سیما غفارزاده و هومن کبیری پرویزی  – کوکئیتلام

روز شنبه ۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۳ سالن هارد راک شو (The Hard Rock Show Theatre) در کازینو هارد راک واقع در شهر کوکئیتلام میزبان همشهریان ونکووری ما در کنسرت خیریهٔ گروه رستاک خواهد بود. کنسرتی که به‌ همت فرهاد صوفی، آزیتا صاحب‌جمع و رضا جهانشاهی، سه چهرهٔ نام‌آشنا و فعال در امور اجتماعی و فرهنگی شهرمان ونکوور، با هدف تأمین منابع مالی برای فعالیت‌های انسان‌دوستانه برگزار می‌شود. به‌همین مناسبت گفت‌وگویی داشتیم با این عزیزان تا بیشتر دربارهٔ انگیزه و اهدافشان در برگزاری این کنسرت برای خوانندگانمان بگویند که توجه شما را به آن جلب می‌کنیم.

* * *‌ * *

با سلام و سپاس از وقتی که برای این گفت‌وگو گذاشتید، البته جامعهٔ ایرانی ونکوور با شما عزیزان، به‌ویژه شما آقای صوفی و خانم صاحب‌جمع و فعالیت‌های ارزشمندتان در این جامعه آشنایند، ولی سپاسگزار می‌شویم خودتان را برای آن‌ دسته از خوانندگانی که کمتر شما را می‌شناسند، معرفی کنید.

فرهاد صوفی: من در سال ۱۹۷۲ از ایران خارج شدم و در سال ۱۹۷۳ واردِ کانادا شدم. وقتی از ایران خارج شدم و با اتوبوس به ترکیه نزد دوستان دانشجویم رفتم، بعد از توقفی چندهفته‌ای در ترکیه مقصدم رفتن به آلمان و تحصیل در آنجا بود. اینکه چه شد به کانادا آمدم که آن زمان برای جامعهٔ ایرانی کشوری ناشناخته بود و به‌جز جمع کوچکی دانشجو، ایرانی دیگری در این کشور زندگی نمی‌کرد، در این مجال نمی‌گنجد و امیدوارم در موقعیتی دیگر بتوانم آن را شرح بدهم. 

به‌هرحال، من ۵۲ سال پیش یعنی هفت سال پیش از انقلاب به کانادا مهاجرت کردم، بنابراین من نه در جریان انقلاب ایران بوده‌ام و نه جنگ هشت‌ساله؛ دو واقعهٔ مهمی که به‌باور من تأثیر بسیاری روی مردم و جامعهٔ ما گذاشته‌اند. من همواره به مسائل ایران و آنچه که در ایران می‌گذرد، بسیار علاقه‌مند بوده‌ و هستم و روزانه آن را دنبال می‌کنم. در عین‌حال، چه قبل از انقلاب و چه بعد از آن، به هیچ گروه سیاسی ایرانی و هیچ ایدئولوژی خاصی وابسته نبوده‌ام. 

در سال ۱۹۷۳ که به کانادا رسیدم، به پیشنهاد یکی از دوستانم که خواهرش در شهر رجاینا در استان ساسکاچوان اقامت داشت، رفتم و آنجا ساکن شدم. من در این شهر دانشگاه را در رشتهٔ‌ اقتصاد شروع کردم و هم‌زمان در یک رستوران ایتالیایی کار گرفتم. دو سه سال بعد توانستم اولین رستوران خودم را باز کنم. مجموعاً ۳۰ سال در آنجا زندگی کردم و در سال ۲۰۰۱ به‌همراه همسرم که زادهٔ آن استان است و نیز دخترم به ونکوور مهاجرت کردیم و رستورانی ایتالیایی در شهر کوکئیتلام باز کردم که از ابتدا بسیار موفق بوده است. 

آزیتا صاحب‌جمع: با درود و مهر به خوانندگان نشریهٔ خوب رسانهٔ همیاری، سیما جان، هومن جان، بی‌نهایت برای فراهم‌کردن این‌ گفت‌وگو صمیمانه سپاسگزار و قدردانم.

من، آزیتا صاحب‌جمع، رهبر گروه بالهٔ ملی پارس ونکوور هستم. بیش از سی و سه سال است که در آموزش، اجرا، حفظ ‌و نگهداری رقص‌های ایرانی در ونکوور تلاش کرده‌ام‌ و با اجرای این رقص‌ها در صحنه‌های مختلف جهان در نگهداری این بخش از هنر مظلوم ایران کوشا بوده‌ام. رشتهٔ اصلی من بالهٔ کلاسیک است و از شاگردان عبدالله ناظمی بوده‌ام که بعدها با افتخار و اعتقاد به این روش آموزش با نام بالهٔ ملی پارس در کانادا ادامهٔ فعالیت داده‌ام. در این هنرسرا، آموزش بخش فولکلور همیشه در کنار یادگیری تکنیک باله مد نظر بود. از علاقه‌مندانی که می‌خواهند دربارهٔ بالهٔ ملی پارس ونکوور بیشتر بدانند، دعوت می‌کنم از وب‌سایت ما در آدرس www.vancouverpnb.ca و صفحهٔ اینستاگرام ما در آدرس ‎@vanpnb دیدن کنند.

رضا جهانشاهی: با درود بی‌پایان به خوانندگان و تشکر ویژه از گردانندگان نشریهٔ رسانهٔ همیاری، من رضا جهانشاهی، در سال ۱۹۷۳ در سن ۱۹ سالگی به آمریکا مهاجرت کردم و در دانشگاه ایالتی اوهایو در رشتهٔ راه‌وساختمان مشغول به تحصیل شدم. بعد از فارغ‌التحصیلی به ایران برگشتم و همان سال انقلاب شد و من مجبور شدم به آمریکا برگردم. در یک شرکت مهندسی مشغول به کار شدم. در آن شرکت با همسر وفادار خود آشنا شدم. من و همسرم مهرناز صاحب دو فرزند شدیم؛ یاسمن و آرمان. متأسفانه، در سال ۲۰۱۱ دخترم یاسمن را در سانحهٔ آتش‌سوزی از دست دادم و پس از آن «بنیاد ایمنی در برابر آتش‌سوزیِ یاسمن جهانشاهی» (Jasmine Fire Safety Foundation) را همراه با همسر فقیدم تأسیس کردیم، که اگر فرصت باشد بیشتر دربارهٔ آن صحبت خواهم کرد.

چه شد که به فکر برگزاری این کنسرت خیریه افتادید؟ درآمد حاصل از برگزاری این کنسرت صرف چه امور یا سازمان‌های خیریه‌ای خواهد شد؟

فرهاد صوفی: ازآنجایی‌که در میان جامعهٔ ایرانی برگزاری کنسرت موسیقی که منافع آن برای ایران فرستاده شود، خیلی رایج نبود، این فکر برایم ایجاد شد که با برگزاری کنسرتی می‌توان این کمک‌رسانی را انجام داد. درآمد حاصل از این کنسرت که پنجاه درصد آن به من مربوط می‌شود، تماماً برای کمک به جنبش «زن، زندگی، آزادی»، بلوچستان و برنامه‌های حقوق بشری سازمان عفو بین‌الملل در ارتباط با ایران، اختصاص پیدا خواهد کرد.

آزیتا صاحب‌جمع: گروه بالهٔ ملی پارس طی این سی و سه سال همواره برای سازمان‌های خیریه و ‌غیرانتفاعی برنامه‌هایی را اجرا کرده که درآمد حاصل از آن برای ساختن مدارس، کمک به آسیب‌دیدگان بلایای طبیعی مانند زلزله‌زدگان و سیل‌زدگان‌، و جمع‌آوری کمک‌های مالی برای پناه‌جویان صرف شده و می‌شود.

به‌اعتقاد من کمک و دست همیاری به یکدیگر دادن، حس خوب همبستگی را در ما قوی‌تر می‌کند و می‌تواند در روابط اجتماعی و کل جامعه بسیار مهم، مثبت و تأثیرگذار باشد. به‌عنوان کسی که در اقیانوس هنر همچنان شنا و تلاش می‌کند، می‌دانم که هنر روح جامعه را تلطیف و‌ انسان‌ها را به هم نزدیک می‌کند و موسیقی یکی از تأثیرگذارترینِ این هنرهاست که قدرت بزرگی برای تحریک احساسات دارد؛ قدرتی فراگیر برای انتقال پیام‌ها و ایجاد ارتباطی عمیق با مخاطبان. 

رضا جهانشاهی: نیمی از درآمد حاصل از این برنامه، صرفِ «بنیاد ایمنی در برابر آتش‌سوزی یاسمن جهانشاهی» و ساختن مدرسه در فقیرترین کشورهای دنیا با همکاری مؤسسهٔ جهانی buildOn خواهد شد.

چرا گروه رستاک را برای این برنامه انتخاب کردید؟

فرهاد صوفی: به‌نظر من ازآنجایی‌که برنامهٔ گروه رستاک و موسیقی آن‌ها دربرگیرندهٔ تمام قومیت‌ها و زبان‌ها و لهجه‌های ایران است، در این مقطع زمانی بیشتر می‌تواند مورد استقبال جامعهٔ ایرانی قرار بگیرد و همچنین باعث همبستگی بیشتر ایرانیان شود. 

آزیتا صاحب‌جمع: آشنایی من با گروه رستاک برمی‌گردد به ژوئیهٔ سال گذشته در تورنتو کانادا، جشنوارهٔ تموز ۲۰۲۲. گروه بالهٔ ملی پارس دو شب در این جشنواره برنامه داشت و برنامهٔ گروه رستاک در اولین شب گشایش این جشنواره بود. بعد از برنامهٔ رستاک من به دیدار گروه رفتم و‌ دعوتشان کردم برای دیدن برنامهٔ ما که آن‌ها هم لطف کردند و آمدند، و این شد پایهٔ یک دوستی ارزشمند و روحیهٔ همبستگی بر اساس اعتماد و احترام متقابل به کار یکدیگر. همیشه کارشان را دوست داشته‌ام و فرصت خوبی پیش آمد که آن‌ها از نزدیک با کار من و گروه آشنا شدند.

انتخاب گروه رستاک‌ بسیار ساده بود. گروهی موسیقی‌دان عاشق، پرتلاش و سازنده با توانایی‌های خاص و ارزشمند و کارهایی ارزنده که فضایی زیبا ‌‌و خاطره‌انگیزه را برای بیننده به وجود می‌آورند، به‌خصوص که‌‌ شخصاً کار فولکلور را دوست دارم و این علاقهٔ شخصی من در انتخاب این‌ گروه بی‌تأثیر نبود.

آقای جهانشاهی عزیز، لطفاً کمی برایمان دربارهٔ «بنیاد ایمنی در برابر آتش‌سوزیِ یاسمن جهانشاهی» بگویید. هرچند می‌دانیم یادآوری این خاطرات برایتان تلخ است، ولی لطفاً دربارهٔ انگیزهٔ راه‌اندازی این بنیاد برایمان بفرمایید و همچنین اهداف و مأموریت‌های آن را با خوانندگانمان به اشتراک بگذارید.

رضا جهانشاهی: دخترم یاسمن در طول دوران تحصیلی خود یکی از ممتازترین، پرشورترین و فعال‌ترین شاگردان بود و نه تنها در رشتهٔ تحصیلی خود بلکه در نواختن پیانو، رقص، نویسندگی، زبان فرانسه، و در ورزش اسکی مهارت فوق‌العاده‌ای داشت. او با افراد جامعه که در تنگنا قرار داشتند، بسیار دلسوز و همدل بود و از هیچ کاری برای کمک به آنان دریغ نمی‌کرد. شاید اگر او حالا در بین ما بود، با عزم راسخی که در وجودش داشت می‌توانست با دیدی بازتر به دهکدهٔ بزرگ جهانی، اهداف من و خودش را دنبال کند. 

یاسمن در کارهای اجتماعی پیشرو و در امور بین‌المللی و خیریه پیشقدم بود. او در آمریکا، هندوستان، آمریکای جنوبی و اروپا کارهای خیریهٔ زیادی انجام داده و دربارهٔ آن‌ها مقالات زیادی نوشته بود.

بعد از اتمام دورهٔ دبیرستان در فلوریدا، وارد دانشگاه برکلی شد و در رشتهٔ علوم سیاسی ادامهٔ تحصیل داد. علاقهٔ شدید یاسمن به علوم سیاسی بین‌المللی، او را روانهٔ پاریس کرد. او قصد داشت برای مدتی در مؤسسهٔ مطالعات سیاسی پاریس (دانشگاه سیانس پو) که یکی از مهم‌ترین دانشگاه‌های علوم سیاسی در اروپاست، تحصیل کند و به آمریکا برگردد.

یاسمن تقریباً در اواخر دورهٔ تحصیلی‌اش در پاریس، به گردهمایی دوستانه‌ای در یکی از مجتمع‌های مسکونی، که دانشجویان بسیاری از ملیت‌های مختلف در آن ساکن بودند، رفته بود. آن ساختمان دچار آتش‌سوزی خانمان‌سوزی شد و ازآنجاکه متأسفانه فاقد هرگونه وسیلهٔ ایمنی‌ای بود، منجر به ازدست‌دادن یاسمن ما و چهار دانشجوی دیگر شد که هریک از ملیت‌های مختلف بودند… 

در همان روزهای اول پس از ازدست‌دادن او، جمعی از دوستان یاسمن و خانوادهٔ من و همسرم بر آن شدیم تا .Jasmine Jahanshahi Fire Safety Foundation Inc را که بنیادی غیرانتفاعی است، در آمریکا تشکیل دهیم. اگر چه طی کمتر از هشت ماه پس از آن همسرم هم دنیای فانی را بدرود گفت، ولی اکنون مدت یازده سال است که این مؤسسه با فعالیت‌های چشمگیری به کار و فعالیتش ادامه داده است.

هدف اصلی این مؤسسه آن است که دربارهٔ پیشگیری از آتش‌سوزی اطلاع‌رسانی کند و در این زمینه با دانش‌پژوهان و استادانی که قصد مسافرت به خارج از آمریکا و کانادا را دارند، همکاری نماید. در تمام طول سال ما با دانشگاه‌هایی که به خارج دانشجو می‌فرستند، در تماسیم و در مورد این خطر که تعداد بسیاری از دانشجویان را تهدید می‌کند، گفت‌وگو می‌کنیم و سالیانه در چندین سمینار شرکت می‌کنیم، همچنین از طریق نشریات و نمایش فیلم به آن‌ها مسائل ایمنی را آموزش می‌دهیم. 

دانشجویانی که احتیاج به‌ هر نوع وسیلهٔ ایمنی دارند و قادر به تهیه‌اش نیستند، آن را به‌طور رایگان در اختیارشان قرار می‌دهیم.

جالب است بدانید در ارتباط با اعزام دانشجویان به کشورهای دیگر، در مورد ایمنی مثل دفاع شخصی، آب آشامیدنی آلوده، شنا و خطر غرق‌شدن، نوشیدن الکل و رانندگی توجه و صحبت و راهکارهایی برای پیشگیری انجام شده است، اما هرگز راجع به آتش‌سوزی اطلاعاتی داده نمی‌شد و نبود. بعد از فاجعهٔ کوی دانشجویان در پاریس در سال ۲۰۱۱، ما اولین مؤسسه‌ای بودیم که توجه مسئولان و دولتمردان را به این واقعهٔ مهم جلب کردیم و از آن‌ها خواستیم تا این مورد ایمنی را در چهارچوب برنامه‌هایشان بگنجانند تا از این طریق جان شهروندان در امان باشد.

این بنیاد تاکنون چه اقداماتی به‌منظور عملی‌کردن اهداف و مأموریت‌هایش انجام داده است و خودتان موفقیت آن را در رسیدن به اهداف یادشده چطور ارزیابی می‌کنید؟

رضا جهانشاهی: از فعالیت‌های چشمگیر سازمان ما ساختن چهار مدرسه در فقیرترین ‌و دورافتاده‌ترین مناطق جهان ازجمله کشورهای مالاوی و سنگال در آفریقا، نیکاراگوآ در آمریکای جنوبی و نپال در آسیا می‌باشد. 

چون یاسمن دانش‌آموز و موزیسینی چیره‌دست بود و برای هنر ارزش زیادی قائل بود، من و شریک زندگی امروزم، آزیتا صاحب‌جمع، فامیل و دوستان یاسمن پیوسته سعی‌مان بر آن است تا هرساله بتوانیم خلاقیت هنری خود را به کار بگیریم و از راه برگزاری کنسرت و دیگر برنامه‌های ارزندهٔ هنری با همکاری تیم منسجمی که داریم، بودجهٔ لازم را تهیه کنیم، و از دوستان و فامیل دخترم که در آمریکا و کانادا در مؤسسه‌های مختلف کار می‌کنند هم کمک مالی و فکری بگیریم، و بدین ترتیب از درآمد حاصله در پیشبرد اهداف این سازمان کوشا باشیم.

طبق آخرین آماری که ما داریم، سالیانه سیصد و پنجاه هزار نفر دانشجو از آمریکا و کانادا برای ادامهٔ تحصیل به نقاط مختلف دنیا سفر می‌کنند. کشورهای اروپایی و دیگر نقاط دنیا به‌دلیل ساختار قدیمی و کهنهٔ ساختمان‌ها و تراکم جمعیت یکی از جاهای پرخطر آتش‌سوزی، برای تازه‌واردان و مهاجران است. 

یکی از روش‌های پیشگیری از خطر جانی در موقع حریق، زندگی در طبقات پایین ساختمان است. معمولاً کمک‌رسانی به طبقات بالاتر دشوارتر است و زمان بیشتری لازم دارد. در مورد آتش‌سوزی زمان رهایی کوتاه و بسیار مهم و حیاتی است. 

نکتهٔ بعدی اینکه آگاهی به محیط اطراف و محل زندگی، و آشنایی با خروجی‌های متعدد بهترین روش برای جلوگیری از حوادث است. همراه داشتن یک portable smoke detector که با باتری ده‌ساله کار می‌کند و با مبلغ کمی می‌توان خرید و قابل‌حمل است، می‌تواند کمک بزرگی به ایمنی بکند و سیستم ابتدایی دفاع از حریق باشد.

بیشتر فعالیت ما در ۲۵ کشوری است که مرکز توجه دانشجویان برای تحصیل است. اگر در طول عمر خود بتوانیم جان یک انسان را از حریقی که قابل‌پیشگیری باشد نجات دهیم، به هدف اصلی خود رسیده‌ایم.

اعضای خیریهٔ یاسمن از همهٔ فرصت‌هایی که در اختیار دارند از گردهمایی‌های فرهنگی و هنری گرفته تا برنامه‌های پژوهشی و دانشگاهی برای آگاهی‌رساندن به مخاطبان کوتاهی نمی‌کنند.

یکی از مهم‌ترین انتظارات ما از هم‌وطنان و شهروندان این است که از سایت اینترنتی ما firesafetyfoundation.org دیدن‌ کنند و از اطلاعاتی که در اختیارشان گذاشته‌ایم برای ایمنی محل سکونت و محیط کار خود استفاده کنند، به امتحان‌کردن وسایل ایمنی آگاه باشند، و اگر کم و کسری وجود دارد آن را رفع کنند؛ این قطعاً یک وظیفهٔ انسانی است.

بدون شک این قدم‌هایی که ما از روزهای نخست برداشته‌ایم، تسلی‌بخش دردهای سنگین خود، دوستان و فامیل یاسمن بوده و خواهد بود.

از سال ۲۰۱۱ صدها مقاله و نشریات گوناگون و ویدئوهای مختلف در مورد این مؤسسه و یاسمن انتشار یافته و در سطح بین‌المللی در تلویزیون‌ها و رادیوها و فضای مجازی بحث و گفت‌وگوهایی شده، اما جا دارد که از طرف خودم و Jasmine Fire Safety Foundation از شما عزیزان صمیمانه تشکر کنم، چون باور دارم نشریهٔ پرمخاطب شما در رساندن پیغام ما اثر بسزایی خواهد داشت.

در انتها باید یادآور شوم که ما در اندوه عزیزان داغدیدهٔ وطن همراهیم و دردشان را با جان و دل حس می‌کنیم. من بر این باورم که هرگاه دردی چنان گران و طاقت‌فرسا به انسان وارد آید، مداوای آن تنها از راه خدمت به جامعه در معیاری مداوم و گسترده امکان‌پذیر است.

شما تاکنون چندین کنسرت خیریه در آمریکا برگزار کرده‌اید. استقبال مخاطبان از این برنامه‌ها چطور بوده و فکر می‌کنید چقدر توانسته‌اید از طریق این برنامه‌ها پیام «بنیاد ایمنی در برابر آتش‌سوزیِ یاسمین جهانشاهی» را به شرکت‌کنندگان در این برنامه‌ها برسانید؟

آزیتا صاحب‌جمع: من و همسرم، رضا جهانشاهی، تاکنون کنسرت‌های مختلفی برگزار کرده‌ایم ازجمله هنرمندانی مانند فرامرز اصلانی، بابک امینی، رعنا منصور و اردشیر فرح در میامی فلوریدا و فینکس آریزونا، گروه‌ پالِت، مامک‌ خادم، حامد نیک‌پی و تئاتر شاعر نقره‌ای به‌کارگردانی هوشنگ توزیع در ونکوور. ما بر این باوریم که برگزاری چنین رویدادهای هنری‌ای هم فرصت خوبی است برای هنرمندان تا توانایی‌ها و مهارت‌هایشان را در خدمت یک هدف خیریه بگذارند و هم برگزار‌کنندگان با انتخاب هنرمندان محبوب، معروف و توانا به اهدافشان که بی‌شک در راستای بشردوستی و نیکوکاری است، دست یابند.

آقای صوفی عزیز، آن‌طور که اشاره شد درآمد حاصل از این کنسرت صرف پروژه‌های سازمان عفو بین‌الملل و همچنین «بنیاد ایمنی در برابر آتش‌سوزیِ یاسمین جهانشاهی» خواهد شد، آقای جهانشاهی دربارهٔ فعالیت‌های بنیادی که به‌یاد دخترشان پایه‌ گذاشته‌اند صحبت کردند، لطفاً شما هم دربارهٔ بخش مربوط به سازمان عفو بین‌الملل توضیح بدهید، چه مدت است با این سازمان همکاری می‌کنید و چرا؟ همکاری‌‌تان با این سازمان در چه سطحی بوده است؟ و لطفاً بفرمایید آیا کمک‌ مالی‌ای که از محل برگزاری این کنسرت به سازمان عفو بین‌الملل خواهید کرد، صرف پروژهٔ خاصی خواهد شد یا به صلاحدید آن سازمان در پروژه‌های مربوط به اهدافشان صرف خواهد شد؟

فرهاد صوفی: همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردم، من از سال ۱۹۷۳ که به کانادا مهاجرت کرده‌ام، و به‌خصوص در ۴۵ سال اخیر (یعنی حتی قبل از انقلاب ۵۷) با سازمان عفو بین‌الملل همکاری نزدیک داشته‌ام و اعتقاد راسخ دارم که یکی از وظایف همیشگی ما باید برداشتن گام‌های مؤثر برای آزادی زندانیان سیاسی و عقیدتی و اجتماعی باشد. فعالیت‌های من هم از بدو ورود به کانادا در همین زمینهٔ احیای حقوق بشر و آزادی زندانیان سیاسی و عقیدتی بوده، البته این مسئله‌ای است که در زمان قبل از انقلاب هم داشتیم. زمانی طولانی است که عضو فعال عفو بین‌الملل هستم و یکی از بنیان‌گذارانِ شعبهٔ ساسکاچوانِ این سازمان. در حال حاضر نیز در شعبهٔ ترای‌سیتیزِ این سازمان فعالم. 

ازآنجایی‌که سازمان عفو بین‌الملل همواره در این جهت فعالیت‌های مؤثری انجام می‌دهد، همان‌طور که اشاره کردم، بخشی از درآمد حاصل از این کنسرت را که به من مربوط است، برای فعالیت‌های حقوق بشری این سازمان اختصاص می‌دهم که به صلاحدید این سازمان در ارتباط با مسائل حقوق بشری در ایران صرف خواهد شد، و بخش دیگری را نیز در جهت پیشبرد و کمک به اهداف مبارزان «زن، زندگی، آزادی» به ایران خواهم فرستاد.

در اینجا مایلم اشاره کنم آخرین باری که به ایران سفر کردم، ۳۷ سال پیش بود، ولی متأسفانه به‌دلیل فعالیت‌های حقوق بشری‌ام که رژیم کنونی ایران موافق آن نیست، نمی‌توانم به ایران عزیز سفر کنم، چون رژیم می‌داند که من ایرانم را بسیار دوست دارم و به من لطف خواهد کرد و نخواهد گذاشت که به کانادا برگردم! 

لطفاً بفرمایید چه شد که سالن هارد راک شو در شهر کوکئیتلام را برای برگزاری این کنسرت انتخاب کردید؟

فرهاد صوفی: این سالن یکی از مدرن‌ترین و مجهزترین سالن‌ها در ونکوور بزرگ است که ظرفیتی بالغ بر ۱۰۰۰ نفر دارد ولی مکانی شناخته‌شده برای برگزاری برنامه‌های جامعهٔ ایرانی نیست. با توجه به رشد روزافزون جمعیت ایرانیان در ترای‌سیتیز، ایرانیان این منطقه می‌توانند از این سالن که با پارکینگ وسیع و رایگان در کوکئیتلام واقع شده و می‌تواند سالنی متنوع و جذاب برای برنامه‌های جامعهٔ ایرانی باشد، بیشتر استفاده کنند و پذیرای ساکنان ایرانیِ دیگر مناطق ونکوور بزرگ در برنامه‌هایشان باشند. به‌همین دلیل این سالن را انتخاب کردیم تا ایرانیان با امکانات و ظرفیت‌های آن بیشتر آشنا شوند.

همین‌جا من از همهٔ کسانی که می‌خواهند در این کنسرت شرکت کنند، درخواست می‌کنم حداقل یک‌ساعت زودتر در محل حاضر شوند، تا بتوانند با آرامش خاطر جای پارک پیدا کنند و در صورت تشکیل صف برای چک بلیت، از برنامه عقب نمانند. برنامه رأس ساعت مقرر آغاز خواهد شد.

با سپاس از شما دوستان گروه رستاک برای وقتی که به ما دادید، هرچند اغلب خوانندگان ما گروه شما را می‌شناسند و با آهنگ‌هایتان خاطرات خوبی دارند، ولی سپاسگزار می‌شویم کمی دربارهٔ پیشینهٔ گروه برایمان بگویید و بفرمایید که چرا نام رستاک را برای گروه برگزیدید؟

سیامک سپهری (سرپرست گروه): ایدهٔ اولیهٔ گروه رستاک بین سال‌های ۱۳۷۴ تا ۱۳۷۵ شکل گرفت و بعد در سال ۱۳۷۶ به‌همراه چند نفر از دوستانمان که همگی دغدغه‌هایی برای حفظ و اشاعهٔ موسیقی فولکلور ایران داشتند، فعالیت خودمان را آغاز کردیم. ایدهٔ رستاک تنظیم ملودی‌ها و سوژه‌های فولکلور است که با استفاده از الما‌ن‌هایی از ژانرهای دیگر موسیقی، در فضایی تجربی و کارگاهی اتفاق می‌افتد. برای رسیدن به این هدف، اعضای گروه رستاک تحقیقات وسیعی را در حوزهٔ موسیقی نواحی ایران آغاز کردند تا بتوانند این‌گونه از موسیقی را با ابزارهای نوین و بازآفرینش‌های مردم‌‌پسندتر به شکلی که خدشه‌ای به اصل و ریشه آن وارد نشود، اجرا نمایند. این تحقیقات شامل سفر به مناطق مختلف ایران، مصاحبت با اساتید و صاحب‌نظران موسیقی نواحی و گردآوری و تجزیه و تحلیل این‌گونه از موسیقی بود.

طی این بیست و شش سال، نوازندگان و هنرمندان زیادی به‌شکل عضو ثابت یا هنرمند میهمان با رستاک همکاری کردند، با این‌حال اصلی‌ترین اعضای رستاک همواره ثابت بوده‌اند. شاید بشود گفت که از چالش‌ها و ماجراهای کاری گروهی که بعضاً در کشور و فرهنگ ما خیلی پیچیده‌تر نیز است، گروه رستاک به ثباتی رسیده‌ که نتیجه‌اش تیمی بسیار همدل و همراه است و اعضایش برای ادامهٔ کار گروه به‌شکلی پویا تلاش می‌کنند.

رستاک به‌معنای جوانه‌ای است که از بن درخت به‌سرعت شروع به رویش می‌کند. انتخاب نام رستاک برای گروه به‌خاطر نوع نگاهمان و آنچه که در فضای موسیقی آرزوی نزدیک‌شدن به آن را داشته‌ایم، بوده است و همچنان همین آرزو را داریم؛ حرکت به‌سمت افق‌های نو با تکیه بر ریشه‌ها و اصالت‌ها.

لطفاً کمی دربارهٔ پروژهٔ «در خانه، بی‌مرز» برایمان بگویید. آیا این پروژه هنوز هم ادامه دارد؟

بهزاد پورنقی (مدیر گروه): «در خانه، بی‌مرز» نام پروژه‌ای از رستاک است که در آن به موسیقی کشورهایی که با ایران فرهنگ مشترک دارند، پرداخته می‌شود. اساساً اینکه چرا «در خانه، بی‌مرز»، «پروژه» نام گرفته و آلبوم نیست، به‌دلیل تفاوت‌هایی است که با کارهای دیگر گروه دارد. این آثار قرار است در قالب آثار جداگانه‌ای منتشر شوند که به‌اعتقاد ما چیزی فراتر از یک آلبوم است. این پروژه در قالب عنوان کلی «در خانه، بی‌مرز» پیش روی مخاطبان قرار می‌گیرد. تمرکز این پروژه روی مخاطب غیرایرانی است و ابعاد مشخص‌شده‌ای دارد که می‌تواند برای مخاطبان ایرانی هم موردتوجه قرار گیرد.

خوشبختانه مخاطبان غیرایرانی رستاک واکنش‌های اغلب مثبتی به کارهای رستاک دارند و همین برخوردها باعث شد رفته‌رفته به‌سمت تولید قطعاتی برویم که اشتراکاتی میان مخاطبان ایران و مخاطبان غیرایرانی داشته باشد. بعد از بازخوردهایی که از مخاطبان غیر ایرانی گرفتیم، تصمیم داریم این پروژه را ادامه داده و تلاش کنیم آثاری را با محتوای موسیقی سایر کشورها تولید کنیم. خوشبختانه حضورمان در خارج از ایران و جشنواره‌های موسیقی بین‌المللی روند همکاری با موزیسین‌ها و هنرمندان غیر ایرانی را برایمان ساده‌تر کرده است و به‌زودی قطعات بیشتری از این پروژه را خواهید شنید.

شرایط کار در ایران را چطور ارزیابی می‌کنید و آیا برنامه‌ای برای برگزاری کنسرت در ایران دارید؟

سیامک سپهری (سرپرست گروه): فکر می‌کنم پاسخ به این سؤال یا لااقل حدس‌زدن در مورد زمان ایجاد تغییری برای اینکه گروهی مثل رستاک، با آزادی و با فرمت واقعی خودش بتواند در ایران اجرا برگزار کند بسیار دشوار است، چون مبارزه‌‌ای بسیار نابرابر بین نسلی جسور و آگاه با حاکمیتی که انگار به‌هیچ نحوی حاضر نیست از مواضع و منافع خودش دست بردارد، در جریان است و البته که در تحلیل نهایی این مردم‌اند که پیروزِ این نبرد به‌حق خواهند بود. بنابراین شاید بهتر باشد که بگوییم بزرگ‌ترین آرزوی ما مثل بسیاری دیگر از کسانی که شرایط ما را دارند، اجرای دوبارهٔ کنسرت در یک ایران‌ِ آزاد در نزدیک‌ترین زمان ممکن است.

در ماه‌های اخیر خیزش «زن، زندگی، آزادی» زندگی همهٔ ایرانیان در هر جای دنیا را تحت تأثیر قرار داده است، ازجمله زندگی هنرمندان در ایران را. این تأثیر، هم بر زندگی حرفه‌ای‌شان بوده و هم در آثار تولیدی‌شان دیده شده است. تأثیر این خیزش بر کار رستاک چه از بعد حرفه‌ای و چه از نظر تولید آثار چطور بوده است؟

سیامک سپهری (سرپرست گروه): در ارتباط و در راستای این جنبش، رستاک دو قطعه تولید کرده است. این دو اثر به‌طور مشخص از نظر محتوا و کلام و نوع ملودی و تنظیم، کاملاً گویای نگاه و جهت‌گیری رستاک است و اثری که جنبش «زن،‌ زندگی، آزادی» بر تک‌تک اعضای رستاک داشته، مشخص است. به‌اعتقاد من این آثار بازتابی‌اند از اتفاقات و خروشی که جامعهٔ ایران را به‌سمت تحولی منحصربه‌فرد در دنیا می‌برد. با این‌حال دوست دارم به این نکته اشاره کنم که حضور بانوان در رستاک از ابتدای شکل‌گیری این گروه حضور تعیین‌کننده‌ای داشته و نه صرفاً تأثیرگذار. قدرت و بزرگی این حضور، هم در بعد فنی و هنری حس می‌شود و هم در بعد تصمیم‌گیری در مورد فرمت اجراها. رستاک هیچ‌وقت و در هیچ شرایطی با وجود تمام فشارهایی که در بسیاری از مقاطع به آن وارد شده، نپذیرفته است که از حضور اعضای اصلی‌اش که خانم‌ها باشند چشم‌پوشی کند. البته که این تصمیم تبعات زیادی برایمان داشته و تعداد اجراها و مکان‌هایی را که می‌توانستیم در آن‌ها کنسرت برگزار کنیم، به‌شدت کم و محدود می‌کرد و صدالبته که بابت تمام آن تصمیمات به تک‌تک اعضای رستاک که همراه این تصمیمات بودند، افتخار می‌کنم. عقیده دارم که این اولین و شاید مهم‌ترین تلاش رستاک بوده که از سال‌ها قبل در راستای پیام زیبای «زن، زندگی، آزادی» بوده است؛ فکر می‌کنم حتی بیشتر از این دو اثر. 

کنسرت شما در شهر ونکوور قرار است کنسرتی خیریه باشد، آیا پیش از این هم تجربهٔ حضور در چنین کنسرت‌هایی را داشته‌اید؟

فرزاد مرادی (خواننده و نوازندهٔ گروه): بله، کنسرت‌های خیریه‌‌ای در ایران داشته‌ایم که عواید حاصل از فروش بلیتشان به مصرف خیریه رسیده که از مهم‌ترین آن‌ها اجرای کنسرت خیریهٔ گروه رستاک به‌نفع سیل‌زدگان سنندج است که تمام درآمدهای حاصل از فروش بلیت دو اجرا به سیل‌زدگان اختصاص یافت و دیگری در استانبول بود که تمام درآمد حاصل از فروش بلیت در آن اجرا به زلزله‌زدگان غرب ایران اعطا شد.

کنسرت‌های خارج از کشور را چطور ارزیابی می‌کنید. تفاوت اجراهایتان در داخل و خارج را در چه می‌بینید؟

بهزاد پورنقی (مدیر گروه): یکی از اهداف رستاک از ابتدا این بوده که موسیقی محلی ایران از مرزهای جغرافیایی خودش فراتر برود که در داخل ایران این اتفاق با موفقیت افتاد. یعنی اینکه موسیقی یک منطقه به گوش ساکنان مناطق دیگر رسید. البته ما از ابتدا متوجه شده بودیم که این موسیقی با مخاطب غیرایرانی هم ارتباط برقرار کرده چرا که ما طرفداران غیرایرانی و غیرهم‌زبان داریم. البته در سال‌های ابتدایی حرکت فعالانه‌ای در خصوص صادرکردن این موسیقی به خارج از ایران نکردیم، ولی در سال‌های اخیر فعالانه در راستای معرفی این موسیقی و فرهنگ به مخاطبان غیرایرانی، از طرق مختلف آنلاین مثل حضور فعال در شبکه‌های اجتماعی و پلتفرم‌های پخش موسیقی دیجیتال و رادیوهای آنالوگ یا آفلاین مثل حضور در فستیوال‌های موسیقی بین‌المللی، فعالیت کرده‌ایم. فکر می‌کنم که نبودِ بسیاری از محدودیت‌ها در اجراهای خارج از کشور، این اجراها را هیجان‌انگیزتر و پرنشاط‌تر کرده است. 

از اجراهای قبلی‌تان در کانادا، در کدام شهر بیشتر راضی بوده‌اید؟ ونکوور و مخاطبانتان در این شهر را چطور دیدید؟

فرزاد مرادی (خواننده و نوازندهٔ گروه): تابه‌حال چندین بار در کانادا و در شهرهای تورنتو، ونکوور، مونترآل و کلگری اجرا داشته‌ایم و البته یک‌بار هم در سال ۲۰۲۲ در مراسم افتتاحیه و اختتامیهٔ Weengushk Indigenous International Film Festival در Manitoulin Island در استان انتاریو اجرا داشته‌ایم. البته که همیشه مورد استقبال طرفداران عزیزمان در ونکوور قرار گرفته‌ایم و خاطرات خوبی از اجراهای خودمان در کانادا داشته‌ایم.

شما در این کنسرت با گروه بالهٔ ملی پارس ونکوور اجرا خواهید داشت. لطفاً کمی دربارهٔ این همکاری برایمان بگویید؟

بهزاد پورنقی (مدیر گروه): خب آشنایی با گروه ملی بالهٔ پارس ونکوور در کانادا و سرکار خانم آزیتا صاحب‌جمع، رهبر این گروه، از پارسال شروع شد. البته که ما کارهای ایشان و گروه هنرمندشان را سال‌هاست دورادور دنبال می‌کنیم و این سعادتی شد که پارسال در جشنوارهٔ تموز اجرای زیبای این گروه را از نزدیک و روی صحنه شاهد باشیم. از همان پارسال با هم در تماس بودیم، قرار شد که در برنامه‌های آینده با هم همکاری‌هایی داشته باشیم و البته تمرینات برای این اجرا به‌طور جداگانه انجام شده و قبل از اجرای روز ۲۹ام ژوئیه هم دو گروه با هم تمریناتی خواهند داشت و مجموعهٔ رقص و موسیقی محلی کشور عزیزمان را در آن شب به روی صحنه خواهیم برد. خوشحالیم که فرصت همکاری با گروهی ایجاد شد که با آن‌ها دغدغه‌های مشترکی در رابطه با فرهنگ و هنر اصیل ایرانی داریم.

برای ونکوور چه برنامه‌ای تدارک دیده‌اید؟

فرزاد مرادی (خواننده و نوازندهٔ گروه): برای این برنامه قصد داریم که ترکیبی از قطعات جدید، که اولین بار به روی صحنه می‌بریم، و قطعاتی را که طرفداران عزیزمان با آن‌ها خاطره دارند، اجرا کنیم. البته که رقص هم بخشی از این اجرا خواهد بود. اجازه بدهید که در همین حد توضیح بدهم و بخشی از آن را نیز در کنسرت رونمایی کنیم. 

چه برنامه‌هایی برای آینده دارید؟

بهزاد پورنقی (مدیر گروه): در حوزهٔ اجراهای زنده و کنسرت، در حال برنامه‌ریزی نهایی تورهایی در اروپا و استرالیا هستیم و البته شرکت در چندین جشنوارهٔ موسیقی جهانی. در زمینهٔ تولید هم در مراحل ساخت آلبوم جدیدمان هستیم و امیدواریم که بتوانیم هرچه زودتر ضبط قطعات را شروع کنیم. البته آلبوم قبلی با نام Essentials به‌تازگی منتشر شده و در پلتفرم‌های پخش موسیقی دیجیتال قابل‌دسترسی است.

با سپاس از همهٔ شما عزیزان برای وقتی که برای این گفت‌وگو گذاشتید.

نوشته تلفیق موسیقی و رقص فولکلورِ ایران با کنشگری اجتماعی اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

بعدازظهر روز یکشنبه، ۲۹ ژانویهٔ ۲۰۲۳، مراسم اعطای مدال شهروندی نمونهٔ بریتیش کلمبیا (The British Columbia Medal of Good Citizenship) در سال ۲۰۲۲ به هفت تن از پانزده برگزیدهٔ دریافت این مدال‌ها که ساکن لوئر مِین‌لندند، در گالری هنر ونکوور (Vancouver Art Gallery) برگزار شد.

این مراسم با حضور لانا پاپهم (Lana Popham)، وزیر گردشگری، هنر، فرهنگ و ورزش، ملانی مارک (Melanie Mark)، نمایندهٔ منطقهٔ ونکوور-ماونت پلزنت در مجلس استان و عضو کابینهٔ بریتیش کلمبیا، هنری یائو (Henry Yao)، نمایندهٔ منطقهٔ ریچموند ساوث سنتر در مجلس استان و ریک گلومک (Rick Glumac)، نمایندهٔ منطقهٔ پورت مودی-کوکئیتلام در مجلس استان، و همچنین مگان لاتی (Meghan Lahti)، شهردار پورت مودی، جنیفر بلادرویک (Jennifer Blatherwick)، عضو شورای آموزش منطقهٔ آموزشی ۴۳ (کوکئیتلام) و تنی چند از سیاستمداران سطوح مختلف دولت برگزار شد.

پیش از این و در پنجم دسامبر سال گذشته، دولت بریتیش کلمبیا در بیانیه‌ای مطبوعاتی در همین زمینه اسامی پانزده بریتیش کلمبیایی برگزیده از سوی کمیتهٔ گزینش مدال شهروندی نمونهٔ بریتیش کلمبیا را اعلام کرده بود. در آن بیانیه دیوید ایبی (David Eby)، نخست‌وزیر بریتیش کلمبیا، دربارهٔ برگزیدگان گفته بود: «اعطای مدال شهروندی نمونه به این افراد باعث افتخار است. هر یک از آن‌ها مظهر سخاوت، مهربانی و فداکاری به نفع دیگران است. اقدامات آن‌ها زندگی بسیاری را تحت تأثیر قرار می‌دهد و جوامع بهتری را در سراسر بریتیش کلمبیا ایجاد می‌کند. من تک‌تک از آن‌ها را تحسین می‌کنم. آن‌ها نمونه‌ای برای همه‌اند.»

در میان برگزیدگان سال ۲۰۲۲ مدال شهروندی نمونه، نام فرهاد صوفی، کارآفرین و فعال حقوق بشر ساکن بریتیش کلمبیا، هم دیده می‌شود.

کمیتهٔ گزینش برگزیدگان دریافت این مدال، مروری داشته است بر زندگی، شخصیت، خدمات و دستاوردهای او که گزیده‌ای از آن از نظر شما می‌گذرد:

فرهاد (فِرِد) صوفی احترام جامعهٔ خود را به دست آورده است. هرجا رویدادی برگزار می‌شود، مردم برمی‌گردند، لبخند می‌زنند، می‌خندند، و با اشتیاق به او سلام و با او احوالپرسی می‌کنند – و او نیز متقابلاً با آن‌ها احوالپرسی می‌کند و به‌دلیل صمیمیت و گرمی رفتارش، با هر کسی که ملاقات می‌کند، ارتباط خوبی برقرار می‌نماید.

فِرِد شور و شوقی باورنکردنی برای جامعهٔ خود و همهٔ اعضای آن دارد. بسیاری از مردم بر اساس موقعیت، ثروت، ارتباط نزدیک به دیگران اهمیت می‌دهند – ولی فِرِد این‌طور نیست. او در ۴۵ سال گذشته داوطلب، سازمان‌دهنده و عضو فعال عفو بین‌الملل بوده است، جایی که او برای آزادی زندانیان عقیدتی و حقوق بشر برای همهٔ مردم، در حال مبارزهٔ دائمی است و این گواهی است بر تعهد او به پذیرابودن و شفقت.

فِرِد حامی ابتکارات آموزشی، چه بزرگ و چه کوچک است. او با سازمان‌هایی همکاری می‌کند که برای تازه‌واردان بورسیهٔ تحصیلی ارائه می‌کنند. او همچنین بخشی جدایی‌ناپذیر از جشن‌های هرروزه برای دانش‌آموزان محلی است. فِرِد از طریق رستوران خود به بسیاری از رویدادهای اجتماعی، آموزشی و ورزشی کمک می‌کند و کوپن‌های هدیه برای جمع‌آوری کمک‌های مالی اهدا می‌کند.

این حرکت‌های کوچک ممکن است به‌تنهایی ناچیز به نظر برسند، اما وقتی آن‌ها را کنار هم بگذاریم، به بیش از صدها مشارکت بدل خواهند شد که به ایجاد منابع و آموزش بهتر برای دانش‌آموزان و خانواده‌هایشان کمک می‌کنند.

فِرِد حامی پناه‌جویان خارج از کشوراست؛ مانند پناه‌جویانی که در کشور ترکیه مانده‌اند. هنگامی که یک مادر با سه فرزند از اوکراینِ جنگ‌زده در ژوئن ۲۰۲۲ به کانادا وارد شد، فِرِد به‌مدت شش ماه به آن‌ها مسکن رایگان و آب و برق رایگان ارائه داد.

فِرِد در سال ۱۹۹۸، به‌عنوان بخشی از سخاوت باورنکردنی‌اش، یک مجتمع اداری پنج‌طبقه را برای حمایت از مرکزی به‌منظور تأمین شرایط زندگی مستقل برای بزرگسالان دارای معلولیت که به خدمات درونِ خانه وابسته‌اند، اهدا کرد. این ساختمان ایجاد جامعه‌ای محبت‌آمیز و حامی را امکان‌پذیر کرد که توسعهٔ مهارت‌ها، اشتغال و زندگی اجتماعی غنی را با هماهنگی این مرکز فراهم می‌کرد.

ریک گلومک، نمایندهٔ منطقهٔ پورت مودی-کوکئیتلام، در سخنانی پیش از اهدای مدال شهروندی نمونه به فرهاد صوفی گفت: «باعث افتخار من است که اینجا هستم و این جایزه را به فِرِد صوفی می‌دهم. اگر بخواهم به خلاصه‌ای از همهٔ مواردی که فِرِد از خودش و منابعِ در اختیارش برای جامعه مایه گذاشته اشاره کنم، تا غروب آفتاب یا حتی فردا از این ساختمان بیرون نخواهیم رفت. چرا که مدت مدیدی است که فِرِد این‌ کارها را انجام می‌دهد. به‌همین دلیل من آن‌ها را خلاصه می‌کنم.» 

او سپس خلاصه‌ای از مواردی را که هیئت گزینش به آن‌ها پرداخته بود و در بالا به آن‌ها اشاره شد، مرور کرد و از سوابق فرهاد صوفی به‌عنوان داوطلب در سازمان عفو بین‌الملل و همچنین خدماتش به جامعه گفت. سپس لانا پاپهم مدال فرهاد صوفی را به سینهٔ او الصاق کرد.

فرهاد صوفی که نشان زن، زندگی، آزادی را بر سمت دیگر سینه‌اش الصاق کرده بود، از حضار اجازه خواست و در سخنان کوتاهی گفت: «می‌خواهم این مدال را به زنان ایران تقدیم کنم. من اصلیت ایرانی دارم. ۵۰ سال پیش به اینجا آمدم. این زنان برای به‌دست‌آوردن عدالت و برابری مبارزه کرده‌اند و واقعاً سزاوارند که این مبارزه‌شان ارج نهاده شود. من این مدال را به آنان تقدیم می کنم و امیدواریم آن‌ها هم روزی مانند زنان دیگر آزاد شوند. من خوشحالم که دو تن از زنان جامعه‌مان در عرصهٔ سیاست را در اینجا می‌بینم؛ شهردار لاتی و جنیفر بلادرویک از شورای آموزشی که امروز با ما هستند.»

مدال شهروندی نمونهٔ بریتیش کلمبیا، مدال افتخاری است که توسط دولت استان بریتیش کلمبیا در کانادا ضرب و به برگزیدگان اهدا می‌شود. این مدال از سال ۲۰۱۵ به افرادی که «به‌شیوه‌ای سخاوتمندانه، مهربانانه یا فداکارانه برای منفعت عمومی بدون انتظار پاداش عمل می‌کنند» اهدا می‌شود.

گزارش ویدیویی این مراسم را در اینجا ببینید:

نوشته فرهاد صوفی، کارآفرین، نیکوکار و فعال حقوق بشر، مدال شهروندی نمونهٔ بریتیش کلمبیا را به زنان ایرانی تقدیم کرد اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

فرهاد صوفی – ونکوور

یکی از روزهایی که در طول مدت زندگی ۴۷ ساله‌ام در کانادا در آن احساس غرور و افتخار کردم، روز جمعه نوزدهم ژوئن ۲۰۲۰ بود. در این روز مراسم اهدای جوایز «انجمن ماه میراث فرهنگی آسیایی ونکوور» (Vancouver Asian Heritage Month Society) در سال ۲۰۲۰ برگزار شد که البته امسال به‌دلیل شیوع بیماری کووید-۱۹ این مراسم به‌صورت مجازی و از طریق برنامهٔ زوم برگزار ‌می‌شد. این مراسم برای من که چند سالی است با این انجمن، چه در قالب حامی و چه در کسوتِ عضو هیئت مدیره، همکاری دارم از این جهت اهمیت داشت که فعالیت‌های دو عضو جامعهٔ ایرانی در آن مورد تقدیر قرار گرفت. اول از همه علیرضا احمدیان، فعال اجتماعی، روزنامه‌نگار و تحلیلگر سیاسی فقید جامعهٔ ایرانی ونکوور، بود که سال گذشته ناباورانه ما را ترک کرد و از همکاران این انجمن و نیز یکی از مجریان مراسم اختتامیهٔ سال گذشتهٔ آن بود. در ابتدای مراسم امسال، از خدمات علیرضا احمدیان برای پیشبرد ارزش‌های چندفرهنگی در جامعهٔ کانادا و همچنین کمک‌های ارزشمندش به «انجمن ماه میراث فرهنگی آسیایی ونکوور» قدردانی شد و یاد او گرامی داشته شد.

اما اتفاق مهم دیگر در این مراسم برگزیده‌شدن سیما غفارزاده، مدیر مسئول و سردبیر «رسانهٔ همیاری» و پایه‌گذار گروه «همیاری ایرانیان ونکوور»، از سوی هیئت داوران این جایزه بود که همگی هم غیرایرانی بودند. این جایزه به‌خاطر مشارکت چشمگیر او در ترویج پذیرش و انطباق جوامع آسیایی در جامعهٔ کانادا که از اهداف انجمن ماه میراث فرهنگی آسیایی ونکوور است، به وی اهدا شد. سیما غفارزاده به‌عنوان یکی از سه برندهٔ جایزهٔ این انجمن و در کنار مارگارت گلِگِر، یکی از مجریان و برنامه‌سازان بنام شبکهٔ CBC، انتخاب شده بود و البته در اقدامی ارزشمند، جایزه‌اش را به یاد و خاطرهٔ علیرضا احمدیان تقدیم کرد. شایان ذکر است که برندهٔ سوم این جوایز یک انجمن هنری به نام Yayoi Theatre Movement Society بود.

از دههٔ ۱۹۹۰، ماه مه برای قدردانی از مشارکت جوامع آسیایی در کانادا، اختصاص داده شده است. این بیست و پنجمین سالی بود که این جشنواره در ونکوور برگزار می‌شد، هر چند امسال اغلب برنامه‌ها به‌صورت مجازی برگزار شد. 

برای من این اتفاق غرور‌آفرین در کنار درخشش جوانان جامعهٔ ایرانیان ونکوور مانند سوشیانت زنگنه‌پور، نازنین حضار، آرین زند، آرمان متقی و دیگران در زمینه‌های مختلف علمی، ادبی و اجتماعی در جامعهٔ کانادایی، که طی هفته‌های اخیر شاهد آن بودیم، نشانگر آن است که‌ با وجود همهٔ خبرهای ناخوشایندی که هر روز از سرزمین مادری‌مان می‌شنویم و علی‌رغم اینکه به‌نسبت جوامع مهاجر دیگر مانند جوامع چینی و هندی از قدمت کمتری در کانادا برخورداریم، جامعهٔ ما در اینجا پیشرفت‌های بسیار خوبی داشته است و این موفقیت‌ها فرصت‌های خوبی برای تعامل با دیگر جوامع مهاجر و همچنین جامعهٔ میزبان فراهم می‌آورد.

امید است اعضای جامعهٔ ایرانی با بهره‌گیری از چنین پتانسیل قوی و ارزشمندی که دارند، با امید و انگیزهٔ بیشتر روی چنین همکاری‌ها و فعالیت‌هایی کار کنند و بتوانند به موفقیت‌های بیشتری در آینده دست یابند.

نوشته موفقیت ایرانیان در جامعهٔ کانادایی نویدبخش آینده‌ای روشن اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

رسانهٔ همیاری – کوکئیتلام

فرهاد صوفی فعال حقوق بشر و فعال اجتماعی ساکن ونکوور است. او نه‌فقط چهره‌ای آشنا برای جامعهٔ ایرانی ونکوور، بلکه در جامعهٔ کانادایی هم به‌خوبی شناخته شده است. نمونه‌های زیادی از مشارکت ایشان در فعالیت‌های حقوق بشری، فرهنگی و اجتماعی جامعهٔ ایرانیان ونکوور می‌توان برشمرد. از آن جمله می‌توان به حمایت‌های ایشان در راه‌اندازی کارزارهای حقوق بشری، برگزاری برنامه‌های فرهنگی و هنری یا مشارکت در کارزارهای خیریه در جامعهٔ ایرانی اشاره کرد، ولی این حمایت‌ها و مشارکت‌های ایشان تنها به جامعهٔ ایرانی منحصر نشده است. مشارکت در بسیاری از فعالیت‌های اجتماعی در جامعهٔ کانادایی که تازه‌ترین (ولی نه بزرگ‌ترین) مورد آن اهدای غذا به پرسنل بیمارستان که در خط مقدم مبارزه با کووید-۱۹ تلاش می‌کنند، بوده است. در ماه‌های اخیر که بحث بر سر فعالیت‌های اجتماعی در کامیونیتی ایرانی از شرق تا غرب کانادا گسترده شده و در بسیاری از مواقع به بحث‌های تخریبی، برچسب زدن، توهین افترا انجامیده است، فرصت را مغتنم شمردیم تا با ایشان به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین و در عین حال فعال‌ترین اعضای جامعهٔ ایرانی در کانادا گفت‌وگویی داشته باشیم و از تجربیات ایشان از جوامع مهاجر و همچنین جامعهٔ ایرانی در کانادا در طول این سالیان بشنویم. 

سلام آقای صوفی، با سپاس از وقتی که برای این گفت‌وگو گذاشتید با اجازهٔ شما و به‌دلیل تجربهٔ سال‌ها زندگی شما در کانادا می‌خواهیم در این گفت‌وگو بیشتر به مسائل جوامع مهاجر به کانادا و به‌ویژه جامعهٔ ایرانیان کانادا بپردازیم.

خیلی ممنون‌ام از اینکه از من برای این گفت‌وگو دعوت کردید.

به‌نظر شما اهداف کلی یک جامعهٔ مهاجر چه می‌تواند باشد؟ چطور می‌شود به این هداف رسید؟ و شما در طول این سال‌ها در جوامع مهاجر شاهد چه تحولاتی بوده‌اید؟

همان‌طوری که شما گفتید، من از سن بیست و یک سالگی به اینجا آمده‌ام و هفتهٔ پیش هم تولد هفتاد سالگی‌ام بود. بنابراین مدت زیادی است که اینجا بوده‌ام و خیلی با جامعهٔ غیرایرانی کار کرده‌ام و فکر می‌کنم شناختم از این جامعه خیلی خوب باشد. اهداف کلی یک جامعه این است که همه جامعهٔ بهتر و زندگی بهتری داشته باشند، ولی در اینکه چطور می‌توان به این رسید، اختلاف نظر وجود دارد. عده‌ای بر این باورند که باید سرمایه‌داری رشد کند. عده‌ای دیگر می‌گویند باید ایده‌های سوسیالیسم قدرت بگیرد، و عدهٔ دیگری می‌گویند باید بینابین باشد و سعی می‌کنند گروه دیگر را قانع کنند.

کانادا کشوری مهاجرپذیر است، تعداد زیادی مهاجر در این کشور زندگی می‌کنند و جوامع مختلفی مانند جامعهٔ ایرانیان، چینی‌ها یا فیلیپینی‌ها در اینجا زندگی می‌کنند. بستگی دارد که شما از کجا و با چه پیشینه‌ای به کانادا مهاجرت کرده‌اید. در چه اجتماعی بزرگ شده‌اید؟ به چه مدرسه‌ای رفته‌اید؟ رفتار پدر و مادر، مدیر و معلم‌های مدرسه چطور بوده‌ است؟ بزرگ‌تر که شده‌اید و به دانشگاه رفته‌اید، چطور بوده است؟ محیط کارتان چطور بوده و همهٔ این‌ها شما را طور خاصی بار می‌آورد. بعد که می‌آیید به این کشور، مسلماً وقتی شما از کشوری می‌آیید که در آن دموکراسی باشد، خیلی فرق می‌کند با اینکه از کشوری بیایید که استبدادی بوده است. 

من یادم می‌آید پس از کودتای شیلی در سال ۱۹۷۳ مهاجران زیادی از این کشور به کانادا آمدند و آن‌ها سه دسته بودند و هر دسته، دستهٔ دیگر را می‌کوبید. با وجودی که از یک کشور آمده بودند، وقتی جشنی برگزار می‌کردند، هر کدام جشنی متفاوت برگزار می‌کردند، ولی من فکر می‌کنم الان آن‌ها خیلی بهتر شده‌اند. از سال ۱۹۷۳ تا الان در این اجتماع بوده‌اند، خود کشور شیلی عوض شده و تا جایی که اطلاع دارم دیگر مثل سابق نیست. خب این‌ها زمان برده تا به این مرحله رسیده است. اگر بخواهیم دربارهٔ ایران صحبت کنیم، باید ببینیم از کدام اجتماع می‌آییم. اجتماعی که همیشه یکی بالای سرمان بوده، همیشه قانون به‌شکل مساوی اجرا نشده و حالا که خیلی خیلی بدتر هم شده است. 

من با وجودی که قبل از انقلاب به اینجا آمدم، یادم می‌آید در خانه که بودیم، آن زمان تلفن هم نداشتیم، وقتی کسی می‌خواست بیاید پدرمان را ببیند، گاه در حالی‌که خانه بود، می‌گفت بگویید من نیستم. این مثالی است از آن اجتماعی که ما از آن آمده‌ایم و بدبختانه در اینجا هم در اجتماع بستهٔ خودمان باقی مانده‌ایم. در چنین اجتماع بسته‌ای، ناگزیر از تکرار همان رفتارها هستیم. ولی من به جوان‌ها خیلی امیدوارم. کسانی که اینجا دانشگاه رفته‌اند. بعضی‌هاشان کلاً اینجا بزرگ شده‌اند. آن‌ها خیلی تغییر می‌کنند و من به آیندهٔ این جامعه در درازمدت خیلی خوشبین‌ام. ما نمی‌توانیم خودمان را با جوامعی مثل چینی‌ها یا هندی‌ها مقایسه کنیم. چون آن‌ها قدمت زیادی دارند.

ما یک سری مشترکاتی داریم از جمله جشن‌هایمان. مثلاً در نوروز همهٔ ما با هر ایدئولوژی‌ای شرکت می‌کنیم. یا مثلاً در جشن چهارشنبه‌سوری شاید ۳۰ هزار نفر شرکت می‌کنند. حالا شما بیایید ۱۰ درصد از این افراد را بیاورید و بگویید می‌خواهیم راجع به ظلم‌هایی که در ایران می‌شود کار مشترک بکنیم. مگر می‌شود؟ نه. چرا؟ چطور در جشن‌ها می‌توانیم این کار را بکنیم؟ ولی در رابطه با چیزی که همه درباره‌اش صحبت هم می‌کنیم، مثلاً وضعیت زندانیان سیاسی یا جهالت کردن حکومت ایران، خب بیایید قدمی برداریم. همین‌طور صحبت کردن که کاری ندارد.

کانادای امروز، کشوری پایبند به ارزش‌های چندفرهنگی است، ولی در مقاطعی از تاریخِ این کشور، مهاجران مورد تهدید و آزار و اذیت قرار گرفته‌اند، مانند بازداشت ژاپنی‌ها در جریان جنگ جهانی دوم و مصادرهٔ اموال آن‌ها، واقعهٔ کوماگاتامارو یا بازداشت اوکراینی‌ها در جریان جنگ جهانی اول. فکر می‌کنید با وجود پیشرفت‌هایی که کانادا در این طول این سالیان برای ارج‌ نهادن به ارزش‌های چندفرهنگی کرده،‌ آیا هنوز هم احتمال وقایع مشابهی علیه یک جامعهٔ مهاجر، مثلاً ایرانیان کانادا در این کشور، باشد؟ و اگر چنین احتمالی هست، چه راهی برای جلوگیری از آن وجود دارد و نقش جامعهٔ ایرانیان کانادا در این زمینه چه می‌تواند باشد؟

من همیشه سعی کرده‌ام آن ارزش‌هایی را که ما داریم به غیرایرانی‌ها نشان بدهم و ارزش‌هایی را که آن‌ها دارند، ما بتوانیم در جامعهٔ خودمان بپذیریم. اینکه پرسیدید آیا چنین احتمالی هست؟ بله، همیشه این احتمال هست، مخصوصاً در زمان مشکلات اقتصادی. وقتی بیکاری زیاد باشد یا در زمانی که وضع اقتصاد بد باشد، ممکن است بگویند که این‌ها آمده‌اند و دارند مشاغل ما را از ما می‌گیرند. این را نمی‌گویند که این افراد با آمدنشان چقدر به اقتصاد کمک می‌کنند. مهاجری که می‌آید باید خانه بخرد، غذا بخورد، بچه‌اش به مدرسه برود همهٔ این‌ها به اقتصاد کمک می‌کند، ولی همیشه عده‌ای بوده‌اند که می‌خواسته‌اند این تفکر را جا بیاندازند که این‌ها [مهاجران] باعث این مشکلات‌اند. اما دربارهٔ اینکه پرسیدید ما چه کاری می‌توانیم بکنیم که این را خنثی کنیم، ما با عمل خودمان می‌توانیم این کار را بکنیم. یک مثال می‌زنم. یک زن و شوهر ۷۰ سالهٔ کانادایی با یک ماشین متوسط مثلاً یک شورلت مدل سال ۲۰۱۵ در خیابان رانندگی می‌کنند. هم‌زمان یک جوان آسیایی‌تبار بیست و یکی دو ساله در حال سیگار کشیدن با یک ماشین ۱۰۰ هزار دلاری کنار آن‌ها می‌ایستد و ته‌ماندهٔ سیگارش را پرت می‌کند بیرون. این زوج کانادایی پیش خودشان می‌گویند ببین این دارد چه کار می‌کند، دارد اینجا را خراب می‌کند. ما به‌عنوان مهاجر با چهره‌های خاورمیانه‌ای نباید رفتار نادرستی از خودمان نشان بدهیم تا این به کل جامعهٔ ما تسری داده نشود.

این‌ها موارد فردی بود، جامعهٔ ایرانی چه می‌تواند بکند؟

جامعهٔ ایرانی می‌تواند به اعضایش آموزش بدهد. با جامعهٔ غیرایرانی ارتباط برقرار کند. این‌ها کارهایی است که الان دارد انجام می‌شود. خیلی‌ها هستند که شناخته شده‌اند. هنرمندان زیادی داریم، مثلاً آقای تناولی را در جامعه می‌شناسند و به ایشان احترام می‌گذارند. آن زمانی که من اینجا آمدم در سال ۱۹۷۲-۱۹۷۳، اصلاً اینجا ایرانی‌ای نبود. حتی در مونترآل هم که بودم، ایرانی‌ای نمی‌دیدم. من قبل از انقلاب اصلاً معنی پناهنده را نمی‌فهمیدم. بعد از انقلاب عدهٔ زیادی با صدمه‌های خیلی زیادی که خوردند به اینجا آمدند. عزیزانشان را از دست دادند، به زندان افتادند، اموالشان مصادره شد. نمی‌شود یک روزه همهٔ این‌ها را عوض کرد و مطابق فرهنگ اینجا کرد. این‌ها زمان می‌برد، ولی ما باید از یک جایی شروع کنیم. ما در اینجا پتانسیل‌های خیلی بالایی داریم. در کشوری با ۳۵ میلیون جمعیت که مهاجران بسیاری در بین آن‌هاست، ایرانی‌ها سومین جامعهٔ تحصیل‌کرده در کانادا هستند. همین فاجعهٔ سرنگونی هواپیمای اوکراینی را در نظر بگیرید. این اتفاق خیلی بدی بود، ولی وقتی این اتفاق افتاد، افراد غیرایرانی زیادی از من می‌پرسیدند که تو می‌دانستی این‌همه ایرانی تحصیل‌کرده در اینجا هست؟ همه تعجب کرده بودند و می‌پرسیدند این‌همه افراد تحصیل‌کرده در این سطح، در کشور ما بودند و ما نمی‌دانستیم؟ بیاییم الان روی دادخواهی بازماندگان این افراد متحد بشویم. مگر می‌شود؟ یه عده می‌آیند و می‌گویند این درست است، ولی من می‌خواهم بروم ایران. یا عدهٔ دیگری حرف دیگری می‌زنند. باید عمل کنیم، نه اینکه فقط حرف بزنیم. مشکل دیگری که ما ایرانیان داریم این است که کارهای حقوق بشری را با کارهای سیاسی قاطی می‌کنیم. اگر کسی کار حقوق بشری بکند، می‌گویند سیاسی است. مثلاً همه فکر می‌کنند من سیاسی‌ام، در حالی که من اصلاً سیاسی نیستم. من کار حقوق بشری می‌کنم، ولی چون در ایران کارهای حقوق بشری سیاسی است و من می‌گویم زندانی سیاسی نباید داشته باشیم، یا مثلاً از حقوق زنان دفاع می‌کنم، این‌ها را سیاسی فرض می‌کنند. در حالی‌که باید بین این‌ها تمایز قائل شویم. 

به‌نظر شما چه مصادیقی را می‌توان برای موفقیت جامعه‌ای مهاجر در کشور میزبان در نظر گرفت و اگر در طول این سال‌هایی که در اینجا بوده‌اید جامعه‌ای را موفق ارزیابی کرده‌اید، لطفاً نام ببرید و بگویید که چرا فکر می‌کنید آن جامعه در کانادا موفق عمل کرده است؟

یکی از شاخص‌های اصلی موفقیت، حضور در بخش‌های محتلف جامعه است. به‌نظر من یکی از جوامع موفق در کانادا جامعهٔ هندی‌هاست. هندی‌ها با همهٔ اختلاف‌هایی که دارند از یک جامعهٔ دموکرات آمده‌اند و در اینجا هم می‌بینید که خیلی خوب رشد کرده‌اند. الان می‌بینید که در همهٔ احزاب در رده‌های بالا حضور دارند. وزیر دارند، وکیل دارند، پزشک دارند، در آموزش‌وپرورش یا در دانشگاه حضور دارند و خیلی هم موفق‌اند، ولی اگر همین جامعه را با جامعهٔ خودمان مقایسه کنیم، می‌بینیم که ما در بسیاری از موارد چنین حضوری نداریم. اگر هم کسی موفق می‌شود به‌عنوان نماینده وارد مجلس بشود، سعی می‌کنیم او را بکوبیم و اعتراض می‌کنیم که چرا انتخاب شده؟ حالا مثلاً فرض کنیم آن نماینده توانسته از یک عدهٔ خاصی، مثلاً مسلمان‌ها، رأی جمع کند و انتخاب شود. خب در اینجا هم چنین کارهایی می‌کنند. اگر علیه کسی مدرکی داریم، باید آن را آشکار کنیم، ولی بدون دلیل و مدرک هم نمی‌شود کسی را متهم کرد. 

حالا همین جامعهٔ هندی را که مثال زدید، به آن‌ها کشور ۷۲ ملت می‌گویند، بسیار متکثرند و در بین آن‌ها هم اختلاف زیاد هست. مثلاً همین اواخر انتقاداتی به آقای جاگمیت سینگ کردند . گفتنند که از گروه جدایی‌طلبی در هندوستان حمایت کرده است. حالا اگر بخواهیم تکثر جامعهٔ هندی را با جامعهٔ ایرانی مقایسه کنیم، ظاهراً باید جامعهٔ آن‌ها خیلی متفرق‌تر از جامعهٔ ما باشد. درست است که ما مذاهب و اقوام مختلفی در ایران داریم، ولی این در مقایسه با هند خیلی کمتر است. نظر شما چیست؟

آن‌ها از جامعه‌ای متفاوت می‌آیند و احتمالاً یاد گرفته‌اند یکدیگر را بیشتر تحمل کنند و قدمتشان در اینجا بیشتر است. من نمی‌گویم که آن‌ها هیچ اختلافی با هم ندارند، ولی توانسته‌اند در یک سری از کارها با هم مشترکاً عمل کنند. ایرانی‌ها هم باید همین کار را بکنند و روی چیزهایی که همه صحبتش را می‌کنند ولی عمل نمی‌کنند، با هم کار کنند. مثل همین مسئلهٔ حقوق بشر در ایران که همه در ظاهر روی آن اتفاق نظر دارند. خب می‌شود روی همین موضوع کار کرد.

یکی از اتفاقات خوبی که در انتخابات فدرال سال ۲۰۱۵ افتاد، این بود ایرانیان برای شرکت در انتخابات متحد شدند. یکی از قول‌هایی که جاستین ترودو داده بود این بود که روابط دیپلماتیک را با ایران برقرار می‌کند و سفارت را در ایران باز می‌کند و این باعث شد ایرانیان زیادی با هر مسلکی با وجود گرایش‌های سیاسی متفاوت، بیایند و به حزب لیبرال رأی بدهند، حتی کسانی که به حزب محافظه‌کار یا ان‌دی‌پی گرایش داشتند. این باعث شد تعداد ایرانیانی که در انتخابات شرکت کردند بیشتر بشود. به‌همین دلیل الان به حرف‌های جامعهٔ ایرانی بیشتر توجه می‌کنند.

البته این موضوع بین افراد مختلف در جامعهٔ ایرانی محل مناقشه است. عده‌ای مخالف وجود هرگونه دفتری حتی دفتر خدمات کنسولی از سوی ایران در اینجا هستند و عدهٔ دیگری موافق بازگشایی کامل سفارت و برقراری روابط دیپلماتیک‌اند.

درست است. مخصوصاً الان این‌طور است، ولی آن زمان ایرانیان زیادی روی برقراری روابط دیپلماتیک با ایران اتفاق نظر داشتند، حالا هر کسی به‌دلیلی. یکی می‌خواست برای اقوامش راحت‌تر ویزا بگیرد، یکی می‌خواست راحت‌تر رفت‌وآمد داشته باشد و نهایتاً منجر به این شد که تعداد زیادی از ایرانیان در انتخابات شرکت کنند و به حزب لیبرال رأی بدهند و همین باعث شد که توجه سیاستمداران به جامعهٔ ایرانی بیشتر جلب بشود. ما باید در انتخابات مشارکت کنیم. این یک اصل پایه است البته صرف رأی دادن هم کافی نیست باید دانش این را داشته باشیم که به چه کسی رأی می‌دهیم و آیا رأی ما با خواسته‌هایمان تناسبی دارد یا نه؟ من کسانی را می‌شناسم که دیدگاه‌های چپ داشته‌اند ولی رفته‌اند به صرف خوش‌صحبت بودن یا خوش‌چهره بودن به نمایندهٔ حزب محافظه‌کار رأی داده‌اند. بحث سر این نیست که حزب محافظه‌کار درست می گوید یا غلط. بحث سر این است که دیدگاه‌ها و مرام آن نماینده با دیدگاه‌های فرد رأی‌دهنده کاملاً مخالف هم بوده‌اند. البته من به جوان‌هایمان خیلی خوشبین‌ام. به‌نظر من دو سه نسل آیندهٔ ما در اینجا خیلی موفق خواهند شد. من با وجود اینکه ۷۰ سال سن دارم ارتباط خوبی با جوانان و دانشجویان دارم و این را به عینه می‌بینم. ما افراد بسیار موفقی در حوزه‌های مختلف در کانادا و آمریکا داریم و با توجه به هم‌مرز بودن این دو کشور می‌توانیم همکاری‌های بسیار خوبی با هم داشته باشیم. ولی اگر این اتفاق نیافتاده، بخشی به‌دلیل همان تفاوت‌هایی است که گفتم، بخشی دیگر به‌دلیل این است که آن رژیم نگذاشته ما با هم متحد باشیم چون به نفع آن‌ها نیست. 

عده‌ای می‌گویند وقتی که مهاجرت کردیم (با هر دلیلی)، باید دیگر به پشت سرمان نگاه نکنیم و پیوندهایمان را با سرزمین مادری قطع کنیم. وقتی کانادایی شدیم، دیگر منافع کانادا باید برایمان مهم باشد، نه ایران. عده‌ای دیگر دقیقاً عکس این نظر را دارند و عدهٔ بیشتری هم در بین این دو قطب نزدیک به یکی از این دو دیدگاه جابه‌جا می‌شوند. نظر شما چیست؟ آیا باید یکی از این دو قطب را انتخاب کرد؟ آیا باید بینابین بود؟ 

نمی‌شود برای کسی تعیین تکلیف کرد که چطور باید فکر کند. من خودم همیشه هر دو طرف را داشته‌ام. با وجود اینکه حدود ۴۷ سال است که در اینجا زندگی می‌کنم، همیشه در کارهای مربوط به ایران فعال بوده‌ام و البته در کارهای حقوق بشری، نه سیاسی. چون نمی‌توانستم در بعد سیاسی فعال باشم. منی که در طول این سالیان به ایران نرفته‌ام، چطور می‌توانم بگویم احمدی‌نژاد خوب است، یا روحانی یا فرد دیگری؟ ولی چیزی که می‌توانم بگویم این است که اگر یک دانشجویی به‌صورت مسالمت‌آمیز حق خودش را مطالبه می‌کند، نباید زندانی بشود. اگر کارگری حقش را مطالبه می‌کند، نباید سرکوب بشود. اگر احمدی‌نژاد بیاید این خواسته‌ها را برآورده کند، خیلی هم خوب است مردم انتخابش کردند و خیلی هم خوب است، ولی در ایران متأسفانه چنین خواست‌هایی را سیاسی تلقی می‌کنند. 

ممکن است کسانی در ایران صدمهٔ زیادی خورده باشند و بگویند حالا که آمدیم اینجا، دیگر نمی‌خواهیم کاری با ایران داشته باشیم، ولی در این‌صورت، چنین افرادی باید با قوانین و فرهنگ اینجا خودشان را آشنا کنند. نمی‌شود با اخلاق و قوانین جای دیگری در این کشور راحت زندگی کرد. باید از جلد خودتان بیرون بیایید و در جامعهٔ بزرگ‌تر کانادا مشارکت کنید.

عده‌ای می‌گویند بهتر است در جامعهٔ میزبان حل بشویم. نظر شما چیست؟

نه من موافق نیستم. ما باید هویت خودمان را حفظ کنیم. البته باید تلاش کنیم اخلاق‌های بدی را که داریم کنار بگذاریم، خصلت‌های خوبمان مثل خانواده‌دوستی را به جامعهٔ بزرگ‌تر نشان بدهیم و از خوبی‌های آن‌ها هم یاد بگیریم.

جامعهٔ ایرانیان کانادا بسیار متکثر است، برخی مهاجرانی اجباری‌اند، یعنی به‌ناچار کشورشان را ترک کرده‌اند، عده‌ای دیگر به میل خود و برای آینده‌ای بهتر به‌قصد تحصیل یا کار به اینجا آمده‌اند و همهٔ پیوندهایشان را با سرزمین مادری‌شان نگسسته‌اند. در سال‌های اخیر دیده‌ایم که چیزی که برای عده‌ای فرصت به حساب آمده، برای عدهٔ دیگری در این جامعه تهدید قلمداد شده است. نمونه‌ها فراوان‌اند، یکی از آن‌ها همین باز شدن سفارت که شما اشاره کردید یا حتی بخش خدمات کنسولی برای ارائهٔ خدمات به ایرانیان کانادا بوده است. به‌نظر شما با وجود این‌همه افتراق در برخی موارد، آیا هنوز هم می‌توان منافع مشترکی برای این جامعهٔ در نظر گرفت و حول آن به‌دنبال متحد کردن این جامعه بود؟ شما مثالی زدید از کاری که می‌توان مشترکاً در زمینهٔ حقوق بشر کرد. آیا چیز دیگری را هم ممکن است بشود به‌عنوان منافع مشترک برای همه تعریف کرد؟ 

جامعهٔ ایرانی در کانادا از نظر ثروت جامعهٔ متوسط روبه‌بالایی است، ولی ما هنوز یک مرکز اجتماعات (Community Centre) نداریم. می‌توانیم روی این موضوع کار کنیم. تا جایی که من می‌دانم، ۳۰ سال است روی این موضوع کار می‌شود، ولی هنوز به هیچ جایی نرسیده است. 

فکر می کنید چرا موفق نشده؟

به‌خاطر اینکه اطمینان کافی به هم نداریم. وقتی اطمینان نباشد، نمی‌شود کار مشترک کرد. چه، کار اجتماعی باشد، چه، کار سیاسی باشد یا تجاری. متأسفانه آن اطمینان لازم وجود ندارد. باید آن را به‌وجود آورد و با حرف هم نمی‌شود این کار را کرد، باید با عمل ایجاد بشود و این زمان‌بر است. ما از اجتماعی آمده‌ایم که خیلی بدبین‌ایم. اگر کسی کار خوبی می‌کند، می‌گویند حتماً نفعی می‌برد که این کار را انجام می‌دهد. مگر می‌شود نفعی نَبَرَد و این کارها را بکند؟ شما نباید به چنین صحبت‌هایی توجه کنید، باید کار خوب خودتان را بکنید و این کار را بارها و بارها تکرار کنید. به‌مرور این اطمینان را در جامعه ایجاد خواهید کرد. کسانی که این‌طور عمل می‌کنند، می‌توانند رهبری کار را به‌دست بگیرند. وقتی کسی توانست این اطمینان را به‌وجود بیاورد، آن‌وقت می‌تواند بیاید و بگوید بیایید با هم یک مرکز اجتماعات درست کنیم و سهم خودش را هم بپردازد. ما در این جامعه افراد زیادی را داریم که وضع مالی خیلی خوبی دارند و کارهای خیلی خوبی هم می‌کنند. مثلاً به بیمارستان‌ها کمک‌های مالی بسیار خوبی می‌کنند. چرا این افراد در چنین پروژه‌ای مشارکت نمی‌کنند؟ چون اطمینان ندارند. برای همین است که من می‌گویم جوان‌ها می‌توانند در چنین کارهایی موفق شوند. 

کانادای امروز از لحاظ احترام به ارزش‌های چندفرهنگی کشوری موفق به‌حساب می‌آید. مردم از ملیت‌های مختلف که بعضاً با هم در جنگ‌اند یا حتی کسانی که در کشور خودشان به‌دلیل داشتن مذهب یا قومیت خاصی با هم در تقابل بوده‌اند، اینجا با کمترین اصطکاک در کنار هم زندگی می‌کنند. فکر می‌کنید چه درس‌هایی از جامعهٔ میزبان برای تحمل دیدگاه‌های متفاوت و احیاناً متضاد می‌توانیم بگیریم. چطور می‌توانیم بدون برچسب زدن، تخریب شخصیت، توهین و متهم کردن یکدیگر که این روزها متأسفانه در فضای مجازی بسیار می‌بینیم، با هم گفت‌وگو کنیم، نظرات یکدیگر را بشنویم و حول نقاط اشتراکمان با هم همکاری داشته باشیم؟

اصلاً کار آسانی نیست. خیلی از ما معترض‌ایم که چرا این رژیم ۴۰ سال است که بر سر کار است؟ ولی به این موضوع توجه نمی‌کنیم که این رژیم از آسمان نیامده است. بودن آن رژیم در آنجا به‌خاطر ماست و تا زمانی که ما این رفتارها را داریم، آن رژیم هم باقی می‌ماند. نباید در شبکه‌های اجتماعی هر حرفی را بپذیریم. باید دربارهٔ چیزهایی که در این شبکه‌ها به اشتراک گذاشته می‌شود، تحقیق کنیم. بدون تحقیق چیزی را به اشتراک نگذاریم یا حتی لایک نزنیم. البته ما نباید از افراد مسن‌تر انتظار تغییر داشته باشیم. من خودم را می‌گویم. کسی که ۷۰ سال طوری زندگی کرده، چطور می‌تواند خودش را عوض کند؟ ولی فرزندانمان می‌توانند، به‌شرطی که روی آن‌ها این فشار را نیاوریم که مثل ما بشوند. در هر حال نباید از زبان بد استفاده کنیم. ما ممکن است باورهای سیاسی متفاوتی داشته باشیم، ولی دلیلی ندارد حرف‌های ناشایست به هم بزنیم. همین موضوع پتیشن اخیر بازماندگان جانباختگان پرواز اوکرینی را در نظر بگیرید. مگر کسی شما را مجبور کرده چیزی را امضا کنید یا نکنید. بیایید دربارهٔ جنبه‌های مختلف این موضوع محترمانه بحث و تبادل نظر کنید. حرف طرف مقابل را بشنوید. من خودم این پتیشن را امضا کردم و خوشحال‌ام که تعداد زیادی آن را امضا کرده‌اند، ولی باورم بر این است که اگر کسی با آن مخالفت می‌کند، دلیلی ندارد که حتماً مأمور جمهوری اسلامی باشد. نباید بی‌دلیل کسی را متهم کرد. البته حتماً جمهوری اسلامی در کانادا و جاهای دیگر دنیا افرادی را برای لابی دارد. از زمان ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی، توجه جمهوری اسلامی به کانادا به‌دلیل همجواری با آمریکا، داشتن جمعیت کم، ثروت زیاد و مهاجرپذیری جلب شد و تشخیص داد جای مناسبی برای ایجاد پایگاه به‌منظور تقویت منافع خودش است. ولی این افراد در ظاهر نه‌تنها هیچ حمایتی از جمهوری اسلامی نمی‌کنند، بلکه علیه آن هم سخن می‌گویند و موضع می‌گیرند، ولی در پشت صحنه با سرمایه‌گذاری‌ در سیستم سیاسی کانادا به‌نفع جهموری اسلامی اقدام می‌کنند و آن‌ها را نمی‌توان به‌سادگی و با خواندن پست‌ها یا کامنت‌ها در شبکه‌های اجتماعی تشخیص داد.  

با سپاس دوباره از وقتی که برای این گفت‌وگو گذاشتید.

نوشته فرهاد صوفی: من به جوان‌هایمان خیلی امیدوارم اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

این مطلب در ویژه‌نامهٔ «رسانهٔ همیاری» دربارهٔ انتخاب مهاجران نمونهٔ کانادا در سال ۲۰۱۶ منتشر شده است. برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ رأی‌گیری گزینش مهاجران نمونهٔ کانادا در سال ۲۰۱۶ ویژه‌نامهٔ «رسانهٔ همیاری» را بخوانید. گفت‌وگوی اختصاصی «رسانهٔ همیاری» با ایشان را نیر می‌توانید در اینجا بخوانید.

در سال ۱۹۷۴ پس از مهاجرت به کانادا در سن ۲۲ سالگی، فرد فرهاد صوفی با تلاش و تکیه بر توانایی‌های شخصی و به تنهایی توانست خود را حمایت کرده و با کارکردن در رستوران هزینه‌های تحصیل خود را بپردازد. با فرا رسیدن سال ۱۹۸۱، او سرآشپز رستوران لوسی در ساسکاتون بود و پس از آن تنها رستوران فرانسوی شهر رجاینا را گشود.

بعد از چندین سال کارکردن برای دیگران، او موفق به داشتن کسب‌وکار خود شد و توانست رستوران‌هایی را در نقاط مختلف باز کند و از این طریق فرصت‌های زیادی را برای اشتغال سایرین نیزبه‌وجود بیاورد و همچنین جایزهٔ سال مجلهٔ ساسک‌بیزینس (SaskBusiness) را به خود اختصاص بدهد.

چند سال بعد فارم‌گرو ارگانیک فود (FarmGro Organic Food)، آسیابی ارگانیک مختصِ فرآوری غلات، بر اساسِ خواستهٔ یکی از بنیان‌گذارانش، آقای صوفی، در جهتِ دسترسی مردم به مواد غذایی سالم، شروع به رشد کرد. در سال ۲۰۰۰ این مرکز بزرگ‌ترین مرکز تولید مواد ارگانیک  در آمریکای شمالی بود که از جمله محصولات آن سمولینای طبیعی است که در مراکز فروش یافت می‌شود. این جریان همچنین این امکان را برای آقای صوفی فراهم آورد تا در رستوران‌هایش پستای طبیعی و همچنین قهوه، شیرینی و نان طبیعی به مشتریانش عرضه کند.

در کنار سال‌ها مشارکت در امور سازمان عفو بین‌الملل، آقای صوفی همچنین با سازمان تبادل فرهنگی شهر رجاینا، صندوق غذایی و اتحادیهٔ پناهندگان،  همکاری کرده و مبالغی را به قربانیان و پناهندگانی که از سرزمین خود رانده شده‌اند، اهدا کرده است. در سال ۱۹۹۸، آقای صوفی یک آپارتمان پنج‌طبقه را به مرکز زندگی مستقل ساسکاچوان جنوبی (South Saskatchewan Independent Living Centre) اهدا کردند، مرکزی که سازمانی غیرانتفاعی‌ست و هدفش حمایت و سرپرستی از افرادی با ناتوانی‌های جسمی. این ساختمان برای دفتر کار و  امکان دسترسی ارزان برای زندگی مورد استفاده قرار گرفت.

دستاورد‌ها و موفقیت‌های آقای صوفی با جا‌به‌جایی ایشان به ونکوور در سال ۲۰۰۱ همچنان ادامه دارد. ایشان فردی بسیار فعال‌اند و دریافت‌کنندهٔ جوایز متعددی از طرف اتاق بازرگانی و همواره بسیار مفتخرند که به دیگران در امور کسب‌وکارشان کمک می‌کنند. دو رستوران ایشان پستا پولو در کوکوئیتلم و ایلیا کلاب، که بزرگ‌ترین رستوران در دانشگاه سایمون فریزر است، مکان مورد علاقهٔ خانواده‌ها برای خوردن غذاهایی تهیه‌شده از مواد محلی و طبیعی است.

علاوه بر اینکه کار ایشان در فراهم‌نمودن غذا برای صدها بی‌خانمان در ماه دسامبر بسیار شناخته شده‌است، آقای صوفی همچنین یکی از حامیان اصلیِ برگزاری جشن‌های نوروزی و فعالیت‌ها و برنامه‌های فرهنگی و هنری ایرانی است. در سال ۲۰۱۱ آقای صوفی نامزدِ انتخابات مدنی شهر کوکئیتلم شدند و هزاران رأی را در رقابتی تنگاتنگ به خود اختصاص دادند. دسترسی به خانه‌های ارزان‌قیمت، حفظ آثار باستانی و حفاظت از محیط زیست از جمله شعار‌های انتخاباتی آقای صوفی بود. ایشان همچنین به‌عنوان عضو هیئت مدیرهٔ اتاق بازرگانی ترای‌سیتی، بنیاد کوکوئیتلم، سازمان جوانان پوکومو، بنیاد لورل، کمیتهٔ مشورتی چندفرهنگی کوکوئیتلم و یکی از بنیان‌گذاران جامعهٔ فرهنگی ایرانیان ترای‌سیتی نیز خدماتی را ارائه کرده‌اند.

جای تعجب نیست که نام و داستان زندگی آقای صوفی به‌عنوان یکی از ۱۲۵ مهاجر موفق  در کانادا در کتابی که به مناسبت ۱۲۵ سالگی کانادا و میراث مهاجران به چاپ رسیده، ثبت شده است.

برای شرکت در رأی‌گیری گزینش مهاجر نمونهٔ سال ۲۰۱۶ کانادا می‌توانید پس از مطالعهٔ راهنمای تصویری، با کلیک روی دکمهٔ Vote در صفحهٔ ۱۵ ویژه‌نامه مستقیماً به صفحهٔ ویژهٔ رأی‌گیری در وب‌سایت نشریهٔ Canadian Immigrant بروید. رأی‌گیری عمومی تا روز ۱۳ مهٔ ۲۰۱۶ ادامه خواهد داشت.

نوشته دربارهٔ آقای فرهاد صوفی اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.