترده آناهیتا، الههٔ ایرانی مرتبط با خورشید، آب، باروری و حفاظت دانسته می‌شود. او رو‌به‌روی مردی قرار گرفته که در برابرش ادای احترام می‌کند. دربارهٔ هویت این مرد اطلاعاتی وجود ندارد، اما ازآنجاکه پرستش آناهیتا از سوی اردشیر دوم ترویج شد، احتمال دارد که او نمایانگر همین پادشاه باشد. قرص خورشید یا پرتوهای آن نمادی از الوهیت، قدرت کیهانی و پیوند آسمانی است. شیر نیز در نمادشناسی هخامنشی نشان‌دهندهٔ قدرت، پادشاهی و نیروی کیهانی است.

آناهیتا در اصل الهه‌ای هند و ایرانی بود. در دورهٔ نخستین زرتشتیت، در هزارهٔ اول پیش از میلاد، آناهیتا نیرویی مقدس بدون ویژگی‌های انسانی بود. اما از زمان اردشیر دوم، او کاملاً انسان‌واره شد و در هیئت الهه‌ای شاهانه، نورانی و قدرتمند تصویر شد که شیر جانور ویژهٔ او، و پرتوهای خورشید همراه او بوده‌اند. در دورهٔ سلوکی و اشکانی، تصویر او تحت تأثیر الهه‌های یونانی آرتمیس و آفرودیت قرار گرفت. او به‌صورت زنی باشکوه، گاه با پوشش یونانی اما بدون شیر و پرتوهای خورشید، توصیف می‌شود. در دورهٔ ساسانی، آناهیتا جایگاه بسیار مهمی یافت و در هیئت بانویی نجیب و سلطنتی که تاج و ظرف آب مقدس در دست دارد، نشان داده می‌شود. او محافظ پادشاهان شد و با پیروزی، مشروعیت و آب‌های مقدس پیوند یافت. هرچند در این دوره نیز تصویری از شیر یا پرتوهای خورشید در کنار او نیست، ولی بسیاری از آب‌انبارها و حوض‌ها برای قرن‌ها با مجسمه‌های شیر مشخص می‌شدند و فواره‌ها اغلب به‌شکل سر شیر ساخته می‌شدند؛ یادآور پیوند دیرینهٔ آب با آناهیتا.

پس از یورش اسلامی به سرزمین‌های ایرانی، تصویر آناهیتا همراه با تصویر دیگر ایزدان مانند میترا و اهورامزدا – که هنوز بر نقش‌برجسته‌های ساسانی دیده می‌شوند – کاملاً حذف شد. با این‌حال، نماد شیر و خورشید باقی ماند و در بناهای قرون میانه، سکه‌ها و کاشی‌های سرزمین‌های ایرانیِ آسیای مرکزی دیده می‌شود. این بقا به‌دلیل تغییر در معنا و نمادشناسی آن رخ داد. از سدهٔ یازدهم میلادی، از دورهٔ سلجوقی تا ایلخانی و سپس تیموری، شیر و خورشید به نشانی اخترشناختی و شاهی تبدیل شد و بر سکه‌ها، کاشی‌ها، بیرق‌های دربار و در رساله‌های نجومی دیده می‌شود. در این دوره، شیر، نماد برج اسد، نماد بخت شاهی، و خورشید نماد قدرت بود؛ مفهومی وابسته به قدرت شاهی اما بدون معنای دینی. 

نماد شیر و خورشید بر کاشی‌های سمرقند نیز دیده می‌شود. گرچه حیوان تصویرشده عجیب و نه‌چندان شبیه شیر واقعی است، در منابع مکتوب از آن به‌عنوان شیر یاد شده است. همین نقش بر سکه‌های آسیای مرکزی نیز دیده می‌شود. این تصویر بسیار کهن است و نمی‌توانسته تحت تأثیر اسلام شکل گرفته باشد، زیرا اسلام تصویرگری موجودات زنده را منع می‌کند. شیر و خورشید به‌عنوان نمادهای اخترشناختی بقا یافتند و معنای جدیدی پیدا کردند. در متون علمی و نجومی، شیر با برج اسد پیوند یافته و خورشید فرمانروای اخترشناختی اسد شمرده می‌شود. 

شیر و خورشید بعدها به نماد دولتی و نشان دودمانی تبدیل شد و بر سکه‌ها، پرچم‌های نظامی و آیکونوگرافی درباری ظاهر گردید. صفویان تشیع دوازده‌امامی را دین رسمی اعلام کردند و معانی شیعی تازه‌ای به نمادها بخشیدند. علی، امام اول، بسیار بزرگ داشته شد و القاب او – اسدالله، شیر خدا، و حیدر – وارد آیین‌های درباری، شعارها، پرچم‌ها و مهرها شد. جهانگردان و نویسندگان اروپایی دربار صفوی، ازجمله ژان شاردن و آدام اولئاریوس در سدهٔ هفدهم نوشته‌اند که شیر در دربار نماد دلاوری علی بوده‌ است. مورخان صفوی مانند اسکندر بیگ منشی نیز شواهد مستقیم دربارهٔ این همسان‌سازی ارائه می‌کنند. حتی شاه عباس بزرگ در برخی سکه‌هایش خود را حیدر نامیده و خود را به علی پیوند داده است. نخستین نقش‌های شیر و خورشید که‌ در سکه‌های صفوی دیده می‌شود، علی را به‌عنوان نور ایمان و شیر خدا می‌خواند. 

در دورهٔ افشاریه و زندیه، این نماد همچنان استفاده می‌شد. در دورهٔ قاجار شمشیری در دست شیر قرار گرفت و تاجی بر بالای نماد افزوده شد تا بر سلطنت و قدرت نظامی تأکید شود. شیر و خورشید از آغاز دورهٔ قاجار بر پرچم‌ها دیده می‌شود. در اواخر سدهٔ هجدهم، بیرق‌های نظامی و درباری قاجار همگی نقش شیر و خورشید داشتند و این نقش بر پرچم‌های دولتی و نشان‌ها نیز دیده می‌شد. 

در اوایل سدهٔ نوزدهم، پرچم ایران به‌شکل‌های تازه‌ای ظاهر شد، زمینهٔ سبز با شیر و خورشید زرین، زمینهٔ سفید با شیر و خورشید، و نهایتاً پرچم سه‌رنگ سبز–سفید–سرخ با شیر و خورشید از میانهٔ قرن نوزدهم رایج شد. این پرچم در قانون اساسی ۱۹۰۶ به‌عنوان پرچم ملی ایران ثبت شد. 

در دورهٔ پهلوی نیز شیر و خورشید بر سکه‌ها، نشان‌ها و پرچم‌ها دیده می‌شد و به‌تدریج مدرن شد. تاج پهلوی بر پرچم‌های سلطنتی، نظامی و تشریفاتی وجود داشت، هرچند بر پرچم مدنی دیده نمی‌شد. 

پس از انقلاب ۱۹۷۹، شیر و خورشید از همهٔ نشان‌های دولتی، سکه‌ها و پرچم‌ها حذف شد و بر پرچم ملی، الله جایگزین آن شد. با این‌حال، پرچم شیر و خورشید در میان ایرانیان مهاجر و مخالفان داخلی دوباره احیا شده و بازگشتی چشمگیر داشته است. 

*معصومه پرایس دارای فوق لیسانس در رشتهٔ مردم‌شناسی از دانشگاه لندن و نویسندهٔ هفت کتاب دربارهٔ جنبه‌های مختلف فرهنگ ایران است.

نوشته تاریخچهٔ شیر و خورشید در ایران اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

یلدا به‌معنای تولد است و ریشه در جشن‌های قبل از زرتشت و زرتشتی، رایج در ایران قبل از اسلام، دارد و در بزرگداشت انقلاب زمستانی (winter solstice) است که هزاران سال قدمت داشته و از سوی اغلب فرهنگ‌ها جشن گرفته می‌شده است. یلدا، ریشه در زبان سریانی دارد که زبان رایج در بخش‌های بزرگی از سوریه، عراق و ترکیه قبل از اسلام بوده، در زمانی که مسیحیت مذهب رسمی این کشور‌ها بوده است. تولد و میلاد هم از همین ریشه‌اند. این واژه احتمالاً از طریق مسیحی‌های سریانی‌زبان که به ایران مهاجرت کردند و میلاد مسیح را جشن می‌‌گرفتند، وارد زبان فارسی‌ شده و در ایران اشاره به تولد خورشید است. یلدا، شب چله هم نامیده می‌شود. چله به‌معنای چهل می‌باشد و مناسبت این اسم شروع چلهٔ بزرگ یعنی فردای این شب است که از تقسیمات تقویم در ایران باستان بوده است. در تقویمِ ایران، از قبل از اسلام، سه چله، یکی در تابستان و دو تا در زمستان، وجود داشته است. چله‌های زمستانی، دو چلهٔ بزرگ و کوچک را شامل می‌شود. چلهٔ بزرگ که آغازش فردای شب یلدا جشن گرفته می‌شود، از روز اول دی تا روز دهم بهمن به‌مدت چهل روز ادامه دارد. چلهٔ کوچک یازده بهمن تا سی بهمن برای بیست روز ادامه دارد و شامل بیست روز و بیست شب می‌شود. این را هم می‌دانیم که این جشن چهل روز قبل از جشن سده، از دیگر جشن‌های بزرگ ایران باستان نیز به حساب می‌آید. در طول چلهٔ بزرگ، به‌خصوص در ماه دی، جشن‌های مهم دیگر زرتشتی نظیر دی‌گان در روز اول دی و «مِیدیاریم» در پانزدهم دی در بزرگداشت گاهنبار زمستانی نیز جشن گرفته می‌شدند.

ایرانیان باستان هفت جشن عمدهٔ مذهبی‌ داشتند، که شش تا از آن‌ها گاهنبار‌ها را تشکیل می‌دادند و هفتمی نوروز بوده است. گاهنبار به‌معنای وقتِ تعیین‌شده است و جشن‌های فصلی در ارتباط با کشاورزی، برداشت محصول و پدیده‌های طبیعی نظیر آغاز فصل‌ها بوده‌اند. و ریشه‌شان به قبل از زرتشت برمی‌گردد، ولی در آئین زرتشتی نیز مورد ستایش قرار دارند. گاهنبار‌های اول، سوم و چهارم در رابطه با کشاورزی، محصول، دام‌ها و حیوانات اهلی و گاهنبار‌های دوم و پنجم در ارتباط با تابستان و زمستان بوده‌اند. گاهنبار ششم که جشن «هَمَس پَت مِیدیم» نام دارد، جشن بزرگداشت ارواح رفتگان بوده که هنوز در چهارشنبه‌سوری جشن گرفته می‌شود، و گاهنبار زمستانی «مِیدیاریم» نامیده می‌شود. «مِیدیاریم» واژه‌ای اوستایی است به‌معنای آرامش زمستان یا میان زمستان. این‌گونه جشن‌های زمستانی در بسیاری از فرهنگ‌های باستان بسیار رایج بوده‌اند. ایرانیان باستان در شب یلدا زایش خورشید و روز بعد جشن دی‌گان را به‌دنبال هم جشن می‌گرفتند. در دوران قبل از اسلام، به‌خصوص در دورهٔ ساسانی، جشن‌های مذهبی مهم نظیر دی‌گان و گاهنبار زمستانی «مِیدیاریم» چند روز ادامه داشتند، درواقع طی این جشن‌ها به پیشباز زمستان می‌رفتند و با اجرای مراسم مذهبی امید داشتند سختی‌های زمستان را بهتر بگذرانند. 

در ایران جشن یلدا، به‌معنای جشن پیروزی روشنایی بر تاریکی و تولد خورشید بوده است. آخرین روز در ماه آذر، طولانی‌‌ترین شب سال، انقلاب زمستانی را به‌دنبال دارد. در چنین شب طولانی‌ای، نیرو‌های اهریمنی در قدرت‌اند، زیرا تاریکی به قدرت اهریمن می‌‌افزاید. از فردایش که روز اول ماه دی‌ است، روز‌ها طولانی‌‌تر می‌‌شوند و این به‌معنای قدرت‌گرفتن نیرو‌های اهورایی است، زیرا که نور و روشنایی عامل پیروزی نیکی و نیرو‌های اهورایی‌اند. در تقویم زرتشتی، ماه‌ها و روز‌ها نام‌های ویژه داشته و به‌نام مقدسین و یا مقدسات زرتشتی بوده‌اند. آذر و دی‌ به‌معنای آتش و دادار (دادوه در اوستا به‌معنی آفریدگار) می‌‌باشند. در تقویم زرتشتی، وقتی اسم ماه و روز یکی‌ بودند، آن روز را جشن می‌گرفتند. در روز اول ماه دی‌ که آن روز هم دی‌ نامیده می‌شد، جشن دی‌گان و یا در روز مهر در ماه مهر جشن مهرگان جشن گرفته می‌شدند. بر این اساس، جشن مهمِ این ماه جشن دی‌گان بوده که در روز اول ماه دی‌ جشن گرفته می‌‌شده است. این روز به‌نام خوره‌روز (روز خورشید) هم نامیده شده‌ است. باید توجه داشت برخلاف نوشته‌های اخیر، یلدا ارتباطی‌ با مهر (میترا) ندارد. در ادبیات بعد از اسلام مهر و خورشید یکی‌ شده‌اند، ولی در ادبیات زرتشتی مهر و خورشید آن‌طور که از مهر یشت و خورشید یشت ( یشت‌ها از کتب مقدس زرتشتیان است که دعاهای ویژهٔ مقدسین را شامل می‌شود) برمی‌آید، کاملاً با هم فرق دارند و هر دو از مقدسین عمده‌اند، ولی یکی نیستند. جشن مربوط به مهر در ماه مهر و در مهرگان بوده است، نه در ماه دی‌ و جشن دی‌گان که در بزرگداشت اهورامزدا خدای زرتشتیان است. 

شب قبل از جشن دی‌گان، طولانی‌ترین شب سال است و تاریکی و نیرو‌های اهریمنی در حداکثر قدرت‌اند و از همیشه بیشتر به نیروهای اهورایی احتیاج است که با سرما و تاریکی مبارزه کنند. این جشن با خانه‌تکانی و نظافت، روشن‌کردن آتش در طول شب، خواندن دعا، نذر و نیاز، موسیقی و سرود، پایکوبی، صرف غذا، اعمال خیر، میوه‌های تازه و خشک و اقسام دانه‌ها و بذر‌ها همراه بوده است، که ریشه‌های بسیار باستانی و ارتباطش با کشاورزی را به‌خاطر می‌آورد. زنان نازا در چنین شبی از اهورا مزدا خواستار فرزند می‌شدند و باور داشتند به آرزویشان می‌‌رسند. در دعاها، مقدسین مختلف من‌جمله مهر که نگهبان نور اول صبح (هاونگاه) بوده است، ستایش می‌‌شدند، و با به‌پایان‌رسیدن شب، جشن دی‌گان در ستایش آفریدگار شروع می‌شده است. ابوریحان بیرونی در کتاب آثار الباقیه نوشته است که در گذشته پادشاهان در جشن دی‌گان لباس سپید می‌پوشیدند و در کشتزارها بر فرشی سفید با برزگران و رعایا هم‌سفره می‌شدند، و همه می‌توانستند مسائلشان را بدون حاجب و واسطه با پادشاه مطرح کنند.

امروزه جشن یلدا اهمیت مذهبی خود را از دست داده، ولی به‌عنوان یک سنت و مراسم مهم ملی همراه با شادی که از اصول مهم زرتشتی بوده، باقی‌ مانده است. زرتشتی‌ها شادمانی را از نیرو‌های بسیار مؤثر برای مقابله با اهریمن می‌‌دانستند. میهمانی‌ها، میوه‌های تازه و خشک، هندوانه و انار، موسیقی، رقص و پایکوبی، قصه‌گویی، شعرخواندن نظیر شاهنامه‌خوانی و فال حافظ از دیگر سنت‌های این جشن باستانی و زیباست که در ستایش طبیعت و گذر از سختی‌های زمستان است. این، مراسم شب چله را به شبی به‌یادماندنی و سرشار از خوشی تبدیل کرده است.

شب چله‌تان پیروز

*معصومه پرایس دارای فوق لیسانس در رشتهٔ مردم‌شناسی از دانشگاه لندن و نویسندهٔ هفت کتاب دربارهٔ جنبه‌های مختلف فرهنگ ایران است. سایت اینترنتی ایشان در مورد فرهنگ ایران بسیار مورد استفادهٔ فرهنگیان و عامهٔ مردم در آمریکای شمالی قرار دارد. برای اطلاعات بیشتر در مورد تحقیقات و کتاب‌های خانم پرایس به سایت‌های اینترنتی ایشان مراجعه کنید:

www.cultureofiran.com

www.anahitaproductions.com

منابع:

ČELLA: http://www.iranicaonline.org/articles/cella-term-referring-to-any-forty-day-period

Zoroastrian Festivals: http://www.iranicaonline.org/articles/festivals-i

نوشته مروری بر تاریخچهٔ شب چله یا یلدا اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

بعدازظهر یکشنبه، ۲۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، مراسم اعطای کمک‌هزینهٔ تحصیلی به دانشجویان منتخب از طرف بنیاد کانادا و ایران در یکی از سالن‌های مرکز اجتماعات وست ونکوور برگزار شد.

این برنامه با خواندن سرود ملی کانادا و سرود «ای ایران»‌ که هر دو را آنیتا شهریاری، هنرمند جوان ساکن ونکوور، اجرا کرد آغاز شد.

سپس نسرین فیلسوف، رئیس بنیاد کانادا و ایران، طی سخنان کوتاهی به شرکت‌کنندگان در این برنامه خوشامد گفت و توضیح داد که همه‌ساله بنیاد کانادا و ایران کمک‌هزینه‌ای را به دانشجویان واجد شرایط می‌دهد و همچنین بخشی از مازاد درآمدی را که داشته به سازمان‌هایی که از نظر این بنیاد نیازمندند، تقدیم می‌کند. 

شایان ذکر است که در این برنامه، سوزی چنت، نمایندهٔ منطقهٔ نورث ونکوور – سیمور در مجلس قانونگذاری بریتیش کلمبیا، و شروین شهریاری، عضو شورای شهر نورث ونکوور، نیز حضور داشتند و سخنانی ایراد کردند. 

طی برنامه، کمک‌های مالی بنیاد کانادا و ایران به بیمارستان لاینز گیت (Lions Gate Hospital)، خدمات پشتیبانی زنانِ خشونت‌دیده (Battered Women’s Support Services)، بانک غذا (Food Bank)، صلیب سرخ کانادا (Canadian Red Cross) و بنیاد نیکوکاری یارا، که مأموریتش کمک به کارآفرینی زنان خودسرپرست در ایران است، اهدا شد. هر یک از این سازمان‌ها مبلغ ۱۰۰۰ دلار کمک مالی دریافت کردند.

در پایان این برنامه، نوبت به اعطای کمک‌هزینه‌های تحصیلی رسید. دریافت‌کنندگان کمک‌هزینه‌ها به‌ترتیب به پشت تریبون فرا خوانده شدند و کمک‌هزینهٔ خود را به‌همراه چند جلد کتاب، اهدایی معصومه پرایس، دریافت کردند. این دانشجویان عبارت‌اند از:

• صبا تقی‌اکبری، دانشجوی دانشگاه بریتیش کلمبیا (UBC)
• نیکی حسامی قجر، دانشجوی دانشگاه سایمون فریزر (SFU)
• یاسمین حسامی قجر، دانشجوی دانشگاه بریتیش کلمبیا (UBC)
• دریا رسولی، دانشجوی دانشگاه بریتیش کلمبیا (UBC)
• آرتا رضوی، دانشجوی دانشگاه کپیلانو (CapU)
• الینا شهبازی، دانشجوی دانشگاه بریتیش کلمبیا (UBC)
• پرشان غفاری، دانشجوی دانشگاه ویکتوریا (UVic)
• مادلین قتاوی، دانشجوی دانشگاه مک‌گیل (McGill) 

این برنامه با اجرای موسیقی و گرفتن چند عکس گروهی خاتمه یافت.

نوشته گزارشی از مراسم اعطای کمک‌هزینهٔ تحصیلی بنیاد کانادا و ایران، سال ۲۰۲۴ اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

در چهار دههٔ اخیر به‌دنبال مهاجرت گستردهٔ ایرانیان به آمریکای شمالی، اروپا و آسیا، نوروز و به‌ویژه هفت‌سین به پدیده‌ای جهانی تبدیل شده‌اند. جستجویی کوتاه در اینترنت هزاران پست را ارائه می‌دهد که هفت‌سین را توضیح می‌دهند و تقریباً همهٔ آن‌ها مبتنی بر نظریه‌های خودساخته‌اند، بدون هیچ ارتباطی با آموزه‌های زرتشتی که منشأ نوروز است. نوروز، باستانی‌ترین جشن ملی ایرانیان ریشه در باور‌های اجداد ایرانیان در هزارهٔ سوم قبل از میلاد، تفکر مذهبی‌ زرتشتی و رسم‌‌های رایج در فرهنگ‌های منطقهٔ بین دو رود دجله و فرات دارد. نوروزی که امروز در ایران جشن گرفته می‌شود، به‌ویژه، ریشه در اسطورهٔ آفرینش زرتشتی‌ها در دورهٔ ساسانی، قبل از قرن هفتم میلادی دارد. براساس این اسطوره خداوند خرد، اهورامزدا، هفت آفریدهٔ اول را می‌آفریند: آسمان، آب، زمین، اولین گیاه، اولین حیوان، اولین انسان، و آتش و خورشید با هم. از آنجایی که اهورامزدا می‌دانست اهریمن به آن‌ها حمله خواهد کرد، شش امشاسپند یا جاودانه‌های مقدس را نیز آفرید و با خود گروهی هفت‌گانه تشکیل داد که از هفت آفریدهٔ اول نگهبانی می‌کردند. امشاسپنتان: شهریور، اردیبهشت و بهمن نگاهبانی از آسمان، آتش و حیوانات، و اسفند (سپندارمذ)، خرداد و امرداد، نگهبانی از زمین، آب‌ها و گیاهان را به‌عهده می‌گیرند. اهورامزدا خودش نگهبان انسان و آتش مقدس می‌شود. این هفت آفریدهٔ اول، نماد‌هایشان هنوز در سفرهٔ هفت‌سین نوروزی مشاهده می‌شوند و هیچ ارتباطی به حرف سین یا شین ندارند. 

این جهان مینوی شکل مادی نداشته، زمان در آن مفهومی‌ نداشت، ستارگان و ماه و خورشید هم بی‌‌حرکت بودند. روز و شب، فصل‌ها و مرگ هم وجود نداشتند. پس از گذشت سه هزار سال، اهورامزدا دنیای مادی را می‌آفریند و گیتی به وجود می‌آید، در نتیجه نور و آتش دیده می‌شوند. پس از آفریدن گیتی، اهریمن روشنایی را می‌بیند، آن را می‌خواهد و برای رسیدن به نور به دنیای مینوی بدون بدی و مرگ حمله می‌کند. اهورامزدا برای مقابله با اهریمن، گیاه، حیوان و انسان را قربانی می‌کند و از قربانی‌کردن این سه‌، تمام موجودات زنده به وجود می‌آیند تا بتوانند در مقابل اهریمن از آفریده‌های اهورامزدا دفاع کنند. روزی که قربانی‌های سه‌گانه اتفاق می‌افتد، ستاره‌ها حرکت می‌کنند، روز و شب و فصل‌ها آغاز می‌شوند. این روز که در آن زمان و گردش زندگی آغاز می‌شود، روز نو نامیده می‌شود و مبنای جشن نوروز که هم‌زمان با شروع بهار است. ابوریحان بیرونی در فصل مربوط به جشن‌های پارسیان در کتاب آثار الباقیه در قرن دهم اشاره می‌کند که ایرانیان نوروز را دلیل پیدایش و آفرینش جهان و آغاز گردش زمان می‌دانند. 

قدیمی‌ترین مدارک دربارهٔ برگزاری جشن سال نو به زمان هخامنشیان ۵۰۰ قبل از میلاد باز می‌گردد. در نقش‌برجسته‌های تخت‌جمشید، داریوش بزرگ و جانشین او خشایار، در حال پذیرفتن مهمانان و نمایندگان کشور‌های زیر کنترل ایرانیان در جشن سال نو تصویر شده‌اند. داریوش بزرگ خود بر تخت نشسته است و در جلوی او ظرفی برای سوزاندن امثال اسفند است که هنوز در نوروز و بسیاری موارد دیگر رایج است. مورخان یونانی ذکر کرده‌اند که در جشن‌های سال نو در تخت‌جمشید، موبدِ موبدان شراب و شاخه‌های سبز را به شاه تقدیم می‌کرده است. تقویم‌های زرتشتی از ۵۰۰ قبل از میلاد و بعد در زمان اشکانیان و ساسانیان بحث‌های گوناگون در مورد زمان برگزاری این جشن دارند، که به‌خاطر تغییرات در تقویم زمان برگزاری آن تفاوت می‌کرده است. گاهی‌ نوروز هم در بهار و هم در تابستان جشن گرفته می‌شده است، ولی‌ بعد از اصلاح تقویم، نوروز با آغاز بهار همسان می‌شود. در کتاب ویس و ورامین که به دورهٔ اشکانی باز می‌گردد، فخرالدین اسعد گرگانی اشاره می‌کند به میهمانی‌ای از سوی پادشاه و شهبانوی مَروْ، و دیگر بزرگان و همسرانشان در باغ با درختان پرشکوفه، موسیقی و خوردنی‌ها و شراب. هم‌زمان، مردم عادی با جشن و سرور، موسیقی و رقص در باغ‌ها، گل‌چینی، میهمانی، هدیه‌دادن و مسابقات اسب‌دوانی روز را به‌خوشی می‌گذراندند. 

منابع ساسانی اشاره می‌کنند به نوروز خُرد، در روز اول فروردین، و نوروز بزرگ در روز ششم فروردین، که تا به امروز به‌عنوان زادروز زرتشت جشن گرفته می‌شود. این منابع همچنان اشاره می‌کنند به خانه‌تکانی، جشن و سرور، نیایش، تهیهٔ لباس‌های نو، هدیه‌دادن و رویاندن هفت تخم گیاهی (هفت‌چین)، قبل از نوروز در میدان‌های شهر‌ها که در روز ششم فروردین این سبزه‌های رشدکرده با موسیقی و مراسم شاد چیده می‌شدند. به گفتهٔ ابوریحان بیرونی از هفت نوع غلاتی که در میدان‌ها می‌کاشتند برای پیش‌بینی وضعیت کشاورزی در سال جدید نیز استفاده می‌شده است. کتابی از قرن دوازده میلادی به‌نام کتاب المحاسن و الاضداد که نویسندهٔ آن معلوم نیست، صبح نوروزی در دربار پادشاهان ساسانی را بازگو می‌کند. در این کتاب آمده است که به‌خاطر آنکه رنگ سفید نماد پاکی است، در روز اول نوروز هفت بشقاب سفید سفالی، هفت سکهٔ درهم سفید، شکر سفید، هفت نوع غلات کاشته‌شده مانند گندم و جو، و هفت شاخهٔ گیاه به خدمت پادشاه می‌آوردند. پادشاه با سرکشیدن شیر و خوردن پنیر و بادام‌هندی جشن نوروزی را آغاز می‌کرده است. از دیگر رسم‌ها در زمان ساسانی شکر هدیه‌دادن به یکدیگر بوده است که تا اوایل قرن بیستم به شکل کله‌قند‌های کوچک سر سفرهٔ نوروزی گذاشته می‌شد. 

مراسم مهم دیگر، جشن فروردیان یا فروردگان ده روز قبل از نوروز برای بزرگداشت ارواح رفتگان بوده است. ایرانیان باستان به رفتگان خود احترام زیاد می‌گذاشتند و باور داشتند که ارواح رفتگانشان، فره‌وشی، ده‌ روز قبل از نوروز برای دیدن بستگان خود به زمین باز می‌گردند. سوری به‌معنای جشن است. ارواح رفتگان با خانه‌تکانی، نیایش، میهمانی و سورخورانی و با روشن‌کردن آتش جشن گرفته می‌شد. ابوریحان بیرونی اشاره به حضور فیروز، فرشتهٔ نگهبان ارواح رفتگان در جشن سوری می‌کند. فیروز با روشن‌کردن آتش‌ جشن را آغاز می‌کرده است. حاجی فیروز امروزی باقی‌‌ماندهٔ سنت ستایش از فیروز است و رنگ سیاه صورت، ارتباط با دنیای مردگان را به‌خاطر می‌آورد. در آهنگ‌های قدیمی مربوط به حاجی‌فیروز هنوز هم خوانده می‌شود که حاجی فیروزم، آتش‌افروزم. سنت رفتن به گورستان‌ها در شب جمعهٔ آخر سال بازماندهٔ رسم باستانی احترام به ارواح رفتگان است که هنوز هم رایج می‌باشد. 

از مهم‌ترین جنبه‌های نوروز، سفرهٔ هفت‌سین است. واژهٔ هفت‌سین، از قرن بیستم در متن‌های فارسی‌ وجود دارد و قبل از آن اسمی از هفت‌سین در منابع برده نشده است. در نتیجه واژه‌ای تازه و نادرست است. هرچند هفت‌چین اشاره به چیدن هفت گیاه در منابع موجود است. زرتشتیان از واژهٔ هفت‌سین استفاده نمی‌کنند. در گذشته آنچه در سفره وجود داشت، نماد هفت آفریدهٔ اول و امشاسپنتا‌های نگهبان آفریده‌ها بوده است، که هنوز هم در سفره هستند، هرچند که اسمشان با سین ارتباطی‌ ندارد. گیاه‌ها و گل‌ها نمودار آفریده‌های گیاهی‌اند، و تخم‌مرغ، نمایندهٔ انسان، مردم و باروری‌ است. در واقع واژهٔ تخم‌مرغ در ادبیات اوستایی سمبل مردم است. شمع نمادی از آتش و اردیبهشت است، و زرتشتیان همیشه شمع را جلوی آینه می‌گذارند تا بازتاب نور را افزایش دهند. تا قرن بیستم مردم برای سفرهٔ نوروزی آب باران جمع می‌کردند. آب نمایانگر خرداد، نگهبان آب‌ها بود. ماهی‌ نمایندهٔ حیوانات و همچنین، سمبل کاراماهی است؛ یک ماهی‌ اسطوره‌ای که در اولین اقیانوس به جنگ نیرو‌های اهریمنی می‌رود. زرتشتیان از شیر یا سایر لبنیات به‌عنوان نماد حیوانات استفاده می‌کنند. سکه‌ها نشان‌دهندهٔ ثروت و همچنین نماد امشاسپند شهریور نگهبان آسمان و فلزات است. زرتشتیان در سفرهٔ نوروزی خود کارد و چنگال یا بشقاب‌های فلزی را به‌عنوان نماد شهریور می‌گذارند. زرتشتیان روی سفرهٔ خود هاون سنگی نیز می‌گذارند، زیرا براساس افسانهٔ آفرینش، آسمان از سنگ ساخته شده است. سنبل، سبزه، سبزی، سیب و میوه‌ها نماد امرداد نگهبان گیاهان هستند. بیدمشک و همچنین اسفند نماد سپندارمذ است. سپندارمذ نگهبان زمین دارای قدرت شفابخش نیز است و ازجمله گیاهان دارویی‌ای که به او نسبت داده می‌شود، سیر است. سیری که ایرانیان آن را به‌عنوان دارو و وسیله‌ای برای دفع چشم بد و قدرت شیطانی نیز می‌شناختند. سماق و سنجد نمایانگر دنیای گیاهی‌اند و از جمله گیاهان و میوه‌هایی‌اند که مفید به حساب می‌آیند. سمنو که کاملاً برای سفره ضروری است، از جمله خوردنی‌هایی است که باور داشته‌اند می‌تواند باروری را بهبود بخشد. سمنو به آناهید (ایزدبانو آناهیتا نگهبان زنان باردار و فرزندان) نسبت داده می‌شود و عموماً به‌دست زنان تهیه می‌شد که هنگام هم‌زدن مخلوط آشپزی آرزو می‌کردند که شوهران خوب یا فرزندان خوب به دست آورند. سرکه جایگزین شراب شده است که در مراسم زرتشتی مصرف می‌شود. 

در تقویم زرتشتی، روز سیزده فروردین به نام تیر یکی از مقدسان زرتشتی است که نگهبان باران و آب‌ها هم بوده است. رسم انداختن سبزهٔ نوروزی در آب‌ها یادگار زمانی‌ است که ایرانیان با گذراندن روز در طبیعت و اهدا گل‌ و گیاه به آب‌ها در این روز از مقدسان نگهبان آب‌ها سپاسگزاری می‌کردند1. از دیگر ویژگی‌های نوروز که اسمی از آن مانده، مراسم میر یا امیر نوروزی است. در این جشن یک فرد عادی برای حکومت از یک تا پنج روز انتخاب می‌شد. امیر نوروزی به سنت‌های نوروزی پیش از اسلام بازمی‌گردد. پیشینهٔ زرتشتی میر نوروزی راپیتوین، ایزد موکل ظهر است که در زمستان عقب‌نشینی می‌کند و با آمدن بهار باز می‌گردد. میر نوروزی از اختیارات قابل‌توجهی برخوردار بود، ازجمله حق تنبیه رعایای خود، و همچنین وعدهٔ ثروت. میر نوروزی پس از چند روز از سلطنت خلع و ناپدید می‌شد. تمام مراسم با روحیهٔ شادی و رقص و موسیقی انجام می‌شد. انتخاب پادشاه دروغین در بسیاری از کشورهای منطقه رایج بود. در ایران، نقش پادشاه دروغین در جشن‌های زرتشتی گنجانده شده بود و تا قرن بیستم در بسیاری از مناطق هنوز رایج بود. این جشن بسیار شاد بود و چند روز همراه با موسیقی و رقص در شهرها برگزار می‌شد. 

دو شخصیت دیگر تا قرن بیستم نیز وجود داشتند؛ کوسه و خجسته که نماد نگهبانان گیاهان یا روح گیاهان بودند در زمستان و در تابستان. کوسه، پیر و زشت بر اسب پیر یا قاطر با کلاغ در یک دست، نماد زمستان بود. در حالی‌که خجسته، جوان و خوش‌رو سوار بر اسبی زیبا با شاهینی که در یک دستش نشسته، نشانگر بهار بود. ابوریحان بیرونی در کتاب آثار الباقیه اشاره به مراسمی نوروزی می‌کند که در آن مردی سوار بر اسب با ریش کوتاه و بادبزن در دست که اشاره به آمدن فصل گرماست، در کوچه و بازار می‌گشته است و اگر بعدازظهر پیرمردان ریش‌سفید در مسیر او یافت می‌شدند با شوخی آن‌ها را دنبال می‌کردند که بروند، زیرا پیرمرد ریش‌سفید نماد زمستان است و با آمدن بهار، زمستان به پایان می‌رسد. عمونوروز با ریش سفیدش، احتمالاً یکی دیگر از جلوه‌های زمستان است. 

برای ایرانیان باستان، نوروز جشن ستایش از ایزدان، زندگی‌ و طبیعت بوده است. برای ایرانیان امروز، نوروز سمبل هویت، ستایش از طبیعت، محکم‌کردن دوستی‌ها و سپاس از بزرگسالان و خانواده است. سفرهٔ نوروزی قدمتی طولانی دارد و عمیقاً ریشه در باورهایی دارد که عناصر طبیعت را مقدس و شایستهٔ حفاظت می‌دانند. تقلیل این سنت گران‌بها به هفت‌سین یا شین که هیچ ارتباطی با جشن زندگی و طبیعت ندارد، از اهمیت این سنت در دنیای مدرن که طبیعتش در خطر انقراض است، می‌کاهد. اگرچه مفهوم هفت‌سینِ مدرن سرگرم‌کننده، جذاب و خوشایند است، اما ممکن است به اسطورهٔ جدیدی تبدیل شود که هیچ ارتباطی با حافظه و تاریخ جمعی ما ندارد. 

نوروزتان پیروز

*معصومه پرایس دارای فوق لیسانس در رشتهٔ مردم‌شناسی از دانشگاه لندن و نویسندهٔ هفت کتاب دربارهٔ جنبه‌های مختلف فرهنگ ایران است. سایت اینترنتی ایشان در مورد فرهنگ ایران بسیار مورد استفادهٔ فرهنگیان و عامهٔ مردم در آمریکای شمالی قرار دارد. برای اطلاعات بیشتر در مورد تحقیقات و کتاب‌های خانم پرایس به سایت‌های اینترنتی ایشان مراجعه کنید:

www.cultureofiran.com

www.anahitaproductions.com

منابع:

– Mary Boyce. Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices. Routledge & Kegan Paul. London, Boston and Henley, 1979. 

– Mary Boyce. A Persian Stronghold of Zoroastrianism. Oxford, At the Clarendon Press, 1977. 

– John R Hinnells. Persian Mythology. Peter Bedrick Books. New York, 1985.

– Nowruz. Encyclopedia Iranica. https://www.iranicaonline.org/articles/nowruz-index

– Selections of Zadspram. Avest.org. http://avesta.org/mp/zadspram.html

– Haft Sin. https://iranicaonline.org/articles/haft-sin

– بندهش. فرنبغ دادگی. گزارنده مهرداد بهار. انتشارات توس، ۱۳۶۹

نوشته سفره نوروزی یا هفت سین؟ اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

در کیهان‌شناسی زرتشتی مهم‌ترین عمل خدا، اهورامزدا (خداوند خرد)، هفت آفرینش اول: زمین، آسمان، آب، گیاه، حیوان، انسان و آتش و خورشید (با هم) و نگهبانی از این آفریده‌ها در برابر تهاجم نیروهای شر (اهریمن) است. برای نگهبانی از این آفریده‌ها که همهٔ عناصر طبیعت هم هستند، اهورامزدا همچنین موجودات مقدس بسیاری را می‌آفریند تا به شکست نیروهای شر کمک کنند. از جملهٔ این موجودات ایزدها هستند. واژهٔ ایزد، پس از اسلام مترادف با خدا شده است، ولی در ادبیات زرتشتی، ایزد به‌معنای موجود شایستهٔ نیایش است. ‫در ایران باستان هر ماه به نام یکی‌ از ایزد‌های زرتشتی بوده که نقش فرشتگان محافظ را داشته‌ا‌ند. ‬در تقویم زرتشتی هم، ‫هر ماه سی‌ روز بوده و هر روز هم به نام یکی‌ از ایزد‌ها و مقدسان بوده است و هر وقت در ماهی نام روز و نام ماه یکی‌ می‌شد، آن روز را برای آن ایزد جشن می‌گرفتند. برای مثال روز مهر در ماه مهر، جشن مهرگان و در روز تیر در ماه تیر جشن تیرگان بوده است.‬ ‫این جشن باستانی مانند دیگر جشن‌های ایرانی ریشه در باور‌های زرتشتی قبل از اسلام در ایران دارد و در روز سیزده ماه تیر که در تقویم زرتشتی روز تیر نام‌گذاری شده است، هنوز در گوشه و کنار ایران و توسط ایرانیان خارج از کشور جشن گرفته می‌شود. تیر در ادبیات اوستایی و پهلوی به نام‌های تیشتریا‬ ‫و‬ ‫تیشتر‬ (تشتر در ترجمه‌های مدرن اوستا) است و هم ایزد ‫و‬ هم ستارهٔ‫ مهمی‫ بوده است. در کتاب مقدس یشت، فصل هشتم به نام او و در نیایش تیشتر است. نژاد او از آپام نپات، پسر آب‌هاست‬، مقدسی که وظیفهٔ اصلی‌اش توزیع آب از دریا به همهٔ مناطق است و همچنین در عبور از دریا موجودات را از امواج بلند و زیاد نجات می‌دهد. در نتیجه تیشتر ارتباطش با آب و به‌ویژه باران است. ‫تیشتر، هم دارندهٔ نطفهٔ آب است و هم نقش نگهبان و آورندهٔ باران را به‌عهده دارد. همچنین تیشتر نام یکی‌ از درخشان‌ترین ستاره‌ها (یکی از شعرای یمانی، سیریوس در یونانی) در آسمان است و ارتباطی هم با ادبیات ودیک هندی دارد که در آن تیشیا، یکی‌ از صور فلکی، برای مجازات پراجاپاتی، از خدایان هندو، که به دختر تیشیا آزار رسانده بود، تیری را با کمانش به‌سوی او در آسمان پرتاب می‌کند. ‬در اساطیر زرتشتی در یشت هشتم، تیشتر با سرعت و قدرت زیاد مانند تیری که از کمان آرش، پر‌قدرت‌ترین تیرانداز آریایی انداخته می‌شود، در آسمان به‌سوی دریای اسطوره‌ای فراخ‌کرت حرکت می‌کند و با کمک امشاسپندان (شش جاودانان مقدس) و مهر، در کوه خوانونت فرود می‌آید‫. ‬آرش در اساطیر زرتشتی در تیراندازی قدرت بسیار زیاد دارد و تیری که از بالای کوهی اسطوره‌ای، ائیریوخشوت (هماوان در شاهنامه)، پرتاب می‌کند تا کوه اسطوره‌ای دیگری، خوانونت، پیش می‌رود. در کتاب آثارالباقیه ابوریحان بیرونی، تیرگان روز کمان‌ کشیدن آرش کمانگیر و پرتاب تیر از فراز البرز نامیده شده است و همچنین گفته شده که روز بزرگداشت مقام نویسندگان نیز بوده ‌است. ‫ تیشتر یا تیر در اساطیر باستانی زرتشتی ایران نگهبان نویسندگان‬، دبیران و ستاره‌شناس‌ها‫ است. این نتیجهٔ ادغام بین یک خدای هندوایرانی باستانی به‌نام تیری، با تریشتای زرتشتی است. اقوام هندوایرانی جد مشترک هندی‌ها و ایرانی‌ها قبل از جداشدن از یکدیگر در هزارهٔ دوم قبل از میلاد بوده‌اند. تیری در اساطیر هندوایرانی٬ محافظ کاتبان و اخترشناسان بود. زرتشت هنگام ایجاد اصول زرتشتی خود، بسیاری از مفاهیم و مقدسان باستانی اقوام هندو ایرانی را جذب کرد.‬

اهمیت اصلی‌ تیشتر در اساطیر زرتشتی، نقش او به‌عنوان رهاکنندهٔ آب‌ها از دست دیو خشکسالی اَپَئوشَ می‌باشد که آب‌های اقیانوس اسطوره‌ای، وروشکا را به بند کشیده و باعث خشکسالی و قحطی شده است. در این اسطوره، دو رقیب در قالب دو اسب سفید (تیشتر) و سیاه (اَپَئوشَ) با هم به جنگ می‌پردازند و وروشکا هم به‌صورت یک مادیان سفید تصویر شده است. تیشتر در این جنگ سه بار فرم خود را عوض می‌کند. در ده روز اول او به‌صورت یک جوان پانزده ساله، در ده روز دوم به‌صورت یک گاو با شاخ‌های طلایی و در ده روز آخر به‌صورت اسب سفید حاضر می‌شود و این اسب سفید است که پس از سه روز جنگ و یک شکست کوتاه‌مدت با کمک اهورامزدا، اسب سیاه را شکست می‌دهد و ایران از خشکسالی نجات پیدا می‌کند. این اسطوره هم در یشت هشتم و هم در کتاب بندهش است، که اصل این کتاب دوم از دورهٔ ساسانیان است و به زبان پهلوی بعد از اسلام جمع‌آوری شده است. در کتاب یشت که قدیمی‌تر از بندهش است، در فصل مربوط به تیشتر همچنان ذکر شده که ستارهٔ تیشتر با کمک ستارگان دیگر برای شکست دیوزنانی ‫می‌رود‬ ‫(پئیری، پئیریکا و پری در پارسی امروزی)، که به فرمان اهریمن به شکل ستاره‌های دنباله‌دار، برای قطع باران بسيج شده‌ا‌ند. پس از شکست دادن پری‌ها ‬به‌شکل اسبی مقدس به‌سمت دریا می‌رود تا آب از امواج برانگیزد و باد چُست آغاز به وزیدن کند و باران توسط ستاره سَتَوِئسَ (پروین) که در عین حال از فرشتگان نگهبان آب نیز است، به هفت کشور فرستاده شود.‫ در متن‌های پهلوی دورهٔ ساسانی، تیشتر اهمیت خود را حفظ کرده و در این منابع تیشتر به‌عنوان نگهبان مسافران نیز ذکر شده است و در جنگ‌های مابین نیرو‌های ‬اهورایی‫ و اهریمنی در نقش ستاره‌ای آسمانی همچنان در تلاش است. هرچند که در برخی منابع، تیشتر‬ به‌عنوان ایزد نگهبان آب و باران از ستارهٔ‫ تیر جدا شده و یکی‌ نیستند.‬ باید توجه داشت که تیر و تیشتر به‌معنی تیر ابزار جنگی نیست. ریشهٔ تیرِ متعلق به کمان در اوستا، تیغری می‌باشد و نام تیر معرف ستارهٔ ‫تیشتر‬ است. مراسم سیزده‌بدر در نوروز، ستایش از این ایزد و باران است. زیرا روز سیزدهم هر ماه در تقویم زرتشتیان روز تیر بوده است. رسم انداختن سبزه در آب هم، ادای احترام کردن و هدیه دادن به آب‌ها و مقدسان نگهبان آن‌هاست.

جشن تیرگان در اوستا به نام تیریگانا (همانند میتراکانا، مهرگان) ذکر شده است و با نوروز و مهرگان از محبوب‌ترین جشن‌ها در ایران باستان بوده‌ا‌ند و حتی در تلمود یهودیان، قرن دوم میلادی به‌همراه نوروز و مهرگان نام این جشن برده شده است. منابع اسلامی از معابد مربوط به این ایزد نام برده‌ا‌ند و تا نیمهٔ اول قرن بیستم، زیارتگاه‌های منسوب به تیر یا تیشتریا در مناطق زرتشتی‌نشین در اطراف یزد نظیر شریف‌آباد، در میان مزارع وجود داشتند. مهم‌ترین جنبهٔ این جشن ستایش و تکریم به آب و باران است، غسل کردن با آب به‌همراه سرودها، نماز و شکرگزاری، به‌همراه بازی‌های آبی نظیر آبریزان و مسابقات اسب‌سواری است که یادآور جنگ بین دو اسب سفید و سیاه در اسطوره‌های زرتشتی است. موسیقی، پایکوبی، فال کوزه، سرود‌های مذهبی‌، میهمانی همراه با غذا و شراب، شکستن ظرف‌های سفالین، پختن گندم و میوه از مشخصات این جشن  بوده است. زرتشتیان معمولاً این جشن را برای مدت ده روز از سیزدهم تا بیست و دوم ماه تیر جشن می‌گرفتند، خانه‌تکانی می‌کردند، لباس‌های نو می‌پوشیدند، صبح زود روز سیزده تیر با آب غسل می‌گرفتند و نیایش‌های ویژه برای ستایش ایزد تیر می‌خواندند.  شیرینی‌ها و خوراک‌های ویژه آماده می‌کردند. زنان و کودکان، بند‌های رنگینی از هفت‌ رنگِ رنگین‌کمان به نام ایزد‌های تیر و باد به مچ خود بسته و آن‌ها را در آخرین روز جشن، ده روزه در باد رها می‌کردند. این مراسم تا نیمهٔ اول قرن بیستم مابین زرتشتیان معمول بوده است. این بند‌های رنگین را به دور کله‌قند نیز بسته و برای کسانی که تازه ازدواج کرده بودند، می‌فرستادند. زرتشتی‌ها هنوز هم این مراسم را به‌جا می‌آورند و اگر بتوانند به معابد زرتشتی می‌روند. ولی‌ برای بسیاری، امکانِ گرفتنِ این جشن به‌مدت ده روز دیگر ممکن نیست. در بسیاری از استان‌های ایران، در شهر‌های کوچک و دهات، هنوز بسیاری از ساکنان این مناطق، جشن تیرگان را در قالب جشن آبریزان برپا می‌کنند. در این جشن، کودکان و جوانان با آب‌پاشی به‌روی هم و شادمانی‌ کردن و خوراک‌های ویژه خوش‌گذرانی‌ می‌کنند، هر چند که بسیاری از مناسک زرتشتی دیگر انجام نمی‌شود. در خارج از ایران نیز در سال‌های اخیر برپا کردن این جشن باستانی در بسیاری از شهرها در اروپا و آمریکا رایج شده است و هرساله جشن گرفته می‌شود. در کانادا، جشنوارهٔ دوسالانهٔ تیرگان در تورنتو بعد از نوروز به مفصل‌ترین جشنوارهٔ ایرانی‌ تبدیل شده است.

تیرگان پیروز

*معصومه پرایس دارای فوق لیسانس در رشتهٔ مردم‌شناسی از دانشگاه لندن و نویسندهٔ هفت کتاب دربارهٔ جنبه‌های مختلف فرهنگ ایران است. سایت اینترنتی ایشان در مورد فرهنگ ایران بسیار مورد استفادهٔ فرهنگیان و عامهٔ مردم در آمریکای شمالی قرار دارد. برای اطلاعات بیشتر در مورد تحقیقات و کتاب‌های خانم پرایس به سایت‌های اینترنتی ایشان مراجعه کنید:

www.cultureofiran.com

www.anahitaproductions.com

منابع:

– یشت‌ها، جلد ۱، چاپ سوم: گزارش پورداود، به‌کوشش دکتر بهرام فروشی. چاپ دانشگاه تهران. ۲۵۳۶ شاهنشاهی

– بُندَهِش: فرنبَغ دادَگی، گزارنده، مهرداد بهار. انتشارات توس. چاپ اول. ۱۳۶۹

– آثارالباقیه: ابوریحان بیرونی، ترجمهٔ اکبر داناسرشت. انتشارات امیرکبیر. ۱۳۷۷

– Mary Boyce: Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices. Routledge & Kegan Paul. London, Boston and Henley. 1979 

نوشته ‫ تیرگان، جشنی در ستایش آب و باران‬ اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

مهرگان، جشنی است در ستایش ایزدِ نگهبان، میترا یا مهر. ایزد در فارسی نوین به‌معنای خداست، اما در ادبیات پیش از اسلام به‌معنای موجود شایستهٔ نیایش بوده است. جشن نیز به‌معنای نیایش است و در واقع جشن‌ها مراسم دینی زرتشتیان‌اند که همیشه با شادی و پایکوبی همراه بوده‌اند. در کیهان‌شناسی زرتشتی، مهم‌ترین عمل اهورا مزدا، خداوند خرد٬ آفرینش جهان با عناصر طبیعی آن مانند زمین، آسمان، آب و غیره، و تدوین اصول اخلاقی مفید برای انسان‌ها و همچنین آفریدن فرشتگان یا ایزدان نگهبان است، برای پاسداری از آفریده‌ها و مفاهیم اخلاقی ارزشمند مانند پندار نیک، گفتار نیک، فروتنی و غیره. میترا یکی از این فرشتگان نگهبان است که پاسدار پیمان، وفاداری، دوستی و دلاوری می‌باشد. ریشهٔ واژه به‌معنای قرارداد یا پیمان و مبادله می‌‌باشد، و در فارسی بعد از اسلام است که واژهٔ مهر به‌معنای عشق‌ استفاده شده است. میترا اگرچه از ایزدان مهم در کیهان‌شناسی زرتشتی است، اما بسیار قدیمی‌تر از آیین زرتشتی است و متعلق به گروه باستانی هندوایرانی است که جد مشترک ایرانیان و هندیان را تشکیل می‌دهند. این دو گروه در هزارهٔ دوم پیش از میلاد از هم جدا شدند‪.‬ گروهی در فلات ایران ساکن شدند و دیگران به هند رفتند. از طرف دیگر، اعتقاد بر این است که زرتشت متعلق به ۱۰۰۰ تا ۱۳۰۰ قبل از میلاد بوده است. زرتشت عناصر زیادی را از اجداد هندوایرانی خود گرفته و تعدادی از مقدسین آن‌ها از جمله میترا را در دین خود گنجانده است.

در ادبیات زرتشتی، میترا (میثره) شایستهٔ پرستش و احترام است، و در لبه‌های زمین حرکت می‌کند و هر چیز بین آسمان و زمین را بررسی می‌کند‪.‬ در اوستا، میترا نگهبان اولین نور صبحگاهی، هاونگاه می‌‌باشد. همیشه بیدار است و هزار گوش و ده هزار چشم دارد. از پیمان‌ها محافظت می‌کند، حتی اگر بین افرادی از دیگر مذاهب، قبایل یا کشورها باشند. میترا مهربان و بخشنده است و از کسانی که وفادارند، پاسداری می‌کند و نگهبان کشور است و دروغگوها را مجازات می‌کند. در ادبیات اوستایی، میترا یکی‌ از قاضی‌ها پس از مرگ و همچنین مسئول آزمایشِ گذشتن از آتش برای اثبات بی‌گناهی است، مانند گذشتن سیاوش از آتش در شاهنامه. میترا خانه‌های کسانی را که زیر پیمان خود می‌زنند، خراب می‌کند. او کسی است که برای جلوگیری از درگیری بین همسایگان، مرزهای سرزمین‌ها را مشخص می‌کند و صلح و جنگ بر عهدهٔ اوست. میترا در اوستا با ورثرغنه (بهرام) ایزد پیروزی، که دشمنان را شکست می‌دهد، همراه است. میترا ایزد نگهبان جنگجویان نیز می‌‌باشد. این جنبه از شخصیت میترا است که باعث محبوبیت او در میان رومی‌ها شده و میترا تبدیل به خدایی رومی می‌گردد که معبد‌های متعدد توسط ارتشیان برای او در امپراتوری روم ساخته می‌شود و میترائیسم در اروپا ریشه می‌گیرد. خورشید نیز از ایزدهایی است که به میترا کمک می‌کند. در ادبیات اوستایی، میترا و خورشید یکی‌ نیستند و میترا یشت و خورشید یشت، در کتاب یشت‌ها که نیایش‌های ایزدان را در برمی‌گیرد، کاملاً مشخص می‌‌کنند که خورشید و میترا متفاوت‌اند. در دورهٔ اسلامی اغلب، این دو یکسان شناخته می‌شوند، اما در ادبیات اوستایی چنین نیست. در یشت‌ها، یشت دهم ویژهٔ میتراست و مهم‌ترین جنبه‌های شخصیت میترا راست‌گویی و دلاوری ذکر شده است.

جشن‌های زرتشی به دو دستهٔ عمده تقسیم می‌شوند. گروه اول هفت جشنی‌اند که برگزاری آن‌ها تکلیف مذهبی است و شامل نوروز و شش گاهنبار؛ جشن‌های مقدس ذکرشده در اوستا، کتاب مقدس زرتشتی‌ها، می‌باشد. گروه دوم جشن‌هایی‌اند که برگزاری آن‌ها تکلیف مذهبی‌ نیست و برپایی آن‌ها اختیاری است، ولی‌ معمولاً توسط زرتشتی‌ها جشن گرفته می‌شده‌اند. این گروه از جشن‌ها نیز به دو دستهٔ عمده و خرده تقسیم می‌شدند. جشن‌های عمده در بزرگداشت مقدسین مهم نظیر مهر در جشن مهرگان و تیر در جشن تیرگان می‌بوده است. جشن‌های خرده در رابطه با بزرگداشت مقدسین دیگری است که نمادی از نیرو‌های مفید در زندگی‌ انسان‌ها و طبیعت بوده‌اند. در تقویم زرتشتی که به قرن چهار قبل از میلاد می‌رسد، اسم‌های هر دوازده ماه که هنوز هم در تقویم امروزی ایران وجود دارند، اسم دوازده ایزد زرتشتی می‌باشد. هر ماه هم سی‌ روز بوده است و هر روز هم به اسم یکی‌ از ایزدان و دیگر مقدسان است. هر وقت اسم ماه و روز یکسان می‌شود، زرتشتیان آن روز را برای ایزد آن ماه جشن می‌گرفته‌اند. به‌عنوان مثال در ماه تیر، در روز تیر، که سیزدهم هر ماه است، جشن تیرگان، و یا در ماه اسفند (سپندارمذ) در روز سپندارمذ که روز پنجم ماه است جشن سپندارمذگان (اسفندگان) را جشن می‌گرفتند که جشن ویژهٔ زنان بوده است.

جشن مهرگان برای بزرگدشت مهر مقدس در ماهِ مهر و در مهر روز، که روز شانزدهم هر ماه است برای شش روز جشن گرفته می‌‌شده است‪.‬ بعداً تعداد روزها به پنج روز کاهش یافت و در زمان حاضر، اکثرأ فقط می‌توانند یک روز را جشن بگیرند. روز اول به نام مهرگان بزرگ و روز آخر به نام مهرگان خرد نامیده می‌‌شدند. مهرگان پس از نوروز پرشکوه‌ترین و محبوب‌ترین جشن‌ها در ایران قبل از اسلام بوده، و در تقویم زرتشتی‌ها، جشنوارهٔ مهرگان با اعتدال پائیزی (equinox) نیز ارتباط دارد. در اوستا سال به دو فصل تقسیم می‌شده است؛ فصل اول هاما یا تابستان و فصل دوم زیانا یا زمستان نام داشتند. دو جشن عمده در رابطه با این فصل‌ها نوروز و مهرگان بودند که آغاز فصل‌های دوگانه سال را نوید می‌دادند. در واقع، نوروز آغاز فصل نخست و مهرگان آغاز فصل دوم به‌حساب می‌آمدند. در اوستا جشن مهرگان به نام میتراکانا است و به‌معنای متعلق به مهر. در اساطیر زرتشتی از دورهٔ ساسانیان، در کتاب بُندَهِش (بندهشن در پارسی میانه‪:‬ بنیان آفرینش) مهر روز روزی است که مشی‌ و مشیانه اولین مرد و زن به‌وجود می‌‌آیند و برای اولین بار در این روز صاحب روح (روان) می‌‌گردند. خورشید برای اولین بار در این روز ظاهر می‌‌شود و ماه با گرفتن نور از خورشید برای بار اول در شب تابناک می‌‌گردد، و فریدون بر اژیداهاک، ضحاک در شاهنامه، پیروز می‌‌گردد. اژیداهاک در اوستا پادشاهی اسطوره‌ای است که می‌‌خواهد انسان‌ها را نابود کند و توسط شاهزاده فریدون و با کمک ایزدهایی که به یاری فریدون می‌‌شتابند، در روزبیست و یکم ماه مهر که رام روز نامیده می‌شود و آخرین روز جشن مهرگان است، اسیر می‌شود و در قلهٔ دماوند به بند کشیده می‌‌شود. بر اساس این اسطوره، پس از این پیروزی، فریدون دستور پوشیدن کشتی، کمربند تشریفاتی که زرتشتی‌ها می‌‌پوشند، را می‌‌دهد و دعای مربوط به این روز که به نام اوج می‌‌باشد برای اولین بار خوانده می‌شود.

قدیمی‌‌ترین مدرک تاریخی در مورد مهرگان به زمان هخامنشی باز می‌‌گردد. استرابو، جغرافی‌دان یونانی قرن اول قبل از میلاد، ذکر کرده است که ساتراپ (فرماندار) ارمنستان هر ساله برای جشن مهرگان بیست هزار اسب به شاهنشاه هخامنشی هدیه‌ می‌داده است. منابع یونانی ذکر می‌‌کنند که در جشن مهرگان پادشاهان هخامنشی لباس رسمی‌ ارغوانی، رنگ ویژهٔ خانواده‌ سلطنتی به تن‌ می‌‌کردند، می‌‌رقصیدند، و با مردم و میهمان‌ها به‌طور جمعی‌ مشروب می‌‌خوردند. جشن مهرگان در تلمود کتاب مذهبی‌ یهودیان، در قرن پنجم میلادی، نیز ذکر شده است. به گفتهٔ مورخین دورهٔ اسلامی، برگزاری جشن مهرگان در دورهٔ ساسانی با روشن کردن آتش‌های بزرگ، دعا، غذا، پایکوبی، دور هم بودن و نمایش‌هایی همراه بوده که داستان فریدون و ضحاک را برای سرگرمی مردم اجرا می‌کردند.

موسیقی از اهمیت ویژه در دوران ساسانی برخوردار بوده و دو نام مهرگان بزرگ و مهرگان خرد در مقامات موسیقی وجود داشته که تا قرن‌ها پس از اسلام هنوز در نوشته‌ها ذکر شده است. آتش وراهرم، از مهم‌ترین آتشکده‌های زرتشتیان از مراکز مهم برای برگزاری جشن مهرگان بوده و جشن با روشن کردن آتشی بزرگ، و مراسم مذهبی‌ توسط موبد‌ها همراه بوده است. زرتشتیان هنوز این جشن را هر سال برگزار می‌کنند، و در این روز به معبد‌ها می‌روند، آتش روشن می‌کنند، اسفند دود می‌‌کنند و دعا می‌‌خوانند، آ‌ش خیرات برای هم می‌‌فرستند و با رقص و پایکوبی جشن را برگزار می‌‌کنند و روز را به اتمام می‌‌رسانند. سفره از مراسم رایج در میان زرتشتی‌ها هنوز برقرار است و سفرهٔ مهرگان در خانه‌ها با آب، آویشن، انار، آینه، گلابدان، شمع، اسفند، میوه، سبزی، شیرینی، سکه، کتاب دعا و گل تزئین می‌‌شوند. در روستاهای زرتشتیان، قبل از مهاجرت بیشترشان به شهرها در نیمهٔ دوم قرن بیستم، در آخرین روز جشن، جوانان روستایی در اطراف قنات ده جمع می‌شدند، نیایش‌های ویژه برگزار می‌کردند و سپس گروهی از جوانان با نوازندگان سورنا و دف خانه‌به‌خانه می‌رفتند. در خانه‌ها مورد استقبال بانوی خانه قرار می‌گرفتند که با گلاب و آینه آن‌ها را به داخل خانه می‌بردند، با آجیل، چایی و شربت از آن‌ها پذیرایی می‌کردند. در خانه‌ها به نیایش می‌پرداختند و آمرزش و شادی روان رفتگان آن خانواده را خواستار می‌شدند. صرف غذاها، نان‌ها و شیرینی‌های ویژه توسط روستاییان به‌طور همگانی با شادی، موسیقی و نیایش جشن را به انتها می‌رسانید. در دهه‌های اخیر با مهاجرت گستردهٔ ایرانیان به دیگر کشورها، جشن‌های ایرانی محبوبیت زیاد پیدا کرده، و نوروز، تیرگان و مهرگان توسط ایرانیان خارج کشور جشن گرفته می‌شوند.

در گذشته، برای ایرانیان میترا نمادی از راست‌گویی، دلاوری و شجاعت بوده و با برگزاری جشن مهرگان این ویژگی‌های برجسته ستایش و در میان همگان پروراننده می‌شدند. این جشن برای ایرانیان امروزی جستجوی هویت هم در داخل و هم در خارج از ایران است، وهم داشتن فرصتی برای گذراندن روزی با شادی، و بزرگداشت میراث فرهنگی. مهرگان پیروز

*معصومه پرایس دارای فوق لیسانس در رشتهٔ مردم‌شناسی از دانشگاه لندن و نویسندهٔ هفت کتاب دربارهٔ جنبه‌های مختلف فرهنگ ایران است. سایت اینترنتی ایشان در مورد فرهنگ ایران بسیار مورد استفادهٔ فرهنگیان و عامهٔ مردم در آمریکای شمالی قرار دارد. برای اطلاعات بیشتر در مورد تحقیقات و کتاب‌های خانم پرایس به سایت‌های اینترنتی ایشان مراجعه کنید:

www.cultureofiran.com

www.anahitaproductions.com

منابع:

http://www.iranicaonline.org/articles/mehragan

http://www.cultureofiran.com/

http://www.iranicaonline.org/articles/mithra

نوشته مهرگان، جشنی در ستایش ایزدِ نگهبان، میترا یا مهر اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

یکشنبهٔ گذشته، ۱۸ اوت ۲۰۱۹، مراسم اعطای کمک‌هزینهٔ تحصیلی به دانشجویان منتخب از طرف بنیاد کانادا و ایران در مرکز اجتماعات جان بریث‌وِیت (John Braithwaite Community Centre) برگزار شد. 

در این مراسم، ابتدا نسرین فیلسوف، رئیس این بنیاد، در سخنانی با اشاره به اهداف و فعالیت‌های این سازمان خیریه، گفت که بنیاد کانادا و ایران تاکنون توانسته است مبلغ ۴۸۸٬۰۰۰ دلار بابت کمک‌هزینهٔ تحصیلی دانشجویان و مبلغ ۳۸۰٬۰۰۰ دلار به سازمان‌های مختلف در کانادا و ایران کمک کند. وی سپس با تشکر و قدردانی از داوطلبان این بنیاد و دیگر افرادی که در برگزاری این مراسم یاری کرده بودند، به حضار خیر مقدم گفت و از جین ثورن‌وِیت، نمایندهٔ مجلس استان بی‌سی از حوزهٔ نورث ونکوور-سیمور، دعوت کرد تا سخنانی ایراد کند. جین ثورن‌وِیت طی ایراد سخنان کوتاهش، از عملکرد بنیاد و کارنامهٔ آن تقدیر و تشکر کرد.

سپس پارسا کیانی، از دریافت‌کنندگان کمک‌هزینهٔ تحصیلی در سال‌های قبل، ضمن ایراد سخنانی خطاب به جوانان، روی موضوعاتی مانند داشتن هدف در زندگی، تمرینات ورزشی، و اجتناب از مقایسه و رقابت با دیگران تأکید نمود. کیانی پس از پایان سخنانش، با تشکر از استاد شاملو، استاد موسیقی‌اش، که در این جلسه حضور داشت، قطعاتی را با ویولون نواخت.

سپس زهره انصاری، از اعضای هیئت‌مدیرهٔ بنیاد کانادا و ایران، قطعات شعری به زبان فارسی و انگلیسی برای حضار خواند.

بعد نوبت به هاله شیرچیان، مسئول و هماهنگ‌کنندهٔ داوطلبان بنیاد، رسید که سخنانی دربارهٔ کار داوطلبانه و اهداف و فواید آن ایراد کرد. وی در پایان سخنان خود، محمد رحمانیان را به‌عنوان داوطلب برتر منتخب اعلام نمود، و پس از آن، ضمن تشکر از آقایان صدق‌دار و احمدیان که در  مسابقات تخته نرد همکاری و کمک کرده بودند، اسامی سه نفر اول این مسابقات را بدین قرار اعلام کرد: احمد ثامنی، داود مهین‌سا و محمدرضا پناهنده. دو نفر اول و همسر محمدرضا پناهنده به‌نمایندگی از طرف ایشان مدال‌ها و جوایز خود را از دست نسرین فیلسوف دریافت نمودند.

در ادامهٔ این برنامه، ملودی تیموریان و رُزا واعظی از Amed Dance Academy با دو قطعهٔ موسیقی به اجرای رقص پرداختند.

در این برنامه همچنین مبلغ ۱۰٬۰۰۰ هزار به صلیب سرخ کانادا بابت کمک به آسیب‌دیدگان سیل در ایران و نیز مبلغ ۱٬۵۰۰ دلار به بنیاد بیمارستان لاینزگیت اهدا شد.

همچنین مبلغ ۵۰۰ دلار به بنیاد خیریهٔ تازه‌تأسیس زنده‌یاد امیر صدقی اهدا شد. عباس صدقی، پدر زنده‌یاد امیر صدقی، طی ایراد سخنانی دربارهٔ توانایی‌ها و حرفهٔ تخصصی پسرش توضیحاتی داد و از مردم خواست که تا حد امکان به بنیاد خیریهٔ امیر صدقی (www.amirsedghifoundation.com) کمک کنند، حتی ۱۰ دلار، حتی ۱ دلار، چرا که دولت به ایشان گفته است اگر تعداد افرادی که به این بنیاد کمک می‌کنند قابل توجه باشد، پارک جنگلی محل وقوع حادثهٔ هوایی که منجر به مرگ امیر صدقی و همکارش شد، به‌ نام آن‌ها نام‌گذاری خواهد شد. عباس صدقی و همسرش، مرضیه بیهقی، کتابی با عنوان «ایران» شامل ۵٬۰۰۰ عکس و شرح آن‌ها را به بنیاد کانادا و ایران هدیه دادند.

سپس کمک‌هزینهٔ دانشجویان منتخب اهدا شد که اسامی آن‌ها از این قرارند: شایان بدیعی، دانشجوی سال اول رشتهٔ کینزیولوژی دانشگاه بریتیش کلمبیا، ساناز اشرف نوحی، دانشجوی سال دوم رشتهٔ علوم در دانشگاه کپیلانو، یاسمین داریوش که به‌زودی تحصیلاتش را در رشتهٔ علوم در دانشگاه سایمون فریزر آغاز خواهد کرد، پارسا خدابخشیان، دانشجوی سال دوم رشتهٔ مهندس مکانیک در دانشگاه بریتیش کلمبیا، رایان تیموریان، که به‌زودی تحصیلاتش را در دانشکدهٔ علوم دانشگاه بریتیش کلمبیا آغاز خواهد کرد و اشكان اكبریان، دانشجوی رشتهٔ معماری BCIT.

شایان ذکر است که معصومه پرایس از آناهیتا پروداکشن، نیز کتاب‌هایی دربارهٔ ایران به دانشجویان دریافت‌کنندهٔ کمک‌هزینهٔ تحصیلی هدیه داد.

در پایان این مراسم، حمید نیک، چند ترانه برای حضار خواند. 

نوشته گزارش اعطای کمک‌هزینهٔ تحصیلی به دانشجویان منتخب از طرف بنیاد کانادا و ایران اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

نوروز ۹۸ از راه رسید*. امسال بر خلاف سه سال پیش که جشن نوروز در پارلمان کانادا با شور و حرارت برگزار شد، صدای پای بهار در پارلمان کانادا چندان رسا نبود. شاید درگیری‌های دولت فدرال با مشکلات گوناگون و همچنین تقارن با زمان اعلام بودجهٔ سال ۲۰۱۹ باعث شد که جاستین ترودو، نخست‌وزیر کانادا، یک روز پس از فرارسیدن نوروز پیام نوروزی ویدیویی خود را منتشر کند و پیش از آن تنها به انتشار بیانیهٔ مطبوعاتی کتبی و تبریک نوروز و ارسال آن از طرف دفتر نخست‌وزیر به سازمان‌های فعال اجتماعی از جمله کانون همکاری‌های ایرانیان در ونکوور اکتفا کند.

پیام نوروزی جاستین ترودو را در اینجا تماشا کنید:

اما در بریتیش کلمبیا نوروز امسال با حال و هوایی متفاوت برگزار شد. اول از همه جشن نوروز در شهرداری ونکوور بود. همان‌طور که در شمارهٔ هفتاد و چهارم نشریه گزارش دادیم، روز ۳۰ ژانویهٔ ۲۰۱۹، شورای شهر ونکوور به‌اتفاق آرا طرح پیشنهادی جین سوانسون، عضو شورای شهر ونکوور، را به تصویب رساند و به‌موجب آن نوروز به‌طور دائمی به تقویم شهر ونکوور افزوده شد، و همچنین مقرر شد هر سال جشنی با حضور شهردار و اعضای شورای شهر در محل شهرداری شهر ونکوور به‌همین مناسبت برگزار شود. اولین جشن نوروز در صحن شورای شهر ونکوور روز ۱۴ مارس ۲۰۱۹، کمی پیش از آغاز تعطیلات بهارهٔ مدارس، در صحن شورای شهر و با حضور شهردار، اعضای شورای شهر ونکوور، برخی از مقامات نهادهای شهری ونکوور از جمله پلیس و جمعی از فعالان اجتماعی فارسی‌زبان بریتیش کلمبیا برگزار شد. تابلوهای جشن نوروز شهرداری ونکوور در مقابل درهای ورودی ساختمان قدیمی شهرداری قرار داده شده بود تا حضار را به محل جشن راهنمایی کند.

در تالار بیرونی صحن شورای شهر، سفرهٔ هفت‌سین چیده شده بود و بروشورهایی در معرفی نوروز به مهمانانی که از این جشن اطلاعی نداشتند، قرار داده شده بود.

این مراسم با سخنان کارلین توماس، بزرگ قبیلهٔ Tseilwatuth از اقوام اولیهٔ کانادا آغاز شد. سپس گروه موسیقی چکامه به اجرای قطعاتی از موسیقی سنتی ایرانی پرداختند.

سپس کندی استوارت، شهردار ونکوور، در سخنانی با تبریک نوروز و با معرفی جمعی از مدعوین و قدردانی از آن‌ها برای حضور در این جشن، به معرفی نوروز برای حضار و توضیحاتی دربارهٔ تصویب افزودن نوروز به تقویم شهر ونکوور پرداخت. او همچنین با نام بردن از تک‌تک اعضای کمیتهٔ برگزارکنندهٔ جشن از تلاش آنان برای برپایی این جشن قدردانی کرد. اسامی اعضای کمیتهٔ برگزاری جشن به‌ترتیب الفبا به شرح زیر است:

صدف امینی، امیر باجه‌کیان، نسیم پیک‌آزادی، پویا خلیلی (در مراسم حاضر نبود)، نگار روغنیان، آنیتا زنگنه، سارا سقایی، لیا فلاح و شادی محرابی.

همچنین خانم‌ها مریم چتربحر و تارا ناظمی از پرسنل شهرداری ونکوور، خانم‌ها پری آذرم معتمدی و رز اسلامی با آماده‌سازی سفرهٔ هفت‌سین و آقای عبدالرحیم پروانی با تهیهٔ هفت میوه، به برگزاری هر چه بهتر این مراسم کمک کردند.

او سپس از اعضای کمیتهٔ اجرایی برگزاری جشن دعوت کرد به او ملحق شوند و اعلامیهٔ شهرداری دربارهٔ نوروز را خواند.

سپس معصومه پرایس، محقق و مؤلف چندین کتاب دربارهٔ فرهنگ ایران، دربارهٔ پیشینهٔ نوروز برای حضار سخن گفت.

پس از آن گروه موسیقی خانهٔ مولانا به اجرای قطعاتی از موسیقی سنتی افغانستان پرداخت.

با اجرای این موسیقی، مراسم به پایان رسید و حضار برای پذیرایی مختصری به تالار ورودی رفتند.

اما پس از مراسم نوروز در شهرداری، جشن چهارشنبه‌سوری و بازارچهٔ نوروزی در نورث شور و ترای‌سیتز نیز برگزار شد و نخست‌وزیر و نمایندگان مجلس از احزاب اصلی استان در این برنامه‌ها حضوری فعال داشتند.

و نهایتاً جان هورگان، نخست‌وزیر و اندرو ویلکینسون، رهبر اپوزیسیون رسمی استان بریتیش کلمبیا در پیام‌های ویدیویی جداگانه نوروز را تبریک گفتند. جان هورگان در پیام ویدیویی خود علاوه بر تبریک نوروز، از برگزاری جشن نوروز در مجلس قانونگذاری استان بریتیش کلمبیا برای دومین سال پیاپی خبر داد.

پیام نوروزی جان هورگان، نخست‌وزیر بریتیش کلمبیا و رهبر حزب دموکرات نوین استان بی‌سی را می‌توانید در اینجا تماشا کنید:

پیام نوروزی اندرو ویلکینسون، رهبر اپوزیسیون رسمی بریتیش کلمبیا و حزب لیبرال بریتیش کلمبیا را می‌توانید در اینجا تماشا کنید:

در هر حال، هر چند جشن‌های نوروز با استقبال مقامات دولتی دست‌کم در داخل استان بریتیش کلمبیا برگزار شد، ولی هنوز جا برای پاسخگویی به مشکلات اساسی جامعهٔ فارسی‌زبان و بالاخص جامعهٔ ایرانی‌کانادایی‌های مقیم استان یا مهاجران بالقوه از کشور ایران توسط مقامات دولتی، به‌ویژه دولت فدرال، کماکان باقی است. مشکلاتی چون زمان رسیدگی طولانی به پرونده‌های مهاجرتی متقاضیان ایرانی، نبود امکانات انگشت‌نگاری برای صدور ویزاهای توریستی یا مهاجرتی در ایران و لزوم سفر متقاضیان با صرف هزینه‌های هنگفت به کشورهای همجوار برای انجام این کار و عدم پیگیری جدی وضعیت بازداشت‌شدگان ایرانی-کانادایی یا مقیم کانادا در ایران از سوی دولت فدرال. امید آنکه این بهارِ نکو به سالی نکوتر با رفع مشکلات جدی جامعهٔ ما بیانجامد.

نوروزتان پیروز

*این مطلب در شمارهٔ ۷۷ نشریهٔ رسانهٔ همیاری منتشر شد و با توجه به اینکه تا بامداد ۲۱ مارس ۲۰۱۹ پیامی علنی از طرف دفتر نخست‌وزیر منتشر نشده بود، در آن متن اشاره شده بود که جاستین ترودو پیام ویدیویی برای تبریک نوروز منتشر نکرده است. ساعاتی بعد و در ساعات اولیهٔ صبح روز اول فروردین، پیام نوروزی جاستین ترودو منتشر شد و او علاوه بر انتشار این پیام در جشن نوروزی ایرانیان تورنتو هم شرکت کرد. به همین دلیل بخش اول این مطلب ویرایش شد تا این موارد را پوشش دهد.

نوشته نوروزی پرشور در بریتیش کلمبیا اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

ماهی‌ به‌عنوان نمادی مهم، تاریخی طولانی در منطقهٔ بین‌النهرین باستان و ایران دارد. ساکنان بین‌النهرین در گذشته‌های بسیار دور بر این باور بودند که اولین انسان‌ها به‌صورت نیمه‌انسان، نیمه‌ماهی از دریا بیرون آمده و پا بر خشکی نهاده‌اند. نمونهٔ چنین انسان-ماهی‌ اسطوره‌ایی در پاسارگاد در یکی‌ از دروازه‌های کاخ کوروش بزرگ نیز دیده می‌شود. قدیمی‌‌ترین مدرک مستند دربارهٔ اهمیت نمادین ماهی‌ در ایران، شئ کوچک حکاکی‌شده بر سنگ از شهر باستانی شوش است که اکنون در موزهٔ لوور پاریس نگاهداری می‌شود. این شئ کوچک که نخ‌ریس نامیده می‌شود، زنی اشرافی و مهم را نشان می‌دهد که بر چهارپایه‌ای مجلل و تزئین‌شده نشسته و نخ می‌تابد. پشت سرش، ندیمه‌ای ا‌و را باد می‌زند، و جلوی او میز کوچکی است با ظرف خوراکی شامل یک ماهی‌ تزئین‌شده. این زن یک بافندهٔ معمولی نیست. لباس، آرایش مو و تزئینات چهارپایه و میز با پنجه‌های شیر که نماد قدرت است، نشان می‌دهد که او الهه یا زنی‌ مهم در معبد یا شاه‌دختی در دربار است. از منابع دوران هخامنشی می‌دانیم که زنان بالامقام، پارچه‌های نفیسی می‌بافته‌اند، از آن جامه‌های مجلل درست می‌کرده‌اند و آن‌ها را شب ازدواج به شوهر‌های خود یا معابد هدیه می‌داده‌اند. از آنجایی‌که نیمهٔ دیگر این شئ که نشان می‌داده این زن به که ادای احترام می‌کند از میان رفته است، حدس اینکه او برای که یا چه معبدی نخ ریسی می‌کند، ممکن نیست. ولی همین‌که بانویی بالارتبه در حال بافندگی تشریفاتی با ظرفی‌ حاوی ماهی‌ دیده می‌شود، می‌توان حدس زد که به احتمال زیاد این عمل با مراسم باروری یا سال نو (زندگی‌ نو) ارتباط دارد. زیرا ماهی‌ نماد باروری هم بوده است.

در مجموعهٔ نفیس گنجینهٔ پیداشده در آمو دریا در موزهٔ بریتانیا در لندن، ماهی‌ ساخته‌شده از طلای بسیار زیبا و ظریف وجود دارد که به دوران هخامنشی حدود پنج قرن قبل از میلاد می‌رسد. این ماهی‌ سوراخی در دهانش دارد که نشان می‌دهد از این ظرف برای حمل و ریختن عطر یا روغن‌های کمیاب استفاده می‌شده است. چنین اشیاء گران‌قیمت و نفیسی معمولاً در مراسم خاصی که باز ارتباط با خدایان، معابد یا درباریان دارد، استفاده می‌شده است.

از دوران ساسانی، اطلاعات بیشتری در مورد ماهی‌ و نقش نمادین آن به‌ویژه در نوروز در دست است. در کتاب بندهشن (بنیان آفرینش) که به قرن هفت میلادی می‌رسد، اسطورهٔ آفرینشِ زرتشتیان این دوره توضیح داده شده است. این اسطوره در ابتدا چگونگی‌ آفرینش هفت آفریدهٔ اول، آسمان، زمین، آب، اولین گیاه، اولین حیوان، اولین انسان و خورشید – آتش را شرح می‌دهد. در این اسطوره، تمام نیروهای خوب توسط خداوند خرد (اهورا مزدا) و تمام نیرو‌های شیطانی در دو دنیای روشن و تاریک جدا از هم توسط  اهریمن آفریده می‌شوند. جدال ما بین این دو نیرو‌های خوب و بد سرانجام منتهی‌ می‌شود به قربانی کردن اولین گیاه، حیوان و انسان. از این، قربانی کردن تمام گیاه‌‌ها، حیوانات و انسان‌ها به‌وجود می‌آیند تا نیرو‌های کافی‌ برای جنگ با نیروهای اهریمنی وجود داشته باشد. آن روزی که این قربانی کردن انجام می‌شود، ستاره‌‌ها، خورشید و ماه به‌حرکت درمی‌آیند و گردش زمان، روز و شب و فصل‌ها آغاز می‌شوند. این روز که گردش زندگی‌ آغاز می‌شود، اولین نوروز نامیده شده است. از جمله حیواناتی هم که برای دفاع از دنیای خوب آفریده می‌شوند، ماهی‌ اسطوره‌ای در اقیانوسی اسطوره‌ای است به نام کارا ماهی‌. در موزهٔ ملی‌ واقع در تهران در بخش ایران باستان، ظرفی‌ نقره و طلاکوب‌شده وجود دارد که تصویری از این اقیانوس اسطوره‌ای و ماهی‌‌های درون آن دارد.

اهمیت نمادین ماهی‌ در کتاب بندهشن جنبهٔ کیهانی هم دارد. در بخش دوم این کتاب، ماهی‌، آخرین و دوازدهمین صور فلکی است که به نام ماهیک (ماهی‌) نامیده می‌شود. این ماهیک در بخش چهاردهم نیز که دربارهٔ طبیعت حیوانات است، ظاهر می‌شود. در این فصل، نام ده نوع ماهی‌ من‌جمله ماهیک ذکر می‌شود. در بخش بیست و هفتم کتاب که در مورد سالاری انسان و ماهی‌ است، کار ماهی‌ (کارا ماهی‌ و آریز هم نامیده شده‌اند) سرکردهٔ ماهیان و دیگر حیوانات دریایی است که به جنگ نیرو‌های اهریمنی می‌روند.

در نهایت می‌شود گفت که اهمیت ماهی‌ در ادبیات زرتشتی این دوره، هم به‌خاطر جنبهٔ کیهانی آن به‌عنوان آخرین صور فلکی و هم به‌خاطر اهمیت کارا ماهی‌ در اسطورهٔ آفرینش و نقش آن به‌عنوان سرکردهٔ موجودات حیوانی‌ در جنگ با نیرو‌های اهریمنی می‌باشد. تمام کشورهایی که نوروز را جشن می‌گیرند، از ماهی‌ به‌عنوان خوراک ویژهٔ این جشن باستانی استفاده می‌کنند، و این تصادفی نیست به‌خصوص که ماهی‌ در بیشتر این کشور‌ها کمیاب‌تر از گوشت است. آنچه که در سفرهٔ هفت‌سین نوروزی مشاهده می‌شود، گل، گیاه، خاک، آب، ماهی‌، آینه (نماد آسمان)، تخم‌مرغ (مردم) و شمع (نماد آتش و اهورا مزدا) برای بزرگداشت هفت آفریدهٔ اول می‌باشند و به‌نوعی جشن زندگی‌ و بزرگداشت اسطورهٔ افرینش زرتشتیان دورهٔ ساسانی‌اند و تمام موجوداتی که در این آفرینش و جدال نیک و بد سهم داشته‌اند، به‌یاد آورده می‌شوند.

نوروزتان پیروز

*معصومه پرایس دارای فوق لیسانس در رشتهٔ مردم‌شناسی از دانشگاه لندن و نویسندهٔ هفت کتاب دربارهٔ جنبه‌های مختلف فرهنگ ایران است. سایت اینترنتی ایشان در مورد فرهنگ ایران بسیار مورد استفادهٔ فرهنگیان و عامهٔ مردم در آمریکای شمالی قرار دارد. برای اطلاعات بیشتر در مورد تحقیقات و کتاب‌های خانم پرایس به سایت‌های اینترنتی ایشان مراجعه کنید:

www.cultureofiran.com

www.anahitaproductions.com

نوشته ماهی‌ نوروزی، ریشه و تاریخ اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

نوروز باستانی‌ترین جشن ملی بسیاری از کشورها از جمله ایران، افغانستان و تاجیکستان، ریشه در باور‌های اجداد ایرانیان در هزارهٔ سوم قبل از میلاد، تفکر مذهبی‌ زرتشتی و رسم‌های رایج در فرهنگ‌های منطقهٔ بین دو رود دجله و فرات دارد. نوروزی که امروز در ایران، افغانستان، تاجیکستان و کشورهای دیگر جشن گرفته می‌شود، به‌خصوص، ریشه در اسطورهٔ آفرینش زرتشتی‌ها در دورهٔ ساسانی دارد. در کتاب بندهشن که اسطورهٔ آفرینش دورهٔ ساسانی را بازگو می‌کند، این‌چنین آمده است که در ابتدا روشنی بود و اهورامزدا، خداوند خرد، جایگاهش در نور بود. در ابتدا تاریکی بود و ارباب خشم، اهریمن، جایگاهش در تاریکی بود. خداوند خرد با آفریدن هفت آفریدهٔ اول، آسمان، آب، زمین، اولین گیاه، اولین حیوان و اولین انسان: کیومرث که هم نر و هم ماده بوده، و سرانجام خورشید و آتش با هم، نهایتاً دنیا را می‌‌آفریند. این جهان مینوی شکل مادی نداشته است، زمان در آن مفهومی‌ نداشته است، و ستارگان، ماه و خورشید هم بی‌‌حرکت بوده‌اند. روز و شب، فصل‌ها و مرگ هم وجود نداشته‌اند. پس از گذشت سه هزار سال، اهورامزدا دنیای مادی را می‌‌آفریند و گیتی  به‌وجود می‌آید، در نتیجه نور و آتش دیده می‌شوند. برای نگهبانی این آفریده‌ها، اهورامزدا شش جاودان مقدس یا امشاسپنتا را هم می‌‌آفریند، و هر کدام محافظت یکی‌ از آفریده‌ها را به‌عهده می‌گیرند. امشاسپنتانِ شهریور، اردیبهشت و بهمن نگاهبانی از آسمان، آتش و حیوانات، و سپندارمذ و خرداد و امرداد حفاظت از زمین، آب‌ها و گیاهان را به‌عهده می‌گیرند. اهورامزدا خودش نگهبان انسان و آتش مقدس می‌شود. این هفت آفریدهٔ اول، نماد‌هایش هنوز در سفرهٔ هفت‌سین نوروزی مشاهده می‌شوند و ارتباطی به حرف سین یا شین ندارند. پس از آفریدن گیتی، اهریمن روشنایی را می‌‌بیند، آن را می‌خواهد و برای رسیدن به نور به دنیای مینوی بدون بدی و مرگ حمله می‌کند. اهورامزدا برای مقابله با اهریمن، گیاه، حیوان و انسان را قربانی می‌کند و از قربانی‌کردن این سه‌، تمام موجودات زنده به‌وجود می‌‌آیند تا بتوانند در مقابل اهریمن از آفریده‌های اهورامزدا دفاع کنند. خورشید و ماه، حرکت می‌کنند، روز و شب و فصل‌ها آغاز می‌شوند. این روز که زمان و گردش حیات آغاز می‌شود، اولین نوروز نامیده شده و هم‌زمان با شروع بهار است. ابوریحان بیرونی در فصل مربوط به جشن‌های پارسیان در کتاب آثارالباقیه در قرن دهم اشاره می‌کند که ایرانیان نوروز را دلیل پیدایش و آفرینش جهان و آغاز گردش زمان می‌دانند و این اسطوره را به‌طور مختصر شرح می‌دهد.

قدیمی‌‌ترین مدارک دربارهٔ برگزاری جشن سال نو به زمان هخامنشیان، ۶۰۰ سال قبل از میلاد، باز می‌گردد. در کنده‌کاری‌های تخت جمشید، داریوش بزرگ و پسرش خشایارشا در حال پذیرفتن مهمانان و نمایندگان کشور‌های تحتِ کنترل ایرانیان در جشن سال نو تصویر شده‌اند. تقویم‌های زرتشتی از سال ۵۰۰ قبل از میلاد و در زمان اشکانیان و ساسانیان بحث‌های متعدد و مفصل در مورد زمان برگزاری این جشن دارند، که به‌خاطر تغییرات در تقویم، زمان برگزاری آن تفاوت می‌کرده است. گاهی‌ هم نوروز هم در بهار و هم در تابستان جشن گرفته می‌شده است، ولی‌ بعد از اصلاح تقویم، نوروز با آغاز بهار همسان می‌شود. در کتاب ویس و رامین که اصل آن به دورهٔ اشکانی باز می‌گردد، فخرالدین اسعد گرگانی به میهمانی‌ای توسط پادشاه و شهبانو و دیگر بزرگان و همسرانشان در باغ با درختان پرشکوفه، موسیقی و خوردنی‌ها و شراب، اشاره می‌کند. و هم‌زمان، مردم عادی با جشن و سرور، موسیقی و رقص در باغ‌ها، گل‌چینی و میهمانی و هدیه دادن و مسابقات اسبدوانی، روز را به خوشی می‌گذرانده‌اند.

منابع ساسانی اشاره می‌کنند به نوروز خُرد، در روز اول فروردین، و نوروز بزرگ در روز ششم فروردین، که بعدها و تا به امروز به‌عنوان زادروز زرتشت جشن گرفته می‌شود. این منابع همچنان اشاره می‌کنند به خانه‌تکانی، جشن و سرور، نیایش، تهیهٔ لباس‌های نو، هدیه دادن، و رویاندن هفت تخم گیاهی (هفت‌چین)، قبل از نوروز در میدان‌های شهر‌ها که در روز ششم فروردین این سبزه‌های رشدکرده با موسیقی و مراسم شاد چیده می‌شده‌اند. به‌گفتهٔ ابوریحان بیرونی از این هفت نوع غلاتی که در میدان‌ها می‌کاشته‌اند، برای پیش‌بینی وضعیت کشاورزی در سال جدید نیز استفاده می‌شده است. کتابی از قرن دوازده میلادی به‌نام کتاب المحاسن و الاضداد، صبح نوروزی در دربار پادشاهان ساسانی را بازگو می‌کند. در این کتاب آمده است به‌خاطر آنکه رنگ سفید نماد پاکی است، در روز اول نوروز هفت شاخه گیاه، هفت بشقاب سفید سفالی، هفت سکهٔ درهم سفید، به‌همراه شکر سفید به خدمت پادشاه می‌آوردند. پادشاه با سر کشیدن شیر و خوردن آجیل جشن نوروزی را آغاز می‌کرده است. از دیگر رسم‌ها در زمان ساسانی، هدیه دادنِ شکر به یکدیگر بوده است که تا اوایل قرن بیستم به شکل کله‌قند‌های کوچک سر سفرهٔ هفت سین گذاشته می‌شدند. مراسم مهم دیگر، جشن سوری ده روز قبل از نوروز برای بزرگداشت ارواح رفتگان بوده است. ایرانیان باستان به رفتگان خود احترام زیاد می‌‌گذاشتند و باور داشتند که ارواح رفتگانشان، فره‌وشی، ده‌‌‌‌ روز قبل از نوروز برای دیدن بستگان خود به زمین باز می‌گردند. این رفتگان در جشنی به نام سوری، با خانه‌تکانی، نیایش، میهمانی و سورخورانی و با روشن کردن آتش، جشن گرفته می‌شدند. ابوریحان بیرونی اشاره به حضور پیروز، فرشتهٔ نگهبان ارواح رفتگان در جشن سوری می‌کند. پیروز با روشن کردن آتش‌ جشن را آغاز می‌کرده است. حاجی فیروزِ امروزی باقی‌‌ماندهٔ سنت ستایش از پیروز است و رنگ سیاه صورت، ارتباط با دنیای مردگان را  به‌خاطر می‌آورد. در آهنگ‌های قدیمی مربوط به حاجی فیروز هنوز هم خوانده می‌شود که «حاجی فیروزم، آتش‌افروزم». سنت رفتن به گورستان‌ها در جمعهٔ آخر سال بازماندهٔ رسم باستانی احترام به ارواح رفتگان است که هنوز هم رایج می‌باشد.

از مهم‌ترین جنبه‌های نوروز، سفرهٔ هفت‌سین است. واژهٔ هفت‌سین، از قرن بیستم در متن‌های فارسی‌ وجود دارد و قبل از آن اسمی از هفت‌سین در منابع برده نشده است. در نتیجه اصطلاحی تازه می‌باشد. هر چند هفت‌چین اشاره به چیدن هفت گیاه، در منابع موجود است. در گذشته آنچه در سفره وجود داشته، نماد هفت آفریدهٔ اول و امشاسپنتا‌های نگهبان آفریده‌ها می‌‌بوده است، که هنوز هم در سفره هستند، هر چند که نامشان با سین ارتباطی‌ ندارد. گیاه‌ها و گل‌ها نمودار آفریده‌های گیاهی، تخم مرغ، نمایندهٔ انسان و مردم، شمع و آینه، نمودار آتش و آسمان، ماهی‌ نمایندهٔ حیوانات و همچنین، سمبل کاراماهی، یک ماهی‌ اسطوره‌ای که در اولین اقیانوس به جنگ نیرو‌های اهریمنی می‌رود، می‌باشند. شیرینی و سکه، سمبل زندگی‌ شیرین و ثروت، آب و خاک در گلدان گل‌ها نمایندهٔ آب و زمین می‌‌باشند. سمنو از گذشته به‌خاطر بالا بردن باروری مصرف می‌‌شده است،  سیر به‌خاطر مزایای بهداشتی، نمودارِ سلامت، و سرکه، نمایندهٔ شراب که در جشن‌ها همیشه سر سفره‌ها بوده است. در تقویم زرتشتی، روز سیزده فروردین به نام تیر یکی از مقدسان زرتشتی است که نگهبان باران و آب‌ها هم بوده است. رسمِ انداختن سبزهٔ نوروزی در آب، یادگار زمانی‌ است که ایرانیان با گذراندن روز در طبیعت و اهداء گل‌ و گیاه به آب‌ها در آن روز از مقدسان نگهبانِ آب‌ها سپاسگزاری می‌کردند.

از دیگر ویژگی‌های نوروز که اسمی از آن مانده، مراسم میر یا امیر نوروزی است. این جشن بسیار باستانی، ریشه در مراسم سال نو و اسطورهٔ آفرینش در بابل باستان دارد. در این اسطوره، نظم از اولین آفرینش‌ها است و قبل از آن دنیا سراسر آشوب و بدون نظم بوده است. بابلی‌ها چند روز قبل از شروع سال نو وانمود می‌کردند که هنوز آشوب بر دنیا حاکم است و با نقش عوض کردن بی‌نظمی ایجاد می‌کردند. مثلاً خدمتکار منزل نقش ارباب، یا آدمی معمولی نقش پادشاه را برای چند روزی بازی می‌کردند. در روز آخر قبل از سال جدید با برگشتن به موقعیت خودشان نظم دوباره برقرار می‌شده است. بسیاری از کشور‌های منطقه، مثل ایران و حتی روم باستان، این جشن بسیار شاد را در فرهنگ‌های خود قبولانده و باعث سرگرمی و شادی شهروندانشان می‌شدند. شخصیت دیگری که هنوز در مراسم نوروزی حضور دارد عمو نوروز است. زرتشتیان در دوران قبل از اسلام اسطوره‌های دینی خود نظیر نوروز را به‌صورت قصه‌خوانی یا نمایشی برای شهروندانشان اجرا می‌کردند. ابوریحان بیرونی در کتاب آثارالباقیه اشاره به مراسمی نوروزی می‌کند که در آن مردی سوار بر اسب با ریش کوتاه و بادبزن در دست که اشاره به آمدن فصل گرماست، در کوچه و بازار می‌گشته است و اگر بعدازظهر پیرمردان ریش‌سفید در مسیر او یافت می‌شدند، با شوخی آن‌ها را دنبال می‌کردند که بروند، زیرا پیرمرد ریش‌سفید نماد زمستان است و با آمدن بهار زمستان به پایان می‌رسد. برای ایرانیان باستان، نوروز جشن ستایش از ایزدان، زندگی‌ و طبیعت بوده است. برای همهٔ کسانی که امروزه نوروز را جشن می‌گیرند، نوروز سمبل، هویت، ستایش از طبیعت، محکم کردن دوستی‌‌ها و سپاس از بزرگسالان و خانواده است.

نوروزتان پیروز

*معصومه پرایس دارای فوق لیسانس در رشتهٔ مردم‌شناسی از دانشگاه لندن و نویسندهٔ هفت کتاب دربارهٔ جنبه‌های مختلف فرهنگ ایران است. سایت اینترنتی ایشان در مورد فرهنگ ایران بسیار مورد استفادهٔ فرهنگیان و عامهٔ مردم در آمریکای شمالی قرار دارد. برای اطلاعات بیشتر در مورد تحقیقات و کتاب‌های خانم پرایس به سایت‌های اینترنتی ایشان مراجعه کنید:

www.cultureofiran.com

www.anahitaproductions.com

نوشته چهارشنبه‌سوری و نوروز – جشن بزرگداشت ارواح رفتگان و نیایش هفت آفریدهٔ اول اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.