رسانهٔ همیاری – نورث ونکوور

کمی بیش از سه سال پیش گفت‌وگویی داشتیم با فرید روحانی، کارآفرین و فعال اجتماعی ساکن ونکوور، به‌مناسبت اعطای درجهٔ سرهنگ افتخاری ارتش کانادا به ایشان. در همان زمان و در حاشیهٔ آن گفت‌وگو صحبت‌هایی هم دربارهٔ ایجاد دادگاهی بین‌المللی برای رسیدگی به اتهامات فساد مالی در سطح جهان شد و آقای روحانی به ما گفتند که با تیمی از افراد عالی‌رتبه در حال کار بر روی ایجاد این دادگاه هستند. از آن زمان تحولات زیادی در شکل‌گیری این نهاد رخ داده است و حمایت‌های زیادی از این اقدام در سطح دولت‌ها و همچنین از سوی سیاستمداران کنونی و پیشین جهان انجام گرفته است. به‌‌‌‌‌همین دلیل بر آن شدیم گفت‌وگویی با ایشان که اکنون عضو هیئت‌مدیره و خزانه‌دار مؤسسهٔ Integrity Initiatives International هستند، ترتیب بدهیم تا برای خوانندگانمان از ایدهٔ پایه‌گذاری نهادی برای رسیدگی به اتهامات فساد مالی در سطح جهان و تازه‌ترین پیشرفت‌ها در این زمینه بگویند که توجه شما را به آن جلب می‌کنیم.

آقای روحانی عزیز، با سلام، از وقتی که برای این گفت‌وگو گذاشتید سپاسگزاریم. مردم اغلب برداشت‌هایی از واژهٔ پول‌شویی و نیز فساد مالی دارند، ولی شاید این برداشت‌ها با تعریف‌های تخصصی‌ای که سازمان‌ها و نهادهای مبارزه با فساد مالی استفاده می‌کنند، یکسان نباشد؛ مانند آنچه شما در سازمان Integrity Initiatives International که درباره‌اش بیشتر صحبت خواهیم کرد، دنبال می‌کنید. برای شروع، لطفاً تعریف پول‌شویی و فساد مالی را از این منظر برای خوانندگانمان بفرمایید.

خیلی ممنون از دعوت شما برای این گفت‌وگو. فساد مالی‌ای که ما به‌دنبال آن‌ایم و بین دولت‌های مختلف در سطح بین‌المللی مطرح است، سوءاستفاده از مقام‌های دولتی برای پرکردن جیب‌های خودشان است. یعنی فردی که رأس کاری است، چه بانک چه هر نهاد دیگری، از پول‌هایی که از زیر دستش می‌گذرد، برای منافع شخصی خود استفاده کند. پول‌شویی، بحث بزرگ‌تر و بازتری است در تلاش برای ردگم‌کردنِ صاحب اصلی پول. یعنی من پولی را به‌دست آورده‌ام و می‌خواهم آن را وارد سیستم بانکی بکنم، بدون آنکه مشخص شود آن پول از کجا و چطور به‌دست آمده است. البته پول‌شویی چیزی است که ما در سازمان Integrity Initiatives International به آن کاری نداریم؛ تمرکز ما تنها روی فساد مالی است، به‌خصوص فساد مالیِ رهبران دولتی، طبق تعریفی که اشاره کردم.

لطفاً کمی دربارهٔ سازمان Integrity Initiatives International بفرمایید. ایدهٔ تشکیل این سازمان چطور شکل گرفت؟ چه افرادی در آن فعال‌اند؟ و تاکنون چه دستاوردهایی داشته‌اید؟

اگر اشتباه نکنم، سال ۲۰۱۵ بود که آقای ریچارد گُلدستون، که اولین دادستان دادگاه بین‌المللی لاهه بود و آقای میلوسویچ را محاکمه کرد و بعد هم به بحران رواندا پرداخت، اینجا در ونکوور مهمان من بود. ما یک هفته‌ای با هم وقت صرف کردیم و طی آن مدت صحبت‌های زیادی داشتیم، ازجمله ایشان ایدهٔ داشتن دادگاهی بین‌المللی برای مبارزه با فساد مالی را با من مطرح کرد و من خیلی به این موضوع علاقه‌مند شدم. طبیعتاً در آن زمان تنها در حد حرف بود. طی این صحبت‌ها، ایشان به من دربارهٔ یکی از دوستان بسیار نزدیکش به‌نام آقای مارک وُلف، که قاضی شناخته‌شده‌ای در آمریکاست، گفت و اینکه وی دارد کاری در همین زمینه شروع می‌کند، و از من پرسید آیا علاقه دارم جزو تیم آن‌ها باشم یا خیر. من هم با کمال میل اظهار علاقه‌مندی کردم، چرا که موضوع، موضوعی بین‌المللی بود و موقعیتی استثنایی، چون افرادی که دوروبر آن بودند، همه افرادی شناخته‌شده بودند، ازجمله قاضی‌ها و دیپلمات‌های آمریکایی از دانشگاه هاروارد، و برای من بسیار جالب بود در چنین تیمی باشم. 

به‌هر حال، هفت سال پیش ما این کار را شروع کردیم و جالب است که من جزو افراد فعال این گروه‌ام و خیلی از پیشرفت‌هایی که در این سازمان حاصل شده، نتیجهٔ علاقه‌ای است که من به این موضوع دارم. و همین‌طور که کار جلو می‌رفت، افراد بیشتر و بیشتری به ما پیوستند؛ بیش از ۳۰ نفر از افرادی‌ که جایزهٔ نوبل دریافت کرده‌اند و افراد شاخصی چون دعوت‌اوغلوی ترکیه اعلامیهٔ حمایت از تشکیل دادگاه بین‌المللی مقابله با فساد مالی را امضا کردند. بعد رؤسای دولت‌های دیگر آمدند، ازجمله نخست‌وزیرهای کانادایی مانند کیم کمپبل، استیون هارپر، ژان کرتیَن و… البته این را هم ذکر کنم که کلوپ مادرید کار ما را ساده‌تر کرد، چرا که اغلب رؤسای پیشین دولت‌ها عضو آن‌اند و رئیس این کلوپ در واقع به‌نمایندگی امضا کرد. 

یک نکته را هم به شما بگویم که ایرانی‌ها پیش از انقلاب خیلی در رده‌های بالا فعال بودند و مثلاً از سازمان ملل گرفته تا اوپک و… داشتیم ایرانی‌هایی که کار می‌کردند و تأثیرگذار بودند، حال من هم به‌نوبهٔ خودم خیلی خوشحال‌ام که توانسته‌ام در به‌ثمررسیدن این کار بزرگ سهیم باشم و اگر هیچ کار دیگری در تمام زندگی‌ام نکرده‌ باشم، همین برای من کافی است و به آن افتخار می‌کنم.

نکتهٔ جالب دیگر اینکه طبق نظرسنجی اخیری که انجام شده است، ۷۵٪ مردم کانادا با تشکیل چنین دادگاه بین‌المللی‌ای موافق‌اند. 

بعد از آن در سپتامبر سال گذشته، به‌دنبال یک‌سری اتفاقاتی که افتاد، ما با شورای پناه‌جویان و مهاجران جهان (World Refugee & Migration Council) که خانم مادلین آلبرایت رئیس هیئت‌‌مدیرهٔ افتخاری آن و آقای لوید اکسوُرثی (Lloyd Axworthy) رئیس هیئت‌مدیرهٔ آن بود، صحبت‌هایی داشتیم و به این نتیجه رسیدیم که کانادا رهبری این کار را به‌دست بگیرد، چیزی که من از ابتدا خیلی دلم می‌خواست اتفاق بیفتد. به‌خاطر اتفاقاتی که در دولت ترودو افتاده بود، خیلی از این موضوع پشتیبانی کردند و آن را دنبال کردند که به نتیجه برسد. و جالب است بدانید ما طوری عمل کردیم که هر دو حزب اصلی کانادا یعنی حزب لیبرال و محافظه‌کار این موضوع یعنی تأسیس و پشتیبانی از دادگاه بین‌المللی برای مبارزه با فساد مالی را جزو پلتفرم انتخاباتی خود قرار دادند. 

در مجموع پیشرفت‌های بسیاری حاصل شده‌ و کار آن‌قدر گسترده‌تر شده که فراتر از هیئت‌مدیرهٔ این سازمان رفته است. الان کشورهای کانادا، هلند، انگلیس و اکوادور قرار است در ماه نوامبر جلسه‌ای مشترک برای جلوبردن این کار برگزار کنند. البته پیش از این ما می‌خواستیم کار را از طریق سازمان ملل جلو ببریم، ولی به‌دلیل مسائل سیاسی در سازمان ملل تصمیم گرفتیم این کار را نکنیم و آن را به‌صورت یک قرارداد بین‌المللی به‌اجرا بگذاریم. دولت هلند هم بسیار اظهار علاقه کرده و این موضوع توسط وزیر امور خارجه‌شان به‌صراحت اعلام شده است.

نکتهٔ جالب‌توجه دیگر اینکه از ما دعوت شد تا این دادگاه را در لاهه به‌اجرا بگذاریم و حتی برای این موضوع به ما پیشنهاد کمک مالی زیادی هم شد. در ضمن، حال که صحبت امور مالی شد، این را هم بگویم که تمام پولی که تاکنون به گروه ما وارد شده، شفاف است و به‌جز دو مورد که در ابتدای کار و برای شروع به ما دادند، بیشتر پول ما از طریق کمک‌های مالی شخصی بوده است و من خودم یکی از آن‌هایی بوده‌ام که برای اجرای این کار هرساله کمک مالی کرده‌ام. 

به‌هر حال، اینکه این کار تنها با صحبتی دوستانه جرقه‌اش زده شد و الان تا به اینجا رسیده و تا این اندازه در آن پیشرفت حاصل شده، برای من شخصاً بسیار جالب و مایهٔ خشنودی‌ است. 

موضوع دیگر اینکه، حدود دو سال قبل در اوج همه‌گیری کووید، گروه ما به‌همراه شورای پناه‌جویان و مهاجران جهان و خانم امیدوار، سناتور کانادایی، به مجلس سنا پیشنهاد دادیم که این پول‌های حاصل از فساد مالیِ رؤسای حکومت‌ها و دولت‌ها و وابستگان آن‌ها و در واقع پول‌های دزدیده‌شده‌ای که واردِ کانادا می‌شود، ضبط و خرجِ پناه‌جویان شود. در این میان، خانم امیدوار که مغز متفکر Bill C-19 است، کمک بزرگی برای این کار ما بود. ایشان این را به سنا پیشنهاد داد که نهایتاً هم به‌تصویب رسید. البته در ابتدا که خانم امیدوار این لایحه را تقدیمِ سنا کرد، سنا هم به‌دلیل کووید تعطیل شد، این کار معلق ماند، ولی با شروع جنگ روسیه و اوکراین، موضوع دوباره مطرح شد و به‌دلیل ماهیت کار ما، اولویت یافت و به جریان افتاد. خصوصاً که دولت ترودو تشکیل این دادگاه را در دستور کار وزارت امور خارجه‌اش قرار داده و خود شخص نخست‌وزیر گفته است که می‌خواهد این کار میراث دولتش باشد، موضوع اهمیت ویژه‌ای یافت. 

به‌هر حال، این لایحه در نهایت تصویب شد و به مجلس رفت و برای اینکه هیچ حرف و حدیثی در آن پیش نیاید و به موفقیت برسیم، افرادی از گروه ما که در این زمینه تخصص دارند، آن را جزو لایحهٔ بودجهٔ (SEMA ‎(Special Economic Measures Act‎‏‎ در قالب لایحه‌ای چندمنظوره قرار دادند تا در مجلس فدرال زیاد رویش بحث نشود و عقب نیفتد. تصویب این لایحه کمک بزرگی بود، چون جوهرهٔ اصلی کار ما را که ضبط پول‌های دزدی و صرفِ آن‌ در جای درست است، در خود دارد.

این قانون در کانادا تصویب شده‌ است، اما کاری که شما می‌کنید و دادگاهی که قرار است پول‌های دزدیده‌شده توسط رؤسای کشورهای و وابستگان آن‌ها را دنبال کند، بین‌المللی‌ است. شما اشاره کردید که تعدادی از کشورها اعلام آمادگی و علاقه‌مندی کرده‌اند که در این زمینه با یکدیگر هم‌پیمان شوند. حال اگر کشوری این پیمان را امضا نکرد، مثلاً روسیه یا ایران، آن‌وقت چه اتفاقی می‌افتد؟ آیا این کشورهای متحد که امضا کرده‌اند و پذیرفته‌اند که در چنین دادگاه بین‌المللی‌ای همکاری کنند، می‌توانند اتباع آن دیگر کشورها را محاکمه کنند؟

واقعیتش این است که ۹۹٪ افرادی که پولی را می‌دزدند، آن را به آمریکا، کانادا یا کشورهای اروپایی می‌برند، به آفریقا، روسیه، لبنان یا سوریه نمی‌برند. به کشورهایی می‌برند که پولشان در آنجا امن باشد، کشورهایی که می‌شود گفت لیبرال دموکراتیک‌اند و تابع یک‌سری قوانین مشترک. اما حالا برای اینکه شمال و جنوب نشود و این‌طور نباشد که گویی ما آن‌گونه افراد را بر اساس رنگ پوست یا معیارهای دیگری دنبال می‌کنیم، کشورهایی مثل آفریقای جنوبی و نیجریه هم که از قدرت‌های اقتصادی قارهٔ آفریقا هستند، به ما ملحق شده‌اند و همکاری می‌کنند. 

پول‌هایی که وارد آمریکا، کانادا یا هر یک از کشورهای اروپایی شوند، به‌راحتی می‌تواند مشخص شود که منبع آن‌ها کجا و متعلق به چه کسی بوده است. زمانی که این پیمان امضا شود، این کار به‌راحتی می‌تواند انجام پذیرد. در کانادا، راه‌هایی هست که می‌توان تشخیص داد پول دزدیده‌شده از کجا آمده؛ من الان امکان این را ندارم برای شما بگویم که چطور، ولی این راه و روش‌ها هست. و به‌طور مثال ۲۴ ساعت پس از تصویب قانون یادشده، آرسی‌ام‌پی ۱۳۰ میلیون دلار پول ضبط و ۳۰۰ میلیون دلار شناسایی کرد که همه متعلق به وابستگان دولت روسیه است.

حال سؤال این است که وقتی این کشورهای هم‌پیمان پول‌های دزدیده‌شده و حاصل از فساد مالی را شناسایی و ضبط کردند، چگونه آن پول‌ها را قرار است صرف کنند، مثلاً شما اشاره کردید در کانادا پیشنهاد شده است که صرفِ امور پناه‌جویان شود، آیا این شیوه نیز در کشورهای مختلف به یک‌ شکل خواهد بود یا هر کشوری ممکن است به‌شیوهٔ خود عمل کند؟

این مسئله، یعنی اینکه با آن پول‌ها چه باید کرد، فعلاً در این مصوبه مطرح نشده است. فعلاً فقط مسئلهٔ ضبط این‌گونه پول‌ها طرح و تصویب شده است. تصور می‌کنم همچنان که کار به جلو می‌رود و پیشرفت می‌کند، روی آن وجه قضیه هم کار خواهد شد. در وهلهٔ اول، تمرکز بر آن است که این افراد دیگر برای آوردن پولشان به این کشورها احساس امنیت نکنند. این خود قدم بزرگی‌ است. بعد برای آنکه بدانیم با آن پول‌ها چه باید کرد، می‌بایست نظرات همه را شنید و بهترین تصمیم را گرفت. ما تلاش داریم کارمان را به‌آرامی جلو ببریم که درست انجام شود. نه مثلاً مثل دادگاه لاهه که خیلی‌ها عضو آن نیستند.

یعنی منظور شما این است که اگر زمانی چنین دادگاهی ایجاد شود، دولت‌هایی مانند روسیه، چین و ایران هم تمایل خواهند داشت که عضو آن شوند؟ 

واقعیتش تمام این کشورهایی که اسم بردید، لایحهٔ سازمان ملل برای مبارزه با فساد را امضا کرده‌اند، ولی از آن‌طرف رؤسای این کشورها سیستم قضایی کشورشان را در دست دارند. بنابراین کاری نخواهند کرد. ولی من فکر می‌کنم که اگر یک دولت عادل نخواهد عضو این دادگاه شود، یعنی دارد به فساد چراغ سبز نشان می‌دهد. 

همان‌طور که شما هم اشاره کردید در ماه‌های اخیر و به‌دنبال حملهٔ روسیه به اوکراین، ما در کانادا ضبط اموال تعدادی از شهروندان روس‌تبار را که از دید دولت کانادا نزدیک به دولت ولادیمیر پوتین بوده‌اند، شاهد بوده‌ایم که در اصطلاح به آن‌ها اُلیگارش می‌گویند و این ظن وجود دارد که اموالشان را از راه‌های نامشروع به‌دست آورده‌ باشند. چرا دولت کانادا تا زمان حمله به اوکراین صبر کرد تا اموال این افراد را ضبط کند؟ چرا زودتر دست به چنین اقدامی نزد؟ همان‌طور در گزارش قاضی کالین (Cullen) دربارهٔ پول‌شویی در بریتیش کلمبیا به پول‌شویی اتباع چندین کشور از جمله چین اشاره شده است. چرا دولت کانادا دست به اقدام نمی‌زند و دارایی‌های این افراد را ضبط نمی‌کند. آیا باید منتظر تحولی مانند آنچه که در جریان حملهٔ روسیه به اوکراین افتاد، بمانیم؟ مثلاً آیا دولت کانادا باید منتظر بماند چین به تایوان حملهٔ نظامی کند یا مردم هنگ کنگ را سرکوب کند و اجماع جهانی علیه این کشور شکل بگیرد، بعد دارایی‌های نامشروع افراد نزدیک به دولت چین را ضبط کند؟

بگذارید پاسخ شما را این‌طور بدهم؛ چندی پیش با یکی از دوستانم، آقای پیتر جرمن که عضو National Canadian Task Force است، و همچنین پشت این گزارش قاضی کالین نیز بوده است، صحبت می‌کردیم و اشاره به اینکه وقتی کمیسیونر آرسی‌ام‌پی از کملوپس است، طرز فکر و کار او نهایتاً فقط به استان بریتیش کلمبیا محدود می‌شود و بین‌المللی نیست چون قبلاً لازم نبوده چنین کاری بکند، طبعاً روی چنین موضوعی هم فکر نمی‌کرده، ولی وقتی ادارهٔ مهاجرت ما قوانینش آن‌قدر باز بوده است که به‌طور مثال اشخاصی از چین و روسیه و امثالهم با پیشینهٔ کیفری و حتی بعضاً از ارتشی‌های رده‌بالای آن‌ها به اینجا می‌آیند و از این موقعیت سوءاستفاده می‌کنند، مسلم است که ما باید بیدار شویم، و بیدار هم شده‌ایم. به‌طور مثال، سازمان‌های دولتی مختلفی در کانادا مانند سازمان خدمات مرزی کانادا (Canada Border Services Agency (CBSA)، وزارت امور خارجه، سرویس اطلاعات و امنیت کانادا (Canadian Security Intelligence Service (CSIS)‎)، آرسی‌ام‌پی، وزارت پناهندگان و مهاجرت، مرکز تحلیل تراکنش‌ها و گزارشات مالی کانادا (Financial Transactions and Reports Analysis Centre of Canada (FINTRAC))‎ و… ارتباط و گفت‌وگوی کارآمد و تأثیرگذار نداشتند، و به‌همین دلیل خیلی‌ها در این میان از سوراخ‌های موجود به‌راحتی رد می‌شدند و می‌آمدند. اما، حالا دیگر شروع شده است. پس پاسخ سؤال شما به‌سادگی این است که آن‌هایی که مسئول چنین کارهایی بوده‌اند، با هم درست گفت‌وگو نمی‌کرده‌اند، ارتباط نداشته‌اند و بین‌المللی فکر نمی‌کرده‌اند، و الان که ۲۵٪ جمعیت کانادا از خارج از این کشور آمده‌اند، مسئله بسیار پیچیده‌تر شده است.

البته نقش رسانه‌ها را هم نباید در این میان دست‌کم گرفت. به‌طور مثال به موضوع ویتالی مالکین (Vitaly Malkin) اشاره می‌کنم که با افشای پول‌شویی او توسط یک نشریهٔ محلی روسی از ورودش به کانادا جلوگیری شد.

این صحبت شما درست، ولی نکتهٔ مورد نظر من این است که چرا الان آر‌سی‌ام‌پی اعلام می‌کند که فلان مبلغ هنگفت را از اُلیگارش‌های روس شناسایی و ضبط کرده است، اما با وجود اینکه در گزارش قاضی کالین اشاره شده که چینی‌ها در اینجا پول‌شویی می‌کنند، آرسی‌ام‌پی چنین حرکتی دربارهٔ آن‌ها نمی‌کند. گویی چنین اقداماتی تابعی از بحث‌های سیاسی و بین‌المللی است، یعنی مثلاً الان اگر چین به تایوان حملهٔ نظامی می‌کرد، ممکن بود بروند ۲۰۰ میلیون دلار هم از اُلیگار‌ش‌های چین شناسایی و ضبط کنند.

بله، در سیاسی‌بودن قضایا که شکی نیست. برایتان مثالی بزنم، شما حتماً دهکدهٔ استیوستون (Steveston) در همسایگی شهر ریچموند را می‌شناسید. آنجا دست ژاپنی‌ها بود، خانه‌های و زمین‌های خود را داشتند و زندگی‌شان را می‌کردند. دولت کانادا به‌بهانهٔ «امنیت» زمین‌ها و خانه‌های آن‌ها را ازشان گرفت و خودشان را هم به کمپ فرستاد. ولی در حقیقت اصل ماجرا این بود که می‌خواستند زمین‌های آن‌ها را بخورند. زورگویی بود. به‌هر حال این مسئلهٔ سیاست وجود دارد. باید طوری با این مسائل برخورد شود که مواردی مانند آنچه شما اشاره کردید، به حداقل برسد، ولی متأسفانه باز هم اتفاق خواهد افتاد.

چطور می‌شود کاری کرد که این مسئلهٔ سیاست از این موضوع جدا شود؟

امثال شما رسانه‌ها می‌توانید این کار را بکنید. یادتان نرود، قدرت رسانه است که روی سیاست تأثیر می‌گذارد. مانند همین رسانهٔ محلی روس که توانست با افشاگری دربارهٔ ویتالی مالکین روی سیاست کانادا تأثیر بگذارد.

این درست، اما کانادا هیچ‌وقت روابط گرم و تبادلاتی با روسیه نداشته و الان هم که به‌خاطر حملهٔ روسیه به اوکراین، در بدترین وضعیت ممکن است. اما در رابطه با چین، می‌دانیم که مِنگ وانژو، مدیر ارشد مالی شرکت بزرگ چینی واوی و دختر بنیان‌گذار همین شرکت، مدتی اینجا در حبس خانگی بود ولی در نهایت کانادا توانست ضمن مذاکره با آمریکا و با دیپلماسی، آزادی او را به بهای آزادی دو مایکل که در چین به گروگان گرفته شده و بازداشت بودند، فراهم کند. حالا مثلاً اگر یک یا چند نشریهٔ محلی چینی بیایند و روی مواردی از فساد مالی چینی‌ها در کانادا انگشت بگذارند، آیا فکر می‌کنید کانادا خودش را به دردسر می‌اندازد تا به قیمت به‌خطرانداختن روابط سیاسی‌اش با چین واکنشی نشان دهد و مانند مورد روسیه که اشاره کردید، کاری بکند؟

اول اینکه در کانادا قانون وجود دارد و شما می‌توانید به‌عنوان یک شخص از آن قانون استفاده کنید تا به هدف خود برسید. و دوم آنکه کانادا رسانه‌های مستقل دارد و می‌توان از طریق آن‌ها مسائل را دنبال کرد. در رابطه با این خانم که اشاره کردید، اولاً حکم استرداد را آمریکا داده بود و کانادا تنها به‌دلیل موقعیتی که در آن قرار گرفته بود، او را در حبس خانگی نگه داشته بود و مانند دیگر مجرمان با او برخورد نکرد. دوم اینکه دیپلماسی گروگانگیری که ایران در دنیا سردمدار آن است، باعث شد که آن دو مایکل را بگیرند، و برای کانادا جان شهروندانش مهم است و البته در این مورد دولت کانادا اشتباه عمل کرد. کانادا برخلاف چیزی که عده‌ای فکر می‌کنند، قدرت سیاسی بین‌المللی دارد، ولی کارت‌هایش را خوب بازی نکرده است. اگر کانادا چیزی برایش مهم باشد آمریکا، بریتانیا، استرالیا و نیوزیلند از خواسته‌هایش حمایت خواهند کرد. 

یکی از اتهاماتی که به دولت‌های کانادا در طول سالیان زده شده، این است که چشمشان را به‌روی ورود پول‌های آلوده از کشورهای دیگر مثلاً ایران به کانادا بسته‌اند، چون این پول‌ها موجب رونق اقتصادی کانادا می‌شود، عده‌ای پا را فراتر می‌گذارند و کانادا را بهشت مجرمان اقتصادی می‌دانند. این در حالی است که در تازه‌ترین نظرسنجی مؤسسهٔ انگس رید، اکثریت کانادایی‌ها از ایجاد دادگاه بین‌المللی برای مبارزه با فساد مالی حمایت می‌کنند. نظر شما در این زمینه چیست؟

همان‌طور که پیش از این هم اشاره کردم، مشکل در نبودِ گفت‌وگو و ارتباط درست میان سازمان‌های مختلف ذی‌نفع در کاناداست و پیش‌تر نام تعدادی از آن‌ها را هم بردم. اما باز همان‌طور که اشاره کردم، حالا این مسئله تا حدود زیادی بهتر شده است. به‌طور مثال، قبلاً اگر شما برای مهاجرت اقدام می‌کردید، وزارت مهاجرت بررسی‌هایی را بر اساس چک‌لیست خود می‌کرد، بعد شما می‌بایست استعلامی هم از پلیس می‌گرفتید و پیشینه‌تان چک می‌شد و تمام. سطوح امنیتی در کانادا متفاوت است و پیش از این برخی کنترل‌ها انجام نمی‌گرفت، اما الان بهتر شده است و هنوز هم جا دارد که بهتر از این بشود. ولی خبر خوب این است که حتی کسانی که پیش از این آمده‌اند و پول دزدی به اینجا آورده‌اند، می‌توان از طرق فین‌تِرَک (FINTRAC) به‌ دنبالشان رفت.

چرا فین‌تِرَک تا به‌حال اقدامی نکرده بود و جلوی این‌گونه افراد و پول‌های آلوده‌شان را نگرفته بود؟

برای اینکه اولویتی برایشان نداشت، و شاید بیشترِ توجه معطوف به این موضوع بود که این حجم پول ورودی می‌تواند به اقتصاد کشور کمک کند، و در واقع توجه کافی به آن موضوع SEMA که پیش‌تر اشاره کردم، نبود. ولی حالا بهتر شده است.

یعنی فکر می‌کنید الان دیگر دولت برایش مهم نیست و از این پول‌های کلان برای کمک به اقتصادش چشم خواهد پوشید و تمرکزش را روی موضوع فساد مالی خواهد گذاشت؟

ببینید، اگر ما درِ مهاجرتمان را کاملاً باز کنیم، ۷۵۰ میلیون نفر نظر مساعد دارند برای آمدن به کانادا و چیزی حدود ۷۵ میلیون نفر از میان آن‌ها آماده‌اند که بلافاصله وارد این کشور شوند. لازم نیست همهٔ آن‌ها میلیون‌ها دلار با خود بیاورند. این اقتصاد و این سیستم به آن درصد کوچکی که پول‌های کلان می‌آورند، وابسته نیست. کانادا هم اگر به آنچه که امروز است رسیده، به‌خاطر میلیاردها دلار پول دزدی در صد سال گذشته نبوده است. به‌خاطر سیستم درست اقتصادی‌اش بوده است. این پول‌های دزدی در حقیقت در سیستم گم است و فکر نمی‌کنم تأثیر زیادی در اقتصاد اینجا داشته باشد. البته این نظر شخصی من است و از طرف دولت نمی‌توانم صحبت کنم، ولی تا آنجایی هم که در روند کارهای چند سال گذشته برای ایجاد این دادگاه بوده‌ام، برداشتم این است که عدالت و قانون و اجرای آن به دیگر مسائل ارجحیت داشته است، اما در هر حال، سؤال بسیار خوبی است که شما می‌توانید از سناتور امیدوار بپرسید، چرا که ایشان می‌تواند نظر دولت را در این زمینه به شما بگوید.

در سال‌های اخیر بارها دیده‌شده بانک‌های کانادایی حساب‌های افرادی از جامعهٔ ایرانی را بسته‌اند. در بسیاری از مواقع حتی از ارائهٔ دلیل هم سرباز زده‌اند. این ظن وجود دارد که بسته‌شدن حساب افراد به‌دلیل نبودِ شیوه‌ای مشابه کشورهای دیگر برای انتقال اموال مهاجران یا دانشجویان از ایران به کانادا پیرو تحریم‌های بین‌المللی انجام گرفته باشد. در بعضی مواقع دیده شده حتی انتقال مبالغی نه‌چندان زیاد برای پرداخت شهریهٔ دانشگاه یا تأمین پول پیش‌پرداخت خانه با مشکلاتی مواجه بوده، در حالی‌که دیده می‌شود متهمان به فساد مالی در ایران به‌سادگی مبالغی هنگفت را به کانادا منتقل می‌کنند. نظر شما در این زمینه چیست؟

اول اینکه من فکر می‌کنم چون شما راجع به آن اطلاعی ندارید، دلیل نمی‌شود که بانک‌ها کاری در این زمینه نکرده باشند. به‌طور مثال‌ خیلی جاها که من اطلاع دارم و از من سؤال شده، اتفاقاً کاری کرده‌اند. 

در مورد افراد متهم به فساد مالی باید دید کدام مجله یا روزنامهٔ معتبر مدرکی ارائه داده است که صحت داشته باشد. اگر شما به من مدرکی نشان بدهید، می‌شود رفت سراغ فین‌تِرَک و حتی می‌توان از آن شکایت کرد؛ اینکه چرا این‌طور شده و چرا تبعیض قائل شده‌اند و گذاشته‌اند چنین پولی وارد شود. در واقع بهتر است این‌طور بگویم که اگر مدرکی باشد و بانک کاری نکرده باشد، آن‌وقت می‌شود اعتراض کرد، ولی اگر همین‌طوری ادعایی بشود و گفت این‌ها خودشان می‌دانند چه می‌کنند، تمامش بازی است و خودشان دست دارند… نه، کاری نمی‌شود کرد. و البته این‌گونه برخوردها هم ناشی از همان زخمی است که همیشه بوده، یعنی کمبود اعتماد به همدیگر، کمبود اتحاد و از همه‌ مهم‌تر نداشتن فردی در جامعه‌مان که با احترام قدرت بیان داشته باشد… برای همین است که با وجود قدرت اقتصادی‌مان، هنوز کسی را نداریم که بتواند با قدرت از جامعهٔ ما دفاع کند…

ماه گذشته سرانجام گزارش قاضی کالین دربارهٔ پول‌شویی در بریتیش کلمبیا منتشر شد و با واکنش‌های مختلفی مواجه شد. نظر شما دربارهٔ این گزارش چیست؟ آیا فکر می‌کنید همهٔ ابعاد این معضل را تحت پوشش قرار داده است؟ چه چیزی در این گزارش نظر شما را به خود جلب کرد؟

از نظر من همین‌که این قدم برداشته شده و چنین گزارشی تهیه شده، فارغ از محتوا و نتیجه‌اش، کار بزرگی بوده است. شما در هر موردی که مربوط به دولت باشد، نگاه کنید، جای ایراد پیدا می‌کنید. بحثی در آن نیست. در این گزارش هم این‌طور نیست که هیچ کاری در آن نشده باشد، به خیلی موارد ازجمله پول‌شویی، روش‌های انجام آن، کازینوها، فین‌تِرَک و غیره پرداخته شده است. و سیستم دموکراتیک ما به‌گونه‌ای است که چنین یافته‌هایی موجب می‌شود چک‌لیست دیگری به آنچه پیش از این وجود داشته، اضافه شود. الان هم خیلی زود است بتوان نتیجه‌گیری کرد که این گزارش چه تأثیری داشته است، باید مثلاً ده سال بگذرد تا معلوم شود به‌کارگیری توصیه‌های آن چه نتایجی می‌تواند داشته باشد. 

چشم‌انداز پیشرفت در زمینهٔ مبارزه با پول‌شویی و فساد مالی در کانادا و همچنین در سطح جهان را چطور ارزیابی می‌کنید؟

پول‌شویی چیزی نیست که بتوان جلوی آن را گرفت و همیشه در سطوح مختلف وجود خواهد داشت. نوع ساده‌اش مثلاً کار به‌اصطلاح کَش (cash) یا پرداخت نقدی است که به‌عنوان کسب‌وکاری زیرزمینی همیشه خواهد بود. ولی همان‌طور که بانک‌ها شروع به همکاری کرده‌اند و تا جایی که ما اطلاع داریم و می‌دانیم، سیستم‌هایی آمده که راه را برای شستن پول‌های آلوده سخت‌تر کرده است، با پیشرفت چنین سیستم‌هایی در زمینه‌های مختلف، امید می‌رود که اوضاع هر چه بهتر شود.

حالا بحث تکنیکی و فنی جای خود، ولی فکر می‌کنید ارادهٔ سیاسی از طرف کشورها، چه کانادا چه دیگر کشورهای هم‌پیمان، برای مهار پول‌شویی و فساد مالی چطور است؟

من فکر می‌کنم اگر مردم به این موضوع حساس باشند، مسلماً دولت‌ها به آن عمل خواهند کرد. اگر موضوع برای مردم اهمیتی نداشته باشد و مشارکت آن‌ها فقط محدود به بحث‌های خانگی شود، هیچ‌وقت هیچ کاری انجام نخواهد شد. همین نظرسنجی‌ای که ما انجام دادیم، نشان می‌دهد که مردم ناراضی‌اند از این موضوع، ولی شاید نمی‌دانند قلابشان را به کجا بیندازند برای آنکه کاری انجام شود. حالا اگر ما در این کاری که شروع کرده‌ایم موفق شویم، مواردی را نام ببریم، آن‌ها را دادگاهی کنیم، که البته حتماً روندی پرچالش است، کمک بزرگی خواهد بود و در واقع سیاستمداران کلاه خود را به آن خواهند آویخت تا این کار انجام بپذیرد، کما اینکه همان‌طور که پیش از این هم در صحبتمان اشاره شد، هر دو حزب لیبرال و محافظه‌کار آن را در پلتفرم انتخاباتی خود آورده بودند و دولت هم مشخصاً آن را در حکم انتصاب وزیر امور خارجه ذکر کرده بود. 

با سپاس دوباره از وقت شما و از اینکه دعوت ما را برای این گفت‌وگو پذیرفتید.

نوشته دادگاه بین‌المللی مبارزه با فساد مالی؛ از رؤیا تا واقعیت اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

بعد از ظهر روز دوشنبه، ۲۱ مارس ۲۰۲۲ (۲ فروردین ۱۴۰۱) جشن نوروز دولت استان بریتیش کلمبیا، با حضور جان هورگان، نخست‌وزیر استان، بوئن ما، وزیر امور زیربنایی و نمایندهٔ منطقهٔ نورث ونکوور لانزدیل در مجلس قانونگذاری استان، سوزی چنت، نمایندهٔ منطقهٔ نورث ونکوور سیمور، که گردانندگی جلسه را هم بر عهده داشت، برندا بیلی، نمایندهٔ منطقهٔ ونکوور- فالس کریک، راچنا سینگ، نمایندهٔ منطقهٔ سوری-گرین تیمبرز، و جنت راتلج، نمایندهٔ برنابی نورث در مجلس قانونگذاری استان، و همچنین تنی چند از فعالان جامعهٔ ایرانی و افغان ونکوور برگزار شد.

در این مراسم چند تن از اعضای خانواده‌های جانباختگان پرواز PS752 نیز حضور یافتند. هوریران سهراب، مادر زنده‌یاد نگار برقعی، بهشته رضاپور، مادر و علی کرمی مقدم برادر زنده‌یاد بهاره کرمی مقدم، مریم جهانیان، مادر و امید امیدبخش پدر زنده‌یاد روجا امیدبخش، پریسا عباس‌زاده، همسر زنده‌یاد امیرحسین قاسمی و مجتبی قوی، برادر زنده‌یادان معصومه و مهدیه قوی در این مراسم حضور داشتند.

در ابتدای مراسم جان هورگان، نخست‌وزیر استان بریتیش کلمبیا، با ابراز خرسندی از اینکه پس از مدت‌ها توانسته است در مراسمی به‌صورت حضوری شرکت کند، فرارسیدن نوروز را تبریک گفت و با اشاره به پیشینهٔ ایرلندی خود گفت: «هرچند نوروز در فرهنگ ما جایی نداشت، من بسیار خوشحال‌ام که در جایی زندگی می‌کنیم که می‌توانیم سنت‌هایی مانند نوروز را بشناسیم و جشن بگیریم.» او همچنین با اشاره به گرامیداشت روز ملی فجایع هوایی که در ژانویهٔ امسال برگزار شد، به خانواده‌های جانباختگان پرواز ۷۵۲ که در این مراسم حاضر بودند، اطمینان داد که از حمایت بریتیش کلمبیایی‌ها و کانادایی‌ها برخوردار خواهند بود. 

سپس بوئن ما، وزیر امور زیربنایی و نمایندهٔ منطقهٔ نورث ونکوور لانزدیل در مجلس قانونگذاری استان، صحبت‌هایش را به زبان فارسی آغاز کرد و به حاضران خوشامد گفت و با اشاره به پیشینه‌‌ای از برنامه‌های نورزی دولت در سال‌های گذشته از جمله انداختن نخستین سفرهٔ هفت‌سین در مجلس استان و همچنین جشن نوروز در این مجلس، به مشارکت‌های جامعهٔ ایرانی در بی‌سی اشاره کرد و همچنین خطاب به خانواده‌های جانباختگان پرواز ۷۵۲ گفت: «ما با آغوش باز پذیرای شما هستیم و حضور شما در این استان ما را قدرتمندتر می‌کند.»

مریم صالحی‌زاده، ملی‌پوش تیم ملی گلبال کانادا، سخنران دیگر این مراسم بود که از پیشینهٔ خودش و آرزوی دیرینه‌اش برای حضور در مسابقات پارالمپیک گفت. آرزویی که با حضورش به‌عنوان عضوی از تیم ملی کانادا در پارالمپیک توکیو محقق شد. 

سپس فرید روحانی، نخستین سرهنگ افتخاری ایرانی-کانادایی ارتش کانادا، با قدردانی از رهبری جان هورگان، برای عبور سلامت از همه‌گیری کووید-۱۹ در استان بریتیش کلمبیا، نوروز را یکی از قدیمی‌ترین جشن‌های جهان خواند که ویژگی مهم آن غیرمذهبی‌بودنش است. جشنی که به هیچ گروه خاصی تعلق ندارد و متعلق به همه است. او افزود: «بسیاری از ما به انتخاب و بسیاری از ما به اجبار به اینجا آمده‌ایم، به بهترین جایی که از ما استقبال می‌کند و به ما اجازه می‌دهد که به تنوع و چندگونگی اینجا بیفزاییم.» سرهنگ روحانی از طرف فرماندهٔ هنگ برتیش کلمبیا و نیز نیروهای مسلح کانادا نوروز را تبریک گفت. 

پس از آن از بهشته رضاپور، مادر زنده‌یاد بهاره کرمی مقدم، به نمایندگی از خانواده‌های جانباختگان پرواز ۷۵۲ دعوت شد تا برای حاضران سخن بگوید. او در سخنانش چنین گفت: 

سلام به همگی، سال نو مبارک. من بهشته ​​رضاپور هستم. دخترم بهاره کرمی مقدم یکی از ۱۷۶ قربانی هواپیمای اوکراینی PS752 بود.

از طرف خانواده‌های قربانیان PS752 در بریتیش کلمبیا، می‌خواهم از نخست وزیر جان هورگان تشکر کنم که به یاد ما بود و از ما دعوت کرد تا نوروز را با شما و سایر اعضای جامعه جشن بگیریم. این برای ما بسیار ارزشمند است.

 اکثر قربانیان، شهروندان کانادایی، مقیم دائم و دانشجو بودند و کانادا خانهٔ جدید آن‌ها بود. ما همهٔ مسافرانی را که جان خود را از دست داده‌اند به یاد خواهیم آورد و از تلاش برای اجرای عدالت برای خانواده‌ها دست نخواهیم کشید و تا زمانی که مسئولان این جنایت به دست عدالت سپرده نشوند، تسلیم نخواهیم شد.

 دو سال پیش با تعدادی از استادان قدیمی بهاره در دانشگاه تهران آشنا شدم و به آن‌ها قول دادم زبان انگلیسی‌ام را بهتر کنم تا بتوانم دربارهٔ دخترم صحبت کنم و یادش را زنده نگه دارم.

 من می‌دانم که بهاره و سایر قربانیان اکنون از آن بالا به ما نگاه می‌کنند و انتظار دارند که نوروز را در خانهٔ جدید خود بریتیش کلمبیا با امیدی دوباره برای آینده‌ای روشن‌تر آغاز کنیم.

 باز هم ممنون که ما را دعوت کردید نخست‌وزیر هورگان و نوروز پیروز.

این مراسم با سخنرانی پایانی جان هورگان و تبریک دوبارهٔ او به حاضران پایان یافت.

نوشته گزارشی از مراسم نوروزی دولت بریتیش کلمبیا با حضور خانواده‌های جانباختگان پرواز PS752 اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

در دوران نوجوانی، شعار «مبادا فراموش کنیم» یادآور فداکاری‌های ده‌ها هزار کانادایی‌ای بود که برای اثبات اینکه هیچ نژادی بر نژاد دیگر برتری ندارد، کشته شدند.

در سال ۲۰۱۵ یافته‌های کمیسیون حقیقت‌یابی و ترمیم روابط با بومیان، اجحاف به بخشی از جامعهٔ ما را اثبات کرد. چیزی که به ایجاد جوامع بومی ستمدیده انجامیده است. این کاملاً خلاف چیزی است که در کانادا تشریفاتش را به‌جا می‌آوریم.

جنگ‌های فاجعه‌بار و بی‌رحمی‌های قرن بیستم ما را به‌عنوان کانادایی ملزم کرد که با قوانین و مقرراتی که برای همه یکسان اعمال می‌شود، خود را به‌عنوان اعضای یک کشور ببینیم.

متأسفانه، کانادا در ابتدا بر مبنای مفهوم «بقای اصلح»^۲ ساخته شد‌، جایی که خادمان تاج‌وتخت – اشباع‌شده از نگرش استعماری اروپایی – از نژادهای دیگر بهره‌کشی می‌کردند. سیستم طبقاتی آن‌قدر لایه‌لایه بود که بچه‌های طبقهٔ مرفه ۱۵ سانتی‌متر بلندتر از فقرا بودند. برای بومیان، نتایج این سیستم طبقاتی در آموزش، مراقبت‌های بهداشتی و بازار کار دیده شد.

نظام پادشاهی برتری نژادی را به اجرا گذاشت. آنگلو-اروپایی‌ها مذهب و فرهنگ بومیان را بهانه‌ای مناسب برای سوءاستفاده از افرادی قرار دادند که که آن‌ها را از نژاد پست‌تر می‌دیدند. 

حالا ما دیگر با آرمان‌های استعمارگران اروپایی زندگی نمی‌کنیم. سیسیل رودز ادعا می‌کرد که بریتانیایی‌ها بهترین مردم جهان‌اند. لرد کرزن، نایب‌السلطنهٔ سابق هندوستان، اعلام کرد که آرمان‌های بریتانیایی ابزاری برای خیر بشریت است – و باید تمام انرژی زندگی‌مان را صرف حفظ آن‌ها کنیم. حالا دیگر این تصورات به‌وضوح کنار گذاشته شده‌اند. ما به‌عنوان یک کشور و به‌عنوان یک ملت، بالغ شده‌ایم. نسل جدید کانادایی‌ها با هر پیشینه‌ای، دیدگاه متمدن در مقابل غیرمتمدن را به‌شدت رد می‌کنند. ما قبول نداریم که اروپایی‌ها بهتر از دیگران‌اند و باید برایشان تبعیض قائل شد.

ما باید اشتباهات را اصلاح کنیم.

حقوق بومیان را می‌توان با حقوق زنان مقایسه کرد. یک سدهٔ پیش، به زنان به‌عنوان گروهی فرومایه نگاه می‌شد و بر همین اساس هم با آن‌ها رفتار می‌شد. آن‌ها از فرصتی برای ابراز پتانسیل کاملشان محروم شده بودند و نقششان به تأمین‌کنندهٔ نیازهای مردان تنزل یافته بود.

ما هنوز جوامعی را می‌بینیم که زنان با حقوق کمتری نسبت به مردان در آن‌ها زندگی می‌کنند. با این حال‌، در سطح جهانی‌، برابری جنسیت به‌ یک اصل پذیرفته‌شده تبدیل شده است و باید برای یافتن مدافعان برتری جنسیتی و نژادی به حاشیه‌ها رفت.

ما باید با اعتقاد راسخ و اصولی محکم حرکت کنیم تا همان کار را برای بومیان در کشورمان انجام دهیم و آن‌ها را در جامعه برابر بدانیم. ما باید نیازهای آموزشی و بهداشتی آن‌ها را برآورده کرده و اشتباهات گذشته را اصلاح کنیم.

رفتار گذشتهٔ ما با بومیان به‌مثابه بیماری‌ای است که در میان بسیاری از افراد به‌عنوان نگرشی اجتماعی و به‌عنوان رنجی در قشر قابل‌توجهی از کانادایی‌ها زنده مانده است.

هنوز مانده تا بتوانیم این گذشتهٔ تاریک را پاک کنیم. هنوز هم، بسیاری از بومیان همچنان از تأثیر تعصبات ریشه‌دار ناشی از روایت‌های نادرست رنج می‌برند. ما باید توصیه‌های کمیسیون حقیقت‌یابی و ترمیم روابط با بومیان را به‌طور کامل اجرا کنیم و با ایجاد چشم‌انداز جدیدی از شهروندی و روابطی که موجب آسایش جوامع بومی می‌شود، با بی‌عدالتی گذشته مقابله کنیم. تا زمانی که این کار را نکنیم، با بی‌عدالتی و ظلم روبرو خواهیم بود. ما باید به‌طور جمعی با همکاری با هم از همکاری‌‌های پایهٔ مردمی گرفته تا رده‌های بالای دولت‌های خود، به این مسئله بپردازیم. باید بنیاد نهادهای جدیدی را بگذاریم که با کسانی که تحت ستم قرار گرفته‌اند با احترام و برابری برخورد کنند. باید در رد اعمال و اقداماتی که بهره‌کشی از دیگران را مجاز می‌داند، به منشور حقوق و آزادی‌های کانادا، که هستهٔ اصلی مشترک ما در آن است، نگاه کنیم. به همهٔ کانادایی‌ها، فارغ از پیشینه، باید به‌عنوان اعضای یک ملت واحد نگاه کرد. زیرا با پرورش این دیدگاه است که می‌توانیم از موضوعاتی که ما را از هم جدا می‌کنند فراتر رویم و برای منافع و آیندهٔ مشترک و برای داشتن کشوری بهتر تلاش کنیم. باید آگاهانه تلاش کنیم تا موانعی را که مدت‌هاست ما را بر اساس ریشه‌های فرهنگی و قومی تقسیم کرده‌اند، از بین ببریم.

گزارش کمیسیون حقیقت‌یابی و ترمیم روابط با بومیان، توصیه‌هایی را ارائه می‌دهد که می‌تواند ما را تا حد زیادی به‌سوی اصلاح نادرست‌ها، کنار گذاشتن تعصباتی که زمانی روا داشته می‌شد و روایت‌های نادرست و کلیشه‌های نژادی بی‌اساس، ببرد و به کانادایی‌ها اجازه می‌دهد تا با هم به‌سوی آینده‌ای روشن‌تر رهسپار شوند.

کشف بقایای حدود ۲۱۵ کودک در محوطهٔ یکی از مدرسه‌های مسکونی شبانه‌روزی سابق در کملوپس باید زنگ بیدارباشی شود تا کودکانی را که به‌عنوان هم‌وطنان کانادایی از دست داده‌ایم، به‌عنوان فرزندان خودمان ببینیم و باید از مسببان چنین جنایاتی بخواهیم مسئولیت خود را بپذیرند. کلیسای کاتولیک به‌وضوح از عذرخواهی می‌ترسد، زیرا پذیرش مسئولیت است که منجر به مسائل دیگری می‌شود.

کلیسا با مدیریت مدارس مسکونی شبانه‌روزی بومیان، انسانیت کودکان را از آنان گرفت‌، آن‌ها را به اعداد تقلیل داد و خلأ عشقی ایجاد کرد که تا به امروز ادامه دارد و موجب نابودی خانواده‌ها‌، ارزش‌ها و پیوندهای بین‌نسلی و تربیت فرزندان شده است.

ما باید به دنبال تجدید احترام به مردم بومی‌مان باشیم و راه شروعِ نشان‌دادنِ این احترام، اشتراک ایده‌ها و دیدار با یکدیگر و به اشتراک گذاشتن داستان‌های فرهنگ‌هایمان است. ما چیزهای زیادی برای یادگیری از یکدیگر داریم که اولین آن‌ها انسانیت مشترکی است که همهٔ ما در آن شریک‌ایم.

توضیح عکس: راهپیمایی مصالحه‌جویی و ترمیم روابط با بومیان کانادا در ونکوور– عکس از وب‌سایت سازمان Reconciliation Canada

^۱فرید روحانی، فعال اجتماعی و نخستین سرهنگ افتخاریِ ایرانی-کاناداییِ ارتش کاناداست. او عضو و رئیس هیئت مدیرهٔ چندین سازمان و نهاد غیرانتفاعی از جمله مؤسسهٔ لوریه در ونکوور بوده است. مؤسسهٔ لوریه در سال ۲۰۱۳ و در راستای ترمیم روابط با بومیان کانادا برنامه‌های متعددی را به اجرا گذشت که از آن جمله می‌توان به مشارکت در سازماندهی راهپیمایی مصالحه‌جویی و ترمیم روابط با بومیان کانادا در ونکوور با حضور بیش از ۷۰ هزار تن اشاره کرد.

^۲اصطلاح بقای اصلح یا پایستِ بهتران (Survival of the fittest) را نخستین بار هربرت اسپنسر در کتاب اصول زیست‌شناسی، در سال ۱۸۶۴ به کار برد. مهم‌ترین کمک اسپنسر به رشد تفکر اجتماعی را باید طرح همین مفهوم دانست. از نظر اسپنسر تکامل گونه‌های زیست‌شناختی و گونه‌های اجتماعی اساساً مربوط به بقای اصلح است. بر این اساس، فرایندهای تکاملی گونه‌های نامناسب (ناصالح) را تصفیه می‌کنند و پیامد نهایی این تصفیه شکل‌گیری جامعهٔ کامل‌تر خواهد بود. منبع: ویکی‌پدیا

نوشته ترمیم روابط با مردم بومی، تنها گزینه برای داشتن آینده‌ای بهتر در کانادا اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

همان‌طور که در سرمقالهٔ شمارهٔ گذشته اشاره شد، ماه گذشته گزارش رالف گودیل، مشاور ویژهٔ جاستین ترودو، نخست‌وزیر کانادا در پروندهٔ سرنگون‌کردن پرواز ۷۵۲ شرکت هواپیمایی بین‌المللی اوکراین، منتشر شد. در این گزارش ۷۴ صفحه‌ای که بر اساس گزار‌ش‌ها و اطلاعات ارائه‌شده توسط سازمان هواپیمایی کشوری و مقامات سیاسی و نظامی ایران و همچنین سازمان‌ها و نهادهای تخصصی در کانادا و کشورهای متحد آن تهیه‌ شده است، به موارد مهمی اشاره شده و پرسش‌‌هایی که دولت کانادا انتظار دارد مقامات ایرانی در گزارش نهایی‌شان به کانادا و سایر کشورهای مربوطه ارائه کنند، قید شده است.

به‌دلیل حساسیت این موضوع فرازهایی از این گزارش، به‌ویژه بخش‌هایی از آن را که به عملکرد نهادهای نظامی ایران در جریان شلیک دو موشک به پرواز ۷۵۲ اوکراین در سحرگاه ۸ ژانویهٔ ۲۰۲۰ پرداخته است، با سرهنگ کیث ماکسول (Colonel Keith Maxwell)، سرهنگ بازنشستهٔ ارتش کانادا، مرور کردیم که توجه شما را به آن جلب می‌کنیم. در اینجا از لطف و کمک سرهنگ فرید روحانی، نخستین سرهنگ افتخاری ایرانی-کانادایی ارتش کانادا برای برقراری ارتباط با سرهنگ ماکسول سپاسگزاریم.

پیش از پرداختن به این مطلب، بیوگرافی کوتاهی از سرهنگ ماکسول برای اطلاع خوانندگان ارائه می‌شود:

سرهنگ بازنشسته کیث ماکسول در سال ۱۹۶۸ و در ۱۶ سالگی به ارتش کانادا پیوست و در ابتدا به‌عنوان سرباز ذخیره در هنگ بریتیش کلمبیا خدمت کرد. پیش از پیوستن به نیروهای هوایی به‌مدت هفت سال در ارتش منظم کانادا به‌عنوان سرباز پیاده‌نظام خدمت کرد. او در نیروی هوایی به‌عنوان کنترل‌کنندهٔ سلاح‌های هوایی و افسر عملیات در سمت‌ها و مکان‌های مختلف در فرماندهی هوافضای آمریکای شمالی (NORAD) از جمله در مقر اصلی فرماندهی NORAD در کلرادو اسپرینگز خدمت کرد. او رئیس مرکز عملیات پدافند هوایی و یکی از فرماندهان NORAD بود که در جریان جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱، اعلام خطرهای اولیهٔ شلیک موشک‌های اسکاد از طرف عراق را ارائه می‌کرد. او در زمان فعالیت حرفه‌ای‌اش در NORAD به‌مدت ۱۵ سال به‌عنوان فرماندهٔ عملیات، فرماندهٔ نبرد برای سیستم‌های هشدار و کنترل هوایی، خدمت کرد. فعالیت‌های او شامل رهگیری تعداد زیادی از هواپیماهای اتحاد جماهیر شوروی که در محدودهٔ هوایی آمریکای شمالی فعالیت می‌کردند، بود. او در سال ۱۹۹۳ به درجهٔ سرهنگی نائل شد و به‌عنوان رئیس فرماندهی و کنترل هوایی شاخهٔ عملیات مقر عالی نیروهای متحدین در اروپا (SHAPE) به شهر مون در بلژیک منتقل شد. او در سال ۱۹۹۸ از ارتش کانادا بازنشسته شد و به نیروهای بین‌المللی پیمان آتلانتیک شمالی (NATO) در بروکسلِ بلژیک پیوست.

* * * * *

رالف گودیل در گزارش خود به چهار گزارش مقدماتی سازمان هواپیمایی کشوری ایران دربارهٔ شلیک موشک‌های پدافند سپاه پاسداران در سحرگاه ۸ ژانویهٔ ۲۰۲۰ اشاره کرده و به‌طور خلاصه این موارد را از گزارش‌های ارائه‌شده استخراج کرده است:

• سپاه پاسداران به‌عنوان بخشی از سیستم پدافند هوایی ایران که در آماده‌باش کامل بود، تعدادی از واحدهای سیار شلیک موشک پدافند خود را به مکان‌هایی موقت در اطراف تهران منتقل کرده بود؛

• یکی از این واحدهای پدافند هوایی در نزدیکی فرودگاه بین‌المللی تهران قرار داده شده بود که اپراتور این واحد پدافند هوایی آن را به‌درستی تنظیم نکرده بود و جهت آن را با اشتباه فاحش ۱۰۷ درجه به‌سمت شمال، به اشتباه تنظیم کرده بود؛

• در تمام طول مدتی که این واحد پدافند در آن موقعیت قرار داشت، نه اپراتور و نه مرکز فرماندهی متوجه نشدند که جهت قرارگیری این واحد تقریباً به اندازهٔ یک‌سوم کمان دایرهٔ قطب‌نما نادرست بود؛

• هر نوع وسیلهٔ دید در شب، ویدیو، رادار یا سیستم‌های دیگر تشخیص که ممکن است در دسترس بوده یا نبوده یا کار می‌کرده یا نمی‌کرده است، ظاهراً اپراتور نتوانست در آسمان پایتخت کشور دوست را از دشمن تشخیص بدهد؛

• در مدت زمانی از جمله وقتی که پرواز PS752 از باند فرودگاه به آسمان برخاست، ارتباط اپراتور با مرکز فرماندهی‌اش قطع بود؛

• اپراتور، هواپیمای مسافربری ۴۰ متری در حال برخاستن و اوج گرفتن از سمت شرق به غرب را با نوعی هواپیمای متخاصم یا موشکی که از غرب به شرق در حال حرکت است، اشتباه گرفت؛

• اپراتور به‌تنهایی و در تناقض با روال‌های معمول، و بدون مجوز از مرکز فرماندهی، تصمیم گرفت که دو موشک زمین‌به‌هوا به‌سوی PS752 شلیک کند؛

• در زمانی‌که مجموع این اشتباهات و نقایص به انهدام PS752 منجر شد، قبل و بعد از این واقعه تعداد قابل توجهی از هواپیماهای مسافربری دیگر بدون هیچ حمله‌ای در فرودگاه بین‌المللی تهران به زمین نشستند یا از آن برخاستند.

از سرهنگ ماکسول پرسیدیم با توجه به خلاصه‌ای که آقای گودیل در گزارشش آورده و با توجه به اینکه گفته شده موشک‌های شلیک‌شده به پرواز PS752 از نوع TOR بوده، دربارهٔ خلاصهٔ وقایع ارائه‌شده از سوی سازمان هواپیمای کشوری ایران و اشاره به تنظیم نادرست واحد پدافند هوایی چه فکر می‌کند؟ چطور چنین خطایی در کنار بزرگ‌ترین و مهم‌ترین فرودگاه بین‌المللی کشور ممکن است؟ و اینکه در مدت خدمتش به‌عنوان افسر پدافند هوایی و با توجه به شناختی که از سیستم‌های پدافند روسی دارد، آیا دربارهٔ خطای مشابهی از این سیستم در کشورهای دیگر و مناطق جنگی شنیده است یا خیر؟

سرهنگ ماکسول: برداشت من این است که این داستان محتمل است ولی [در این مورد] روشن بیان نشده است. مسلماً احتمال تنظیم اشتباه سیستم‌های موشکی کوتاه‌برد (SHORAD) وجود دارد ولی [به‌فرض درستی این ادعا]، مسائل بسیار زیاد دیگری مطرح می‌شود. کل این وضعیت نشانگر عدم آموزش، حرفه‌ای نبودن و عنصر مسامحهٔ معنی‌دار است. من تاکنون دربارهٔ اشتباه مشابهی توسط سیستم TOR نشنیده‌ام و البته باید این را اضافه کنم که من عمدتاً با سیستم‌های NATO کار کرده‌ام و آشنایی کامل با سیستم TOR ندارم.

به‌عنوان یک افسر پدافند هوایی، ممکن است به ما بگویید که روال استاندارد پیش از شلیک موشک در زمانی که ارتباط بین اپراتور واحد پدافند هوایی و مرکز فرماندهی‌اش قطع می‌شود، چیست؟

سرهنگ ماکسول: روال استاندارد در زمان قطع ارتباط بستگی به نقشه و دستورات عملیات دارد. در چنین شرایطی تفویض اختیار برای درگیر شدن بسیار خطرناک است. این نشانگر آن است که یا خدمهٔ واحد TOR پا را از اختیاراتشان فراتر گذاشته‌اند یا به‌شیوه‌ای خطرناک و با بی‌مسئولیتی کامل به آن‌ها تفویض اختیار شده است.

با وجود شلیک دو موشک با فاصله‌ٔ زمانی به‌سوی هواپیما، آن هم در کنار بزرگ‌ترین فرودگاه کشور و در پایتخت، دربارهٔ احتمال «خطای انسانی» چه فکر می‌کنید؟

سرهنگ ماکسول: ممکن است روال درگیر شدن آن‌ها با شلیک دو موشک پی‌در‌پی باشد. تعداد موشک‌ها مهم نیست، همان‌طور که قبلاً هم گفتم اینکه اصلاً موشک‌ها شلیک شده‌اند نشانگر بی‌مسئولیتی در چندین سطح است. به‌طور ویژه آموزش، حرفه‌ای بودن و دانش آن‌ها در سطوح مختلف زیر سؤال می‌رود.

بخشی از گزارش آقای گودیل به «پرسش‌های اساسی‌ای که جهان به پاسخ کامل و درست آن‌ها نیاز دارد»، پرسش‌هایی مطرح شده که بخش مهمی از آن‌ها جنبهٔ نظامی دارد، به‌نظر شما ایران چقدر صادقانه به چنین پرسش‌هایی پاسخ خواهد داد؟

سرهنگ ماکسول: من بسیار بعید می‌دانم که پاسخ‌هایی صادقانه و مفصل به این پرسش‌ها داده شود، چرا که چنین کاری بسیاری از رویه‌ها و تاکتیک‌های آن‌ها را آشکار خواهد ساخت.

نوشته مروری بر برخی جنبه‌های نظامی گزارش رالف گودیل، مشاور ویژهٔ نخست‌وزیر کانادا در پروندهٔ پرواز ۷۵۲ اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

عصر روز سه‌شنبه ۴ اوت ۲۰۲۰ جلسهٔ مجازی معرفی نامزدهای «کارزار تغییر و بازسازی کنگره ایرانیان کانادا» برای انتخابات آتی این کنگره از طریق برنامهٔ Zoom برگزار شد و هم‌زمان به‌صورت زنده از طریق صفحهٔ فیس‌بوک این کارزار هم پخش شد. در این جلسه که با حضور تنی چند از فعالان سیاسی و اجتماعی از شهرهای مختلف کانادا و همچنین دکتر حامد اسماعیلیون، سخنگوی «انجمن خانواده‌های جانباختگان پرواز PS752» برگزار شد، محمد تاجدولتی روزنامه‌نگار ساکن تورنتو، مدیریت جلسه را بر عهده داشت. 

در ابتدای جلسه شهرام تابع‌محمدی، از مسئولان «کارزار تغییر و بازسازی کنگره ایرانیان کانادا»، اهداف این کارزار را بیان کرد و اشاره کرد که هدف آن‌ها این است که کنگرهٔ ایرانیان کانادا باید نهادی اجتماعی باشد که از منافع همهٔ ایرانیان کانادایی دفاع کند. او غیرحزبی، غیرجانبدار، قانونمند و پاسخگو بودن در برابر اعضا و همچنین تقسیم نکردن اعضای جامعه به خودی و غیرخودی را از ویژگی‌های دیگر کنگرهٔ مورد نظر کارزار تغییر و بازسازی دانست. او افزود کنگره نباید به ابزاری برای پیشبرد منافع عقیدتی و سیاسی یک گروه خاص، چه در سیاست کانادا و چه در سیاست ایران، بدل شود و باید به همهٔ ایرانیان اعم از دیندار یا بی‌دین، سیاست‌گرا یا سیاست‌گریز، مسلمان، بهایی، مسیحی، زرتشتی، جوان سالمند، تازه‌وارد یا مهاجر قدیمی و… تعلق داشته باشد. او سپس سه هدف این کارزار را به این شرح اعلام کرد: ۱- بازسازی کنگره ۲- مشارکت جامعهٔ ایرانی-کانادایی ۳- نیازسنجی جامعهٔ ایرانی-کانادایی. او همچنین پروژهٔ اجتماعی این کارزار را پیگیری دادخواهی خانواده‌های ایرانی-کانادایی سرنگون کردن پرواز ۷۵۲ هواپیمایی اوکراین معرفی کرد. او وعده داد تا زمان برگزاری انتخابات کنگرهٔ ایرانیان کانادا جلسات دیگری برای تشریح پلت‌فرم این کارزار و پرسش‌وپاسخ برگزار شود. در ادامهٔ جلسه، نیما مشعوف از دیگر دست‌اندرکاران کارزار، با تشریح چگونگی انتخاب نامزدها اشاره کرد در گزینش آن‌ها تلاش شده تنوع جامعهٔ ایرانی کانادا لحاظ شود. تلاش شده نامزدها از جریان‌های فکری مختلف باشند. همچنین کوشیده شده تعادل بین نامزدهای زن و مرد برقرار شود. او افزود افراد انتخاب‌شده از نسل‌های مختلف (هم از لحاظ ردهٔ سنی و هم از نظر مدت‌زمان زندگی در کانادا) انتخاب شده‌اند که تجربه‌های مختلفی در جامعهٔ ایرانی-کانادایی دارند و گزینش آن‌ها از شهرهای مختلف باعث می‌شود مسائل مربوط به ایرانیان در همه‌جای کانادا تحت پوشش قرار بگیرد. او تأکید کرد علی‌رغم تنوع نامزدها، همه بر سر این موضوع توافق دارند که باید برای حقوق و امور جامعهٔ ایرانی کانادا با هدف ارتقاء این جامعه فعالیت کنیم و به جا افتادن این جامعه در کانادا کمک کنیم. او افزود هدف این کارزار حمایت از سیاست‌های جمهوری اسلامی نیست و در عین حال هدف براندازی جمهوری اسلامی هم نیست و تنها هدف، رسیدگی به حقوق و امور ایرانیان کاناداست. 

در ادامهٔ برنامه، اسامی ۹ نامزد این کارزار در سه شهر ونکوور، مونترآل و تورنتو به‌شرح زیر و به‌ترتیب معرفی در این جلسه، اعلام شد:

ونکوور: فرید روحانی، مهرنوش احمدی و سوشیانت زنگنه‌پور

مونترآل: امیر خدیر و تینا فرشادگهر

تورنتو: زرین محی‌الدین، مهدی ترابی‌کیا، تارا صابرپور و مهردخت هادی

هر کدام از نامزدها در یک دقیقه خودشان را معرفی کردند و اولویت‌هایشان را در انتخابات برشمردند.

در ادامهٔ جلسه، فرصتی نیز به دکتر حامد اسماعیلیون، سخنگوی «انجمن خانواده‌های جانباختگان پرواز PS752» اختصاص داده شد. او در سخنانش با اعلام اینکه انجمن «انجمن خانواده‌های جانباختگان پرواز PS752» نمایندهٔ ۱۳۰ خانواده از ۱۶۷ جانباختهٔ این پرواز است، به برخی از مصائبی که خانواده‌های جانباختگان به‌ویژه در ایران با آن‌ها مواجه بوده‌اند، اشاره کرد و خطاب به نامزدهای معرفی‌شده خاطرنشان کرد راه دشواری در پیش روی دادخواهی این پرونده است و خواستار حمایت آن‌ها از دادخواهی خانواده‌های جانباختگان این پرواز و کمک به آن‌ها شد.

در ادامهٔ جلسه، تعدادی از پرسش‌های مخاطبان مطرح شد و مسئولان کارزار به آن پاسخ دادند.

کنگرهٔ ایرانیان کانادا در سال ۲۰۰۷ توسط جمعی از فعالان اجتماعی در تورنتو ثبت شد. در طول دورهٔ حیات این سازمان این نخستین‌باری است که نامزدهایی از استان‌های غیر از انتاریو در این انتخابات شرکت می‌کنند.

نوشته معرفی نامزدهای «کارزار تغییر و بازسازی کنگرهٔ ایرانیان کانادا» برای انتخابات آتی این کنگره اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

رسانهٔ همیاری – نورث ونکوور

در شمارهٔ گذشته و به‌دنبال بحث‌های دامنه‌دار و البته پرحاشیه از شرق تا غرب کانادا بر سر فعالیت‌های اجتماعی در جامعهٔ ایرانیان کانادا، گفت‌وگویی داشتیم با فرهاد صوفی، فعال اجتماعی و فعال حقوق بشر ساکن ونکوور. در این شماره از فرید روحانی، فعال اجتماعی و نخستین سرهنگ افتخاری ایرانی-کانادایی ارتش کانادا و یکی از شناخته‌شده‌ترین فعالان اجتماعی در جامعهٔ کانادایی، دعوت کردیم تا از تجربیات و نقطه‌نظرهایشان دربارهٔ جوامع مهاجر در کانادا و آسیب‌شناسی جامعهٔ ایرانیان کانادا بشنویم. ایشان هم مطابق همیشه با روی خوش از این دعوت استقبال کردند. توجه شما را به این گفت‌وگو جلب می‌کنیم.

سلام آقای روحانی، با سپاس از وقتی که برای این گفت‌وگو گذاشتید با اجازهٔ شما و به‌دلیل تجربهٔ سال‌ها زندگی شما در کانادا می‌خواهیم در این گفت‌وگو بیشتر به مسائل جوامع مهاجر به کانادا و به‌ویژه جامعهٔ ایرانیان کانادا بپردازیم.

بله، موافق‌ام.

به‌نظر شما اهداف کلی یک جامعهٔ مهاجر چه می‌تواند باشد؟ چطور می‌شود به این هداف رسید؟ 

من با نهادهای کانادایی روی ارزش‌های منافع اقتصادی و اجتماعیِ چندفرهنگی کانادایی (economic and social benefits of Canadian diversity)، کار کرده‌ام، روی مسائلی که منفعت اقتصادی و فرهنگیِ چندفرهنگی و چندگونگی را در جامعهٔ کانادا نشان می‌دهد. لغتی در زبان انگلیسی داریم که به آن monolithic می‌گویند به‌معنای یک‌نوع، یک‌پارچه. هیچ جامعه‌ای یک‌نوع نیست؛ همه انواع و شکل‌ها و رنگ‌های مختلفی دارند و در جوامع اقلیتی که وزنه‌ای باشند و در سیاست اثرگذار باشند، می‌بینیم که گرایش‌های متفاوتی دارند، ولی هدف باید مشخص باشد. هدف که مشخص باشد، رسیدن به آن خیلی واضح خواهد بود. یعنی جامعه می‌خواهد در کانادا به هدفی برسد مانند شناخت هنری آن‌ها، یا شناخت اقتصادی یا شناخت سیاسی آن‌ها یا تأثیرگذاری بر روی سیاست‌های کانادا، چه در سطح شهری و استانی و چه فدرال. این درمورد تمام جوامع صدق می‌کند و البته راه‌های مختلفی برای رسیدن به این اهداف وجود دارد. 

برخی از فعالان جامعهٔ ایرانی در کانادا روی اهدافی مانند ساختن تصویری بهتر از جامعهٔ ایرانی در کانادا در جامعهٔ میزبان و پس از آن قدرت‌سازی در جامعهٔ میزبان متمرکز شده‌اند. به‌نظر شما چه مصادیقی را می‌توان برای موفقیت یک کامیونیتی مهاجر در کشور میزبان در نظر گرفت و اگر در طول این سال‌هایی که در اینجا بوده‌اید کامیونیتی‌ای را موفق ارزیابی کرده‌اید، لطفاً نام ببرید و بگویید که چرا فکر می‌کنید آن کامیونیتی در کانادا موفق عمل کرده است؟

این سؤالی ساده و در عین حال پیچیده است. بزرگ‌ترین دلیل موفقیت یک جامعه اتحاد آن جامعه است. موقعی که شما در یک محیط بزرگ‌تر اتحاد نداشته باشید، از هم می‌پاشید. زمانی که شما جشنی می‌گیرید و پانصد هزار نفر می‌آیند، یعنی آن کامیونیتی موفق است. موقعی که مردم دور هم جمع می‌شوند و با گفتار و هنر و نمایش و شادی بقیه را به‌سمت خود جلب می‌کنند، یعنی آن جامعه موفق است. جامعهٔ موفق آنی نیست که همه یک‌جور فکر کنند و یک رنگ لباس بپوشند و یک حرف را بزنند، جامعهٔ موفق جامعه‌ای است که با تمام نظرات مختلف، یک هدف را مشخص کنند و به‌طرف آن حرکت کنند. من فکر می‌کنم جوامع هندی، ایتالیایی، یونانی، چینی و شاید در جمع بتوان گفت کشورهای اروپایی کمابیش چنین مشخصه‌هایی دارند. 

کشورهایی که اشاره کردید، اغلب پیشینهٔ دموکراتیک دارند به‌جز یونان و چین. فکر می‌کنید چطور یونانی‌ها که از پیشنیه‌ای غیردموکراتیک می‌آیند، مثل ما، توانسته‌اند این دستاورد را داشته باشند؟ به‌نظر شما رمز موفقیت یونانی‌ها چه بوده است که توانسته‌اند دور هم جمع شوند و کار مشترک انجام دهند ولی ما نتوانسته‌ایم؟

سؤال جالبی است. فکر می‌کنم به‌خاطر کمک به هم در پیدا کردن کار و کارکردن با هم باشد. آن اوایل که به اینجا آمدند، رستوران‌های اینجا را راه انداختند و با هم کار می‌کردند و قدرت خریدشان را یکی کردند. یعنی این موفقیت جمعی را در زمینهٔ اقتصادی توانستند به‌دست بیاورند.

خب، چرا ما ایرانی‌ها نمی‌توانیم این کار را بکنیم؟ در همین زمینهٔ اقتصادی، می‌بینیم که مثلاً افراد را به‌خاطر گرایش مذهبی یا سیاسی‌‌شان کنار می‌گذارند و با او کار نمی‌کنند. چرا در جامعهٔ‌ ما چنین است؟ یعنی یونانی‌ها چنین مسائلی نداشته‌اند؟

نه، یونانی‌ها آنچه را که ما تجربه کرده و پشت سر گذاشته‌ایم، یعنی انقلاب و کشتار را تجربه نکرده‌اند. درست که آن‌‌ها هم کودتا داشته‌اند، اما اثری که کودتا به‌طور درصدی روی مردمشان گذاشته است، با انقلاب ما قابل مقایسه نیست. انوشیروان روحانی روزی حرفی به من زد که هیچ‌وقت فراموش نمی‌کنم. او گفت نمی‌توانید کسی را پیدا کنید که از جمهوری اسلامی ضربه نخورده باشد، حتی افرادی از خودشان.

ما ضربه خورده‌ایم و به هم اعتماد نداریم. هر کسی می‌خواهد در کمپ خودش بماند و درِ آن کمپ را به روی دیگری باز نمی‌کند. متأسفانه جامعهٔ ایرانی ما به‌دلیل نداشتن اعتماد به همدیگر، مثل پارچه‌ای می‌ماند که نخ‌هایش در حال باز شدن و از هم گسستن است. یادم می‌آید سال‌ها قبل آقای بوش حرفی زد که مورد انتقاد بسیاری قرار گرفت، ایشان گفت «شما یا با مایید یا دشمن مایید»، درصد کمی از جامعهٔ ایرانی هم این‌طور فکر می‌کنند؛ یعنی شما یا با منی و مثل من فکر می‌کنی، یا دشمن منی و چنانچه مثل من فکر نمی‌کنی، من هر چه در توان دارم به‌کار می‌بندم برای از بین بردنِ شما. جامعهٔ ایرانی مثل این است که در قایقی نشسته‌ و هر کسی پاروبه‌دست دارد به سمتی که خودش می‌خواهد پارو می‌زند. مقصد را می‌بینیم و برایمان روشن است، اما هر کسی دارد برای خودش پارو می‌زند. اگر کسی در این میان بگوید که بیایید همه با هم به آن سمت پارو بزنیم تا به آن مقصد برسیم، بقیه با خودشان فکر می‌کنند که این شخص حتماً منظوری دارد و منظورش هم خلاف عقیدهٔ من است. من همچنان به سمتی که خودم می‌خواهم پارو می‌زنم و حاضر نیستم ببینم آیا آن شخص درست می‌گوید یا نه و از همین الان با رفتن به آن ساحل مخالفت می‌کنم. و افرادی را هم که حاضر نیست هم‌جهت با من پارو بزنند، دشمن خود می‌پندارم. و به این ترتیب قایق حرکتی نمی‌کند و دور خودش می‌چرخد و همین باعث می‌شود افرادی از داخل آن قایق می‌آیند بیرون و حتی شده با شنا کردن خود را به ساحل می‌رسانند و دیگر پشت سر خود را هم نگاه نمی‌کنند و مسائل جامعهٔ ایرانی برایشان کم‌رنگ‌تر می‌شود. در نهایت به‌نظر من جامعهٔ ایرانی حوصلهٔ این را ندارد که برود و در جمعی بنشیند که بحث و دعواست، ولی اگر شب شعر باشد، می‌رود. اگر جامعه می‌خواد با هم متصل شود، باید افرادی با عقاید و نظرات مختلف یک‌جا و کنار هم جمع شوند و نشان دهند که می‌توانند با هم کار کنند. اما اگر نتوانند این کار را بکنند، جامعه جلو نخواهد رفت.

آیا در جوامع دیگری مانند هندی‌ها و چینی‌ها هم چنین مشکلی هست؟

بله، در تمام جوامع هست، اما نه به این شدت. مثلاً اگر به جامعهٔ آمریکاییِ کانادا نگاه کنیم، عدهٔ زیادی مخالف ترامپ‌اند و عده‌ای هم موافقش‌اند، اما ضد هم کار نمی‌کنند. چون سیستمشان به‌نحوی است که هر چهار سال یک‌بار انتخابات دارند و فکر می‌کنند خب بهتر است همه در قایق به‌سمت ساحل پارو بزنیم، حالا مدتی دیگر نوبت ما می‌شود و پارو زدن در جهتی خواهد بود که ما می‌خواهیم. 

حالا چه‌کار می‌شود کرد که این ناهمگونی‌ها در جامعهٔ ایرانی از بین برود و ما بتوانیم به اتحادی که شما به آن اشاره کردید، دست یابیم؟

من فکر می‌کنم اول از همه باید هدفمان را مشخص کنیم و اینکه به کجا می‌خواهیم برسیم. و اجازه بدهیم افراد حرفشان را بزنند بدون اینکه بخواهیم بهشان برچسبی بزنیم. اگر به‌محض آنکه کسی حرفی می‌زند، من بگویم این را بگذارید کنار، او شاهی است، بچه‌آخوند است، مجاهد است و… به جایی نمی‌رسیم و اینکه من قبول نکنم که این‌ها نیز حق پارو زدن دارند، از همان ابتدا من پشت پا زده‌ام به جلو رفتن. به‌جای اینکه فکر کنم این‌ها هم عضوی از این جامعه‌اند که پارو در دست دارند و نیرویی که می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد، سؤالم از همان اول این است که اصلاً چرا پارو دست این‌هاست و چرا به آن سمتی که من می‌گویم پارو نمی‌زنند و به این ترتیب هر کسی به سمتی که می‌خواهد پارو می‌زند، عده‌ای هم اصلاً پارو نمی‌زنند و نتیجه اینکه قایق حرکت نمی‌کند یا نهایتاً دور خودش می‌چرخد. به‌طور مثال، سال اول انقلاب چند نفری از جمله پدر من در اینجا جایی را به‌عنوان مرکز اجتماعات ایرانیان در یکی از بهترین مناطق وست ونکوور خریدند. از همان ابتدا شروع کردند به لقب چسباندن به این چند نفر؛ اینکه این‌ها شاهی‌اند، این‌‌ها دزدند، سازمان سیا پشت این‌هاست و… و آن‌قدر این حرف و حدیث‌ها ادامه پیدا کرد که این افراد آن محل را فروختند و گفتند ما اصلاً نمی‌خواهیم چنین مرکزی داشته باشیم. هر کدامشان هم رفتند دنبال کار و زندگی خود و دیگر کوچک‌ترین دخالتی هم در جامعهٔ ایرانی نداشتند. حال برعکس آن، سال‌ها قبل اینجا می‌خواستند مرکزی برای ایتالیا‌یی‌ها در خیابان گرند ویوو بسازند. دولت ایتالیا گفت اگر تعدادی از رهبران جامعهٔ ایتالیایی جلو بیافتند و کار را دست بگیرند، ما کمک مالی می‌کنیم تا زمینی را بخرید و مرکزی در آن بسازید. و این کار را کردند؛ با ایتالیایی‌های ونکوور صحبت کردند، اینجا خودشان پول جمع کردند و با کمک مالی دولت ایتالیا، آن مرکز را ساختند. جامعهٔ ایرانی این‌طور نیست، باید دولت محلی زمین بدهد، پول هم بدهد تا ما آن مرکز را بسازیم، چون ما اینجا وزنه‌ای هستیم! ایرانی‌ها نمی‌آیند با هم کنار بیایند و چنین کاری بکنند چون به‌محض اینکه کسی یا کسانی پیش‌قدم بشوند، برچسب‌های مختلف می‌خورند. البته این درمورد جوان‌هایی که اینجا بزرگ می‌شوند صدق نمی‌کند، آن‌ها هویت ایرانی‌شان با کانادایی بودنشان ترکیب و یکی می‌شود؛ خود را کانادایی‌ای می‌دانند که از تبار ایرانی‌‌اند.

جامعهٔ ایرانی به نسبت جوامع دیگر مانند هندی‌ها، چینی‌ها و حتی ژاپنی‌ها از قدمت کمتری برخوردار است. شما به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین مهاجران ایرانی، چه تفاوتی میان جامعهٔ ایرانیان کانادا با این جوامع می‌بینید؟

اگر به کل جامعهٔ کانادا نگاه کنیم، می‌بینیم که قدمت هندی‌ها و چینی‌ها بسیار زیاد است. جامعهٔ ایرانی بسیار متمول‌تر، با امکانات بیشتر و تحصیل‌کرده‌تر است. بر اساس تجربه‌ای که دارم، فرق عمده‌ای که می‌بینم، در احترام به افرادی‌ست که در جامعه‌شان موفق بوده‌اند، چه هندی‌ها، چه ایتالیایی‌ها و چه چینی‌ها؛ این‌ها رهبرانی در جوامع خود داشته‌اند که در جامعهٔ کانادایی کار کرده‌اند و موفق شده‌اند و مورد احترام بقیه‌اند. این‌ها همه با هم در جهت رسیدن به هدف مشترکی که در کانادا دارند کار می‌کنند تا به قدرتی برسند، و در نهایت اینکه کجایی‌اند، از اولویت برخوردار نیست. به‌طور مثال، سال گذشته صدمین سالگرد پایان جنگ جهانی اول بود و همچنین هفتاد و پنجمین سالگرد حمله به اروپا و امسال هم سالگرد آزادی هلند، من برای این مراسم سه بار به اروپا رفتم و در این بین خیلی چیزها آموختم، از جمله اینکه جوان چینی‌تباری به نام فردریک لی که از کملوپس بود، در آن سال‌ها در اروپا جنگید و کشته شد. سال گذشته بنای یادبودی برای جنگ جهانی اول ساختند که نام فردریک لی در آن ذکر شده بود و در آن مراسمی هم که من شرکت کردم، رهبران مختلفی صحبت کردند که وقتی از این شخص نام می‌بردند، از او به‌عنوان کانادایی‌ای که اصلیتش از تبار چینی است یاد می‌کردند، نه چینی‌ای که کانادایی هم است (Canadian of Chinese background vs Chinese-Canadian). شما به اغلب جوامع در کانادا نگاه کنید، مثلاً می‌بینید که یک ایتالیایی اول خود را کانادایی معرفی می‌کند و بعد ممکن است دربارهٔ اصلیتش هم بگوید، اما ما ایرانی‌ها اول می‌گوییم ایرانی هستیم و بعد کانادایی بودنمان را نیز ذکر می‌کنیم. این‌ فرق بزرگی‌ است. ما می‌گوییم که ما اینجا مهمان‌ایم، اما آن‌ها می‌گویند که اینجا مال ماست و ما تصمیم گرفته‌ایم بیاییم و در اینجا ریشه بدوانیم. 

همان طور که شما هم اشاره کردید متأسفانه اعتماد و اتحاد در جامعهٔ ما نیست و به‌قول شما هر کسی پاروی خودش را می‌زند. البته هستند افرادی هم مثل شما و آقای صوفی که با وجود اختلاف نظر و سلیقه، با هم دوست‌اید و در کنار هم برای اهداف مشترک جامعه کار می‌کنید و دقیقاً به‌همین دلیل هم ما از شما و ایشان برای این گفت‌وگوها دعوت کردیم. اما هستند افرادی که از رهبران جامعه به‌حساب می‌آیند و ما می‌بینیم که چطور حتی در شبکه‌های اجتماعی با هم می‌جنگند و بدون اینکه به حرف یکدیگر گوش بدهند، دارند همدیگر را تخریب می‌کنند. چطور می‌شود این مشکل را از بین برد؟ چطور می‌شود این‌ها را کنار هم نشاند تا با هم صحبت کنند؟ اتفاقاً بد نیست در اینجا از دوست عزیز ازدست‌رفته‌مان، علیرضا احمدیان، هم یادی بکنیم، که در آخرین مطلبی که از او منتشر شد و ما هم آن را به فارسی برگرداندیم، به لزوم استفاده از تکنیک‌های گفت‌وگو با همدیگر دربارهٔ موضوعات چالش‌برانگیز و ناخوشایند اشاره کرده بود؛ اینکه چطور می‌توانیم در مورد موضوعاتی که با هم خیلی اختلاف نظر داریم و برایمان سخت و ناخوشایند است، در محیطی آرام بنشینیم و صحبت کنیم و از دسته‌بندی «ما و آن‌ها» یا همان‌طور که شما اشاره کردید «یا با ما یا دشمن ما» دست برداریم و بدانیم که راه میانه‌ای هم هست و کسی که با من مخالفت می‌کند، لزوماً دشمن من نیست. می‌شود با او نشست و صحبت کرد و به توافقاتی رسید. 

مسئله اینجاست که اول هدف باید مشخص باشد. هدف مشخص باشد، می‌توان با هم همکاری داشت. البته تربیت و رشد فکری شاید عملی انقلابی باشد که با کمک آن بتوان افرادی را که با هم مخالف‌اند دور هم جمع کرد و دیالوگ داشت؛ دیالوگ داشتن و نشستن پای دیالوگ هنر است. 

شما برای اینکه انتخاب بشوید، به پنجاه درصد آرا به‌علاوهٔ یک نفر نیاز دارید، یعنی یک سیاستمدار تنها به پنجاه درصد آرای مردم نیاز دارد تا مورد قبول قرار گیرد، ولی ما ایرانی‌ها این‌طور نیستیم، ما می‌خواهیم همه را طرف خودمان بیاوریم و هر کسی طرف ما نیاید، دشمن ما حساب خواهد شد، چون من را به‌عنوان رئیس قبول ندارد. موقعی که شما خودتان را عضوی از جامعه می‌دانید و غرور شخصی‌تان را برای پیشرفت جامعه کنار می‌گذارید، آن‌وقت است که می‌توانید رو به جلو حرکت کنید. تا زمانی که شما خودتان را بیش از آنچه که هستید قبول دارید، جامعهٔ ما به جلو نخواهد رفت. غرور، دشمن پیشرفت جامعه است. ما ایرانی‌ها زمانی که برای شب شعر و امور هنری و فرهنگی کنار هم جمع می‌شویم، هیچ مشکلی نداریم، اما به‌محض آنکه موضوع چیزی است که مربوط به باورهای ما می‌شود، مخالفت‌ها شروع می‌شود. شما ممکن است به خانهٔ من بیایید و پرچم ایران را با آرم شیروخورشید ببینید و پیش خودتان فکر کنید که من هوادار فلان حکومت سلطنتی‌ام، در حالی‌که شما نمی‌دانید این پرچمی بوده که روی تابوت پدرم بوده و من آن را به‌ یادگار نگه داشته‌ام. به این می‌گویند قضاوت بدون پایه و اساس. موقعی که شما همهٔ اطلاعات را داشته باشید، می‌توانید قضاوت کنید، ولی معمولاً هیچ‌کس همهٔ اطلاعات را ندارد و همهٔ جوانب را نمی‌تواند ببیند. یک ضرب‌المثل انگلیسی هست که می‌گوید طرف آدم خیلی باهوشی است ولی آن‌قدر که خودش فکر می‌کند باهوش است، باهوش نیست! خیلی‌ها در جامعهٔ ما این اشکال را دارند، آدم‌های خیلی باهوش و قابلی هستند، اما نه آن اندازه که خود فکر می‌کنند قابل‌اند. قابل بودن و رهبری، یک‌سری مسائل خاص خودش را دارد. یکی از نشانه‌ها مهم آن، مدارا و کنار آمدن (compromise) است. اگر به عملکرد تک‌تکِ اعضای بدن نگاه کنیم، می‌بینیم که همه با هم و بدون برتری یکی بر دیگری، موجب می‌شوند که سیستمی واحد به‌نام بدن کار کند. همین مسئله در مورد اعضای یک جامعه هم صادق است. اگر رهبری در جامعه خود را به‌عنوان عضو مؤثری از آن جامعه نبیند و به افراد مختلف با توانایی‌ و مسئولیت‌های متفاوت در آن جامعه مانند اعضای بدن که موجب کار کردن یک سیستم واحد می‌شود، نگاه نکند، هیچ‌وقت نخواهد توانست که به جلو حرکت کند. و خیلی‌ها در جامعهٔ ما این حالت را دارند.

الان بخشی از چیزهایی که تضاد و تقابل به‌وجود می‌آورد، مربوط به مسائل داخل ایران می‌شود. همان‌طور که شما مثال زدید، همین پرچم که ممکن است نماد شیروخورشید داشته باشد یا الله یا هیچ‌چیزی نداشته باشد، این خود مایهٔ اختلاف است. این به کنار، اما اینجا واقعاً به‌نظر می‌رسد که افراد در دو مسیر کاملاً متفاوت از هم‌اند و اگر همان مثال قایق شما را بخواهیم بزنیم، یک عده می‌خواهند این ساحل بروند و عدهٔ دیگری به آن ساحل. مثلاً در ارتباط با موضوع باز شدن سفارت، عده‌ای موافق‌اند، اما عده‌ای مخالف‌اند، حتی به‌حدی که نمی‌خواهند خدمات کنسولی هم ارائه شود. و عده‌ای در این دو گروه با برچسب زدن به یکدیگر به جان هم می‌افتند. حتی آن‌هایی هم که مواضع تندی نمی‌گیرند، به‌هر حال منافعشان با هم متضاد است. به‌نظر می‌رسد این مسئله تمام‌شدنی نیست. آیا هنوز هم می‌توان منافع مشترکی برای این جامعه در نظر گرفت و حول آن به‌دنبال متحد کردن این جامعه بود؟

سؤال جالبی است. من الان ۵۰ سال است که در کانادا هستم و ۴۲ سال است که ایران نبوده‌ام. از دید آدمی منطقی، منی که این‌‌همه سال از ایران دور بوده‌ام، نمی‌توانم دربارهٔ مسائل داخل ایران مانند آدمی که طی ۱۰-۲۰ سال گذشته در آنجا زندگی و تجربه کرده و درگیر مسائلش بوده است، نظر بدهم. یک سری در ردهٔ سنی من و بالاتر که دور از آنجا بوده‌اند، طرز فکر و رفتار افرادِ امروز آنجا را درک نمی‌کنند. از آن‌طرف، کسانی که داخل ایران هستند، افراد ساکن خارج‌ازکشور را دشمن خودشان می‌دانند. به‌جای اینکه بیایند و نقاط مشترک بین خود را پیدا کنند، دائم علیه همدیگر سنگر می‌گیرند. یک مسائلی هست که سیاه و سفید است و نمی‌شود ردشان کرد، از جمله اینکه جمهوری اسلامی در دورهٔ امروزی جهان کارهای اشتباه بسیاری انجام داده است و هنوز هم انجام می‌دهد. از کشتار جمعیت خودش تا خیلی چیزهای دیگر و پاسخگوی کسی هم نیست. اما، در رابطه با مسائلی مانند موضوع سفارت، افراد به‌جای اینکه بیایند و از اشخاصی که به موضوع مسلط‌اند نظر بخواهند، هر کسی از تجربهٔ خود برای تحلیل این مسئله استفاده می‌کند و می‌گوید سفارت باید باشد یا نباشد، بدون اینکه بدانند وظیفهٔ یک سفارتخانه چیست. شما کلوپی را در نظر بگیرید که همهٔ کشورهای دنیا عضو آن‌اند، به‌عبارتی سفارت‌های مختلف کشورهای دنیا در آن حاضرند. حالا شما ممکن است با آن مخالف باشید، شما با کرهٔ شمالی مخالف‌اید؛ کرهٔ شمالی هم اشکالات مختلف زیادی دارد، روسیه هم زمان دولت کمونیستی اشکالات مختلفی داشته، حالایش هم دارد، اما سفارتخانه‌اش در کشورهای دیگر موجود بوده و است. حتی در زمان حکومت کمونیستی، جاهایی که دشمن روسیه بوده‌اند، سفارتش در آن کشورها برقرار بوده است. کسی نمی‌آمد بگوید سفارت را ببندید چون من با این رژیم مخالف‌ام. تمام چیزهایی که به جمهوری اسلامی به‌خاطر کارهای زشتی که انجام می‌دهد، نسبت می‌دهند، درمورد روسیه، آفریقای جنوبی قدیم، کرهٔ شمالی، عربستان سعودی و دیگر کشورهای دیکتاتوری هم صدق می‌کند. این‌ها کشورند و سفارتشان می‌تواند در آن کلوپ حضور داشته باشد و عضویتش در آنجا با نظر شخص من و شما نیست، بماند که همین سفارتخانه ممکن است به منِ بهایی سرویس ندهد و به خیلی‌های دیگر هم به‌دلایل دیگری سرویس ندهد، ولی به‌عنوان یک کشور، سفارتش نمی‌تواند با نظر شخصی افراد بسته شود. حالا به‌خاطر مسائل سیاسی، این سفارتخانه از این کلوپ جدا شده و برای برگشتنش به آن باید شرایطش را اجرا کند تا دوباره بتواند به آن وارد شود. ولی اینکه به‌هیچ‌وجه نیاید، قطعاً اشتباه است. 

در کانادا چیزی داریم با عنوان Free Speech یا همان آزادی بیان و شما می‌توانید حرفتان را بدون ترس و واهمه بزنید حتی اگر طرفدار القاعده، احزاب کمونیستی تندرو یا جمهوری اسلامی باشید. هرچند ما با چنین عقاید افراطی‌ای موافق نباشیم، ولی این بهایی‌ست که ما برای آزادی بیان می‌دهیم. نمی‌توانیم بگوییم که همه باید مثل من فکر کنند. طرف حرفش را می‌زند و عده‌ای هم دورش جمع می‌شوند. من این موقعیت را دارم و آزادم که جواب حرف‌هایش را بدهم. و این آزادی پایهٔ اساسی کشوری است که در آن زندگی می‌کنیم. و این پایهٔ اساسی به همه اجازه می‌دهد که نظرشان را بدهند. بنابراین هر کسی که می‌آید اینجا و نماز می‌خواند یا حجاب دارد، نمایندهٔ جمهوری اسلامی نیست و این حق را دارد که نظرش را بدهد و در چارچوب آزادی‌هایی که در این کشور دارد نوع پوشش و نحوهٔ اعتقاداتش را انتخاب و بیان کند. موقعی که ما این شخص را ایزوله می‌کنیم و به او برچسب می‌زنیم، چه فرقی داریم با آن کسانی که علیه ما آن حرف‌ها را می‌زنند. 

موضوع دیگری می‌خواستم بگویم این است که من به‌عنوان سرهنگ افتخاری ارتش از نزدیک شاهد بوده‌ام که یک تانک، شلیک یک گلوله یا فرو افتادن بمب چگونه همهٔ آنچه را که در مقابلش است نابود می‌کند و اینکه جنگ هیچ چیز خوبی نیست و من فکر نمی‌کنم که هر کسی که مخالف جمهوری اسلامی است، طرفدار جنگ باشد. من فکر نمی‌کنم که هر کسی که مخالف جمهوری اسلامی است، طرفدار تحریم باشد. در عین حال درک نمی‌کنم چطور وقتی آفریقای جنوبی که حکومت اقلیت بر اکثریت بود و تبعیض شدیدی را بر اکثریت مردمش روا می‌داشت، تحت تحریم قرار گرفت، هیچ مخالفتی نبود ولی آن‌ها که صحبت ضد تحریم می‌کنند جواب درستی برای تشابهات میان آفریقای جنوبی آن زمان و ایران کنونی نمی‌دهند.

در نظر برخی افراد همان اشتباهاتی را که جمهوری اسلامی مرتکب شده، می‌توان در کارنامهٔ برخی کشورهای دیگر هم دید، مثل عربستان سعودی، ولی آنجا نه تنها صحبتی از تحریم نیست،‌ بلکه حتی صحبت قراردادهای تسلیحاتی هم هست. همین الان کانادا با عربستان قرارداد تسلیحاتی دارد، در حالی‌که می‌‌داند عربستان همان سلاح‌ها را بر سر یمنی‌ها فرو می‌ریزد.

آن بحث دیگری است. وقتی که ده هزار نفر به‌خاطر قراردادهای کانادا با عربستان سعودی کار می‌کنند، مسائل اقتصادی پیش می‌آید. بعد اینکه بستگی دارد شما موضع جنگی نسبت به یک نفر بگیرید یا حرفتان اعتبار داشته باشد؛ جمهوری اسلامی خودش اعتبارش را از بین برده است. عربستان سعودی از اول هم اعتباری نداشت، بازاری است که با پول همهٔ کارش را پیش می‌برد. 

خب، صحبت سر همین است؛ خیلی‌ها که مخالف تحریم‌اند یا در واقع مخالف استاندارد دوگانه‌اند، معتقدند که اگر شما می‌گویید عقوبت چنین رفتاری تحریم است، مشکلی نیست؛ اگر تمام آن کشورهای دیگر را که چنین رفتاری دارند تحریم می‌کنید، ایران را هم تحریم کنید. عربستان و دیگر کشورهای دیکتاتوری را تحریم کنید، ایران را هم تحریم کنید. بحث این عده بر سر استاندارد دوگانه است.

در رابطه با موضوع تحریم و استاندارد دوگانه، در عین حال که با شما موافق‌ام، فکر می‌کنم استاندارد دوگانه را زمانی می‌توانیم درباره‌اش حرف بزنیم که خودمان را قربانی نشان ندهیم. ما ایرانی‌ها دائم داریم به خودمان به‌عنوان قربانی نگاه می‌کنیم. همان‌طور که ترامپ چپ‌وراست شکایت می‌کند که رسانه‌ها و دموکرات‌ها و… دشمن من‌اند و گویی همیشه توطئه‌ای در کار است و خود را قربانی نشان می‌دهد. جمهوری اسلامی هم به‌همین ترتیب، همواره از تحریم‌ها و دشمن و… برای قربانی جلوه دادن خود استفاده می‌کند؛ این اعتباری به‌وجود نمی‌آورد. 

عضویت در کلوپ کشورها یک سری قوانینی دارد. موقعی که کشوری طبق این قوانین عمل نکند، باید جریمهٔ کارهایش را که با رأی اکثریت اعضا تعیین شده، بدهد. با درست عمل کردن می‌تواند با هنر دیپلماسی و اطلاعات از قوانین موجود کارش را توجیه کند و می‌تواند این شرایط را کاملاً برگرداند. 

در مورد تحریم، باید هدفمان این باشد که این مسئله را از مسائل سیاسی جدا کنیم چون می‌تواند روی همهٔ مردم تأثیر بگذارد. بدین منظور ما باید هدف را مشخص کنیم و با همدیگر به‌دنبال رسیدن به آن باشیم. چه فرقی می‌کند وقتی خالهٔ ۸۰ سالهٔ من نمی‌تواند دارویش را تهیه کند یا مثلاً مادر شما در آنجا مشکل دیگری داشته باشد؛ فرقی نمی‌کند، به‌هر حال تحریم کمکی به این دو نفر نمی‌کند و زمانی که من و شما در اینجا اتحاد نداشته باشیم، این مسئله پیش می‌آید. 

با شرایط و بحث‌هایی که در جامعهٔ ایرانی دیده می‌شود، این اتحاد خیلی دور به‌نظر می‌رسد. 

باید دید دلیل دور بودن این اتحاد چیست؛ آیا غیر این صحبت‌هایی است که امروز با هم کردیم؟ موقعی که شما مرض را تشخیص بدهید چیست، درد و علاجش را هم می‌توانید پیدا کنید. نکتهٔ دیگر اینکه ایران کشوری سطح بالا و دارای منابع، تاریخ و فرهنگ است. ما قبیله‌ای نیستیم. بنابراین ما اگر بتوانیم جزو یکی از ممالک تأثیرگذار جامعهٔ بین‌المللی باشیم، در خیلی از مسائل می‌توانیم رهبری را به‌دست بگیریم. چه در تحریم، چه در مسائل دیگر تأثیرگذار باشیم. ولی وقتی که اعتبارمان را از دست داده باشیم، مانند وضعیت کنونی، نه تنها نمی‌توانیم قدمی به جلو برداریم، بلکه خودمان هم از بین خواهیم رفت؛ به این ترتیب که افراد مسئول، خبره و فهمیده از ایران خارج می‌شوند. آن‌هایی که مغز ایران‌اند و باید آیندهٔ آن را بسازند. اینجا هم که می‌آیند، نمی‌خواهند وارد مسائل سیاسی بشوند چون می‌خواهند امکان برگشت به کشور را داشته باشند. 

کانادای امروز کشوری پایبند به ارزش‌های چندفرهنگی است، ولی در مقاطعی از تاریخ این کشور مهاجران مورد تهدید و آزار و اذیت قرار گرفته‌اند، مانند بازداشت ژاپنی‌ها در جریان جنگ جهانی دوم و مصادرهٔ اموال آن‌ها، واقعهٔ کوماگاتامارو یا بازداشت اوکراینی‌ها در جریان جنگ جهانی اول. فکر می‌کنید با وجود پیشرفت‌هایی که کانادا در این طول این سالیان برای ارج‌ نهادن به ارزش‌های چندفرهنگی کرده،‌ آیا هنوز هم احتمال وقایع مشابهی علیه یک جامعهٔ مهاجر مثلاً ایرانیان کانادا در این کشور باشد؟ و اگر چنین احتمالی هست، چه راهی برای جلوگیری از آن وجود دارد و نقش جامعهٔ ایرانیان کانادا در این زمینه چه می‌تواند باشد؟

در رابطه با کوماگاتامارو یا بازداشت ژاپنی‌ها، در واقع مسائل اقتصادی موجب وقوع آن‌ها شد. کانادا کشوری است که بر اساس قوانین اداره می‌شود. جامعهٔ کانادایی الان به جایی رسیده است که راه حل قانونی بر اساس منشور حقوق و آزادی‌های کانادا برای مقابله با چنین مسائلی هست. اما با آمدن ترامپ و کاری که در رابطه با ویزای ایرانی‌ها کرد، در واقع چنین کاری در رابطه با ایرانی‌ها هم شده است، و خب، آمریکا و کانادا هم همواره کنار هم و متحد هم‌اند و خیلی بیش از آنچه که شما ممکن است فکر کنید این دو کشور با هم همکاری دارند.

عملکرد جمهوری اسلامی یا آمریکا که تحت کنترل ما نیست، آیا خود جامعهٔ ایرانی کانادا می‌تواند در کنار هم کاری بکند که جلوی چنین چیزهایی گرفته شود؟

راهش اتحاد، همکاری و پشتیبانی از یکدیگر در این جامعه است. چرا جامعهٔ بهایی ایرانی با حدود ۶۰۰۰ جمعیت یکی دو مرکز اجتماعات دارند، ولی جامعهٔ مسلمان ایرانی با جمعیتی بسیار بیشتر چنین چیزی ندارند؟ برای اینکه جامعهٔ بهایی با هم اتحاد و هدف مشترک دارند. 

جامعهٔ ایرانی باید بتواند اهداف اجتماعی و سیاسی را از هم جدا کند و پیش بردن اهداف سیاسی را به آن‌ها که اهلش‌اند بسپارد و این دو مقوله را با هم مخلوط نکند تا بتواند جلو برود و به این اهداف دست یابد.

با سپاس از وقتی که برای این گفت‌وگو گذاشتید.

نوشته فرید روحانی: بزرگ‌ترین دلیل موفقیت یک جامعه اتحاد آن جامعه است اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

رسانهٔ همیاری – نورث ونکوور

عصر پنجشنبه، ۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، طی مراسم باشکوهی و با شرکت حدود ۶۰۰ نفر – یعنی بیش از ظرفیت سالن – با سلایق، عقاید و مرام‌های گوناگون و متفاوت یاد و خاطرهٔ دوست و همکار گران‌قدرمان، علیرضا احمدیان، گرامی داشته شد. در این مراسم، تعدادی از هم‌وطنان و همچنین دوستان و همکاران غیرایرانی علیرضا طی ایراد سخنانی از زندگی پربار ولو کوتاه او تجلیل به‌عمل آورند.

در ابتدای این مراسم، مجریان برنامه، نگار جلالی و محبوبه صیاد، توضیحاتی در مورد اجرای برنامه دادند و به‌عنوان اولین سخنران، از فاطیما عابدی، همسر زنده‌یاد علیرضا احمدیان، دعوت کردند به پشت میکروفون برود. وی در بخشی از سخنانش که به زبان انگلیسی ایراد نمود، اظهار داشت:

علیرضا معنای واقعی کلمهٔ عشق را به تمامی زیست. او روحی بزرگ در جسمی ظریف و کوچک بود و تمام عمرش به دادنِ عشق، مهربانی، سخاوت و احترام به تک‌تک کسانی که در طول زندگی‌اش ملاقات کرد، گذشت. ایثار و مشارکتی که نسبت به جامعه داشت، نشان‌دهندهٔ شخصیتِ ازخودگذشته و بصیر او بود که به‌عنوان میراث او سال‌های سال در یادها و خاطره‌ها باقی خواهد ماند. او اعتقاد داشت که هرگز نباید از خود ناامید شد. همواره باید برای انسانِ بهتر بودن تلاش کرد و از قلب و احساسات خود مراقبت کرد. او باور داشت که باید تلاش کرد دچار داوری نشد و به‌جای آن هر چه بیشتر با خانواده و جامعه مهربان بود و به آن‌ها پرداخت، چرا که آن‌ها هویت ما را شکل می‌دهند.

پس از سخنان فاطیما عابدی، دکتر راس کینگ (Dr. Ross King)، رئیس دپارتمان مطالعات آسیایی دانشگاه بریتیش کلمبیا، به‌همراه دکتر مصطفی عابدینی‌فرد، استادیار فرهنگ و ادبیات فارسی، دپارتمان مطالعات آسیایی دانشگاه بریتیش کلمبیا، پشت تریبون رفتند و به‌ترتیب سخنانی دربارهٔ علیرضا ایراد کردند.

دکتر کینگ با اشاره به نقش علیرضا احمدیان در شکل‌گیری بخش ایران‌شناسی و آموزش زبان فارسی در دپارتمان مطالعات آسیایی دانشگاه بریتیش کلمبیا گفت: 

همکاران من در بخش مطالعات آسیایی، دفتر ریاست، و مشارکت دفتر توسعه و فارغ‌التحصیلان هرگز نمی‌توانیم به اندازهٔ کافی حق مطلب را دربارهٔ شخصیت کاریزماتیک علیرضا، عشق و علاقه‌اش، تحلیل‌های دقیق و روشنگرانهٔ او از جامعهٔ ایرانی ونکوور و بیش از هر چیزی گرمی و انسانیت بی‌ریای او، ادا کنیم. ما در بخش مطالعات آسیایی دانشگاه بریتیش کلمبیا عمیقاً دلمان برای او تنگ خواهد شد. او هرگز نمی‌تواند جایگزین شود، اما صمیمانه امیدواریم جوانان دیگری از جامعهٔ ایرانی ونکوور این نمونهٔ فعال ازخودگذشته را سرمشق خود قرار دهند و ما را کمک کنند.

دکتر عابدینی‌فرد نیز با اشاره به توانمندی بی‌همتای علیرضا احمدیان در ایجاد روابط عمیق و ماندگار، دوستی‌اش با او را یکی از نمونه‌های چنین روابطی توصیف کرد و گفت:

من امشب خرسندم این خبر خوش را به اطلاع شما برسانم که برای سال تحصیلی آینده ‎(۲۰۱۹-۲۰۲۰)‎ نام سلسله سخنرانی‌های ما به «Alireza Ahmadian Lectures in Persian & Iranian Studies» تغییر خواهد یافت. این اقدام نمادین به پاس قدردانی از مشارکت علیرضا احمدیان در ایدهٔ اجرا و هماهنگی چنین سخنرانی‌هایی انجام می‌شود. او افزود: ما امیدواریم بتوانیم برخی از مباحث نزدیک به اهداف فکری او را در این سخنرانی‌ها ارائه کنیم و به‌ویژه سعی کنیم گام کوچکی در جهت گرد آوردن افراد حتی با دیدگاه‌های متضاد به دور هم برای داشتن گفتمانی توأم با احترام متقابل برداریم.

سپس، مهدیار بیاضی، مسئول ارتباطات در گروه پارلمانی نمایندگان دولت بریتیش کلمبیا، و از دوستان قدیمی علیرضا که با همفکری و همکاری او و دیگر دوستانشان، نقش مهمی در سازماندهی و برگزاری برنامه‌های «فریاد خاموش» داشت، سخنرانی کرد. او با اشاره به نقش علیرضا احمدیان در شکل دادن به تجمعات فریاد خاموش که سرآغاز دوستی بین آن دو بود، گفت: در روز خاکسپاری با او خداحافظی نکردم. حضورش را حس می‌کنم. حرف‌ها و ایده‌ها و ایده‌آل‌هایش در گوشم طنین‌انداز است. با او خداحافظی نکردم و نخواهم کرد، چرا که خداحافظی با علیرضا را به فراموشی سپردن آرمان‌ها و هدف‌های او می‌دانم. با خود تصمیم گرفته‌ام تا آنجا که در توان دارم آرمان‌ها و اهدافش را پیش ببرم و به واقعیت نزدیک کنم. برای مشارکت مردممان در امور اجتماعی/فرهنگی/سیاسی ظرفیت‌سازی کرده و برای تعامل هر چه بیشتر بین شهروندان جامعهٔ مهاجر ایرانی-کانادایی و جامعهٔ بزرگ‌تر کانادا بکوشم.

بعد از آن نوبت به سوشیانت زنگنه‌پور، رسید. سوشیانت از دوستان قدیمی علیرضاست که پس از آشنایی با او در بحبوحهٔ رسوایی انتخابات ریاست‌جمهوری ایران، به اتفاق جمعی از دیگر دوستان، جنبش «فریاد خاموش» را به‌منظور انعکاس مشکلات داخل ایران، سازماندهی کردند. وی همچنین در دوران تحصیل در دانشگاه لندن، دانشکدهٔ مطالعات شرقی و آفریقایی، هم‌دانشکده‌ای علیرضا بود.

او گفت: جامعهٔ ما انسان بزرگی را از دست داد، نه تنها به‌خاطر تفکراتش و وقت و انرژی‌ای که صرف بهبود جامعه کرده بود، بلکه به‌خاطر تمام پتانسیل فکری کشف‌نشده‌اش و آیند‌هٔ زیبایی که پیش رو داشت. علیرضا احمدیان همان انسان بزرگ بود. او به اشاره به تحول سریع علیرضا از دوستی گوشه‌گیر و خجالتی به تحلیلگری برجسته که داوری‌ها و تحلیل‌هایش بسیار موثق و اندیشمندانه بود، گفت: ما باید ایده‌ها و پروژه‌های او را جامهٔ عمل بپوشانیم، و آن‌ها را از قلم و کاغذ به‌سمت واقعیت حرکت دهیم – از سری گفت‌وشنودها، به ظرفیت‌سازی، به انعطاف‌پذیر ساختن جامعه، و ایجاد مهارت‌های سازمانی – این کار باید ادامه یابد. طی این روند، ما از رسالت زندگی او تجلیل خواهیم کرد، و به چیزی تحول‌آمیز از طریق تمام تلاش‌های جمعی‌مان دست خواهیم یافت.

پس از زنگنه‌پور، جین ثورنثوِیت (Jane Thornthwaite)، مراتب تسلیت عمیق اندرو ویلکینسون، رهبر حزب لیبرال بریتیش کلمبیا، و حزب متبوعش را ابراز کرد و در بخشی از سخنانش با اشاره به گفت‌وگوی علیرضا احمدیان با اندرو ویلکینسون رهبر این حزب، گفت:

اندرو ویلکینسون چند وقت پیش گفت‌وگویی دربارهٔ همه‌پرسی تغییر نظام انتخاباتی بی‌سی با علیرضا داشت و به‌خوبی دانش عمیق و گستردهٔ او را در طیف وسیعی از مسائل به‌خاطر می‌آورد. او افزود: علیرضا در یادها خواهد ماند، نه فقط در یاد کسانی که شخصاً او را می‌شناختند، بلکه در یاد همهٔ کسانی که به‌هر نحوی با فعالیت‌ها، روزنامه‌نگاری، دفاع از عدالت و مشارکتش در جامعه، در ارتباط قرار گرفته‌اند.

سپس، بوئن ما (Bowinn Ma) و ان کنگ (Anne Kang) هم‌زمان به پشت تریبون رفتند. بوئن ما به نمایندگی از طرف جان هورگان، نخست وزیر استان، پیام وی را برای حضار خواند که در بخشی از آن آمده بود:

بریتیش کلمبیا یکی از پرتوهای تابناکش را از دست داد. علیرضا احمدیان شهروندی پرشور در کانادا بود که برای دست یافتن به جامعه‌ای به‌معنای واقعی کلمه مردم‌سالار و پذیرا تلاش کرد. او مبارزی نترس بود که برای ایجاد فضایی برای شنیده شدن صداهای تازه تلاش می‌کرد. تعهد او به چندفرهنگی و تقویت پیوندهای جامعه فراموش نخواهد شد. علیرضا میراثی از دوستی و شور و اشتیاق برجای گذاشته که برای همهٔ ما الهام‌بخش خواهد بود.

سپس ان کنگ نیز در بخشی از سخنان خود دربارهٔ علیرضا، چنین گفت:

هر کسی که علیرضا احمدیان را می‌شناسد، او را به‌عنوان مردی بی‌ریا، مهربان و باملاحظه به‌ یاد می‌آورد. دوستی‌ای که بین ما بود، هر چند زمانش کوتاه، چیزی‌ است که من برای همیشه در قلبم گرامی خواهم داشت. هر بار که من و علیرضا همدیگر را می‌دیدیم، ما با هیجان موضوعات مختلفی را با هم در میان می‌گذاشتیم؛ موضوعاتی مانند اینکه چقدر کشور چندفرهنگی‌ای مثل کانادا بی‌نظیر است، اینکه چطور مردمی با فرهنگ‌های متفاوت از دور دنیا به بی‌سی می‌آیند و اینجا را خانهٔ خود می‌خوانند، و اینکه چطور ما می‌توانیم با هم کار کنیم تا جوامع مختلف را کنار هم قرار دهیم. او با افتخار از کانادایی بودنش حرف می‌زد و می‌خواست به سهم خودش در جامعه مشارکت کند و دینش را به آن ادا کند. او به گفته‌هایش عمل کرد و بخش عظیمی از زندگی‌اش را صرف ساختن جامعه‌‌ای با توافق نظر، پذیرا و صلح و دوستی کرد.

بوئن ما و ان کنگ، بعد از ایراد سخنانشان، پیام مکتوب جان هورگان را به مادر، پدر و همسر علیرضا تقدیم کردند.

پس از آن، لتیسیا سانچز (Leticia Sanchez)، رئیس انجمن ماه میراث فرهنگیِ آسیاییِ ونکوور، در بخشی از سخنرانی خود دربارهٔ علیرضا چنین گفت:

علیرضا به‌عنوان یک روزنامه‌نگار، پژوهشگر و تولیدکنندهٔ برنامهٔ رادیویی، حامی فرهنگ و هنر کانادایی و چندفرهنگی بود. علاقهٔ شدید او به امور بین‌المللی، خصوصاً در موضوعاتی چون جامعه و مردم‌سالاری، همواره در تمام پروژه‌ها، نوشته‌ها و صحبت‌هایش، زمانی‌که مسائل اجتماعی، سیاسی و فرهنگی را مورد بررسی قرار می‌داد، قابل مشاهده بود. دستاوردهای روزنامه‌نگاری علیرضا همراه با موفقیت‌های نوشتاری او دربارهٔ مهاجرت، میراث او برای همهٔ جوامع وابسته به آسیا خواهد بود. 

لتیسیا سانچز همچنین به نمایندگی از طرف دیگر مدیران و اعضای انجمن ماه میراث فرهنگیِ آسیاییِ ونکوور، نقل قول‌هایی از ایشان را برای حضار قرائت کرد.

سپس سیما غفارزاده، سردبیر و مدیر مسئول رسانهٔ همیاری، طی سخنانی با اشاره به همکاری‌های مشترک این نشریه و برنامهٔ رادیویی Review که علیرضا حدود یک سال قبل آن را آغاز کرده بود، مروری داشت بر فعالیت‌های رادیویی وی. او در بخشی از این سخنان، پس از اشاره به سه گفت‌وگوی به‌یاد ماندنی با رهبران احزاب، گفت:

علیرضا بعد از رفراندوم هم به مصاحبه‌هایش ادامه داد؛ از جمله بسیار به موضوع Ride-hailing و صنعت تاکسیرانی در بریتیش کلمبیا پرداخت، با افراد مهم در احزاب اصلی بریتیش کلمبیا دربارهٔ جنبه‌های مختلف این موضوع صحبت و نظراتشان را منعکس کرد. او همچنین گفت‌وگوهایی در زمینهٔ چندفرهنگی از جمله گفت‌وگویی با لتیسیا سانچز، رئیس انجمن ماه میراث فرهنگیِ آسیایی ونکوور، انجام داد که از طریق صفحه‌اش در وب‌سایت ساندکلاود در دسترس است.

جایش برای همیشه در این شهر خالی خواهد بود، و ما سخت دلمان برای او تنگ خواهد شد. حال، تنها کاری که از دست ما ساخته است، این است که دست به دست هم داده و با کمک هم تلاش کنیم کارهایش را ادامه بدهیم.

آرین زند، دانشجوی رشتهٔ علوم سیاسی دانشگاه بریتیش کلمبیا یکی دیگر از سخنرانان این مراسم بود. او با اشاره به سابقهٔ نه‌چندان طولانی آشنایی‌اش با علیرضا احمدیان از او به‌عنوان مربی و راهنمایش و تنها حلقهٔ اتصالش با جامعهٔ ایرانی ونکوور یاد کرد. او گفت: علیرضا همیشه اطلاعات فرصت‌‌های کاری و برنامه‌های اجتماعی و پژوهشی را برای من می‌فرستاد و مهم‌تر آنکه بعد از تاریخ سررسید آن‌ها با من پیگیری می‌کرد که آیا برای مشارکت در آن‌ها اقدام کرده‌ام یا نه!

او با نقل خاطره‌ای از علیرضا ادامه داد و گفت: روزی در خلال یکی از دیدارهایمان از برنامه‌ام برای آینده پرسید. به او گفتم اگر همه‌چیز ایده‌آل پیش برود… همین‌جا صحبتم را قطع کرد و گفت دنیای ایده‌آل نداریم، تو نباید منتظر شرایط ایده‌آل بشوی باید واقع‌گرا باشی و همهٔ تلاشت را بکنی تا بتوانی در همین شرایط موجود به آن چیزی که می‌خواهی برسی.

سپس فرید روحانی، کارآفرین، فعال اجتماعی و نخستین سرهنگ افتخاری ایرانی-کانادایی ارتش کانادا، با یادآوری خاطرهٔ علیرضا احمدیان و فعالیت‌های ارزنده‌اش در جامعهٔ ایرانی- کانادایی گفت:

دوستی با علیرضا این فرصت را به همهٔ ما داد که در مقطعی هرچند کوتاه از زندگی‌مان از تجربهٔ باورنکردنی دوستی و زندگی با او بهره‌مند شویم. من از آقا و خانم احمدیان برای پرورش و تحویل چنین فرزندی به اجتماع و دادن چنین فرصتی به دوستان علیرضا، سپاسگزارم.

آخرین سخنران این مراسم امیر باجه‌کیان، عضو شورای مشورتی چندفرهنگی بی‌سی و از دوستان قدیمی علیرضا، بود. وی در بخشی از سخنانش که به فارسی و انگلیسی ایراد نمود، گفت:

در روزهای سختی که گذشت، همهٔ ما به همدیگر و به خانوادهٔ عزیز علیرضا تسلیت گفتیم. ولی شاید تسلیت خود ما باشیم. ‌شنیدیم که بسیاری گفتند و گفتیم «خدا رحمتش کند». اما چرا؟ علیرضای ما خودْ رحمت بود و بخشندگی. و او بود که برای بسیاری از ما باعث دگرگونی شد. علیرضا به‌دنبال گفت‌وگو بود. گفت‌وگوی دوستانه میان افکار گوناگون. علیرضا آدم‌شناس بود و تعهدی عجیب به تقویت فعالان اجتماعی، به‌ویژه جوانان داشت. هدف دیگر علیرضا ایجاد ارتباط میان جوامع گوناگون بود. چرا که ما جوامع تازه‌وارد و اقلیت در این خانهٔ نو، در کنار هم است که قوی‌تریم. و از همه مهم‌تر برای علیرضا، همدلی بود و مهربانی. دلش دریا بود و از جنس یکرنگی. بهترین بزرگداشت برای علیرضا و بهترین تسلیت برای دوستدارانش، ادامهٔ راه اوست.

پس از سخنان امیر باجه‌کیان، به مدت ۱۵ دقیقه میکروفون باز اعلام شد. در این فرصت، دکتر مسعود اسماعیل‌زاده و دکتر ولی سیادت سخنانی ایراد نمودند.

در پایان این مراسم، جمشید احمدیان، پدر زنده‌یاد علیرضا احمدیان، ضمن سپاسگزاری از شرکت‌کنندگانِ در این مراسم، سخنانی ایراد نمود. وی در بخشی از این سخنان، گفت:

علیرضا امانتی بود از جانب خداوند که ما به‌عنوان امین، ۳۸ سال از آن نگهداری نموده و در تربیت و پرورشش اهتمام نمودیم، تا اینکه مشیت خداوند بر آن قرار گرفت که او را به درگاه خود فراخوانَد. ما این واقعه را که در مقیاس زمینی ضایعه‌ای بزرگ است، لباس الهی پوشاندیم و پذیرفتیم، زیرا تشخیص خیر و شر منحصراً از آنِ اوست. فلذا به آرامی سر تسلیم بر تصمیم کبریایی فرود آوردیم. از طرفی خوشحال و مفتخریم که امانت خداوند را با همت خودش در مسیری قرار دادیم که اخلاق و خصوصیاتش سمت و سوی ربانی گرفت.

تصاویر بیشتری از این مراسم را در اینجا ببینید:

نوشته بزرگداشت علیرضا احمدیان جامعهٔ متکثر ایرانیان ونکوور را زیر یک سقف جمع کرد اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

فرید روحانی، کارآفرین، فعال اجتماعی و نخستین سرهنگ افتخاری ایرانی-کانادایی ارتش کانادا – ونکوور

اسکار وایلد می‌گوید: «بعضی‌ها هر جا که می‌روند موجب شادی می‌شوند؛ دیگران هر وقت که می‌روند.»

علیرضا جزو دستهٔ اول بود.

علیرضا شخصیتی ویژه داشت. وجود او تنها محدود به این نبود؛ او دارای عمق، اندیشه و عقیده بود. او برای شهرت کار نمی‌کرد بلکه برای بهتر کردن محیط زندگی‌اش فعالیت می‌کرد. در احساساتش بی‌غل‌وغش بود، بدون تعصب عشق می‌ورزید و عقلش دو برابر سنش بود. 

من نخستین بار او را یک سال پیش از جنبش سبز دیدم. از من خواسته شده بود به ایجاد برنامهٔ ایران‌شناسی در بخش مطالعات آسیایی دانشگاه UBC کمک کنم و به علیرضا معرفی شدم.

هوشمندی او بلافاصله توجهم را جلب کرد. ما با هم همکاری کردیم تا آن کار را محقق کنیم و من از تک‌تکِ دقایقی که با تیم مجری این کار سپری کردم، لذت بردم و واضح است که چه کسی رهبر آن تیم بود. علیرضا بود که دکتر عباس میلانی را انتخاب کرد و در اولین سفر او به اینجا میزبانش بود. 

پس از آن ما با هم در پروژهٔ اسلام‌هراسی همکاری کردیم. او در گزینش مهمانان کمک کرد، میزبان برنامه بود و دکتر محمد توکلی طرقی را برای دعوت به‌منظور سخنرانی انتخاب کرد. 

ما پس از آن در راه‌اندازی سخنرانی‌های حقوق بشر ونکوور با هم همکاری کردیم و سخنرانانی را برای صحبت دربارهٔ حجاب و اقوام اولیه دعوت کردیم و پس از آن پیام اخوان را به ونکوور آوردیم که به سخنرانی‌ مَسی و یکی از پرفروش‌ترین کتاب‌های آن سال توسط پیام انجامید.

علیرضا همیشه همراه من بود. گاهی اوقات دوستم بود، برخی اوقات پسرم بود و در دیگر اوقات پدرم. تفکراتش به تیزی چاقو بود، اهل تعارف نبود، ولی همیشه دوستانه صحبت می‌کرد. هیچ‌وقت انتقاد نمی‌کرد و همیشه وقتی از حرف‌هایی که می‌زدم خوشش نمی‌آمد، پیشنهاد رویکردی متفاوت می‌داد.

من و علیرضا چیزی ورای دوست بودیم. او همچنین مشاور من بود. در طول تمام این سال‌ها هیچ‌وقت از هم دربارهٔ وابستگی یا علاقهٔ حزبی یکدیگر نپرسیدیم. ما با همه دوست بودیم و ملاقات می‌کردیم. از سیاستمداران راستگرای آمریکایی و شخصیت‌های شناخته‌‌شدهٔ محافظه‌کار کانادایی گرفته تا مهمانی‌های شام خصوصی با نخست‌وزیران استان و مقامات دولت فدرال و در تمامی این جلسات او همیشه «شهروندی مطلع و دلسوز» بود.

برچسب‌ زدن‌ها زیاد بود و خنده‌دار و ما با هم دربارهٔ آن‌ها شوخی می‌کردیم. 

بسیار مفتخرم که در مهمانی عروسی‌اش همراه با پدر و مادر و اقوام نزدیکش حضور داشتم و از دیدن اینکه آن‌قدر همسرش، فاطیمای زیبا و عزیز، را دوست داشت، بسیار خوشحال شدم. چقدر به هم می‌آمدند. همیشه به هم احترام می‌گذاشتند و به هم عشق می‌ورزیدند.

برای درک ظرفیت او، باید به این نکات توجه کرد. او پیشینه‌ای سنتی داشت و در مدارس مذهبی پس از انقلاب درس خوانده بود. من از پیشینه‌ای بهایی می‌آمدم و ما در ونکوور با هم آشنا شده بودیم، با وجود این، ما همیشه به‌دنبال پیدا کردن اشتراکات برای همکاری‌های بیشتر بودیم و تلاش می کردیم موانع ترس و بی‌اعتمادی را برداریم و به یکدیگر احترام بگذاریم و برای دیگران هم الگو باشیم.

ما وقتی آن دیگری حضور نداشت، از همدیگر حمایت می‌کردیم. مردم وقتی دوستی ما را می‌دیدند، واقعاً حیرت‌زده می‌شدند. به او اتهام زدند که مأمور و حامی جمهوری اسلامی است و به من اتهام زدند که سلطنت‌طلب‌ یا جاسوس بهایی‌ام، و ما هر چیزی بودیم جز آنچه که مردم از کمبود، ترس و ضعف خودشان با برچسب‌های مسخره به ما می‌چسباندند.

با وجود همهٔ این‌ها، ما می‌خندیدیم و آن‌ها را نادیده می‌گرفتیم و به دوستانی صمیمی‌تر بدل شدیم. درها را گشودیم، فرصت‌ها را در اختیار یکدیگر قرار دادیم و در هنگام نیاز به هم کمک می‌کردیم.

بدون او من هیچ‌کاری نمی‌توانستم بکنم و او هم به من گفت که بدون من سر از جای دیگری در می‌آورد. در دوستی‌مان درس بزرگی گرفتیم و آن اینکه آنچه تغییر مثبتی در زندگی مردم ایجاد می‌کند حرف و شعار نیست، بلکه عمل و کاری است که انجام می‌دهیم. برای انجام کاری که اثری مثبت برجای بگذارد، نیازی به تبلیغ خودتان، نصب مدال بر سینه یا گرفتن «لایک» ندارید. سرتان را پایین بیاندازید و خدمت کنید. 

ما هر کجا که می‌توانستیم، به مردم کمک می‌کردیم. ایده‌ها را به اشتراک می‌گذاشتیم و او همیشه در نقش مشاورم بود که به من می‌گفت باید همهٔ جوانب را در نظر داشته باشم.

علیرضا آن فرد منحصربه‌فرد بود، آن شخصیتی که هر کسی می‌خواهد دوستش باشد، همکار و آموزگارش باشد. یک نامه برای توصیف او کافی نیست.

هر دوی ما عاشق ایران بودیم و به ایران و ایرانی اهمیت می دادیم. او مسائل پیچیدهٔ جامعهٔ ایرانی را با حوصله برای من توضیح می‌داد و به من دربارهٔ بی‌اعتمادی و درماندگی جامعهٔ ایرانی هشدار می‌داد. ما از برخی موضع‌گیری‌های تفرقه‌انگیز گروه‌ها و سازمان‌های فعال در جامعهٔ ایرانی متعجب بودیم و با هم دربارهٔ آن‌ها صحبت می‌کردیم که چرا به‌جای نزدیک کردن مردم به هم، آن‌ها را دسته‌دسته از هم جدا می‌کنند.

ما صحبت کردیم و به آنجا رسیدیم که برای خدمت به جامعه‌مان در کانادا برای ساختن آینده‌ای بهتر و پذیراتر برای جامعهٔ ایرانی همکاری کنیم.

او برای گرد آوردن مردم به دور هم تلاش کرد، مکانیزم‌هایی برای گفتمان بین ایده‌های مختلف برای منافع مشترک جمعی ایجاد کرد. او انسانی بسیار نادر بود که منافع شخصی برایش مهم نبود و به منافع مشترک جمعی و بالا بردن آبروی ایرانیان اهمیت می‌داد.

و نهایتاً در هیچ دیداری نبود که آخرش از همسرش یا برادرش یا برادرزاده‌هایش حرفی نزند. او عاشق آرین بود، هر چند که همسر برادرش، مریم، به‌تازگی نوزاد دختری به‌دنیا آورده بود، ارتباطش با آرین بسیار خاص بود. هر وقت یکدیگر را می‌دیدیم و احوال برادرزاده‌هایش را می‌پرسیدم، عکس تازه‌ای از آرین روی گوشی موبایلش به من نشان می‌داد و با لبخندی که نمی‌شد در حالت دیگری بر لبانش دید، از او حرف می‌زد.

این همان عشقی است که هر کسی آرزویش را دارد. او آن را داشت، او قلبی به بزرگی کهکشان داشت، قلبی که هر کسی جای ویژه‌ای در آن داشت.

او به همهٔ دوستانش توجهی ویژه داشت. روی هر کدامشان تمرکز می‌کرد و با هر کدامشان ارتباطی منحصربه‌فرد داشت. از آن نوع ارتباط‌هایی که آن فرد احساس خیلی خاص بودن می‌کند، به‌طوری‌که او برای آن‌ها خاطراتی می‌ساخت که توسط همهٔ آن‌هایی که او را می‌شناختند، ارج نهاده می‌شد.

دیگر کسی مثل او وجود نخواهد داشت. این را می‌دانم. دلم برایش تنگ خواهد شد و یاد او برای من همیشه الهام‌بخش خواهد ماند تا بتوانم ادامه دهم.

در پایان، همهٔ کسانی که او را می‌شناختند، آن‌قدر عشق و احترام نثارش کردند که موجب غبطهٔ کسانی شد که ثروت و قدرت دارند، ولی در ارزش‌ها دچار کمبودند.

جایش همیشه خالی خواهد بود.

نوشته او برای من همیشه الهام‌بخش خواهد ماند اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

روز ۲۱ مارس ۲۰۱۹، مصادف با روز جهانی حذف تبعیضات نژادی، در مراسمی که با حضور جان هورگان، نخست‌وزیر بریتیش کلمبیا، و چند تن از مقامات استانی در دانشگاه سایمون فریزر، واحد داون تاون ونکوور، برگزار شد، از فعالیت‌ها و تلاش‌های ۴۱ بریتیش کلمبیایی در راستای گسترش چندفرهنگی و ضدیت با تبعیض نژادی قدردانی شد.

برای آشنایی بیشتر خوانندگان با این جوایز پرسش‌هایی را در این زمینه با واحد چندفرهنگی وزارت فرهنگ و هنر و گردشگری بریتیش کلمبیا مطرح کردیم که توجه شما را به آن جلب می‌کنیم:

با سلام و سپاس از اینکه وقتتان را به ما دادید، لطفاً برای ما کمی دربارهٔ جوایز چندفرهنگی و ضد تبعیض نژادی در بریتیش کلمبیا بگویید؟ چه مدت است که این جوایز اهدا می‌شود و چه سازمان یا نهادی برگزارکنندهٔ آن است؟

جوایز چندفرهنگی و ضد تبعیض نژادی بریتیش کلمبیا در سال ۲۰۰۸  پایه گذاشته شد و هدفش تقدیر از کارهای متمایز افراد، سازمان‌ها و کسب‌وکارها برای گرد هم آوردن فرهنگ‌های متنوع ماست و کاهش موانع به‌منظور حصول اطمینان از اینکه همهٔ بریتیش کلمبیایی‌ها می‌توانند در زندگی اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی کاملاً مشارکت کنند.

این جوایز توسط چه نهادی اهدا می‌شود؟ هدف از اهدای این جوایز چیست، چه افراد یا سازمان‌هایی می‌توانند آن را دریافت کنند و چه شرایطی باید داشته باشند؟ نامزدهای برگزیده چطور انتخاب می‌شوند؟

دولت بریتیش کلمبیا با مشاوره و پشتیبانی شورای مشورتی چندفرهنگی این استان، که نهادی قانونی شامل متخصصان چندفرهنگی و ضد مشکلات تبعیض نژادی از سرتاسر استان است، سازماندهی این جوایز سالانه را بر عهده دارد.

این جوایز در چهار بخش جوانان، اشخاص، سازمان‌های غیر انتفاعی و کسب‌وکارها به شرح زیر اهدا می‌شود:

• اشخاص (هر شخص بالای ۳۰ سال که محل سکونت اصلی‌اش بریتیش کلمبیا باشد.)
• جوانان (هر شخص بین ۱۵ تا ۳۰ سال که محل سکونت اصلی‌اش بریتیش کلمبیا باشد.)
• سازمان‌ها (هر سازمانی که هدف‌ اصلی‌اش سود مالی نباشد و دفتری در بریتیش کلمبیا داشته باشد. نامزدها ممکن بر اساس فعالیت کلی سازمان یا ابتکاری ویژه برای بهبود احترام و شأن بین فرهنگ‌های متنوع در جامعه‌ای که سازمان در آن خدمت می‌کند، برگزیده شوند.)
• کسب‌وکارها (هر کسب‌وکار ثبت‌شده‌ای در بریتیش کلمبیا یا دفتر یا شعبهٔ کسب‌وکاری ملی یا بین‌المللی در بریتیش کلمبیا. نامزدها ممکن بر اساس فعالیت کلی سازمان یا ابتکاری ویژه برای بهبود احترام و شأن بین فرهنگ‌های متنوع در جامعه‌ای که کسب‌وکار در آن فعالیت می‌کند، برگزیده شوند.)

داوران مسائلی مانند افزایش آگاهی دربارهٔ چندگونگی، چندفرهنگی و ضدیت با تبعیض نژادی؛ ترویج احترام و پذیرا بودن و گرد هم آوردن فرهنگ‌های مختلف و توجه به تبعیض نژادی؛ ایجاد محیطی پذیرا و استفاده از پول جایزه برای پیشبرد چندفرهنگی در بریتیش کلمبیا (بخش جوانان)، را در نظر می‌گیرند.

آیا این جوایز صرفاً معنوی است یا جوایز نقدی هم اهدا می‌شود؟

به همهٔ برندگان نشان یادبود و گواهینامه اهدا می‌شود و تنها به برندهٔ بخش جوانان ۵۰۰۰ دلار برای اهدا به سازمان غیرانتفاعی منتخبشان برای ترویج بیشتر چندفرهنگی، اهدا می‌شود.

آیا امسال هیچ شخص یا سازمان ایرانی-کانادایی هم برای دریافت این جوایز نامزد شده بود؟ سال‌های گذشته چطور؟

امسال خیر، ولی آقای فرید روحانی که اصالتاً ایرانی‌اند، در سال ۲۰۱۱ به‌دلیل راهبری انیستیتو لوریه و پروژهٔ گفتمان ونکوور موفق به دریافت این جایزه شدند. (گفت‌وگوی اختصاصی رسانهٔ همیاری با آقای فرید روحانی، نخستین سرهنگ افتخاری ایرانی-کانادایی، را در اینجا بخوانید)

امیر باجه‌کیان، یکی از اعضای هیئت داوران این جوایز، در این زمینه گفت:
«به‌عنوان یکی از داوران این جوایز از یک‌سو برای من جای افتخار داشت که به‌عنوان یک ایرانی-تبار در این جریان نقش داشته باشم، و از سوی دیگر میزان اهمیتی که دولت بی‌سی به مسائل مربوط به چندفرهنگی و مبارزه با تبعیض قائل است، بسیار جای تقدیر دارد. به‌ویژه در سایهٔ اتفاقات اخیر. در هر حال این جوایز قدم پایانی در این راه نیست و خوشحال‌ام که دولت می‌خواهد در این مسائل گام‌های عملی و ملموس بردارد.»

برندگان جوایز امسال به شرح زیر بودند:

در بخش اشخاص بالاتر از ۳۰ سال امسال دو برنده اعلام شد. آنی اُهانا (Annie Ohana) از سوری، بنیان‌گذار برنامهٔ Mustang Justice که برنامه‌ای برای هدایت عدالت اجتماعی جوانان است و بر دوباره زنده کردن پروژه‌های فرهنگی، گفتمان ادیان و محافظت از فرهنگ‌هایی که در وطن خودشان تحت ستم قرار گرفته‌اند، تمرکز دارد.

دالویر نهال (Dalvir Nahal) از پنتینکتُن، بنیان‌گذار Bollywood Bang، که برای افزایش آگاهی دربارهٔ فرهنگ و تاریخ سیک‌ها از طریق برداشتن موانع در اُکاناگان برای مبارزه با تبعیض نژادی فعالیت می‌کند.

در بخش سازمان‌های غیرانتفاعی، آکادمی موسیقی پاول ریور (Powell River Academy of Music)، برگزارکنندهٔ فستیوال بین‌المللی کُر کاتومیو (Choral Kathaumixw) که ۱۰۰۰ خواننده از سراسر جهان را به خود جلب می‌کند. این رویداد به‌عنوان مهم‌ترین دلیل برگزیده‌شدن شهر پاول ریور به‌عنوان پایتخت فرهنگی کانادا دانسته شده است.

در ردهٔ کسب‌وکارها رادیو اسپایس (Spice Radio) به‌دلیل ترتیب دادن کمپینِ «در مقابل تبعیض نژادی دستت را بالا ببر»، برندهٔ جایزه شد. این رویداد همه‌ساله و از سال ۲۰۱۵ در طول تعطیلات هندی هولی (Holi) برگزار می‌شود. رادیو اسپایس همچنین در ترویج پیام‌های ضد تبعیض نژادی از طریق پخش رادیویی، چاپ و برنامه‌های تلویزیونی‌ای که کانادایی‌ها را به ایستادن در برابر بی‌عدالتی‌های نژادی ترغیب می‌کند، مشارکت داشته است.

جوانان (۱۵ تا ۳۰ ساله): ندا المصری (Nada El Masry) از نیو وست‌مینستر، یکی از مدیران RADIUS SFU، و یکی از اعضای گروه پروژهٔ «فراتر از مرزها» که بر تم‌های مشارکت مدنی، پذیرا بودن و برداشتن موانع سیستماتیک بر سر راه رونق معیشت پناهندگان در شهر سوری، تمرکز دارد. المصری جایزهٔ ۵۰۰۰ دلاری اش را به آزمایشگاه معیشت پناهندگان در Radius SFU برای پیشبرد پروژهٔ فراتر از مرزها اهدا کرد.

نوشته گزارشی از مراسم اهدای جوایز چندفرهنگی و ضد تبعیض نژادی بریتیش کلمبیا در سال ۲۰۱۹ اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

هومن کبیری پرویزی – ونکوور

در شمارهٔ گذشته نخستین بخش از گفت‌وگوی اختصاصی ما با فرید روحانی، نخستین سرهنگ افتخاری ایرانی-کانادایی ارتش کانادا منتشر شد که در آن به پیشینهٔ ایشان و فعالیت‌هایشان در انستیتو لوریه پرداختیم. توجه شما را به ادامهٔ این گفت‌وگو جلب می‌کنیم.

اگر موفق به خواندن بخش نخست این گفت‌وگو نشده‌اید، می‌توانید آن را در اینجا بخوانید.

شما عضو شورای مشورتی مرکز گزارشگری گلوبال هم هستید. لطفاً کمی دربارهٔ این مرکز برایمان بگویید و بفرمایید که چطور به این مرکز ملحق شدید.

مرکز گزارشگری گلوبال توسط پیتر کلاین پایه‌گذاری شد که اکنون هم مدیر اجرایی این مرکز است. ایشان در آن زمان روزنامه‌نگاری شناخته‌شده در سطح جهانی بود و برای رسانه‌های معتبری چون CBS، نیویورک تایمز و کریستین ساینس مانیتور کار می‌کرد و رئیس مدرسهٔ عالی روزنامه‌نگاری دانشگاه یو‌بی‌سی بود. ایشان بعد از چند سال خدمت در دانشگاه یو‌بی‌سی از سمتش استعفا کرد و کار در مرکز گزارشگری گلوبال را آغاز کرد. از سوی دیگر یکی از اتفاقاتی که بعد از جدایی از یک مؤسسه و انجام کارهای موفق می‌افتد، این است که از مؤسسات دیگر پیشنهاد می‌دهند که بیایید و به ما ملحق بشوید. بعد از جدایی من از انستیتو لوریه، ایشان به من پیشنهاد همکاری در این مرکز را داد و با توجه به اینکه دیدم کارشان با علاقهٔ من در زمینهٔ فرصت دادن به دیدگاه‌های مختلف برای ابراز نظرشان هم‌راستاست، همکاری با آن‌ها را موقعیت بسیار خوبی دیدم و به این مرکز پیوستم.

در معرفی این مرکز می‌خواندم که هدف اصلی آن برجسته‌کردن رویدادهای مهمی است که مورد بی‌توجهی قرار می‌گیرند. تاکنون چه کارهایی در این زمینه انجام شده است؟

یکی از کارهایی که این مرکز انجام داد، مشارکت در انتشار اسناد پاناما بود. در زمینهٔ فساد، چندین پروژه بوده است و همچنین در زمینهٔ پایمال شدن حقوق کارگران در زنجیرهٔ تأمین شرکت‌های بزرگ و کارهای بسیار متنوع دیگر که شاید در حوصلهٔ این گفت‌وگو نگنجد، ولی می‌توانید در وب‌سایت این مرکز آن‌ها را ببینید.

شما عضو کمیتهٔ مشورتی ادارهٔ مهاجرت هم بوده‌اید. لطفاً کمی از فعالیت‌هایتان در این کمیته برایمان بگویید.

کمیته‌ای بود که با حضور افرادی که در کسب‌وکارهای خوبی در کانادا مشغول به فعالیت بودند، چند سالی تشکیل می‌شد. کار این کمیته به این شکل بود که وقتی وزیر مهاجرت می‌خواست برنامه‌ای را پیشنهاد بدهد، ادارهٔ مهاجرت باید روی آن بررسی‌ها و مطالعاتی انجام می‌داد و بر مبنای آن مطالعات می‌گفت که مثلاً باید تعداد مهاجران کانادا در سالی خاص به تعداد معینی برسد. جلسات این کمیته با حضور وزیر مهاجرت و تیمش در یک سَمت، ادارهٔ مهاجرت در سوی دیگر و ما در بین آن‌ها برگزار می‌شد. و بحث بر سر تعداد مهاجری که باید پذیرفته شود و ترکیب و تخصص آن‌ها بر اساس مطالعات انجام‌شدهٔ ادارهٔ مهاجرت و همچنین خواست وزیر انجام می‌شد. برای من حضور در این جلسات بسیار مفید بود چرا که از نزدیک می‌دیدم که همه‌چیز بر اساس مطالعه انجام می‌شود و مهم‌تر اینکه شخص وزیر هم به تصمیمات کمیته تمکین می‌کرد و اصلاً این‌طور نبود که ادارهٔ مهاجرت را برای رسیدن به خواست خودش تحت فشار بگذارد.

شما به‌تازگی به درجهٔ سرهنگ افتخاری ارتش کانادا دست یافتید. لطفاً کمی دربارهٔ این درجهٔ افتخاری برایمان بگویید و اینکه تحت چه شرایطی و به چه دلیلی این درجه به یک شهروند غیرنظامی اعطا می‌شود؟

بیش از صد سال است که ارتش کانادا به‌طور سنتی این درجه را توسط وزیر دفاع به افراد مشهور و تأثیرگذار اعطا می‌کند و مأموریت ما این است که در بین افراد واجد شرایط برای خدمت در ارتش انگیزه ایجاد کنیم و آن‌ها را با ارتش کانادا ارتباط بدهیم. ما همچنین وظیفه داریم پاسدار سنت‌ها و تاریخ هنگ محل خدمتمان باشیم، هویت و ارزش‌های آن را ترویج دهیم و ارتباط ارتش را با جامعه تقویت کنیم. به‌جز این باید به فرماندهٔ هنگ در همهٔ موارد به‌جز عملیات نظامی مشاوره بدهیم. همچنین مسئولیت روابط عمومی هنگ، نمایندگی هنگ در مراسم رسمی یا ارتباط با میهمنان خارجی بر عهدهٔ ماست.

من به‌عنوان یک ایرانی-کانادایی افتخار می‌کنم که کسی که در همین‌جا سمت من را داشت، کسی بود که پرچم کانادا را طراحی کرد. آقای هارجیت ساجان، وزیر دفاع کنونی کانادا، هم قبلاً در همین‌جا فرمانده بوده است. بسیار افتخار می‌کنم که به‌عنوان یک ایرانی به من این فرصت داده شده که بتوانم خدمت کنم.

آن‌طور که گفتید، یکی از وظایف افرادی که به این سمت منصوب می‌شوند، کوشش برای برقراری ارتباط جامعهٔ غیرنظامی کانادا را با هنگ‌های نظامی است. آیا دیدگاه‌های شهروندان غیرنظامی کانادا را هم به ارتش منتقل می‌کنید؟ اگر پاسخ مثبت است، آیا دیدگاه‌های شهروندان غیرنظامی تغییری در رویکرد و روال‌های ارتش کانادا ایجاد می‌کند؟

مسلماً همین‌طور است. ارتباط باید دوسویه باشد. یکی از وظایف من این است که نظرات مردم را به ارتش انتقال بدهم. البته باید این را در نظر داشت که با توجه به ساختار نظام‌مند ارتش، تغییرات در آن کندتر از جاهای دیگر انجام می‌شود.

آیا برنامه‌ای برای برقراری ارتباط جامعهٔ ایرانی-کانادایی با ارتش کانادا دارید؟

بله حتماً، برنامه‌های زیادی دارم که به‌زودی اعلام خواهد شد. یکی از کارهایی که می‌توانیم انجام بدهیم این است که در برنامه‌های نوروزی جامعهٔ ایرانی از پرسنل ایرانی-کانادایی و دیگر پرسنل هنگ بخواهم در این برنامه‌ها حضور پیدا کنند و با مردم در ارتباط باشند و به پرسش‌هایشان پاسخ بدهند. چیزی که فکر می‌کنم دانستنش برای خوانندگان شما خوب است، این است که ارتش کانادا جای خوبی برای کار کردن است و فرصت دیدار حضوری با پرسنل ایرانی‌-تبار ارتش می‌تواند به تصمیم آن‌ها برای پیوستن به ارتش کمک کند. سربازهای کانادایی حقوق‌ بسیار خوب و بالایی دارند و در بین ارتش‌های پیشرفتهٔ جهان جایگاه بسیار خوبی دارند. اگر کسی تحصیلات دانشگاهی داشته باشد، مثلاً در یکی از شاخه‌های علوم پزشکی مدرکی داشته باشد، به‌سادگی می‌تواند با حقوق بین ۶۰ تا بالای ۱۰۰ هزار دلار به استخدام ارتش درآید. فرصت‌های شغلی بسیار خوبی برای مهندسان و دیگر تخصص‌ها در ارتش کانادا وجود دارد که ایرانی‌-کانادایی‌ها می‌توانند از این فرصت‌ها استفاده کنند. البته برای استخدام در ارتش باید شهروند کانادا باشند. در بین تمام ارتش‌های عضو پیمان آتلانتیک شمالی (NATO) بهترین حقوق را سربازان کانادایی می‌گیرند. افراد علاقه‌مند می‌توانند با من در تماس باشند و من می‌توانم آن‌ها را به مسئولان واحد استخدام ارتش معرفی کنم یا برایشان تور بازدید برای آشنایی با فعالیت‌های ارتش بگذارم تا اطلاعات لازم را برای استخدام در ارتش کانادا به‌دست آورند. مزایای استخدام‌شدن در ارتش بسیار زیاد است. مثلاً بهترین آموزش‌ها در ارتش داده می‌شود. از مزایای دیگر این است که افراد اگر به‌صورت پاره‌وقت به خدمت ارتش در آیند، می‌توانند در کنار خدمت در ارتش کار دیگری هم داشته باشند. الان ارتش به‌دنبال استخدام ۳۰۰۰ نیروی فعال سایبری است و متخصصان با استعداد ایرانی هم می‌توانند در بین آن‌ها باشند. افرادی که در هر بخشی و با هر تخصصی در ارتش خدمت می‌کنند، به‌واسطهٔ آموزش‌هایی که می‌بینند و نظم و انضباطی که در اینجا حاکم است، پس از آنکه دورهٔ خدمت یا قراردادشان در ارتش به پایان رسید، سریعاً در شرکت‌های دیگر استخدام می‌شوند. بسیاری از کارفرماها وقتی بدانند کسی در ارتش خدمت کرده است، به‌سرعت او را استخدام می‌کنند.

وضعیت ارتش کانادا را از لحاظ چندفرهنگی بودن آن، چطور ارزیابی می‌کنید؟ آیا آماری هست که نشان دهد چند درصد پرسنل ارتش از جوامع مهاجر می‌آیند و آیا تناسبی بین میزان چندفرهنگی بودن کشور با ارتش وجود دارد؟

این سؤال بسیار مهمی است. ما در کانادا وظیفه داریم که عمق چندگونگی را در کانادا بیشتر کنیم و ارتش همیشه در این زمینه پیشگام بوده. شما می‌بینید که فرماندهٔ این قوا یک هندی‌الاصل بوده است. خیلی مهم است که بدانیم این یک‌باره اتفاق نیافتاده و به‌تدریج به اینجا رسیده است. حدود ۱۰۰ سال قبل در همین ونکوور فرماندهٔ همین هنگی که من الان در آن خدمت می‌کنم، مأمور شد به مهاجران هندی کشتی کوماگاتا مارو اجازهٔ پیاده شدن از کشتی و ورود به خاک کانادا را ندهد و آن‌ها را به کشورشان بازگرداندند. ببینید چقدر تغییر در طول این مدت اتفاق افتاده است.

ارتش کانادا همیشه در چندملیتی‌ بودن از بقیهٔ ارگان‌ها و نهادهای دیگر دولتی کانادا جلوتر بوده است چون در ارتش زمانی که شما در حال انجام مأموریتی هستید، برایتان فرقی نمی‌کند که هم‌رزم شما در کنارتان چینی است، هندی است یا ایرانی. چیزی که برایتان مهم است این است که مراقب شما باشد. وقتی به‌عنوان یک نظامی نگاه کنید، گلوله تشخیص نمی‌دهد که اصلیت شما از کجاست. ولی در هر حال نسبت چندگونگی ارتش از جامعهٔ کانادا کمتر است. حالت ایده‌آل این است که ارتش همان نسبت چندگونگی جامعه را داشته باشد.

استقبال جوامع مهاجر برای پیوستن به ارتش کانادا چطور است؟

بسیاری از افرادی که به کانادا مهاجرت می‌کنند، به‌دلیل تجربهٔ بد گذشته روی پیوستن به ارتش حساب نمی‌کنند. تجربیاتی مانند فساد، زورگویی، وابستگی به دیکتاتورها و مواردی از این دست که اغلب در ارتش کشورهای غیردموکراتیک رخ می‌دهد، موجب شده است که بسیاری از مهاجرانی که از این کشورها به کانادا می‌آیند، خدمت در ارتش را کار حرفه‌ای و آبرومندانه‌ای ندانند. ولی ارتش کانادا بر خلاف این پیش‌فرض‌ها، ارتشی بسیار حرفه‌ای است که در دنیا نقش‌های مهمی ایفا کرده است.

اصولاً جایگاه ارتش کانادا را در بین ارتش‌های جهان چطور می‌بینید؟ این ارتش در حال حاضر چه مأموریت‌های عمده‌ای انجام می‌دهد؟

در یکی از کامنت‌های توئیتر خواندم که کسی نوشته بود، به‌نظر نمی‌آید کانادا ارتش داشته باشد. اتفاقاً ارتش کانادا ارتشی بسیار قوی و باسابقه است. شاید برایتان جالب باشید که بدانید پیمان ناتو پیشنهاد کانادا بود. ایدهٔ اصلی این پیمان در سال ۱۹۴۷ در کنفرانس کوچیچینگ در شهر اُریلیا در انتاریو پیشنهاد شد و لوئیز سنت لارنت، وزیر خارجهٔ وقت کانادا این ایده را گرفت و با همتایان آمریکایی و کانادایی‌اش طرح کرد. گفت‌وگوهای محرمانه بین کانادا، بریتانیا و آمریکا در این زمینه آغاز شد که به گفت‌وگوهای علنی با حضور کشورهای دیگر در سال ۱۹۴۸ و در زمانی که لوئیز سنت لارنت نخست‌وزیر کانادا شده بود، انجامید.

ارتش کانادا بر خلاف ارتش آمریکا، ارتش پاسدار صلح و آموزش‌دهنده است. کانادا در بسیاری از نقاط جهان حضور نظامی دارد ولی این حضور اغلب برای مقاصد آموزشی است. در نقاط دیگری هم به‌عنوان بخشی از نیروهای پاسدار صلح سازمان ملل متحد خدمت می‌کند. قبلاً در جنگ داخلی یوگسلاوی سابق حضور داشت. اکنون در سودان، عراق و مرز سوریه و اسرائیل به‌عنوان نیروهای پاسدار صلح حضور دارد. در شرق اروپا هم به‌عنوان نیروهای ناتو شاهد حضور نظامی کانادا هستیم.

به‌عنوان یک شهروند غیرنظامی با وابستگی نظامی، فکر می‌کنید یک ارتش به‌طور عام و ارتش کانادا به‌طور خاص چطور می‌تواند برای صلح ایفای نقش کند؟

جملهٔ معروفی هست که می‌گوید برای حفظ صلح، باید ابتدا صلح کرد. اگر به تاریخ نگاه کنید، می‌بینید که کشورهای اروپایی در طول جنگ جهانی اول و دوم به‌مدت طولانی با یکدیگر جنگیدند. پس از جنگ جهانی دوم، آمریکا در اروپا حضور نظامی پیدا کرد و کاری کرد که این کشورها با هم تجارت کنند. همان پایگاه‌های نظامی آمریکا موجب شد که کشورهای اروپایی دیگر با هم نجنگند و صلح برقرار بماند. من در سخنرانی‌ها و مقالات مختلف به این موضوع اشاره کرده‌ام که خاورمیانهٔ کنونی شرایط اروپای قبل از جنگ جهانی را دوم دارد و باور من بر این است که از دل این جنگ‌ها صلحی پایدار بیرون خواهد آمد. همان‌طور که گفتم کانادا پیشنهاد پیمان ناتو را داد و کشورهای غربی با هم متحد شدند تا جلوی حمله به کشورهای خودشان را بگیرند. ارتش کانادا که یکی از ارتش‌های فعال در این پیمان است، بافتی چندملیتی دارد و این می‌تواند ارتباطات خوبی برای برقراری و حفظ صلح ایجاد کند. و البته باید به این موضوع توجه داشت که صلح زمانی برقرار می‌ماند که کشورهایی که قصد تجاوز به کشور دیگری را دارند، بدانند که با ارتشی بزرگ و قدرتمند مواجه خواهند شد و مغلوب می‌شوند تا خیال تجاوز نظامی را از سر بیرون کنند.

به‌عنوان سؤال پایانی، فکر می‌کنید جامعهٔ ایرانی در ونکوور و کانادا برای موفقیت در این کشور چه باید بکند؟

من فکر می‌کنم ما ایرانی‌ها باید دور هم جمع شویم و به‌جای نگریستن به گذشته، به جلو نگاه کنیم. به هم کمک کنیم. به‌جای اینکه بخواهیم یکدیگر را تضعیف کنیم، تلاش کنیم از یکدیگر یاد بگیریم و فرصتی ایجاد کنیم تا آن فرهنگی را که به آن می‌بالیم بتوانیم در اینجا پیاده کنیم. وقتی این‌قدر به منشور حقوق بشر کوروش افتخار می‌کنیم، آن را اجرا کنیم. افتخارمان این باشد که حقوق بشر از ایران شروع شده. خیلی از ما صحبت از آزادی می‌کنیم ولی وقتی زمان عمل فرا می‌رسد به آن عمل نمی‌کنیم. به‌عنوان مثال، وقتی آقای سروش دباغ آمد به ونکوور تا صحبت کند، عده‌ای به آنجا رفتند و جلسه را به‌هم ریختند و نگذاشتند که ایشان صحبت بکنند. بسیار کار زشتی کردند. تمام اصولی را که جامعهٔ ما در اینجا بر آن اساس ساخته شده، زیر پا گذاشتند.

یا به کسی که اینجا بنا بر اعتقادات شخصی‌اش روسری بر سر می‌کند و شهامت ابراز اعتقاداتش را دارد، حمله می‌کنند. ما در کشوری زندگی می‌کنیم که به افراد اجازه داده شده هر طوری می‌خواهند لباس بپوشند ولی ما این حق را قائل نیستیم؛ این‌ها خیلی بد است. هر چقدر هم این افراد به جمهوری اسلامی و سیاست‌هایش انتقاد داشته باشند، نباید مانع از ابراز عقیدهٔ کسی بشوند و این حق را از او بگیرند.

خیلی از ایرانی‌ها را می‌بینم که وقتی به اینجا می‌آیند نام خودشان را عوض می‌کنند یا رنگ موهایشان را بور می‌کنند و می خواهند ایرانی دیده نشوند ولی من همیشه به اطرافیانم می‌گویم که ما ایرانی هستیم. باید به ایرانی بودنمان افتخار کنیم و تلاش کنیم الگوی بقیه باشیم.

نگرانی‌هایی هست که ایران مثل سوریه شود. ما الان شاهدیم که تا فردی از راه می‌رسد، می‌پرسیم طرف مال کجاست. عرب است، بلوچ است، شیعه است، سنی است، بهایی است و دائم جامعه را قبیله قبیله می‌کنیم. نتیجه این می‌شود که این قبیله‌ها مستعد درگیری می‌شوند و با یک جرقه ممکن است به جان هم بیافتند. باید با این‌ها مقابله کرد.

بار دیگر از اینکه وقتتان را به ما دادید، سپاسگزاریم.

نوشته به‌جای نگریستن به گذشته، به جلو نگاه کنیم اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.