دکتر امین حسنی – ونکوور

تشخیص و درمان تنبلی چشم

نکتهٔ اصلی در پیشگیری از این عارضه تشخیص به‌موقعِ آن است. تنبلی چشم یا آمبلیوپی (Amblyopia) هرچه زودتر تشخیص داده و درمان شود، اثرات منفی و زیان‌بار آن روی سیستم بینایی کمتر و در نتیجه دید بهتر خواهد بود.

بهترین راه تشخیص، مراجعه به اپتومتریست یا چشم‌پزشک در سنین قبل از ۴ سالگی است.

درمان تنبلی چشم

اساس و پایهٔ درمان بر تأمین دیدی خوب و واضح برای کودک است. درمان تنبلی بر اساس نوع تنبلی تعیین می‌شود. اگر تنبلی ناشی از انحراف چشم است، انحراف چشم باید اصلاح شود و اگر تاری دید به‌خاطر بیماری‌های چشم، مانند آب مروارید مادرزادی یا افتادگی پلک است، با جراحی به‌موقع باید این مشکلات برطرف شوند.

نکتهٔ اصلی در درمان تنبلی چشم همان‌طوری که قبلاً هم اشاره شد، تشخیص و اقدام سریع و زودهنگام است. راه‌های درمان تنبلی چشم:

۱- استفاده از عینک

هر نوع ضعف بینایی را باید با عینک اصلاح کرد. در بسیاری از موارد اگر تنبلی چشم ناشی از ضعف دید یا اختلاف شمارهٔ دو چشم باشد، اگر زود تشخیص داده شود، با استفادهٔ مرتب و مداوم عینک  برطرف می‌شود و ممکن است کودک  نیاز به بستن چشم پیدا نکند.

۲- بستن چشم

اما در مواردی، برطرف‌کردن مشکلات بینایی و اصلاح دید با عینک به تنهایی برای بهبود تنبلی چشم کافی نیست و لازم است با بستن چشمِ قوی‌تر کودک، چشم تنبل را به کارکردن بیشتر وادار کنیم و این کار هرچه زودتر انجام شود، نتیجهٔ بهتری می‌دهد. بستن چشم قوی‌تر هنوز هم متداول‌ترین روش درمان تنبلی چشم است، اما بزرگ‌ترین مشکل آن عدم همکاری کودک است.

بستن چشم قوی‌تر باعث می‌شود تا با تحریک چشم ضعیف‌تر از طریق وادارکردن آن به کارِ بیشتر، آن قسمت از مغز که مربوط به بینایی چشم تنبل است بهتر و به‌طور کامل‌تر رشد و تکامل پیدا کند. بستن چشم ممکن است بسته به درجهٔ تنبلی و پیشرفت درمان، هفته‌ها یا ماه‌ها ادامه پیدا کند.

بسیاری از کودکان در ابتدا با بدخلقی در مقابل بستن چشم مقاومت می‌کنند و اجازهٔ بستن نمی‌دهند. برای موفقیت نیاز به همکاری و پشتکار و تشویق از طرف والدین، اطرافیان و معلم است، و معمولاً کودکان بعد از مدتی مقاومت، به بستن رضایت می‌دهند. گاهی هم می‌توان با دادن پاداش و جایزه به کودک برای بستن چشم، برای مدت زمان پیش‌بینی‌شده، او را تشویق کرد.

مدت زمان بستن بستگی به شدت تنبلی دارد ولی امروزه برخلاف قدیم به‌ندرت از بستن تمام روز استفاده می‌شود و ثابت‌ شده است که بستن کوتاه مدت ۲ ساعت در روز به اندازهٔ بستن ۶ ساعت در روز مؤثر است. میزان و مدت زمان بستن را پزشک معالج تعیین می‌کند.

آیا راه دیگری غیر از بستن برای درمان تنبلی چشم وجود دارد؟

۳- استفاده از قطره برای تارکردن چشم خوب

گاهی کودکان در مقابل بستن مقاومت می‌کنند. در این موارد باید از راه‌های  دیگری مانند ریختن قطره آتروپین در چشم قوی‌تر و تارکردن آن استفاده کرد. این قطره به‌صورت روزی یک بار، یک قطره یا فقط آخر هفته‌ها، یک‌ قطره در چشم قوی‌تر ریخته می‌شود و چشم خوب کودک را تار می‌کند، در نتیجه کودک مجبور می‌شود تا از چشم تنبل استفاده کند. از عوارض درمان با قطره، برافروختگی صورت، حساسیت به نور و گاهی تپش قلب است.

در صورت قطع درمان با هر کدام از روش‌های فوق تا قبل از ۹ سالگی، احتمال بازگشت تنبلی وجود دارد. در صورت بهبودی تا پایان ۹ سالگی که رشد آن قسمت از مغز که مربوط به بینایی است کامل می‌شود، باید معاینات و پیگیری‌های منظم ادامه پیدا کند، چون تا زمانی که تکامل قسمت بینایی مغز به پایان نرسیده، امکان برگشت تنبلی وجود دارد.

و اما کلام آخر: معاینه چشم کودکان باید حتماً قبل از سن ۴ سالگی انجام شود. در مواردی که سابقهٔ تنبلی چشم، انحراف چشم یا بیماری‌های چشمی در خانواده وجود دارد، معاینهٔ چشم کودکان باید خیلی زودتر از این سن و در دوران نوزادی و شیرخوارگی انجام شود.

Photos by: Ohio Amblyope

نوشته تنبلی چشم (بخش دوم) اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

تنبلی چشم یا آمبلیوپی (Amblyopia)، کاهش دید یکی از چشم‌ها یا هر دو چشم در دوران کودکی است که به‌دلایلی (بعداً ذکر می‌شود) دید طبیعی بدست نیاورده‌اند.

وقتی یکی از چشم‌ها دید خوب و طبیعی پیدا می‌کند و چشم دیگر دیدش ضعیف باقی می‌ماند، چشمی‌ که دید ضعیف‌تر دارد تنبل نامیده می‌شود. در اکثر موارد، فقط یکی از چشم‌ها تنبلی دارند اما امکان دارد هر دو چشم هم دچار تنبلی شوند. تنبلی چشم نسبتاً شایع است، حدود ۳ تا ۵ درصد مردم تنبلی چشم دارند. بهترین زمان برای درمان تنبلی چشم اوایل دوران کودکی است.

قسمت عمدهٔ سیستم بینایی در زمان قبل از تولد تشکیل می‌شود، بنابراین نوزادان در هنگام تولد  قادر به دیدن‌اند. اما این بینایی در اوایل نوزادی نارس است و به‌تدریج در ماه‌های اول زندگی با رشد کودک پیشرفت سریعی پیدا می‌کند و همان‌طور که کودکان رشد می‌کنند و از چشم‌هایشان استفاده می‌کنند، سیستم بینایی‌شان هم به‌سرعت  تکامل پیدا می‌کند.

برای اینکه بینایی خوبی داشته باشیم باید مخصوصاً در دوران حساس کودکی سیستم بینایی و در واقع آن قسمتی از مغز را که مربوط به بینایی است، به خوب‌دیدن عادت دهیم. تکامل سیستم بینایی معمولاً در ۹ سالگی به اتمام می‌رسد. بنابراین اگر قبل از این سن، به اصلاحِ دید کودک کمک نکنیم، دیگر امکان اصلاح و تغییر دید بسیار کم می‌شود.

علل تنبلی چشم

برای دیدن، چشم و مغز باید با هم کار کنند تا ما بتوانیم درست ببینیم. همچنین برای داشتن دیدی طبیعی، خیلی مهم است که هر دو چشم دید یکسانی داشته باشند. وقتی یکی از چشم‌ها از چشم دیگر ضعیف‌تر باشد و این ضعف دید در اوایل کودکی اصلاح نشود، کودک با چشم ضعیف‌تر ناواضح و تار می‌بیند. مغز کودک فقط تصویر واضح از چشم خوب را پردازش می‌کند و تصویر تار مربوط به چشم ضعیف‌تر را نادیده می‌گیرد. درنتیجه آن قسمت مغز که مربوط به بینایی چشم سالم است، رشد طبیعی کرده ولی سیستم بینایی مربوط به چشمِ ناواضح، به‌درستی تکامل پیدا نمی‌کند و آن چشم تنبل می‌شود.

تنبلی چشم در بسیاری از موارد ارثی است. سه علت اصلی برای تنبلی چشم وجود دارد:

۱- انحراف چشم

وقتی یکی از چشم‌ها انحراف پیدا می‌کند، کودک دچار دوبینی می‌شود. چون دوبینی خیلی آزاردهنده است، مغز کودک برای رهایی از دوبینی تصویر چشم منحرف را حذف و فقط از چشم سالم استفاده می‌کند. درنتیجه چشمی‌ که انحراف دارد، در اثر عدم استفاده تنبل می‌شود.

۲- ضعف بینایی و اختلاف شمارهٔ دو چشم

ضعف بینایی معمولاً با عینک یا کانتکت لنز اصلاح می‌شود. در مواردی که فقط یکی از چشم‌ها ضعیف است یا هر دو چشم ضعیف است اما یکی از چشم‌ها ضعیف‌تر، در صورتی که دید با عینک مناسب و به‌موقع اصلاح نشود، کودک از چشم قوی‌تر استفاده کرده و تصویر چشم ضعیف‌تر را که تارتر است حذف یا اصطلاحاً خاموش می‌کند. از نظر تشخیصی، این نوع مشکل‌ترین نوع تنبلی است، زیرا در این حالت نه در ظاهر چیزی مشخص است و نه کودک شکایتی دارد، چون با یکی از چشم‌هایش خوب می‌بیند. بنابراین چون ظاهر چشم کودک نرمال است، والدین یا پزشک خانوادگی هم متوجه مشکل نمی‌شوند و تا زمانی که معاینه چشم و تست بینایی به‌عمل نیاید، این نوع تنبلی تشخیص داده نمی‌شود.

گاهی هم ممکن است هر دو چشم تنبل شوند، و این در مواردی است که هر دو چشم نزدیک‌بینی، دوربینی و یا آستیگماتیسم شدید داشته باشند.

۳- بیماری‌های چشم که مانع تشکیل تصویر واضح در آن می‌شوند

بیماری‌های چشم، مانند آب مروارید مادرزادی، لک قرنیه و هر عاملی که از تشکیل تصویر واضح بر روی شبکیه جلوگیری کند، باعث تنبلی چشم می‌شوند.

قسمت بعدی این مطلب را در اینجا بخوانید

نوشته تنبلی چشم (بخش اول) اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

دکتر امین حسنی – ونکوور

تشخیص، پیشگیری و درمان

گلوکوم (Glaucoma) به آهستگی پیشرفت می‌کند و زمان دقیق شروع  آن معمولاً مشخص نیست. به‌همین خاطر امروزه روی غربال‌گریِ (Screening) این بیماری خیلی تأکید می‌شود تا موارد مشکوک مشخص شوند و بیماران در مراحل اولیهٔ بیماری و قبل از شروع اختلال در میدان بینایی،  تحت درمان قرار گیرند.  

از آنجایی که این بیماری علائمی‌ ندارد، به‌کندی پیشرفت می‌کند و معمولاً بیمار متوجه کاهش میدان بینایی نمی‌شود،  تنها راه جلوگیری و تشخیص آن معاینهٔ کامل چشم و چک-آپ‌های دوره‌ای و منظم چشم‌هاست. حتی اگر دید خوب دارید و نیاز به عینک هم ندارید، بهتر است به‌طور مرتب برای معاینات  دوره‌ای چشم‌ها مراجعه کنید تا با تشخیص زودهنگام به حفظ دید خوب خود کمک کنید. در هنگام معاینهٔ کامل چشم‌ها، فشار چشم شما اندازه‌گیری می‌شود و عصب بینایی مورد بررسی دقیق قرار می‌گیرد. در صورت نیاز، بررسی کامپیوتری میدان بینایی، اندازه‌گیری ضخامت قرنیه و تست‌های تشخیصی دیگر نیز انجام می‌شوند.

همان‌طوری که قبلاً هم گفته شد، فشار چشم به‌تنهایی ملاک تشخیص آب سیاه یا گلاکوما نیست، زیرا که میزان تحمل عصب چشم در مقابل فشار چشم، در افراد مختلف با هم فرق می‌کند.

فشار چشم در بسیاری از موارد در معاینهٔ اولیه ممکن است بالا نباشد. فشار چشم در روزها و ساعات مختلف ممکن است متفاوت باشد، بنابراین تنها با یک بار اندازه‌گیری فشار چشم، نمی‌توان به تشخیص رسید. اینکه چه میزان فشار برای چه کسی زیان‌بار و باعث صدمه به عصب بینایی می‌شود، بسته به افراد مختلف، فرق می‌کند و فقط با معاینهٔ کامل و انجام تست‌های تشخیصی مشخص می‌شود که چه میزان فشار برای چه کسی مناسب یا مضر است.

درمان

گلاکوما درمان قطعی ندارد ولی اگر به‌موقع تشخیص داده شود، می‌توان آن‌ را کنترل و مهار کرد و جلوی ازدست‌دادنِ دید را گرفت. بسته به نوع گلوکوم، درمان شامل استفاده از قطره‌های چشمی، لیزر و جراحی است.

معمولاً قدم اول معالجه، درمان دارویی با قطره‌های چشمی‌ است. تعدادی از بیماران تنها با استفاده از یک نوع قطره بیماری‌شان کنترل می‌شود، اما بعضی از بیماران گاهی نیاز به دو نوع و یا حتی سه نوع قطره برای کنترل فشار چشم دارند. قطره‌های چشمی‌ معمولاً یا با کاهش ترشح مایع، و یا با خروج بهتر مایع از چشم، فشار چشم را پایین می‌آورند. نکتهٔ مهم در درمان این بیماری، این است که درمان باید همانند بیماری دیابت و فشار خون برای همیشه ادامه پیدا کند.

در نوع زاویهٔ بسته، درمان معمولاً با لیزر انجام می‌شود. در نوع زاویهٔ باز هم گاهی درمان با لیزر انجام می‌شود ولی بعد از لیزر هم باز ممکن است نیاز به دارو باشد.

درمان با جراحی معمولاً وقتی انجام می‌شود که درمان دارویی و درمان با لیزر موفقیت‌آمیز نباشد و جواب ندهد که در این حالت با جراحی، کانالی کوچک یا راهی فرعی برای خروج مایع چشم ایجاد و بدین ترتیب فشار چشم پایین نگاه داشته می‌شود.

نوشته آب‌ سیاه یا گلاکوما – دزد بی‌سروصدای بینایی (بخش پایانی) اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

دکتر امین حسنی – ونکوور

هرچند گلاکوما (Glaucoma) یکی از علل شایع نابینایی در افراد بالای ۶۰ سال است، اما خوشبختانه با تشخیص زودرس و درمان به‌هنگام، می‌توان از کوری ناشی از این بیماری جلوگیری کرد.

انواع گلاکوما

گلوکوم زاویهٔ باز:

در شمارهٔ قبلی گفته شد که مایع داخل چشمی‌ از طریق یک بافت مشبک اسفنجی از زاویهٔ چشم خارج و به بیرون از چشم تخلیه می‌شود. در گلوکوم نوع زاویهٔ باز، این بافت نفوذپذیری و تراوایی خود را از دست می‌دهد، بنابراین مایع داخل چشمی‌ برای خروج از چشم با مقاومت روبرو شده و به‌راحتی نمی‌تواند از چشم خارج شود. در نتیجه فشار داخل چشم بالا می‌رود و این افزایش فشار منجر به صدمه به عصب بینایی می‌شود. گلوکوم نوع زاویهٔ باز شایع‌ترین نوع آب‌ سیاه است و ۹۵ درصد موارد آب سیاه را شامل می‌شود.

در این نوع گلوکوم،  بیمار در ابتدا هیچ نوع علایمی‌ ندارد که به‌خاطر آن به پزشک مراجعه کند. با پیشرفت بیماری باز هم دید روبروی بیمار کاملاً طبیعی است ولی اشیائی را که در اطراف قرار دارند، خوب نمی‌بیند. با پیشرفت بیشتر بیماری، دید محیطی باز هم تارتر شده و مانند آن‌ است که بیمار از درون یک تونل یا لوله نگاه می‌کند که به آن دید تونلی می‌گویند، که درصورت ادامهٔ بیماری و عدم درمان، دید باقیماندهٔ مرکزی هم از بین رفته و منجر به نابینایی می‌شود.

گلوکوم زاویهٔ بسته:

در گلوکوم نوع زاویهٔ بسته که کمتر از ۵ درصد موارد را شامل می‌شود، به‌علت تنگی زاویه، زاویهٔ چشم ممکن است به‌طور کامل مسدود شود. در این حالت چون راه خروج مایع از چشم به‌طور کامل بسته می‌شود، فشار داخل چشم به‌طور ناگهانی  خیلی بالا رفته و برخلاف نوع قبلی با درد شدید، قرمزی چشم و تاری دید همراه است. گلوکوم زاویهٔ بسته یکی از اورژانس‌های چشم‌پزشکی است که باید سریعاً با لیزر درمان شود تا از نابینایی جلوگیری گردد.

گلوکوم مادرزادی:

این نوع گلاکوما هر چند خیلی نادر، ولی در شیرخواران و کودکان دیده می‌شود و ممکن است ارثی باشد. از علائم آن حساسیت شدید به نور، اشک ریزش، و کدرشدن قرنیه است. درمان آن جراحی است و در صورتی‌که سریع تشخیص داده شده و هر چه سریع‌تر نیز جراحی انجام شود، شانس حفظ بینایی کودک وجود دارد، در غیر این‌صورت منجر به نابینایی می‌شود.

گلوکوم با فشار طبیعی یا فشار پایین:

هر چند فشار چشم کمتر از ۲۱ میلی‌متر جیوه به‌عنوان فشار طبیعی تلقی می‌شود، اما همیشه هم این‌طور نیست و هستند افرادی که با وجود آنکه فشار چشمشان به‌طور مرتب کمتر از ۲۱ است،ا دچار علائم تخریب عصب بینایی می‌شوند که به این نوع، گلوکوم با فشار طبیعی یا گلوکوم با فشار پایین می‌گویند و درمان آن هم همانند درمان گلوکوم زاویهٔ باز است.

مشکوک به گلوکوم:

بعضی از افراد فشار چشم طبیعی دارند اما منظرهٔ عصب بینایی آن‌ها در معاینه و یا تست میدان بینایی‌شان مشکوک به‌نظر می‌رسد. این افراد باید به‌دقت و به‌طور مرتب تحت نظر باشند، چون درصدی از این افراد در نهایت دچار گلوکوم شده و نیاز به درمان پیدا می‌کنند.

عده‌ای هم هستند که فشار چشم بالا دارند ولی منظرهٔ عصب بینایی، تست میدان بینایی و تست‌های تشخیصیِ دیگرشان کاملاً نرمال است. به این حالت پرفشاری چشم گفته می‌شود. این افراد هم باید به‌دقت و به‌طور مرتب تحت نظر باشند، چون شانس اینکه بعدها دچار گلوکوم شوند نسبت به افراد با فشار عادی خیلی بیشتر است.

قسمت بعدی این مطلب را در اینجا بخوانید.

نوشته آب‌ سیاه یا گلاکوما – دزد بی‌سروصدای بینایی (قسمت دوم) اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

گلاکوما (Glaucoma) یا آب‌سیاه از بیماری‌هایی است که به عصب چشم آسیب می‌زند و اگر به‌موقع تشخیص داده و درمان نشود، می‌تواند منجر به کوری شود. این بیماری از علل شایع نابینایی در کانادا و در کل جهان است. بیش از ۲۵۰٬۰۰۰ نفر در کانادا و حدود سه میلیون نفر در آمریکا با این بیماری زندگی می‌کنند، ولی نصف این افراد از بیماری‌شان خبر ندارند، زیرا که این بیماری در آغاز هیچ علائمی ندارد؛ خودِ بیمار فقط وقتی متوجه علائم آن می‌شود که چند سال از شروع بیماری گذشته باشد و بیماری به مراحل پیشرفته رسیده باشد. به همین خاطر این بیماری دزد بی‌سروصدای بینایی لقب گرفته است. بنابراین تشخیص و درمان زودرس و به‌هنگام آن می‌تواند مانع پیشرفت بیماری و ازدست‌دادن دید شود.

چه کسانی در خطرند؟
افراد بالای ۴۰ سال.
افرادی که در خانواده‌شان سابقهٔ این بیماری وجود دارد.
کسانی که سابقهٔ ضربه به چشم دارند.
افراد نزدیک‌بین یا دوربین، افراد دیابتی و فشارخونی و کسانی که قرنیهٔ نازک دارند.

علت آب‌سیاه و انواع آن
عصب بینایی که در پشت چشم واقع شده است، اطلاعات بینایی را از چشم به مغز منتقل می‌کند. در گلاکوما معمولاً فشار داخل چشم افزایش پیدا می‌کند. فشار طبیعی چشم معمولاً بین ۱۲ تا ۲۱ میلی‌مترجیوه است. افزایش فشار داخل چشم باعث صدمه به عصب چشم می‌شود، یعنی افزایش فشار چشم خطر ابتلا به آب‌سیاه را افزایش می‌دهد. اما همیشه هم این‌طور نیست و موارد استثناء وجود دارد که در آن شخص با وجود فشار طبیعی، گلاکوما داشته باشد یا برعکس با وجود بالابودن فشار چشم، آب‌سیاه نداشته باشد، به‌خاطر اینکه میزان تحمل عصب چشم در مقابل فشار چشم در افراد مختلف با هم فرق می‌کند. بنابراین برای رسیدن به تشخیص درست، علاوه بر اندازه‌گیری فشار چشم، باید معاینهٔ کامل چشم، عصب چشم و تست‌های تشخیصی دیگر مانند اندازه‌گیری میدان بینایی انجام شود.

مایع زلالیّه که وظیفه آن تغذیهٔ بعضی از بافت‌های داخل چشم مانند قرنیه و عدسی چشم است، به‌طور مداوم در داخل چشم ترشح و از طریق زاویهٔ چشم تخلیه می‌شود. زاویهٔ چشم در واقع محل تلاقی قرنیه و عنبیه است. در داخل این زاویه، بافت مشبک اسفنجی‌ای قرار دارد که مایع زلالیّه از طریق آن از چشم خارج می‌شود. این مایع به‌طور مداوم از یک طرف به داخل چشم ترشح و از طرف دیگر از طریق زاویهٔ چشم از آن خارج می‌شود. بنابراین زمانی که خروج این مایع از زاویهٔ چشم به کندی و با اشکال صورت گیرد، تجمع آن در داخل چشم منجر به افزایش فشار داخل چشم و در نتیجه صدمه به عصب چشم می‌شود. این نوع آب‌سیاه که به‌عنوان گلوکوم زاویه باز گفته می‌شود، شایع‌ترین نوع گلاکوما است و حدود ۹۵ در صد موارد گلاکوما از این نوع است.

ادامه این مطلب را در اینجا بخوانید

نوشته آب‌سیاه – دزد بی‌سروصدای بینایی اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

این سری مقالات فقط برای بیشترشدن آگاهی‌ هموطنان نوشته می‌شود. لطفاً بدون مشورت با چشم‌پزشک خود، اقدام به خوددرمانی نکنید.

میبومینایتیس: میبومینایتیس، درست‌کارنکردن غدد در پلک است. این اتفاق باعث ترشح بیشترِ چربی‌ از این غدد، تجمع باکتری و در نتیجه عفونت می‌شود. درمان این بیماری، با توجه به علل به‌وجودآورندهٔ آن انجام می‌شود. بعضی‌ از این درمان‌ها مشترک و برخی مخصوص درمان عامل به علل به‌وجودآورندهٔ آن می‌باشند.

توصیه‌های عمومی: این اقدامات برای همهٔ افراد مبتلا به چشم خشک مفیدند.

کمپرس گرم پلک‌ها

با ماسک مخصوص: بهترین راه برای کمپرس گرم و ماساژ پلک‌ها، توسط ماسک یا پدهای مخصوص قابل مایکروویوشدن، انجام می‌شود. پد را به‌مدت ۳۰ ثانیه در مایکروویو بگذارید تا گرم شود (مطمئن شوید آن‌قدر گرم نشده باشد که پوست را بسوزاند). سپس حوله‌ای نازک را تر کنید و روی پلک‌های بسته قرار دهید، آنگاه پد را به مدت ۱۰ دقیقه روی آن محکم کنید. پس از آن، حوله و پد را بردارید. با سرانگشت‌ها پلک بالا را از بالا به پایین، و پلک پایین را از پایین به بالا ماساژ دهید. ماساژ باید کامل تا لبهٔ پلک‌ها انجام شود.

با حوله: کاسه‌ای آب ولرم (نه زیاد گرم که بسوزاند) در دسترس داشته باشید. دستمال حوله‌ای تمیزی را به آب گرم آغشته و پس از گرفتن آبِ آن، روی چشم‌های بسته قرار دهید (دستمال را چندین بار مجدداً به آب آغشته کنید تا گرم بماند). این کار را تا ۱۰ دقیقه تکرار کنید و ادامه دهید. پس از آن با سر انگشت‌ها پلک بالا را از بالا به پایین، و پلک پایین را از پایین به بالا ماساژ دهید. ماساژ باید تا لبهٔ پلک‌ها کامل انجام شود.

تامین اُمگا ۳ بدن:  اُمگا ۳ می‌تواند یا از طریق غذا و یا مصرف قرص تأمین گردد. از منابع طبیعی برای تامین اُمگا می‌توان ماهی‌، تخم کتان، گردو و نیز روغن زیتون را نام برد. اُمگا ۳ نقش عمده‌ای در سلامتی‌ غدد میبومیان و خشکی چشم دارد.

درمان تخصصی:

مصرف آنتی بیوتیک‌ها و یا قطره‌های مخصوص برای کم‌کردن التهاب، از جمله درمان‌هایی‌اند که ممکن است از طرف چشم‌پزشکِ شما توصیه شوند.

نوشته ادامهٔ بحث چشم خشک و درمان آن با توجه به محل درگیری – میبومینایتیس اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

این سری مقالات فقط برای افزایش آگاهی‌ هموطنان نوشته می‌شود. لطفاً بدون مشورت با چشم‌پزشک خود، اقدام به خوددرمانی نکنید.

میبومینایتیس

مورد دیگری که می‌تواند باعث خشکی چشم شود و قابل درمان نیز است، «میبومینایتیس» و یا کم‌کاری غدد میبومیا‌‌ن در اثر التهاب و یا بیماری می‌باشد. قبل از ادامهٔ مطلب لطفاً به عکس جهت آشنایی با غدد و طرز کار آن‌ها دقت فرمائید:

کار این غدد، ترشح قسمتی از لایهٔ اشکی است به نام لایهٔ چربی، که در شکل زیر نشان داده شده است:

کار قسمت چربیِ‌ لایهٔ اشکی (Oil Layer)، محافظت از تبخیر سریع و بی‌موقع قسمت اصلی اشک‌، که همان لایه آبی است، می‌باشد. کم‌کاری و یا ناقص‌کارکردن این غدد، باعث سریع‌تبخیرشدن مایع آبی می‌شود که این نیز باعث صدمه و یا مرگ سلول‌های سطحی قرنیهٔ چشم می‌گردد. احساسِ جسم خارجی‌ در چشم این بیماران، نتیجهٔ صدمه به همین سلول‌هاست.

میبومینایتیس (MGD Meibomian Gland Disease) دلایل متعددی دارد که از آن میان، وجود برخی‌ بیماری‌های پوستی مانند آکنه (Acne Rosecea) را می‌توان نام برد. میبومینایتیس بیش از ۸۰ درصد موارد خشکی چشم را ایجاد می‌کند.

درست‌کارکردن و تخلیهٔ به‌موقع توسط این غدد که باعث سالم‌بودن لایهٔ اشکی می‌شود، به عوامل مختلفی‌ بستگی دارد، از جمله درست و به‌موقع پلک‌زدن (تمرین پلک‌زدن کامل و به‌موقع در مقالهٔ قبل توضیح داده شده است). 

در مقالهٔ آینده در مورد درمان‌های کلی‌ و اختصاصی انواع این بیماری صحبت خواهیم کرد.

نوشته ادامهٔ بحث چشم خشک و درمان آن با توجه به محل درگیری – کم‌کاری غدد میبومیا‌‌ن اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

این سری مقالات فقط برای آگاهی بیشتر هموطنان نوشته می‌شود. لطفاً بدون مشورت با چشم‌پزشک خود، اقدام به خوددرمانی نکنید. 

یکی‌ از مواردی که می‌تواند باعث خشکی چشم بشود، عفونت‌های لبهٔ پلک است. در اینجا به مواردی که شایع می‌باشند و همچنین نحوهٔ درمان آن‌ها به‌طور کوتاه اشاره می‌کنم: 

بلفارایتیس یا بیماری التهاب لبهٔ پلک، دارای انواع مختلف است. یکی‌ از شایع‌ترینِ آن‌ها، درگیری پلک توسط انگل کوچکی به نام Demodex Follicurum است.

تشخیص این عفونت با مشاهدهٔ علامت خاص وجود توده‌های استوانه‌ای در انتهای پلک‌ها و مشاهدهٔ انگل توسط چشم‌پزشک انجام می‌پذیرد.

این انگل که در ریشهٔ مژه‌ها زندگی‌ می‌کند، فقط هنگام تاریکی‌ بیرون می‌آید و روز‌ها در حفرهٔ کنار ریشهٔ مو پنهان می‌شود. مبارزه با این عفونت باید شب‌هنگام و با آغشته‌کردن پلک‌ها و لبهٔ آن‌ها به محلول Tea Tree Oil انجام شود.

درمانی که ما برای این بیماری توصیه می‌کنیم، به شدتِ درگیری بستگی دارد. در موارد خفیف، فقط ششتشو با شامپوی بچه در شب کافی‌ست؛ در موارد متوسط درمان با پدهای چشمی‌ آغشته به  Tea Tree Oil انجام می‌شود؛ و در موارد شدیدتر، یک جلسهٔ درمانی در مطب توسط پزشک با 20% Tea Tree OIL و سپس ادامهٔ درمان در منزل انجام می‌شود.

نوشته ادامهٔ بحث چشم خشک و درمان آن با توجه به محل درگیری اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

دکتر فرهاد صبا

همان‌طور که در مقالهٔ قبل خاطرنشان شد، عوامل خشکی چشم متعددند و هر کدام پیشگیری و درمان مخصوص به خود دارند.

یکی‌ از مهم‌ترین علت‌های خشکی چشم، مربوط به پلک‌نزدن کافی و یا حتی ناقص پلک‌زدن می‌باشد (به‌خصوص هنگام کار با کامپیوتر و صفحات دیجیتال). این حرکت باید قبل از هر اقدام دیگری اصلاح شود. چرا که عمل اصلی‌ پخش‌نمودن، یکنواخت‌کردن، و پاک‌کردن سطح چشم از گردوغبار را، پلک‌زدن میسر می‌سازد.

هنگام کار با نمایشگرهای مختلف، کامل پلک‌زدن و یا مرتب پلک‌زدنِ ما دچار اختلال شده و دلیل اصلی‌ احساس خشکی و اذیت در حینِ کار می‌شود.

 قانون ۲۰/۲۰/۲۰

رعایت قانون ۲۰/۲۰/۲۰ می‌تواند به جلوگیری از وقوع این حالت کمک کند. به این‌صورت که پس از هر ۲۰ دقیقه کار چشمی، چشمانتان را به مدت ۲۰ ثانیه ببندید (می‌توانید آرام از ۱۰۰۰ تا ۱۰۲۰ بشمرید). سپس به نقطه‌ای یا چیزی که دورتر از۲۰ فوت (۶متر) قرار گرفته به مدت چند ثانیه نگاه کنید. پس از آن به ادامهٔ کارتان بپردازید و هر ۲۰ دقیقه این روند را تکرار کنید. این روش، به‌ راحتیِ چشم‌ها هنگام انجام کارهای طولانی‌مدت مقابل کامپیوتر کمک می‌کند.

تمرین درست پلک‌زدن 

سرانگشتان خود را روی شقیقه‌هایتان قرار دهید و به‌طور طبیعی پلک بزنید. اگر حرکتی‌ زیر انگشتان خود احساس می‌کنید، بیش از حد چشم‌ها را فشار داده‌اید.

اکنون با توجه به تصویر زیر، مراتب پلک‌زدن را انجام دهید. یعنی ابتدا چشم‌هایتان را کاملاً ببندید، ۲ ثانیه صبر کنید و سپس چشم‌ها را باز کنید. این مکث به این دلیل اهمیت دارد که اجازه می‌دهید تماس پلک بالا با پلک پایین برقرار و پلک ها به‌طور کامل بسته شود. مجدداً چشم‌ها را برای ۲ ثانیه به‌طور عادی ببندید، این‌بار پس از این ۲ ثانیه، چشم‌ها را برای ۲ ثانیهٔ دیگر محکم فشار دهید و سپس باز کنید. این تمرین را ۲۰ بار در ساعات مختلف روز به‌مدت چند دقیقه تکرار کنید.

در مقالهٔ بعدی در مورد بیماری‌های پلکی که عامل خشکی چشم می‌شوند صحبت خواهیم کرد.

نوشته خشکی چشم و درمان آن – قسمت دوم اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

Total Eyecare Centre Optometry

112-2922 Glen Drive Coquitlam BC V3B 2P5  

خشکی چشم بیماری مزمنی است که با پیدایش صفحات نمایشیِ کامپیوتری مختلف مانند تلفن دستی‌، آی‌پاد، آی‌پد، دستگاه‌های بازی‌های مختلف کامپیوتری و شبکه‌های اجتماعی مجازی همراه با طولانی‌شدن عمر انسان‌ها رو به ازدیاد است. این بیماری دلایل زیادی دارد ولی‌ ما اینجا بیشتر در مورد پیشگیری و درمان آن صحبت می‌کنیم. خشکی چشم بیشتر در سنین بالا و بیشتر در خانم‌ها دیده می‌شود ولی‌ با توجه به عوامل ذکر شده در سنین خیلی‌ پائین‌تر (حتی بچه‌های مدرسهای) و در هر دو جنس دختر و پسر در حال افزایش است.

علائم خشکی چشم: فرد مبتلا به خشکی چشم دارای سوزش، خارش، احساس جسم خارجی، اشک زدن چشم، مخصوصاً در هوای آزاد و باد و علی‌الخصوص تار شدنِ دید (تار و شفاف‌شدن دید قبل و بعد از پلک‌زدن) در مواقع فعالیت زیاد چشمی می‌باشد.

درمان چشم خشک: توجه نمائید که خشکی چشم درمان قطعی ندارد و تمام کار‌ها برای راحت نگاه‌داشتن افراد و جلوگیری از پیشرفت بیماری انجام می‌شود. نحوهٔ درمان چشم خشک بستگی به دلیل به‌وجودآورندهٔ آن دارد.

لایه‌های اشک از سه لایهٔ:

۱- چربی‌

۲- آبی

۳- میوسین

تشکیل شده است. کمبود هر یک از این لایه‌ها می‌تواند منجر به خشکی چشم با مشخصات خاص خودش بشود و درمان باید توسط دکتر چشم شما تعیین شود. توجه فرمائید که درمان این بیماری باید با همکاری کامل بیمار با رعایت رژیم غذایی، بهداشت چشم و داروهای مختلف انجام شود. قبل از هر چیز دلیل خشکی چشم باید معین شده و با در نظر گرفتن علائم، درمان شروع شود. 

یکی‌ از مهم‌ترین عوامل خشکی چشم، بیماری پلک‌ها و یا کم پلک‌زدن و یا کامل پلک‌نزدن است. این حالت بیشتر در انجام کار‌های کامپیوتری و یا کار با تلفن دستی‌ اتفاق می‌افتد.

استراحت دادن به چشم‌ها با رعایت قانون ۲۰/۲۰/۲۰:

پس از۲۰ دقیقه کار چشمی اعم از خواندن و یا کار با کامپیوتر، ۲۰ ثانیه بستن چشم و یا نگاه‌کردن به جسمی‌ که در فاصله‌ای بیش از ۲۰ فوت (۶ متر) قرار گرفته است، توصیه می‌شود. همچنین تلاش بر پلک‌زدنِ بیشتر در حین کار و کامل پلک‌زدن، در کم‌کردن ناراحتی‌ حاصل از خشکی چشم بسیار موثر است.

بحث تشخیص و درمان این بیماری را در اینجا بخوانید. 

نوشته خشکی چشم و درمان آن اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.