خانم غفاری عزیز،

با سلام، سؤالم این است که آیا خشونت در روابط فردیِ جامعهٔ LGBT وجود دارد؟ اگر وجود دارد، ویژگی آن چیست و چه تفاوتی با روابط افراد دگرجنس‌گرا دارد؟

با تشکر، ل. ت. از نورث‌ونکوور

پیش از پاسخ به پرسش شما، چند واژه را برای اطلاع خوانندگانم توضیح می‌دهم:

• دگرجنس‌گرا Heterosexual
• همجنس‌گرا Homosexual
• ترازن Trans woman
• ترامرد Trans man
• همجنس‌گرای زن Lesbian
• همجنس‌گرای مرد Gay
• دوجنس‌گرا Bisexual
• همجنس‌گراستیزی Homophobia
• دوجنس‌گراستیزی ‌Biophobia
• تراجنسی‌ستیزی Transphobia
• دگرباشی (LGBT) فراگیر جامعهٔ متنوع از کسانی است که هویت‌شان را همجنس‌گرای زن (Lesbian)، همجنس‌گرای مرد (Gay)، دوجنس‌گرا (Bisexual)، تراجنسی (Transgender)، و غیره می‌دانند.

در جواب به پرسش شما، آمارها و تحقیقات موجود نشان می‌دهد که بین خشونت‌های خانوادگی در روابط دگرجنس‌گرایان (Heterosexual) و همجنس‌گرایان (Homosexual) تفاوتی چندانی وجود ندارد.‌ هر دو تشابه‌های زیادی دارند. هر دو می‌توانند حامل خشونت و سرکوب روحی، روانی، عاطفی، جنسی یا مالی باشند. همان‌طور که در مقاله‌های منتشر‌شده در شماره‌های پیشین اشاره شده است، تنها نمونه‌های کوچکی از این رفتارهای ناهنجار عبارت‌اند از: استفاده از زور و تهدید؛ استفاده از ترس و ارعاب؛ منزوی‌کردن؛ سوءاستفاده از امتیازاتی که فردی بر فرد دیگر دارد؛ سوءاستفاده‌های مالی یا استفاده از امتیازات مالی؛ سوءاستفاده از کودکان؛ استفاده از خشونت‌های فیزیکی و جنسی؛ سوءاستفاده‌های عاطفی و روحی.  

اما سؤال مهم‌تر این است که چرا اعضای جامعهٔ LGBT قادر به گفتگو پیرامون مشکلات‌شان با عزیزانشان، خانواده، خدمات و سرویس‌های اجتماع اطرافشان نیستند؟ چه عواملی مانع از دسترسی این عزیزان به سرویس‌های حمایتی و خدماتی می‌شود؟ و منزوی‌بودن در زمانی که احتیاج به کمک دارند، چه آسیب‌های روحی/روانی‌ای به این عزیزان وارد می‌کند؟ باورهای غلط اجتماع علیه این قشر اجتماعی، آن‌ها را هر چه بیشتر به پشت درهای بسته هل می‌دهد و این خطر اصلی است که این عزیزان را به طعمهٔ مناسبی برای شکارچیان خشونت و ستم‌های خانوادگی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی بدل می‌کند.

برای روشن‌تر‌شدن مطلب، به چند مثال زنده‌ایی که شاید با تجربیات شما خوانندگانم همخوانی دارد، مراجعه می‌کنم.

در روابط LGBT نیز مانند هر رابطهٔ دیگری، دینامیک قدرت و کنترل که زادهٔ فرهنگ خشونت و تجاوز و بی‌عدالتی است، می‌تواند عمل کند.

گاه این فرهنگ علیه رنگین‌پوستان/سیاه‌پوستان/بومیان/مهاجران استفاده می‌شود که زادهٔ فرهنگ تبعیض نژادی است. من و شما در دستهٔ رنگین‌پوستانِ مهاجر می‌گنجیم. چه تعداد از شما سخت‌تر از همکاران سفیدپوستتان زحمت می‌کشید، اما کمتر از آنان از سوی صاحب‌کار یا رئیس‌تان مورد توجه قرار می‌گیرید و کمتر یا هیچ‌وقت مورد تصدیق و تشویق قرار نمی‌گیرید؟ چند درصد از شما عزیزانم دوست دارید از کارتان به دلایل نابرابری و بی‌عدالتی بیرون بیایید چون می‌ترسید اگر اعتراض کنید، مورد سرزنش قرار خواهید گرفت؟ چند درصد از شما به‌دلایل بالا دچار افسردگی، سرخوردگی، انزوا و اضطراب‌های روحی شده‌اید؟

گاه این فرهنگ بر بستر تفاوت و توانمندی‌های مالیِ زادهٔ فرهنگ طبقاتی است. مجدداً چند درصد از شما به‌صرف امکانات محدودِ مالی یا فقر، مورد بی‌احترامی، بی‌توجهی، بی‌اعتنایی یا حتی توهین فردی یا جمعی قرار می‌گیرید؟ چند درصد از شما ناخودآگاه به فرد پولدار احترام بیشتری می‌گذارید؟ هیچ‌وقت فکر کردید، چرا؟ چند در صد از شما دوستی‌ها و انتخاب دوستانتان بر بستر امکانات و توانمندی‌های مالی‌شان است؟ چه تعداد از شما اگر نتوانید مثل بقیه عمل کنید، به‌مرور خودتان را منزوی و گوشه‌گیر می‌کنید؟ اگر پاسختان مثبت است، در این انزوا چه حسی دارید؟ آیا از خودتان پرسیده‌اید، چرا خودتان را منزوی کرده‌اید؟  

گاه فرهنگ خشونت، کنترل و سرکوب بر بستر تفاوت‌های جنسی است که زادهٔ فرهنگ تبعیض‌های جنسی است. مثل تبعیض علیه زنان، یا ترازن/ترامرد. چه تعداد از شما خوانندگان زن تنها به‌صرف زن‌بودنتان، نظراتتان در جمعی مردانه مورد بی‌اعتنایی، بی‌توجهی و حتی توهین و تمسخر قرار گرفته است؟ چند در صد از شما عزیزانم حس می‌کنید که به‌صرف زن‌بودنتان حقوق فردی و انسانی‌تان کاملاً نادیده گرفته شده است؟ آیا احساس سرخوردگی و بی‌انگیزگی دارید؟ آیا در اعتمادبه‌نفس و اعتماد به توانمندی فردی‌تان تأثیر گذاشته است؟  

از میان مثال‌ها و سؤالات بالا، چند مورد آن را شخصاً تجربه کرده‌اید؟  

گاه فرهنگ خشونت، کنترل و سرکوب بر بستر جنسیتی فرد است که فرهنگ همجنس‌گراستیزی یا دقیق‌تر بگویم دگرباش‌ستیزی را ایجاد می‌کند (Homophobia, Biophobia, Transphobia).

به‌نظر شما چه باورهایی شرایط دگرباش‌ستیزی را فراهم کرده است؟ متأسفانه این از باورهای غلط فردی و اجتماعی که در طول سال‌های سال در اجتماع ما شکل گرفته است، ریشه می‌گیرد. به‌نظر شما این باورهای غلط چیست‌اند؟ (به‌علت اهمیت و طولانی‌بودن مطلب، گفتگوی بعدی را به این اختصاص خواهیم داد.)  متأسفانه، در اغلب مواقع، این باورهای غلط که متفاوت از تجربهٔ روزانهٔ این گروه است، آن‌ها را به خلوتگاه‌های تنهایی‌شان هل می‌دهد یا اگر تلاشی در جهتِ ابراز مشکلات‌شان کنند، یا جدی گرفته نمی‌شوند، یا به اشتباه درک می‌شوند. در بسیاری موارد حتی متخصصان کار، از جمله همکاران روان‌درمانگرم اطلاعات دقیقی را برای حمایت از این گروه ندارند. و این بزرگ‌ترین معضلی است که من در طول سال‌ها دائماً از زبان مراجعان LGBT در دفترم می‌شنوم.

مجدداً تکرار می‌کنم، به‌یاد داشته باشیم که جدا از ملیت، رنگ پوست، جنسیت، توانمندی‌های فیزیکی یا ذهنی٬ ثروت و طبقه… قبل از همه، انسان‌ایم و هیچ انسانی با دیگری یکی نیست. چه زیباست که به‌جای باورهای به ارث‌رسیدهٔ غلط، گوش را فعال، ذهن را باز، فکر را کنجکاو و دل را مهربان کنیم.  

به‌یاد داشته باشید درست مثل خودتان، هیچ‌کس از به‌اشتباه درک‌شدن، قضاوت‌شدن، تهمت‌شنیدن، نادیده‌گرفته‌شدن، تنهایی، حس تنهایی در مشکلات، انزوا، بی‌پناهی، پس‌زده‌‌شدن، بی‌توجهی، تبعیض، مورد توهین قرار گرفتن، تحقیرشدن، ناامنی، باورنشدن، بی‌اعتمادی، تعقیب و تهدید شدن، مسخره‌شدن، بی‌احترامی، بی‌هویتی، بردهٔ خواسته‌های دیگری شدن، نداشتن حق رضایت‌دادن در انتخابات، و غیره را دوست ندارد و برای خود نمی‌خواهد.  

فروتنانه است از خود بپرسیم که پس چرا این‌گونه با دیگری عمل می‌کنم!؟ این شروع خوبی برای تغییر کردن است.

سپاسگزارم از سؤالات شما. از این هفته بعضی از سؤالات من را در فیس‌بوک در گروه «همیاری ایرانیان ونکوور» خواهید دید.

با آرزوی ذهنی ساکت، دلی مهربان، وروحی آرام برای همهٔ شما عزیزان.

با محبت، منیژه غفاری

شما می‌توانید فهرستی از تصورات نادرست متداول را در مورد اجتماع دگرباشان در لینک‌های زیر بخوانید.  (به زبان انگلیسی است)

http://www.algbtical.org/2A%20MYTHS.htm

https://www2.viu.ca/positivespace/mythbusting.asp

نوشته خشونت‌های خانوادگی در روابط دگرباشان اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

خانم غفاری عزیز،

با سلام، آیا کسی که خودش را همجنس‌گرا (gay) می‌داند، می‌تواند بعد از دوره‌ای کارِ روان‌درمانی تغییر هویت دهد؟ یا با تغییر جنسیتی، زندگی عادی و نرمالی داشته باشد؟

ف. ن. – نورث ونکوور

با سپاس از شما، جواب کوتاه به سؤالتان این است که مشکلی در هویت یک فرد همجنس‌گرا نیست که نیاز به ترمیم و درمان داشته باشد. مثل این می‌ماند که فردی نژادپرست به شما بگوید که «شمای رنگین‌پوست» باید یک دورهٔ روان‌درمانی ببینید تا هویت سفیدپوستی پیدا کنید و داروهایی را استفاده کنید که رنگ پوستتان سفید٬ موهایتان بور و چشمانتان آبی شود تا انسان نرمالی بشوید.» اولین برخوردی که یک فرد سالم رنگین‌پوست خواهد داشت، این است که «این منم و این هویت من است. مایل به تغییر آن نیستم. مشکلی با هویت خودم ندارم. اگر رنگین‌پوست بودنِ من برای تو کافی نیست تا من را نرمال بدانی٬ مشکل من نیست٬ بلکه مشکل اجتماعی است که تنها سفیدپوست بودن را مرکزهویت نرمال تمدن بشری می‌داند. به‌همان اندازه این تفکر سرکوبگرانه، نژادپرستانه و تحقیرآمیز است٬ که سؤال شما.  

اول از همه از خودتان سؤال کنید منظورتان از «زندگی نرمال» چیست؟ چیزی که در اجتماعی یا دوره‌ای از تاریخ تابو و مطرود است، در اجتماعی دیگر عادی و نرمال است. یا چیزی که در دوره‌ای تاریخی در اجتماعی غیرقابل پذیرش است٬ با همت و فداکاری گروهی، در اجتماع دیگری در همان دورهٔ تاریخی جا افتاده است. چیزی که موضوعی را «غیرعادی» جلوه می‌دهد٬ در ذات مطلب نیست، بلکه میزان برخورد٬ شیوهٔ زندگی یا ادراک جامعه از آن موضوع است. این می‌تواند شاملِ نوع غذا و تغذیه باشد تا آداب اجتماعی٬ معیارهای اجتماعی٬ آداب مذهبی٬ مُد و خیلی مسائل دیگر در این چارچوب می‌گنجند.  

در چارچوب این توضیح، همجنس‌گرایی بیماریِ روحی یا معضل شخصیتی و فکری یا سردرگمی هویتی نیست که احتیاج به کار روان‌درمانی داشته باشد. اگر هم احتیاج داشته باشد، نه در رابطهٔ هویت جنسیتی‌شان٬ بلکه به‌خاطر فشارها و برخوردهای نامناسب اجتماعی‌ست. اگر اجتماع بیاموزد فرد همجنس‌گرا نیز مثل همهٔ ماست٬ بسیاری از رفتارهای سرکوب‌گرانه و تبعض‌آمیز که اجتماع ناآگاه برای فرد همجنس‌گرا ایجاد می‌کند٬ محدود یا خنثی خواهد شد. به‌همین دلیل حمایت‌ از زندگی عادی روزانه برای این عزیزان و دفاع از حقوق فردی، اجتماعی، حقوقی و سیاسی آن‌ها وظیفهٔ اجتماعی همهٔ ماست.  این حمایت، در درجهٔ اول و از همه مهم‌تر از تغییر در افکار و باورهای غلط تک تکِ ما شروع می‌شود.  

تفاوت بین هویت جنسیتی و هویت جنسی (Gender Idendity & Sexual Idendity) چیست؟

هویت جنسیتی ارتباطی است که ما با جنسیت خود داریم و ربطی به گرایش جنسی ما ندارد. به‌عنوان مثال: آیا مردی هستم که در بدن یک مرد زندگی می‌کنم؟ یا زنی هستم که در بدن یک زن زندگی می‌کنم؟ یا مردی هستم که احساس زن‌بودن در درون خود دارم و همیشه حس می‌کنم که در بدن یک مرد زندانی شده‌ام (transgender women)؟ یا برعکس زنی هستم که احساس مردبودن در خود دارم و همیشه حس می‌کنم که در بدن یک زن زندانی شده‌ام (transgender man)؟

هویت جنسی هویتی است که گویای تمایلات جنسی و سکسی ماست. این، حسی است که گاه به همجنسمان داریم، گاه به جنس مخالف و گاه به هر دو جنس؛ بسته به اینکه به چه کسی احساس عشق و جذابیت جنسی داشته باشیم. بعضی از افراد در برابر این موضوع که به چه کسی تمایل عاطفی و جنسی دارند، انعطاف‌پذیرند و بعضی دیگر غیرانعطاف‌پذیر. در هر صورت٬ وظیفهٔ همهٔ ما آگاه‌کردنِ خود و احترام به مرزهای فردی انسان‌هاست.  

به امید روزی که همهٔ ما بتوانیم با همنوع متفاوت از خودمان در آرامش٬ محبت٬ حمایت٬ همکاری و احترام به حقوق انسانی٬ فردی و اجتماعی همدیگر زندگی کنیم.   

با آرزوی ذهنی ساکت، دلی مهربان، و روحی آرام برای همهٔ شما عزیزان.

با محبت،

منیژه غفاری

نوشته اتاق مشاوره – همجنس‌گرایی؛ بیماری یا هویتی در اقلیت؟ اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

با سلام خدمت تمامی عزیزان،

قبل از هر چیز، سال نوی میلادی ۲۰۱۷ را به همهٔ شما عزیزان تبریک می‌گویم. امیدوارم که سالی پربار و پرمهر داشته باشید.  

در شروع سال نوی میلادی، مایلم برای خوانندگانم به چند نکته اشاره کنم. در طول چند ماه گذشته گاه سؤالاتی فرستاده شده است که در واقع چند سؤال اساسی از یک خانواده در ذاتش نهفته است. این‌گونه سؤالات را به‌لحاظ اهمیتش در چند شماره جواب خواهم داد.  

دوم آنکه مایلم بدانید که چند سؤال آینده را با همکاری و به گفتگو‌نشستن با شخص عزیزی انجام داده و خواهم داد که هویت خویش را همجنسگرا (gay) می‌داند و با همین هویت زندگی می‌کند. به‌علاوه این فرد سال‌های متعدد تجربهٔ منسجم کاری مستقیم در این زمینه را نیز دارد. با تشکر صمیمانه از این عزیزم برای بحث‌ها و همفکری‌هایشان؛ حال به سؤال یک مادر می‌پردازیم.

خانم غفاری عزیز،

با سلام، پسر من سال‌هاست که خود را همجنس‌گرا / گِی ( gay) می‌داند و البته من با همجنسگرابودن او مشکلی ندارم و مسئله را پذیرفته‌ام. چند ماهی است که وارد رابطه‌ای عاطفی شده و نمی‌دانم اگر روزی با دوست‌پسرش به خانه بیاید، چه باید بکنم؟ به‌نظر شما در چنین موقعیتی من چگونه باید رفتار کنم؟ از بابت کمکتان سپاسگزارم.

م. غ. از نیووست‌مینستر

از سؤال بسیار خوبتان ممنونم. اول از همه به شما تبریک می‌گویم، یکی به‌خاطر صداقت و شجاعت‌تان که موضوعی را که در جامعهٔ ما بسیار تابوست، مطرح کردید. و دوم اینکه شکل فعال و پوینده‌ایی برای بهترفهمیدن مشکلتان دارید.  بی‌نهایت سپاسگزارم که با چنین سؤالی شرایط لازم را برای گفت‌وگو مهیا کردید.

به شما پیشنهاد می‌کنم:

۱) جستجو کنید و گروه‌های حمایتی موجود را که با آن‌ها وجوه اشتراک دارید، پیدا کنید.

• این مهم است که حمایت‌های لازم را خارج از رابطهٔ خود و فرزندتان، پیدا کنید.
• وقتی این احساسات را بررسی می‌کنید، به حمایت عاطفی فرزندتان متوسل نشوید. به گروه‌های حمایتگر، اعضای حمایتگر خانواده، دوستان یا روان‌درمانگرها رو بیاورید.
• این کار را در خارج از چارچوب رابطهٔ خود با پسرتان شروع کنید. با این امید که وقتی با فرزندتان گفت‌وگو می‌کنید، از موضع شنونده‌ای فعال که مایل به ادراک و حمایت اوست، وارد صحبت بشوید، نه از موضع قضاوت و نصیحت‌کردن.
• درک این مسئله مهم است که شما در این موقعیت تنها نیستید. یافتن منابع خارجی مانند مقالات اینترنتی، کتاب‌ها و فیلم‌ها می‌تواند به شما بسیار کمک کند.

۲) اهداف و اولویت‌های شما چیست؟

• چه چیز برایتان اهمیت بیشتری دارد، آرامش و راحتی خودتان یا اولویت‌دادن به نیاز فرزندتان؟
• ناراحتی و عدم آرامش در موقعیت‌های جدید طبیعی است، اما این نباید دال بر آن شود که مانع از حمایت شما از پسرتان و درنظرگرفتن نیازهایش باشد.
• اگرچه برای شما دیدار با پارتنر(partner) مذکر پسرتان دشوار و چالش‌برانگیزخواهد بود، اما خودتان را جای او بگذارید که خودش را در معرض خطر پس‌زده‌شدن، طردشدن و نادیده‌گرفته‌شدن از سوی کسانی که مهم‌ترین افراد زندگی‌اش می‌باشند، می‌بیند. نگرانِ نادیده یا بی‌اهمیت‌ شمرده‌شدنِ کسی است که او دوستش دارد و این نگرانی تنها به صرف این است که پارتنر او (در این کیس) مرد است. معرفی پارتنر(partner) خود به شما نیز سخت است.
• مهم است که خود را مرکز این ماجرا ندانید، بلکه در این موقعیت به نیازهای روحی و عاطفی فرزندتان بیاندیشید.
• زمینه‌ای پیدا کنید که فرزندتان با هویت خود احساس راحتی کند نه اینکه با آن دچار تضاد شود و حس شرم و گناه کند.

۳) کنجکاو باشید نه قضاوت‌کننده

• درک این موضوع که شما پاسخ تمام سؤالات را نمی‌دانید، حائز اهمیت است. برخوردتان از سر کنجکاوی و آزادی اندیشه باشد و نه بر پایه‌ٔ موضع‌گیری. شاید شما همه‌چیز را درک نکنید، اما این مهم نیست.
• بر پیش‌فرض‌هایتان تکیه نکنید. طبیعی است که کنجکاو باشید و سؤال کنید. سؤال‌کردن بسیار حمایتگرانه‌تر است از اینکه در مورد زندگی پسرتان پیش‌فرض‌هایی داشته باشید.
•  شما هر کدام در زمینهٔ تجربیات خود تخصص یافته‌اید. اطمینان به پسرتان و اینکه لابد از نیازهایش مطلع است، می‌تواند کمک کند.

۴) سعی کنید ارتباط و گفت‌وشنود فعال برقرار کنید

• مکالمه‌ای راحت با پسرتان در مورد نگرانی‌هایتان راه‌حل خوبی است. می‌توانید ناآرامی‌تان را به او ابراز کنید و بگویید که در مورد رویارویی با پارتنر او مطمئن نیستید و امیدوار باشید که با هم راه‌حل‌هایی برای راحتی هر دو خواهید یافت.
• شاید بتوانید خارج از خانه دیدارهای کوتاهی با پارتنر پسرتان داشته باشید تا کم‌کم احساس راحتی بیشتری بکنید.
• حتماً پسرتان را در تصمیم‌گیری‌هایتان شرکت دهید. مهم است که با هم تصمیم‌گیری کنید. نهایتاً این برای پیوند قوی‌تر و تفاهم بیشتر بین شما و پسرتان است.
• نه تنها مانعی ندارد، بلکه بسیار مفید است که با پسرتان پیرامون مرزها و محدودیت‌های روحی، عاطفی و احساسی خودتان گفت‌وگو و تبادل نظر کنید. و از سوی دیگر مسئله‌ایی نیست که با او پیرامون این مرزها وارد مذاکره و مبادله شوید. برای این‌کار تنها یک راه خاص وجود ندارد. سعی کنید که دائماٌ پسرتان را در گفت‌وگوها شرکت دهید و بدون او پیرامون مسائل مربوط به او تصمیم‌گیری نکنید. به یاد داشته باشید که نهایتاً این رابطه‌‌ای جدید است که شما و فرزندتان، به‌عنوان دو انسانِ برابر در تشکیل آن نقش دارید.
• سعی کنید با پسرتان گفت‌وگویی عادی، صمیمی و مهربان در مورد رابطه‌اش داشته باشید. از او بپرسید که در این رابطه چه حسی دارد؟ آیا خوشحال است یا نه؟ از پارتنرش بپرسید برای او چطور؟ از علاقه‌مندی‌ها و سرگرمی‌‌هایشان بپرسید. بپرسید با همدیگر چگونه وقت می‌گذرانند؟ یا اینکه چالش‌های سر راهشان چیست؟ سعی کنید بیشتر به این توجه کنید که پسرتان هم مثل هر فرد دیگری، زوجی دارد که با او در رابطه‌ای احساسی و عاطفی با همهٔ پیچیدگی‌هایش، قرار دارد. تنها بر این واقعیت که او پارتنری همجنس دارد، تمرکز نکنید. بلکه نیرویتان را به اصل رابطه و زندگی پسرتان سوق دهید.

م. غ.، مادر عزیز، موضوع امروز برای خیلی‌ها موضوع ساده‌ایی برای گفت‌وگو نیست، زیرا با اینکه ما در قرن ۲۱ زندگی می‌کنیم، هنوز با بسیاری از خرافات و باورهای غلط که ریشه در نادانی و اطلاعات اشتباه دارد، دست و پنجه نرم می‌کنیم. در چنین شرایطی با خصوصیاتی مثل کنجکاوی، سؤال‌کردن و استفاده از تجربیات خود فرد، سعی کنیم بیشتر بشناسیم. فروتنانه قبول کنیم که بسیاری از اطلاعات را نداریم، فروتنانه قبول کنیم که این هویت، تجربهٔ زندگی روزانهٔ ما نیست، پس ما قادر نیستیم مشکلات این افراد را بفهمیم. به‌همین دلیل باید سعی کنیم که آموزش‌های لازم به‌وسیلهٔ افرادی که قادر به شکافتن موضوع از بعد سیاسی، اجتماعی و بهداشت روحی و عاطفی باشند، ببینیم. بسیاری از والدین که در این مسیر قدم بر می‌دارند، بسیار احساس تنهایی می‌کنند و قبول دارم که کار آسانی نیست، اما شاید به جرئت بگویم که حمایت و ادراک و برخورد درست، تنها راهی است که فرزندانی شاداب، سالم و با اعتمادبه‌نفس به جامعه تحویل دهیم. از صمیم قلب به تمامی افرادی که به چالش‌های جدید، هر چند سخت روی باز نشان می‌دهند، تبریک می‌گویم.

در شمارهْ آینده، سؤال دوم خانم  م. غ. را جواب خواهیم داد. مایلم نظراتتان را در این مورد بیشتر بدانم.

با آرزوی ذهنی ساکت، دلی مهربان، و روحی آرام برای همهٔ شما عزیزان.

با محبت، منیژه غفاری

نوشته اگر پسرِ همجنسگرایم دوست‌پسرش را به خانه بیاورد، چه کنم؟ اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

خانم غفاری عزیز،
با سلام، چندی پیش پستی در گروه «همیاری ایرانیان ونکوور» دیدم که لینکش را برای مطالعه‌تان می‌فرستم. موضوع طرح‌‌شده جالب است و ذهنم را درگیر کرد. سؤالاتی برایم پیش آمد که خوشحال می‌شوم نظرتان را بدانم. سؤالات من در ارتباط با موضوع مطرح‌شده در این پست و نظراتی که مردم زیر آن داده‌اند،  به این قرارست:

۱) مرزهای قانونی در رابطه با چنین برخوردی چیست؟

۲) آیا تفاوت سن‌وسال موجب می‌شود جور دیگری به قضیه نگاه کنیم و آن‌را درست و یا نادرست بدانیم؟

۳) آیا ابزار علاقه به فردی در محیط کار، موانع قانونی دارد؟ آیا بوسیدن دست این خانم در محل کارش، در صورت موافقت آن خانم، ایرادی دارد؟

در مجموع مایلم بدانم ملاک ارتکاب جرم یا عمل خشونت‌آمیز در ارتباط با چنین موضوعی چیست؟

با تشکر از کمک‌ها و راهنمایی‌های شما،

الف. ش. – پورت‌کوکئیتلام

خانم یا آقای الف. ش. عزیز، شما چهار سؤال بسیار مفید را از این گفت‌وشنود بیرون آورده‌اید که من برای راحت‌تر بازکردن مسئله، آن‌ها را شماره‌گذاری کردم. اول از همه، برای اینکه همهٔ خوانندگان در جریان باشند، مطلب را همان‌طور که در گروه همیاری در فیس‌بوک آمده، موبه‌مو انعکاس خواهیم داد، به استثنای محل اتفاق. این به منظور امنیت هویتی و احترام به مرزهای فردی خانم مورد نظرمان صورت می‌گیرد. و این هم ماجرایی که آقای م. م. دربارهٔ آن می‌پرسند:

«نظر شما در مورد این رفتار اجتماعی چیست؟

شب گذشته فردی بالای سن شصت سال ضمن خرید از مرکز خرید … در شهر … [کانادا]، متوجه یک صندوقدار جوان ایرانی می‌شود. او در فرصتی که برای پرداخت پیدا می‌کند، از زیبایی چهره، چشم و موهای دختر ایرانی تعریف مبالغه‌آمیز می‌کند. طبق آداب اجتماعی در اینجا، دختر از او تشکر می‌کند و لبخند می‌زند. مرد که به‌ظاهر مفتون چهرهٔ دختر ایرانی شده است، از او می‌خواهد که او را پدرانه ببوسد! دختر امتناع می‌کند و مرد برای خداحافظی دست خود را دراز می‌کند و دختر به احترام آن را می‌فشارد. با این‌حال مرد دست دختر را می‌بوسد. هیچ‌کدام از کارکنان یا مشتریان اطراف آن‌ها متوجه محتوای مکالمهٔ فارسی آنان نشدند. ولی مرد باز هم دست‌بردار نبود و با پیداکردن تکهٔ کاغذی، شعری بی دروپیکر در وصف این دختر نوشت و همراه با شمارهٔ تلفن خود به‌دست او داد. دختر ایرانی برای رهاشدن از دست او، کاغذ را گرفت و به مشتری بعدی رسید. این در حالی بود که مرد به‌هنگام ترک محل تأکید کرد: به من زنگی بزن تا با هم قراری – پدر و دختری – برای بیرون بگذاریم!!»

متن شعر روی تکه کاغذ:

سیه‌چشمان موپریشان زلف‌افشان / قدم بر راه بنهادی اینسان

من مفلس … لیا ندارم هیچ در دست / فدای تیر مژگانت شود صد جان جانان

Tel: 604-xxx-xxxx

من تمامی‌نظرات را مطالعه کردم. بعضی از نظرات خود قابل بحث و گفت‌وگوست! قبل از اینکه شروع به جواب‌دادن به سؤال شما کنم، من سؤالی از نگارندهٔ پست دارم. ایشان در توضیح شرایط، گفتند که  «هیچ‌کدام از کارکنان یا مشتریان اطراف آن‌ها متوجه محتوای مکالمهٔ فارسی آنان نشدند.» خودِ گوینده و ناظربرصحنه کجا بودند؟ قاعدتاً در زاویه‌ای ناظر بر صحنه بوده‌اند که نه‌تنها مکالمه را به‌دقت می‌شنیده‌اند، بلکه حتی قادر بوده‌اند ناظر بر حالت دست‌دادن این خانم باشند (دختر به احترام آن را می‌فشارد). شما به‌عنوان ایرانی‌ای که ناظر بر صحنه بودید، چه کردید؟ نقش و مسئولیت فردی شما در چنین شرایطی چیست؟ اولین و مهم‌ترین عکس‌العمل از سوی فرد ناظر بر صحنهٔ خشونت، این است که در جهت جستجوی راه مناسب برای حمایت، از طریق پرسش حال زن، بداند چگونه حمایتی احتیاج دارد. از دیدگاه من کسی که در مقابل خشونت سکوت می‌کند، در تکثیر فرهنگ خشونت نقش دارد. خواهش می‌کنم در چنین شرایطی، شجاعت عمل داشته باشید و با رعایت حقوق فردی زن، از او با چند سؤال ساده مثل «خانم، آیا شما احساس امنیت می‌کنید؟ آیا کاری هست برایتان انجام بدهم؟ حالتان خوب‌ست؟» حمایت خودتان را نشان دهید. زیرا توانمندش می‌کنید که برای حقوق فردی‌اش بایستد. دوم آنکه، از مردان «غیرتی» ممنونم، اما در عین حال خیلی از انتخاب‌های مردان «غیرتی» نیز خود جای انتخاب را از زن گرفته و او را به بستر دلسوزی برای دیگری می‌اندازد، تا آنکه او را توانمند کند. و سوم، پیشنهاد می‌کنم دفعهٔ بعد تمامی‌ اطلاعاتی را که موجب شناسایی فرد و یا افراد می‌شود، کاملاً حذف کنید. خود این عمل ناقض نیت می‌شود چون متأسفانه افراد متعددی قادر بر شناسایی این دو شخص‌اند و این خود، تجاوز به مرزهای فردی به‌خصوص دختر خانم است. او هیچ جای انتخابی در اتفاقی که در محیط کارش افتاد، نداشت. متأسفانه حق انتخاب یک بار دیگر از او گرفته می‌شود، ولی این‌بار با در معرضِ دید عموم گذاشتن موضوع محرمانهٔ این خانم؛ مثل محل کار، سن و سالش، شهری که زندگی می‌کند… متأسفانه هر چند که شاید نیت خیر بوده، روند تجاوز به مرزهای فردی این زن، با به اشتراک‌گذاشتنِ موضوع در گروهی عمومی ادامه پیدا کرده است. او را در شرایطی قرار داد که خود هیچ اختیاری در انتخابش نداشته است. و این ریشه و ذات خشونت علیه زنان است.

حال جواب به سؤال اول شما که مرزهای قانونی در رابطه با چنین برخوردی چیست؟ چه زمانی چنین پرونده‌هایی در مسیر قانون می‌افتد؟ این چند ویژگی نقش به‌سزایی دارد که چنین پرونده‌هایی به کجا می‌کشد.

۱) تأثیرگذاری بر روی حس امنیت این خانم در محیط کار، رفت‌وآمدهای بین خانه و محل کار و غیره؛

۲) تأثیرات روحی از جمله تجاوز به مرزهای فردی و فرد را در تنگنای اجتماعی / شغلی و آمپاس روحی قراردادن و یا باج‌گیری عاطفی (Emotional Blackmailing)؛

۳) گزارش این خانم به پلیس به عنوان مزاحم شغلی، فردی Stalking؛

۴) و گذشتهٔ مرد که آیا پروندهٔ قانونی و شکایاتی اینگونه با پلیس دارد یا نه؛

می‌تواند چنین پرونده‌هایی را به مسیر قانونی بیاندازد. در مرحلهٔ بعدی وقتی گزارش داده می‌شود، پلیس موظف است که از همه گزارش بگیرد و بر بستر میزان خطر، و تهدید امنیت زن که خود پروسه‌ای پیچیده و دقیق است، پرونده به دادستان سپرده می‌شود. در نظر داشته باشید که مسائل دیگری مثل حضور یا طغیان بیماری روحی و روانی متجاوز نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد. اغلب پرونده‌های «مزاحم» و «Stalking» با گوشمالی و یا چند شب توی زندان خوابیدن، فیصله می‌یابد، مگر آنکه فردِ مزاحم پروندهٔ خشونت‌های خانوادگی، خشونت‌های جنسی، تهدید با اسلحهٔ گرم یا سرد یا پروندهٔ محکومیت‌های جنایی در گذشته داشته باشد، که یک‌باره برخورد پلیس را بسیار جدی‌تر و مسئولانه‌تر می‌کند. به‌همین جهت من به تمامی خانم‌هایی که در شرایط مشابهی قرار می‌گیرند، احساس ناامنی می‌کنند و آن اتفاق را تهدیدی علیه امنیت فیزیکی و جنسی خود می‌دانند، پیشنهاد می‌کنم که موضوع را به پلیس گزارش دهند، زیرا این گزارش‌ها جمع‌آوری شده و در شرایط خاصی که گویای الگوی رفتاری متجاوز است، مورد توجه قرار می‌گیرد، و امکان دستگیری را فراهم می‌کند. مهم آن است که این‌گونه رفتارها را نادیده، کوچک و معمولی جلوه ندهیم.  

توضیحی کوتاه در مورد «آمپاس روحی»، یا «باج‌گیری عاطفی» (Emotional Blackmailing): در بخش نظرات، دو نفر پیشنهاد «سیلی‌زدن» و استفاده از «لنگه کفش» دادند. هر چند که به‌عنوان یک زن پیشنهاد شما را کاملاً درک می‌کنم، اما متأسفانه یک بار دیگر یادآوری تجربهٔ تلخی است که بسیاری زن‌ها دارند و آن این‌ است که جوابِ «نه» زن، از سوی مردان جامعه یا جدی گرفته نمی‌شود یا کوچک و بی‌معنا تلقی می‌شود. در نتیجه با بی‌شرمی‌ انواع تجاوز به مرزهای فیزیکی و جنسیِ زنان می‌شود. متأسفانه تاوان این بار سنگین نادانی، نامهربانی و قدرت‌جویی بعضی از مردان را زنان با بارهای گزاف روحی و روانی می‌پردازند. دوم آنکه، من باور ندارم که جواب خشونت، خشونت است. بلکه بهترین راه برای پایان‌دادن به خشونت ناشی از نادانی، بالابردن سطح دانش و آگاهی است؛ تربیت درست نسل پسران جوان است که به زن از موضع برابر و با احترام نگاه کنند، که این را از کودکی با داشتن مدل‌های رفتاری سالم پدر با مادر و دختر خانواده شروع می‌شود؛ و همچنین دخترانی تربیت کنیم که با تمام فشارهای فرهنگی و اجتماعی، اعتمادبه‌نفس داشته باشند تا بتوانند برای احترام به هویت و حقوق فردی خود بایستند. در مورد یادشدهٔ بالا، فروشندهٔ زن جواب «نه» را داده است ولی مرد به‌کل «نه» او را نشنیده یا نادیده گرفته است.   

جواب به سؤال دوم ساده است.  خیر، بعد از سن قانونی که در کانادا ۱۹ سال است، سن پارامتر نیست.  به چند دلیل:

۱) سن رسمی‌ بلوغ ۱۹سالگی است، که در چنین شرایطی قانونِ «توافق» (Consent) بین دو بزرگسال، عمل می‌کند. ولی اگر برای فردی زیر این سن چنین اتفاقی بیافتد، مسئله کاملاً متفاوت است، زیرا بلافاصله تحت قانون حمایت از کودکان قرار می‌گیرد که مسئله‌ای به‌مراتب جدی‌تر است. البته این تنها توضیحی خیلی مختصر از قانون در این زمینه است.  

۲) همان‌طور که بارها گفته‌ام، متجاوز خودش می‌تواند از هر سنی، هر قشر اجتماعی و تحصیلی، هر طبقهٔ مالی، یا هر نژادی باشد. در میان غربیان نیز خشونت و تجاوز لیست بلند بالایی دارد، با این تفاوت که فقرا و زحمتکشان، دگر نژادها از جمله بومیان و رنگین‌پوست‌ها، بیماران روحی و غیره… بیشتر مورد هدف متجاوز می‌باشند، چون دسترسی بسیار محدودتری به سیستم قدرت، امکانات مالی، قانون و غیره… دارند. پس به‌راحتی می‌توانند مورد سرکوب و تجاوز قرار گیرند و ما با ناباوری یا بی‌اهمیتی از کنارش بگذریم. از سوی دیگر، متجاوز در صورتِ نادیده‌گرفته‌شدن اعمالش، تشویق می‌شود چون عمل تجاوزگرانه‌اش بدون تنبیه می‌ماند.

جواب به سؤال سوم یعنی اینکه آیا «ابزارعلاقه به فردی در محیط کار و بوسیدن دست موانع قانونی دارد»، این است که خیر، ندارد. مشروط بر آنکه علاقه‌مندی و رضایت طرفین باشد، مانع قانونی ندارد و به‌کرّات اتفاق می‌افتد. مشکل بر سر ابراز احساسات بر بستر عشق و احترام و رعایت برابری نیست، بلکه مشکل چگونگی آن اتفاق و شرایطش است که مضمون «رضایت» را می‌تواند زیر سؤال ببرد.  به‌عنوان مثال زمانی که رئیس شرکت تقاضای رابطه با کارمندش را می‌کند، آیا زن کارمند آزادی عمل و قدرت انتخاب آزاد را، بدون آنکه تأثیری روی امنیت شغلی‌اش بگذارد، دارد؟ آیا زن به‌خاطر تمایل درونی وارد رابطه شده است؟ یا به‌خاطر ترس ازدست‌دادن شغل و امنیت مالی‌اش!؟ آیا شما اسم این را رضایت می‌گذارید؟ در کانادا، اگر در شرایطی چنین پرونده‌هایی به دادگاه کشیده شود، این‌گونه «رضایت»ها که زادهٔ یک رابطهٔ قدرتی نابرابر است، مورد بازجویی قرار خواهد گرفت.

من داستان‌های وحشتناک و دردآوری را از سوی زنانی که در بازار کار ایران بوده‌اند، می‌شنوم که در اینجا بسیار کمتر اتفاق می‌افتد، خصوصاً اینکه از ۲-۳ سال پیش تمامی‌ محیط‌های کاری موظف‌اند که پروسهٔ قانونی‌ای برای برخورد با هر گونه آزار و اذیت در میحط کار داشته باشد (Harassment Policy). با امید به آنکه وجود این قانون مانع از بسیاری ازحوادث در محیط‌های کاری شود.

بوسیدن دست این خانم دراین شرایط توضیح داده شده، بیشتر زیر پوشش نادیده گرفتن مرز فردی این خانم قرارمیگیرد.  امیدوارم این آقا که آن‌قدر علاقه به دست‌بوسی دارند، همیشه دست همسر/ دختر/ خود را ببوسند که نه‌تنها زشت نیست، که خیلی هم زیبا خواهد بود. در چهارچوب رفتار در محل کار و بدونِ توافق و رضایت آن خانم، نشانهٔ نداشتن درک درست از مرزهای سالم است (Poor Boundary)، که در بسیاری مواقع به تجاوز به مرزهای فردی و حقوقیِ دیگران منتهی می‌شود.

در مجموع ملاک ارتکاب جرم یا عمل خشونت، ارتباط مستقیم دارد که تا  چه حد حس تهدید و ناامنی در زن ایجاد می‌شود. حس امنیت در زن، به‌عنوان موجودی که همیشه مرزهای انسانی‌اش مورد تجاوز و سوءاستفاده قرار گرفته است، ارتباط مستقیم به توافق زن بر بستر انتخابی آزاد و آگاه دارد.

مجدداً به همه‌مان یادآوری می‌کنم حمایت از حقوق انسانی و محبت به افراد آسیب‌پذیر جامعه، نشان‌دهندهٔ تمدن و رشد فرهنگی ماست. تعطیلاتی امن و شاد را برای شما آرزو می‌کنم.

Happy Holiday Season. Be SAFE.      

با آرزوی ذهنی ساکت، دلی مهربان، و روحی آرام برای همهٔ شما عزیزان.

با محبت، منیژه غفاری

We Are The Lions (Spoken Cinema)‎

نوشته ابزار علاقه یا عملی خشونت‌آمیز؟ اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

سلام منیژه جان، اول از همه بی‌نهایت خوشحالم که شما به‌زبان فارسی دست به قلم بردید، و در مجله‌ای فارسی‌زبان شروع به نوشتن کرده‌اید. من از شاگردان قدیمی شما در مرکز تجاوزات جنسی در ونکوور (Women Against Violence Against Women/Rape Crisis Centre) هستم. شما در یکی از کلاس‌های آموزشی و روش‌های کاربردی / توان‌بخشی‌تان که چگونه با اقشار ستم‌دیدهٔ فرهنگی-اجتماعی حاشیه‌ای (Oppression TrainingـAnti) که جهت آماده‌سازی داوطلبان برای کمک‌رسانی در خط کمکی داشته‌اید، روی موردی بسیار تأکید کردید که بعد از این‌همه سال توشهٔ راه من در کار تخصصی و حرفه‌ایم شده است. تأکید شما نه‌تنها به اهمیت بالابردن سطح آگاهی زنان روی حقوق برابر جنسی، انسانی و اجتماعی‌شان بود، بلکه روی نقش فعال، حمایت و همکاری مردان در بهبودی و به اتمام‌رساندن نابرابری جنسی در چهارچوب فرهنگی / اجتماعی / سیاسی تأکید زیادی کرده بودید. سؤال من این است که این نقش چیست؟ ما در آستانهٔ برگزاری سالروز «روز جهانی محو خشونت علیه زنان» هستیم. مسئول خشونت به زنان کیست؟ مسئولیت انسانی و اجتماعی مردان در این زمینه چیست؟ راه و چاره در چیست؟ مردها چگونه می‌توانند در این جهت قدم بردارند؟

متشکرم، م. ط. ونکوور

«مردان قوانین اخلاقی و مرزهایش را می‌نویسند، و انتظار دارند که زنان آن‌ها را بپذیرند.  تماماً قبول کرده و حق خود می‌دانند که برای حقوق و آزادی خود مبارزه کنند؛ اما از دیدگاه آن‌ها، زنان نه حق دارند و نه درست است که چنین کنند.» امیلی پانکهورست

م.ط. عزیزم: از بابت محبت شما و نیز سؤال بسیار خوبت بی‌نهایت سپاسگزارم. جواب به این سؤال، کوتاه نیست، ولی سعی می‌کنم به چند نکتهٔ کلیدی اشاره کنم و چند راهکار عملی برای مردان و خانواده‌های دارای فرزند، پیشنهاد کنم.

نخست می‌خواهم برای خوانندگان راجع به روزجهانی محو خشونت علیه زنان توضیح کوتاهی بدهم.  در سال ۱۹۹۹ مجمع عمومی سازمان ملل متحد روز ۲۵ نوامبر / ۴-۵ آذر را به روز جهانی محو خشونت علیه زنان اختصاص داد تا توجه جهان را به یکی از بدترین فرم‌های نقض حقوق بشر در قرن ۲۱ جلب کند. با این امید که دولت‌ها، سازمان‌های بین‌المللی و نهادهای غیردولتی (NGO) در این روز با ترتیب‌دادن برنامه‌هایی، به رشدِ آگاهی جامعه نسبت به مسئلهٔ خشونت علیه زنان کمک کنند.  در بسیاری از نقل قول‌های فعالان حقوق بشر اعلام می‌شود که در هر جامعه‌ایی که زنانش مورد ستم و ظلم مبنی بر زن‌بودنشان هستند، نمی‌توان ادعای وجود یک جامعهٔ مترقی را داشت.

«فکر کردند با کشتن ما، صدای ما را خاموش خواهند کرد، غافل از آنکه ضعف و ترس و ناامیدی مُرد و جایش را به تولد قدرت و شجاعت و توانمندی داد.»  ملاله یوسف‌زی

از دههٔ نود، حرکت عدالت‌جویانهٔ زنان، به اهمیت شرکت فعال مردان در آگاه‌سازی مردان دیگر (پسربچه‌ها، نوجوانان، مردان جوان و غیره) و نقش تعیین‌کنندهٔ آن، کمک به‌سزایی کرد؛ مردان بسیاری برای بهبودی و پایان‌دادن به خشونت علیه زنان، پابه‌پای زنان، با هدایت و راهنمایی‌گرفتن از آنان به‌شکل‌های بسیار منسجم‌تری فعال شدند. حتماً سؤال می‌کنید، چرا؟

خشونت‌کننده مرد است، اما هیچ‌کس را مسئول نمی‌شمارد. به‌عنوان مثال عباس به مریم تجاوز می‌کند. این خشونت اجتمائی به چند شکل می‌تواند مطرح شود.  

الف-  به مریم تجاوز شد. (اصلأ صحبتی از متجاوز نیست)

ب- به مریم توسط عباس تجاوز شد. (هنوز تمرکز و سنگینی تجاوز به روی مریم یعنی قربانی تجاوز شده است و عباس در حاشیه قرار دارد)

ج- عباس به مریم تجاوز کرد. (کنندهٔ کار مشخص است، اما دریافت‌کنندهٔ خشونت هنوز در صحنه است. در حالی که ضروری نیست)

د- عباس متجاوز است. (مسئولیت تجاوز، تماماً به کنندهٔ کار نسبت داده شده است)

در گفتگویی ساده، به‌راحتی مسئولیت از کنندهٔ عمل (فاعل) به دریافت‌کننده (مفعول) انتقال پیدا می‌کند. به‌ندرت عباس را زیر ‍سؤال می‌بریم. اغلب می‌گویم: «مریم چه کار کرد که عباس به او تجاوز کرد؟» با این سخن، رفتار خشن و تجاوزگرانهٔ عباس، کوچک، در حاشیه و بی‌اهمیت جلوه داده شده، و به‌راحتی از کنارش می‌گذریم. مجرم، نه‌تنها سرزنش نمی‌شود، بلکه با رها‌کردن و بی‌مسئولیت فرض‌کردن او در قبال عمل تجاوز، غیرمستقیم او را تشویق و توانمند می‌کنیم. درست برعکس آن، قربانی مورد سرزنش و سرکوبِ بسیار قرار می‌گیرد. در نتیجه، کم‌کم توان حرف‌زدن و حس توانمندی را از دست می‌دهد و برعکس برای عملی که دیگری بر روی او با اجبار انجام داده است، احساس گناه و شرم می‌کند. زیرا که دائماً سرزنش شده است. (توجه افراد مسلط به زبان انگلیسی را به مطالب Jackson Katz جلب می‌کنم.)   

این‌گونه است که فرهنگ سرکوب و خشونت جامعهٔ مردسالاری شکل می‌گیرد.  فرهنگی که قربانی و مظلوم را سرزنش می‌کند و ظالم را بدون هیچ عواقب بعدی‌ای به آسیبی که رسانده، تشویق می‌نماید.  به‌مرور زمان قربانی ناتوان، و متجاوز قدرتمند می‌شود.   

چند نکتهٔ کاربردی مهم برای آقایانی که مایل به حمایت و متحدشدن و همیاری برای حرکت اجتماعی به‌منظور محو خشونت علیه زنان‌اند؛ تنها به چند مورد اشاره می‌کنم.

• شما در درجهٔ اول کسی هستید که به نقش آسیب‌زنندهٔ همجنس‌هایتان باور قلبی دارید، عواقب تخریبی رفتارهای مردان را مشاهده می‌کنید و مایل‌اید کاری برای تغییر این شرایط انجام دهید.
• برای نوآموزی خود در این چهارچوب، قبول مسئولیت می‌کنید و اهمیت یادگیری و روند بازسازی خود و باور بدان را از مسئولیت‌های خود می‌شمارید.
• آگاه و واقف‌اید که او خشونت جنسی را تجربه کرده است. بدین سبب اوست که شرایطش را می‌شناسد. متحدشدن و چگونگی همراهی و همیاری، نقش بسیار حائز اهمیتی در توانمندکردن زنان دارد.
• شما به‌عنوان یک تازه‌کار در امر حمایت و همکاری با زنان، مطمئناً اشتباهات متعددی خواهید کرد. آمادگی برخورد و انتقادشنیدن را داشته باشید، زیرا امری ضروری برای بهترشدن نوع حمایت شماست.
• آشنایی‌پیداکردن پیرامون مسائل و مشکلات جامعهٔ زنان و دختران، برای همیاری‌ و کمک به زنان، بسیار قابل اهمیت است.
• فرهنگ سرکوب‌کننده به شکل‌های متفاوت و در چهارچوب‌های متفاوتی مانند جوک، طنز، شعر، فیلم، آواز، ادبیات مبتذل، بازی‌های کامپیوتری و غیره می‌آید. سکوت‌نکردن و برخورد فعال در چنین شرایطی، بسیار حائز اهمیت است. زیرا امکان شنیده‌شدن حرف شما که همجنس قشر سرکوب‌کننده‌اید، به‌مراتب بیشتر است.
• هنگامی که زنی یا دختری در شرایط خشونت‌آمیز است، موظف‌اید که دخالت کنید. شجاعت داشته باشید که به هر شکلی از خشونت در خانه‌تان «نه» بگویید.     
• به یاد داشته باشید که زنان قرن‌هاست مورد سرکوب و ستم‌اند. تاریخچه‌ای وجود دارد که درک آن  برای حمایت به‌جا و به‌موقع بسیار قابل اهمیت است.
• با دقت و بدون قضاوت به پیشینه‌شان گوش دهید و بگذارید که صدایشان شنیده شود.
• امنیت، احترام و شنیده‌شدن سه گوهر ارزشمندی‌ست که بسیاری از زنان آن را تجربه نکرده‌اند زیرا همیشه مورد تهدید و حمله‌های جنسی، عاطفی، روحی، فیزیکی یا روانی بوده‌اند. با برخوردی مهربان و صبور، می‌توانید به توانمند‌کردن و یافتن هویت و استعدادهایشان کمک کنید.

متن زیر را من در خط‌های ارتباطی تلگرام گرفتم. خانم هنگامه شهیدی توضیحی ساده اما رسا از رنج زنان ایرانی داده‌اند، که با داشته‌های حرفه‌ای و فردی ۳۰ سالهٔ من در خارج از کشور هم‌سخنی دارد. من این مطاب را به‌خاطر محتوا و تازگی و صداقت کلامش انتخاب کرده‌ام. شاید بسیاری از شما عزیزان به‌خصوص خوانندگان زن تجربه‌های مشترک بسیاری داشته باشید.  

هنگامه شهیدی: «همهٔ ما زنان در ایران خشونت علیه زنان را تجربه کرده‌ایم. اما جسارت ابرازش را نداریم و خجالت می‌کشیم، اگر در بدو دنیاآمدن ختنه نشده باشیم یا در کودکی به‌زور شوهرمان نداده باشند، در حین رشدمان که خانواده‌ها پسردارشدن را نوعی موهبت تلقی می‌کردند، تا زمان نوجوانی و جوانی‌مان در راه مدرسه و دانشگاه قطعاً مورد هجوم متلک‌ها و حرف‌های آزاردهندهٔ جنسی و نوعی خشونت کلامی، قرار گرفته‌ایم. اگر هم این‌ها نبوده باشد، در تاکسی مردانی نامرد از زیر بغل‌هایمان با دستهایشان سینه‌هایمان را لمس کرده یا در محیط پرازدحام یا خلوت به باسن‌هایمان دستی کشیده‌اند و روح نحیف ما را قربانی لذت جنسی آنی خود کرده‌اند. اگر از همهٔ این‌ها جان سالم به در برده باشیم، قطعاً رابطهٔ جنسی بدون تمایل را که مصداق تجاوز است لااقل همهٔ زنان ایرانی یک‌بار تجربه کرده‌اند. در دعواهای خانوادگی شاید اکثریت قریب‌به‌اتفاق زنان ایران مورد ضرب‌و‌شتم خفیف تا شدید محارمشان از برادر و پدر و دایی و عمو تا شوهر قرار گرفته‌اند. در بهترین حالت اگر در معرض هیچ‌یک از این خشونت‌ها و اسیدپاشی عاشقان و دشمنان قرار نگرفته باشیم، عدم رعایت حقوق زنان در اجتماع و فرهنگ مردسالاری ما خود انبوهی از مشکلات است؛ بهاندادن به زنان در محیط کاری و رعایت‌نکردن شایسته‌سالاری ـ در جایگاه‌های دولتی و مناصب، اجازه‌ندادن به زنان برای کاندیداشدن در پست ریاست‌جمهوری ـ دادن پست‌هایی ویترینی و تزئینی به زنان ـ استفادهٔ جنسی و ابزاری از زنان در محیط‌های کاری و بردگی و کارگری جنسی، همه‌ و‌ همه مصادیق بارزی‌ است که به‌صورت محسوس و نامحسوس خشونت علیه زنان را در کشور ما نهادینه کرده است.»

ترانه‌ای بسیار زیبا و جذاب، توانمندساز، پیام‌دار و رسا به‌مناسبت روز جهانی حذف خشونت علیه زنان (۲۵ نوامبر،۴ آذر). خودم بارها گوشش دادم و با انرژی بسیار رقصیدم.  

همچنین شعر ترجمه‌شده به زبان فارسی در قالب زیرنویس را می‌توانید در لینک زیر ببینید.

«خشونت علیه زنان مشکلِ مردان است، نه زنان.» دکتر جکسون کاتس

دکتر کاتس یکی از متحدین متعهد فعالی‌ست که تمامی نیروی خود را در جهت آموزش مردان و تغییر فرهنگ خشونت در مردان برای پایان‌دادن به خشونت علیه زنان، صرف کرده است. پیشنهاد می‌کنم به مطالبش گوش کنید.

Jackson Katz, Phd, is an anti-sexist activist and expert on violence, media and masculinities.‎

خشونت علیه زنان یک اندیشهٔ مادونِ حیوانی است

مهرانگیز کار: خشونت علیه زنان در ایران گسترده است

موضوع امروز سنگین است و دردناک. حتماً از خودتان مراقبت کنید. با آرزوی ذهنی ساکت، دلی مهربان، و روحی آرام برای همهٔ شما عزیزان.

با محبت، منیژه غفاری

نوشته در محو خشونت علیه زنان، از مردان چه کاری ساخته است؟ اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

خانم غفاری عزیز، سلام. من در زندگی خانوادی‌ام کمی‌ پرخاشگر و در روابط خارج از خانه بیشتر حالت منزوی دارم. و متأسفانه تأثیر هر دو رفتار را چه در زندگی خانوادگی و چه در زندگی اجتماعی می‌بینم. توی خانه همه فکر می‌کنند من عصبانی‌ام و در خارج از خانه، از جمله سر کارم همیشه ساکت و بی‌نظرم، و حس نامرئی‌بودن می‌کنم. از خودم و شرایطم خیلی ناراحتم.  ولی از سوی دیگر نمی‌فهمم که چرا وقتی آدمی‌ مثل ترامپ، یا هزاران مرد دیگر داد و فریاد می‌زنند، رفتارهایشان، نه تنها «عصبانی» تلقی نمی‌شود، بلکه یک جورهایی مثبت هم برداشت می‌شود؟ من شدیداً مایلم که شرایطم را تغییر دهم. به‌نظر شما چه باید بکنم؟ از کجا شروع کنم؟ از کمکتان بی‌نهایت ممنونم.

با سپاس، ح. د. – پورت کوکئیتلام

ح. د. عزیز، متأسفانه مشکلی که شما دارید، یکی از رایج‌ترین بحران‌های روابط اجتماعی امروز ماست، که در روابط خصوصی، خانوادگی، اجتماعی و حتی شغلی ایجاد مشکل و مسئله می‌کند.   

قبل از اینکه پاسخ را بخوانید، چند لحظه فکر کنید که:

• سبک و نوع گفتگوی شما چیست؟
• چه کس دیگری در اطراف شما این‌گونه ارتباط برقرار می‌کند؟
• مادر و پدرتان در شرایط ناراحتی و اختلاف نظر، چگونه با هم تبادل فکر و احساس می‌کرده‌اند؟
• تأثیر چنین گفتگوهایی در دیگران چگونه بوده است؟
• رعایت چه اصول و جوانبی به یک ارتباط کمک می‌کند؟

همان‌طور که شاید بدانید علم ارتباط، علمی‌ بسیار گسترده و با ابعادی وسیع است. لازم به اشاره است که توضیح امروز ما تنها اشارهٔ مختصر به ارتباطات یک فرد با فرد دیگر و یا اجتماع اطرافش است. ارتباط فرایندی (Communication Process)، انتقال پیام و برعکس توانایی دریافت پیام بین فرستنده و گیرنده است. در بسیاری موارد، به‌دلایل متعددی ارتباط بین فرستنده و گیرنده صورت نمی‌گیرد، زیرا ایجاد ارتباط، مشروط به همسان‌بودن معنایی بین آن‌ها است که شامل ادراک مشترک در مسائل فکری و احساسی است. برای درک ساده‌تر مطلب، ارتباطات را مانند رادار تجسم کنید. وقتی راداری عمل نمی‌کند، گاهی فرستنده «زنگ‌زدگی دارد و تنظیم نیست» و گاهی دستگاه گیرنده مشکل دارد و میزان نیست. در ارتباط انسان‌ها نیز این‌چنین است. حال باید ببینید مشکل در کجاست. هر کس به‌نوبهٔ خودش باید «رادارهای» خود را بررسی، تمیزکاری و تنظیم کند.       

اشاره‌ای مختصر به چهار نوع اساسی ارتباط‌ گیری (Communication)

۱- ارتباطات و گفت‌وگوهای غیرفعال و انفعالی (Passive): این دسته خودشان را با شرایط تطبیق می‌دهند، چون از درگیری و رودرویی شدیداً هراس دارند و به‌هر قیمتی مانع ایجاد هر گونه درگیری می‌شوند. در نتیجه سؤالی نمی‌کنند، کم حرف‌اند و حضور بیرونی ندارند. در بسیاری موارد این افراد تابع، مطیع، تسلیم‌پذیر، به‌ظاهر بی‌تفاوت، تأثیرپذیر از عوامل بیرونی، به‌نظر می‌آیند.

۲- ارتباطات و گفت‌وگوهای پرخاشگرانه و تهاجمی (Aggressive): نمود رفتاری آن شخصیتی عصبانی، خشن، سلطه‌جو، متجاوز، مهاجم می‌باشد.

۳- منفعلِ تهاجمی‌ (Passive aggressive): متلک‌گویی، دوپهلو حرف‌زدن، مسخره‌کردن، طرح سؤالات تهاجمی‌ و تهدیدکردن، نادیده‌گرفتن، بی‌محلی‌کردن، تنبیه به‌وسیلهٔ سکوت، به‌تعویق‌انداختن، و سفسطه‌کردن چند نمونهٔ رایج این شیوهٔ ارتباط است.

۴- ارتباطات و گفت‌وگوهای پرجرأت و بی‌محابا (Assertive): نمود رفتار بیرونی آن، شخصیتی با اعتمادبه‌نفس و آگاه بر خواسته‌اش است. با خونسردی و ملایمت افکارش را عنوان می‌کند. به دیگران احترام می‌گذارد و خود را یکی از کل مجموعه می‌بیند و آماده به مذاکره با رعایت حقوق خود و دیگران است.

شما بیشتر خودتان را در چه گروهی می‌بینید؟ اغلب افراد بیش از یک شیوهٔ ارتباط‌ گیری و گفت‌وشنودی دارند. شیوه‌های ارتباطی ما از عواملی مثل الگوهای رفتاریِ خانوادگی، اجتماعی، باورهای فرهنگی، فضای سیاسی و غیره تأثیر می‌پذیرد. هویت‌های جنسی، نژادی، طبقاتی از جمله عواملی است که به‌روی قضاوت ما بر رفتار ارتباط گیریِ با دیگران تأثیر می‌گذارد. به‌عنوان مثال، اگر یک زن روی نظری یا حقوقی فردی/انسانی اظهارنظر، ادعا یا پافشاری کند، او را زنی پرخاشگر و مهاجم تعبیر می‌شود و لقب‌هایی مثل «پررو»، «خشن»، «عصبانی»، «سلطه‌جو»، «قدرت‌طلب» و «زبان‌دراز» می‌خوانند، نهایتاً فحش‌های ناموسی نصیبش خواهد شد و او را Aggressive تلقی خواهند کرد. در حالی‌که اگر رفتاری مشابه از مردی سر زد، او را مردی که اعتمادبه‌نفس دارد و به‌دنبال خواسته‌هایش است (Assertive) می‌شناسند. یک شیوهٔ ارتباطی و گفت‌وگو، اما دو برداشت متفاوت! چرا؟  

جدا از این که شما زن‌ هستید یا مرد، فقیرید یا ثروتمند، رنگین‌پوست‌اید یا سفیدپوست، یا اینکه از نظر شغلی شما وکیل‌اید یا مهندس، کارگرید یا روان‌درمان، پزشک‌اید یا معلم، کارمندید یا بازاری، و جدا از آنکه طرف مقابلتان همسر شماست یا همکار اداری، دوست شماست یا فرزند، یک ارتباط سالم شامل دو قسمت گفتن و شنیدن است. به‌نظر خیلی ساده و ابتدایی می‌آید! این‌طور نیست!؟ همه این کار را می‌کنند! پس چرا این‌همه مشکل در گفتن یا شنیدنِ فکر و احساس و نیازهایتان با همراه زندگی‌تان که سال‌های سال با او زندگی کرده‌اید و یا فرزندانی که دست‌پروردهٔ شما هستند، دارید؟! چرا خیلی‌ها حس تنهایی، شنیده‌نشدن، نادیده‌شدن و بیگانگی می‌کنند؟! چرا؟

رعایت چند قانون مفید در رفتار ارتباط گیری با دیگران

• در نیت و ذهنتان مهربان باشید و احساس شفقت داشته باشید. به‌یاد داشته باشید هر «عملی» از یک «فکر» شروع می‌شود. مشاهده و تمرین روزانهٔ فکر مهربان، کلام مهربان، عمل مهربان. همان اصل زرتشتیِ گفتار نیک، پندار نیک، کردار نیک است که شعور معنوی عمیقی دارد و  رعایت آن ما را از بسیاری رنج‌ها و آسیب‌ها به‌دور خواهد داشت.
• گفت‌وگوهای درونی ذهنتان را مشاهده کنید و بر آن آگاه باشد، زیرا هم فرصت گوش‌کردن عمیق را از شما خواهد گرفت، هم زمینهٔ قضاوت‌کردن را برای ذهن آشفته فراهم خواهد کرد، و هم مهربانی را از صدایتان خواهد گرفت.
• متوجه لحن و میزان سطح بلندی و کوتاهی صدایتان باشید.
• در حرف‌زدن از کلمات تحریکی صرف‌نظر کنید، زیرا هیچ ارزشی جز ایجاد حس ناامنی و حس حمله‌شدن در فرد مقابل ندارد. این حرکت شما، ذاتاً فرد مقابل را به موضع دفاعی پرتاب می‌کند. اگر نیت و مقصود در ایجاد ارتباط حقیقی است، باید اول فضای اعتماد، احترام و مهربانی را ایجاد کرد.  
• سعی نکنید که دیگری را مثل خودتان کنند و یا بخواهید که مثل شما فکر و یا عمل کند. زیبایی و راز حرکت، تحول و تکامل در زندگیِ ما انسان‌ها، در تفاوت بین ماست. قبول کنید که متفاوت‌اید و به این تفاوت‌ها احترام بگذارید.
• سکوت یک عمل و عکس‌العمل بسیار قدرتمندی است. در زمان و شرایط خاصی هیچ‌چیزی قدرتمندتر از سکوت‌کردن نیست و ایجاد همدردی و نزدیکی آدم‌ها می‌کند، مثل موسیقی.
• متوجه قضاوت‌های خود باشید. غافل نباشید که قضاوت‌های شما ریشه در برداشت و تعبیری که شما از مقوله‌ای بر بستر ارزش‌ها و معیارهایی شماست نشئت می‌گیرد. شما قضاوت‌شونده را از چهارچوب دیدگاه خود می‌بینید، نه بر اساس ارزش‌های او.
• از زبانی ساده استفاده کنید.
• متوجه زبان غیرکلامی‌تان باشید. مثل حرکت دست، نوع نگاه، حرکت چشم، حالت نشستن، توضیحات صورتی و غیره. یکی از ده‌ها کار تحقیقی باور دارد که بیش از ۹۳٪ از ارتباطات و مکالمات ما غیرکلامی‌ست. به‌یاد داشته باشید که همهٔ ما همیشه در حال گفت‌وگوئیم.  

در گفت‌وشنودی سالم و مفید هر دو طرف حس امنیت، احترام، حضورداشتن و شنیده‌شدن می‌کنند.  هدف یک ارتباط سالم توانمندکردن خود و دیگری/ دیگران است.

با آرزوی دلی مهربان، و ذهن و روحی آرام برای همهٔ شما عزیزان،

و با محبت، منیژه غفاری

نوشته اتاق مشاوره – پرخاشگر در خانه، منزوی در بیرون از خانه اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

خانم غفاری عزیز،

لطفاً بفرمایید، اگر کسی شاهد عمل خشونت‌آمیزی از سوی والدین نسبت به کودکشان باشد، چه باید بکند؟

م. ص. – برنابی

بابت سؤال بسیار مفید و ارزشمندتان بی‌نهایت سپاسگزارم. جواب کوتاه به این سؤال این است که بر اساس قوانین حمایت از کودکان کانادا و ایالت بریتیش کلمبیا، وظیفهٔ قانونی هر فرد ساکن این کشور است، در صورتی‌که باور دارد کودک یا نوجوانی زیر سن ۱۹ سال مورد آزار یا بی‌توجهی قرار می‌گیرد، نگرانی خود را به کارمندان وزارت کودکان و رشدوحمایت خانواده اطلاع دهد. این خط کمکیِ دائمیِ ۲۴ ساعته و در ۷ روز هفته در اختیار شهروندان است: ‎ ۱-۸۰۰-۶۶۳-۹۱۲۲   

اگر کودک یا نوجوانی در تحتِ خطرات جدی در شرایط اضطراری است، ابتدا از طریق شمارهٔ ۹۱۱ با پلیس تماس بگیرید تا کمک‌های فوری مورد نیاز انجام گیرد و بلافاصله با خط ۲۴ ساعتهٔ وزارت کودکان و رشدوحمایت خانواده که در بالا آمده، برای اطلاع‌رسانی و تشخیص اینکه آیا به کمک‌های بیشتری نیاز است یا خیر، تماس بگیرید. این کار بر اساس قانونی‌ است که «وظیفهٔ قانونی گزارش آزاروخشونت یا مظنون به آزاروخشونت» (Duty to Report Abuse or Suspect Abuse) نام دارد.

بر بستر این قانون، وظیفهٔ قانونی شماست که خشونت علیه کودکان و نوجوانان را گزارش کنید و اگر خطری برای کودکی اتفاق بیافتد و ثابت شود که شما بر آن واقف بوده‌اید، از نظر قانونِ حمایت از کودکان و نوجوانان، شما نیز شریک جرم خواهید بود. به چه جرمی؟ از سوی دادستان که از حقوق کودک و نوجوان حمایت می‌کند، به‌‌دلیل بی‌توجهی (Neglect) مورد بازجویی و حق‌طلبی، قرار خواهید گرفت.

در هنگام گزارش چه احتیاج دارید و مددکار اجتماعی از شما چه سؤالاتی خواهد کرد؟

مددکار اجتماعی از شما نام، شمارهٔ تلفن و نوع رابطه‌تان را با کودک یا نوجوان سؤال خواهد کرد، اما شما موظف به جواب‌دادن به این سؤالات نیستید، و می‌توانید به‌عنوان ناشناس و بی‌نام نیز گزارش خود را بدهید. احتمال پرسیدنِ این‌گونه سؤالات خواهد بود:

• نام و محل آدرس کودک / نوجوان
• آیا نگرانی و فوریتی برای حفظ امنیت کودک / نوجوان دارید؟
• چرا فکر می‌کنید که این کودک / نوجوان در خطر است؟
• آیا کودک / نوجوان با شما مطلبی را که موجب نگرانی باشد، مطرح کرده است؟
• سن کودک / نوجوان و میزان آسیب‌پذیری او چیست؟
• هر گونه اطلاعی که ممکن است در مورد خانواده، والدین یا فرد مشکوک به جرم دارید.
• آیا این اولین‌بار است که در این مورد می‌دانید، یا از قبل هم چیزهایی می‌دانسته‌اید؟

و سؤالاتی از این قبیل.

به یاد داشته باشد که برای گزارش‌دادن، احتیاج به اطلاعات زیادی ندارید. در کمک‌رسانی به کودک / نوجوان که در شرایط اسف‌باری به‌سر می‌برد، زمان و سرعت‌عمل نقش تعین‌کننده‌ای دارد، نه اینکه چقدر از شرایطش اطلاع دارید. هر پرونده‌ای ویژگی خاص خود را دارد و بر مبنای آن کمک‌رسانی لازم به کودک / نوجوان، و در صورت نیاز، به خانواده انجام می‌گیرد. نهادهای غیرانتفاعی بسیاری هستند که با کودکان و نوجوانان کار می‌کنند، ولی هیچ‌یک از آن‌ها در شرایط اضطراری مفید نیستند. اگر شرایط اضطراری نیست، بسیاری از این نهادها نه تنها برای کودکان و نوجوانان بلکه برای خانواده نیز بسیار مفید و کارآمدند. برای اطلاعات بیشتر می‌توانید با من تماس بگیرید.    

ولی اجازه دهید موضوع خشونت علیه کودکان را کمی بشکافیم.

مروری کوتاه به قانون حمایت از کودکان و نوجوانان در کانادا و بریتیش کلمبیا

توضیح حقوق کودکان و نوجوانان این است که همهٔ کودکان حق دارند که شاد وسالم برخوردار و از هرگونه آسیب روحی، روانی، فیزیکی و فکری به‌دور باشند و در مقابل آن‌ها محافظت شوند. در قانون کانادا و بی‌سی قوانین مشخصی داریم که این حقوق را حمایت می‌کند. این حقوق تحت قانون ‎«Child, Family & Community Service Act» (CFCSA)‎ پیاده شده است. قانون CFCSA تمام استانداردهای ناظر بر والدین، قیم، یا هر کسی که از کودکان نگهداری می‌کند را، توضیح می‌دهد و معین می‌کند. در صورتی‌که والدینی نتوانند مسئولیت خود را انجام دهند، الزام قانونی را نیز تعیین می‌کند. وزارت کودکان و رشدوحمایت خانواده Ministry of Children and Family Development که ما آن را به نام Social Services می‌شناسیم، مددکارهای اجتماعی‌ای دارند که کارشان تنها حمایت از حقوق کودکانی است که در شرایط دشوار زندگی می‌کنند.  

قانون مهم دیگری که به خانواده مربوط است، قانون خانواده The Family Law Act است. این قانون تعیین‌کنندهٔ حقوق کودکان و وظایف و مسئولیت‌های والدین را در هنگام جدایی یا طلاق در قبال کودکان، در شرایطی که والدین بر سر نگهداری کودکان توافق ندارند، تعیین می‌کند. پس، دو قانون در کنار یکدیگر عمل می‌کنند ولی اهداف جداگانه‌ایی دارند.  

حقوق و نیازهای ابتدایی کودک این است که در محیطی سالم و امن، بدون آزار و خشونت و بی‌توجهی  رشد کند. بنابراین وظایف نگهداری از کودکان و نوجوانان شامل موارد زیر است:

• کودک باید امنیت ‌عاطفی، روحی، جنسی و جسمی در محیط زندگی خود داشته باشد
• کودک باید برای هر روز غذای کافی داشته باشد
• کودک باید پوشاک و مسکن و بهداشت داشته باشد
• کودک نبــاید مورد طرد و بی‌توجهی قرار گیرد
• کودک باید در مقابل هرگونه آسیب‌های فیزیکی و عاطفی حمایت شود
• کودک باید از هر گونه آسیب‌های عاطفی که ناشی از رفتارهای بین والدین است، محافظت شود
• کودک باید در برابر هر گونه فشارٍ حاصل از خشونت‌های خانوادگی حمایت شود؛ به‌خصوص اگر سرپرست اصلی کودک مورد خشونت و آزار قرار گیرد، زیرا خشونت‌های خانوادگی تأثیرعمیق روحی بر روی کودکان ناظر دارد
• کودک باید از هر گونه خشونت‌های جنسی، در معرض تماشای صحنه‌های پورنوگرافی، سوءاستفاده‌های جنسی یا بهره‌برداری مالی، محفوظ باشد. این‌ها شامل هرگونه استفاده و بهره‌کشی به‌منظور استفاده‌ و سودجویی مالی؛ سوءاستفاده و بردگی جنسی؛ استفاده و بهره‌کشی است.

بهره‌برداری از کودکان زیر سن قانونی برای ایجاد سود، قدرت، جایگاه اجتماعی یا استفاده‌های جنسی، یکی از فاجعه‌انگیزترین بیماری‌های دنیای امروز ماست.

خشونت علیه کودکان به پنج گروه اساسی تقسیم می‌شود:

• آزار و اذیت‌ عاطفی و احساسی (Emotional Abuse)،
• آزار و اذیت‌ جسمی (Physical Abuse)،
• بی‌توجهی و غفلت (Neglect)،
• آزار و اذیت یا بهره‌کشی جنسی (Sexual Abuse or Sexual Exploitation) مانند:
  • هرگونه تماس یا لمس کودک با مقاصد جنسی یا سکسی، یا اجبارکردن کودک به لمس‌کردن بخش‌های جنسی بدن بزرگسالان
  • استفاده‌ از کلمات نامناسب جنسی و سکسی در حضور کودک یا در مورد کودک
  • درگیرکردن کودک در فیلم‌های پورنوگرافی
  • نشان‌دادن صحنه‌های پورنوگرافی به کودکان
  • ازدواج‌های زودرس
  • تجاوز(Rape)
  • تجاوز درون خانوادگی، سوءاستفاده‌های جنسی به وسیلهٔ محارم (Incest Sexual Assault)
  • بردگی جنسی (Sexual Slavery)
  • انتقال کودکان زیر سن قانونی از یک کشور به کشور دیگر یا استانی به استان دیگر برای فروش، به‌منظور هر یک از استفاده‌های بالا
• آزار و اذیت یا بهره‌برداری از کودکان (Child Exploitation) مانند:
  • کودکان کارگر
  • کودکان سرباز

بر اساس نتایج به‌دست آمده از تحقیقات، ارتکاب خشونت علیه کودکان آثار بسیار ناگواری بر سلامتی روحی و جسمانی کودکان یا قربانیان بازماندهٔ آن دارد. نمونهٔ رایج این آسیب‌های ‌روحی، عاطفی، فیزیکی و اجتماعی از جمله بیماری‌هایی نظیر تشویش، دل‌نگرانی‌های دائمی، اضطراب‌های روانی، خودآزاری، افسردگی، خشم، وسواس، اعتمادبه‌نفس پایین، ازخودبیزاری، خودکشی، اعتیاد، اختلال گسستگی، خیال‌پردازی، احساس شرم و گناه، ترس، بدخوابی (پرخوابی، کم‌خوابی، اضطراب‌خوابی، کابوس در خواب، شب‌ادراری)، اختلال در خورد و خوراک (پرخوری، کم‌خوری، پراکنده‌خوری، تکه‌خوری، تهوع)، ترس از حضور در اجتماع، مشکلات در حافظه و شکست‌های تحصیلی تنها نمونه‌های کوچکی از مجموعهٔ آسیب‌های وارده به کودکان آزاردیده است. در بسیاری مواقع این آسیب‌ها فرد را تا سنین بالا همراهی می‌کند و تأثیرات خود را در زمینه‌های مختلف زندگی خانوادگی یا شغلی فرد می‌گذارد.  

در این مطلب تمرکز جواب ما تنها روی وظایف قانونی شما به‌عنوان یک شهروند کانادایی برای گزارش خشونت احتمالی به کودکان و نوجوانان، بوده است. من به شما پیشنهاد می‌کنم اگر به مواردی برخوردید که مطمئن نیستید چه باید بکنید، با شمارهٔ ‎ ۱-۸۰۰-۶۶۳-۹۱۲۲با نام مستعار تماس بگیرید و با قوانین «وظیفهٔ قانونی گزارش آزاروخشونت یا مظنون به آزاروخشونت» (Duty to Report Abuse or Suspect Abuse) بیشتر آشنا شوید.

همهٔ ما باید به یاد داشته باشیم که حمایت و سلامت کودکان و نوجوانان مسئولیتی اجتماعی و وظیفهٔ همهْ ماست.

صلح و آرامش را برای همهٔ شما عزیزان آرزومندم.

با مهـر و محبت،

منیژه غفاری

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

منابع:

Report Child abuse in BC

http://www2.gov.bc.ca/gov/content/safety/public-safety/protecting-children/reporting-child-abuse

Responding to Child Welfare Concerns

http://www2.gov.bc.ca/assets/gov/public-safety-and-emergency-services/public-safety/protecting-children/childabusepreventionhandbook_generalpublicbooklet.pdf

Family Law In BC

http://www.familylaw.lss.bc.ca/guides/childpro_makecomplaint/makecomp_yourrightsresp.php#childrenRights

Child protection in  BC ,Farsi

http://www.publiclegaled.bc.ca/wp-content/…/Farsi-Caring-for-Children-2013-web.pdf

https://tavaana.org/sites/default/files/Declaration%20of%20the%20Rights%20of%20the%20Child.pdf

http://www.unicef.org/violencestudy/reports/SG_violencestudy_farsi.pdf

نوشته اتاق مشاوره – اگر شاهدِ خشونت علیه کودکان‌اید، وظیفه چیست؟ اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

منیژه عزیز، سلام. چند ماه قبل اتفاقی برای من افتاد که شدیداً روی زندگی‌ام تأثیر گذاشته و مرا به وحشت انداخته است. البته اتفاقات مشابه و گاه به‌مراتب بدتر از این، که به تجاوز جنسی هم منتهی شده از دخترهای دیگر شنیده بودم، اما هیچ‌وقت تصور نمی‌کردم که روزی برای خودم اتفاق بیافتد. نمی‌دانم چه اشتباهی کردم که این اتفاق دردآور برایم افتاد. البته به من تجاوز نشد، ولی نمی‌دانم چرا این‌همه وحشت‌زده‌ام و احساس گناه می‌کنم! ماجرا این‌ بود: دختری ۱۸ ساله‌ام. چندی پیش یکی از دوستانم، من و جمعی از دوستانمان را به جشن تولدِ دوستِ‌ پسرش دعوت کرد. دوست پسرش را هم می‌شناختیم.  به‌خاطر همین احساس راحتی کردم، به‌خصوص که گروهی می‌رفتیم. شب پارتی افرادی هم بودند که من نمی‌شناختم. مشروب بود، ولی من سعی می‌کردم نخورم. با یکی از آن بچه‌ها که خیلی توی نخ من بود و من هم ازش خوشم آمده بود، شروع به گپ‌زدن کردیم. سر موضوعات مختلف می‌خندیدیم. بعد از مدتی شروع به لمس‌کردن و بوسیدن من کرد. من هم از بوسه‌اش لذت بردم، اما نشان دادم که به تماس فیزیکی بیشتر علاقه ندارم و دارم از صحبت‌کردن لذت می‌برم. در طول شب، به من مشروب می‌داد و چون معمولاً نمی‌خورم، سریع رویم اثر می‌گذارد. به اصرار او دو تا آبجو خوردم. سرم گرم شده بود و او دکمه‌های مرا باز کرد. دستش را پس زدم و بهش گفتم که دوست ندارم. سعی کردم ازش دوری کنم. و این کشمکش مدتی ادامه پیدا کرد. اول برایم جالب بود تا زمانی که هر چه بیشتر پس می‌زدم،  بیشتر کنه می‌شد وحالت عصبانیت و خشم پیدا می‌کرد. سعی می‌کردم به‌خودم تلقین کنم که «اتفاقی نیافتاده»، «چرا فکرهای بد می‌کنی». تا ذره‌ذره احساس ناامنی، وحشت و دلهره بر این افکارم غلبه کرد. در نهایت به مادرم زنگ زدم که بیاد دنبالم. تا زمانی که مادرم برسد، متأسفانه این کشمکش برای ایجاد رابطهٔ جنسی ادامه داشت. خوشبختانه مادرم به‌موقع رسید و من از آنجا خارج شدم. سؤال من این است: با اینکه از این ماجرا چند ماه می‌گذرد، و از نظر باورهای معمول «اتفاقی نیافتاده»، اما از نظر روحی دختر سابق نیستم. ذهنم آرام نیست و احساس ناامنی، به‌خصوص خارج از خانه، دارم و از جمع گریزانم. دچار اضطرابات روحی‌ام که روی خوابم تأثیر گذاشته. می‌ترسم در این‌باره با دوستانم صحبت کنم. وحشت دارم که مورد قضاوت قرار بگیرم. مادرم که دنبالم آمد، متوجه شد که مشروب خورده‌ام. آن شب مرا تنها گذاشت و صبور بود، ولی متوجه شده بود که حالم خوب نیست. متأسفانه با مادرم و خانواده‌ام در این مورد نمی‌توانم حرفی بزنم. چرا که مطمئنم شما می‌دانید که برخورد خانواده‌های ایرانی با این مسئله چگونه است و من از قضاوت‌شدن و بیش از این احساس شرم و گناه کردن، می‌ترسم. چرا من این حس را دارم؟ آیا حالتی که الان دارم طبیعی است؟ ما هیچ مقاربت جنسی‌ای نداشتیم، اما احساس شرم و گناه بسیاری بر دوش می‌کشم. چرا این گونه است؟

س. ت. از نورت‌ونکوور

عزیزم، عزیزم… مرحبا به این همه شجاعت و صداقت کلامت. چرا که توی عزیز، تجربهٔ تلخ تجاوز به حریم انسانیت را، به فرصتی آموزشی برای جامعهٔ خودت تبدیل کردی. همدردی مرا از صمیم قلب بپذیر. سؤال شما ابعاد وسیعی دارد که شکافتن و جواب به تمام آن‌ها شاید در حوصلهٔ این چند صفحه نباشد.    

اشاره به حس شرم وگناه کردی… گناه برای عملی که کنندهٔ آن دیگری است! آیا از خودت سؤال کرده‌ای که چرا قربانی، احساس گناه و مسئولیت می‌کند، نه متجاوز؟ متأسفانه دختران و زنان بسیاری سؤالات متعددی را در خلوتگاه فکر خود دارند، اما قادر به پرسیدن آن‌ها نیستند، زیرا از فرهنگی می‌آییم که مسئولیت عمل تجاوز، و قضاوت روی آن، بر دوش قربانی است، نه قربانی‌کننده. در نهایت، اینکه زن چه می‌پوشد، کجا می‌رود، با چه کسی صحبت می‌کند، به این معنا نیست که به او تجاوز شود. حق انسانی اوست که «نه» او، «نه» شنیده شود و بدان احترام گذاشته شود. مسئولیت خشونت‌های جنسی بر گردن متجاوز است، نه تجاوزشده. قربانی یا بازماندهٔ خشونت گناهی ندارد.   

اشاره به «حس تنهایی» کردی. تجربیات نشان می‌دهد حس تنهایی یکی از ویژگی‌های خشونت‌های جنسی است، اما متأسفانه شما در این تجربه تنها نیستید. زیرا که یکی از هر چهار زن، یعنی ۲۵ درصد از جمعیت زنان، در آمریکای شمالی، حداقل یک‌بار در دوران زندگی‌شان، قربانی خشونت و تجاوزات جنسی‌اند. این در شرایطی است که از هر ۱۰۰ نفر که مورد خشونت‌های جنسی قرار گرفته‌اند، تنها ۶ نفر به پلیس گزارش می‌دهند، که آن خود نیز بحثی جداگانه است.

برخلاف باورهای غلط اجتماعی/فرهنگی، هیچ‌گونه ارتباط مستقیمی بین تجاوزات جنسی، و لباس پوشیدن و مشروب خوردن یا رفتار زن ندارد. زیرا که آمارهای رسمی نشان می‌دهد احتمال تجاوزهای جنسی برای هر زنی از هر طبقهٔ اقتصادی، قشر تحصیلی/اجتماعی، هر سنی، هر نژادی و غیره… وجود دارد و همان‌طور خلاف باورهای غلط اجتماعی، آمارهای رسمی نشان می‌دهد، متجاوز نیز می‌تواند از هر طبقهٔ اقتصادی، قشر تحصیلی/اجتماعی، سنی، نژادی و غیره … باشد.

خشونت و تجاوزات جنسی ارتباط مستقیم به فرهنگ جامعه، مرد سالاری و تبعیض جنسی و تحمیل قدرت وکنترل یک جنس بر جنس دیگر دارد. به همین دلیل است که در جنگ‌ها، تجاوز جنسی به زنان و کودکان، به عنوان سلاحی جنگی استفاده می‌شود. متأسفانه جامعهٔ بشری امروز ما، با تمام تحولات، هنوز قادر به تغییر فرهنگ غالب؛ تصویب قوانین حامی حقوق انسانی زنان؛ و به اجرا گذاشتن آن قوانین برای حفظ حرمت و حقوق انسانی زنان، نیست. البته دلایل این موضوع، بحثی طولانی و جنجال‌آفرین است و ما واردش نمی‌شویم.

اشاره کردی که عواقب روحی این حادثه روی شما بسیار عمیق بوده و مثل این است که مورد تجاوز جنسی قرار گرفته‌ای. در جواب شما باید بگویم که این بسیار طبیعی است. چون هر چند که به گفتهٔ خودت «مورد تجاوز قرار نگرفتی»، اما بدن تو به مدت قابل‌ملاحظه‌ای در حالت دفاعی کامل قرار گرفته بود. و در شرایط رعب و وحشت، شما عکس‌العملی طبیعی به اتفاقی غیرطبیعی داشته‌اید. ولی پیشنهاد می‌کنم هر چه زودتر یک دورهٔ روان‌درمانی را شروع کنید. در تمامی شهرها سرویس‌های رایگان روان‌درمانی برای بازماندگان خشونت‌های جنسی وخانوادگی وجود دارد. اگر قادر به یافتن این مراکز نیستید،  با شمارهٔ مستقیم من تماس بگیرید تا حمایت‌های لازم صورت گیرد.

بگذارید کمی راجع به واژهٔ «رضایت»، اهمیت آن و چارچوب و محدودیت‌های پیرامون آن سخن بگوییم.  چون جواب بسیاری از سؤالات شما را خواهد داد.

در روابط جنسی «رضایت» یعنی چه؟

بر اساس قانون کیفری کانادا، رضایت عبارت است از موافقت داوطلبانه‌ٔ زن برای مشارکت در روابط جنسی. رضایتی که تحت فشار، تهدید، اجبار یا زور باشد، یک عمل داوطلبانه محسوب نمی‌شود. بر اساس قوانین کانادا در این شرایط زیر، «رضایت» داده‌شده اعتبار ندارد:  

• وقتی که قرارداد برای روابط جنسی از جانب فرد سوم بسته شود
• وقتی زن قادر به دادنِ رضایت نیست. زیرا تحت تأثیر مشروب یا استفاده از مواد مخدر است. گاه این مواد غیرداوطلبانه بر او تحمیل شده است
• رضایت‌دادن به روابط جنسی با کسی که در موضع قدرت است و امنیت مالی و شغلی زن به او وابسته است؛ مثل رئیس شرکت یا کسی که زن به او اطمینان کرده، مثال دندان‌پزشک، روان‌درمانگر، پزشک خانوادگی یا وکیل
• زنی که در شروع، رضایت به رابطهٔ جنسی می‌دهد اما به‌هر دلیلی در وسط رابطه، تغییر نظر می‌دهد

بر این بستر، فردی گناهکار خواهد بود اگر که یکی از موارد زیر را انجام دهد:

• اجبار فرد به رابطهٔ جنسی با استفاده از تهدید، رعب و وحشت
• اجبار فرد به رابطهٔ جنسی با استفاده از سیستم قدرتی که بر فرد دارد، مثل وحشت از دست‌دادن شغل
• اجبار فرد به رابطهٔ جنسی با مست‌کردن زن، تا حدی که قادر به تصمیم‌گرفتن نباشد
• ایجاد رابطهٔ جنسی از جمله بوسیدن، لمس‌کردن و غیره… با کسی که کاملاً مشخص است به‌هوش و هوشیار نیست
• ایجاد رابطهٔ جنسی از جمله بوسیدن، لمس کردن وغیره… با کسی که از نظر قانونی قادر به دادنِ رضایت نیست، مثل افراد زیر سن قانونی (۱۹ سال) یا معلولان فکری / فیزیکی

دانستن تفاوت بین این چند واژه می‌تواند برای شما و دیگر خوانندگان عزیز مفید باشد:

• خشونت جنسی (Sexual Assault)‌: واژه‌ای قانونی است که برای هر گونه تماس فیزیکی، با نیت سکسی، جنسی و بدون «رضایت» انجام می‌پذیرد. این‌گونه تماس‌ها می‌تواند از لمس یا بوسه‌ای ساده تا مقاربت‌های جنسی ناخواسته یا بدون رضایت را دربربگیرد.   
• تجاوز(Rape)‏: نوعی از خشونت‌ جنسی است و این واژه در کانادا دیگر به‌عنوان واژه‌ای قانونی استفاده نمی‌شود. rape فقط برای توضیح عمل مقاربت چه از مقعد و چه مهبل و چه دهان استفاده می‌شود. در این شرایط است که در دادگاه، واژهٔ تجاوز (rape) به‌کار می‌رود.
• تجاوز جنسی از سوی آشنایان (Acquaintances Sexual Assault): این زمانی است که خشونت جنسی از سوی کسی که شما می‌شناسید صورت می‌گیرد. متأسفانه بیش از ۸۵ درصدِ خشونت‌های جنسی از سوی کسی صورت می‌گیرد که ما به او اعتماد نسبی داریم و او را در محیط زندگی خود به‌راحتی می‌پذیریم. عموماً این افراد کسانی مثل برادر، عمو، دایی، پدر، پدربزرگ یا دوستان نزدیک، همسایه یا دوستِ دوست است. شما در این گروه قرار می‌گیرید.
• تجاوز در ملاقات‌های اولیه (Date Rape): در گروه «تجاوز جنسی از سوی آشنایان» قرار می‌گیرند.

البته توجه داشته باشید که خشونت‌های جنسی اغلب از سوی مرد به زن است، اما از سوی مرد به مرد و یا زن به زن و در موارد استثنائی از سوی زن به مرد نیز می‌تواند باشد.

توضیح واقعیات از روزنهٔ آمار و ارقام

• از هر ۱۰۰ نفر که مورد خشونت‌های جنسی قرار گرفته‌اند، تنها ۶ نفر از آن‌ها  به پلیس گزارش می‌دهند
• تنها ۱ تا ۲ درصد از خشونت‌های جنسی که در ملاقات‌های اولیهٔ آشنایی اتفاق می‌افتد، به پلیس گزارش داده می‌شوند
• یک‌چهارم از زنان مقیم آمریکای شمالی، حداقل یک‌بار در طول زندگی خود مورد حملات خشونت‌های جنسی قرار می‌گیرند
• ۱۱ درصد از زنان در اثر خشونت‌های جنسی، آسیب جسمی می‌بینند
• تنها ۲ تا ۴ درصد از موارد گزارش‌شدهٔ خشونت‌های جنسی، غیرواقعی‌اند.
• ۶۰ درصد از قربانیان سوءاستفاده یا خشونت‌های جنسی، کمتر از ۱۷ سال دارند
• بیش از ۸۰ درصد از قربانیان تجاوزات جنسی، زنان‌اند
• ۸۰ درصد از موارد خشونت جنسی، در محیط به‌اصطلاح «امن» خانه اتفاق می‌افتد
• ۱۷ درصد از دختران زیر ۱۶ سال نوعی از زنای با محارم را تجربه کرده‌اند
• ۸۳ درصد از زنان معلول در طول حیات خود، مورد خشونت‌های جنسی واقع می‌شوند
• ۱۵ درصد از قربانیان تعرض جنسی پسران زیر ۱۶ سال‌اند
• ۵۰ درصد از متجاوزان که باعث خشونت‌های جنسی می‌شوند، یا متأهل‌اند یا در رابطه‌‌ای درازمدت‌.
• ۵۷ درصد از زنان بومی کانادا ‎ ‎‎(Aboriginal women)‎مورد سوءاستفاده و خشونت‌های جنسی واقع شده‌اند
• در یک‌پنجم از کل موارد خشونت‌های جنسی، نوعی اسلحه به کار رفته‌ است
• ۸۰ درصد از کسانی که مرتکب خشونت‌های جنسی می‌شوند، دوست یا خانواده‌ٔ قربانی‌اند

هر چند که آمار و ارقام واقعیات را صد در صد توضیح نمی‌دهد، اما یک‌سری از امور کلی مهم را یادآوری می‌نماید.

۱- خشونت‌های جنسی به‌مراتب رایج‌تر از آنی است که ما فکرش را می‌کنیم  

۲- تعداد بسیار محدودی ازخشونت‌های جنسی گزارش داده می‌شود

۳- بیشترین خشونت‌های جنسی ازسوی کسی صورت می‌گیرد که قربانی او را می‌شناسد و به او اطمینان دارد، نه از سوی غریبه

۴- هر چند قربانیان خشونت‌های جنسی از کودک دوماهه تا پیرزن ۹۰ساله را دربرمی‌گیرد، اما بیشترین قربانیانش را از میان دختران جوان یا زنان آسیب‌پذیری می‌گیرد که در حاشیهٔ جامعه‌اند، مثل زنان کم‌درآمد و فقیر؛ زنانی که نوعی ناتوانی فکری یا ذهنی دارند؛ زنان معتاد؛ زنان رنگین‌پوست؛ زنان سیاه‌پوست؛ کارگران و برده‌های سکس و جنسی و غیره  

شما می‌توانید به سایت زیر، که مروری مختصر به باورهای اشتباه پیرامون خشونت‌های جنسی کرده است، مراجعه کنید. این سایت به زبان انگلیسی است:

http://www.sexassault.ca/mythsfacts.htm

https://www.youtube.com/watch?v=KTvSfeCRxe8            

By: Dr. Jackson Katz ‎ (دقیقهٔ ۱۹)

امیدوارم این شروعی باشد برای گفت‌وگوهای بیشتر در آینده. مواظبت از خود را فراموش نکنید.  

با محبت به شما و دیگر عزیزان، منیژه غفاری

نوشته اتاق مشاوره – چه کسی باید شرم کند؟ قربانی یا متجاوز جنسی اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

با سپاس از مطالب بسیار ارزندهٔ شما، پاسخ من به بسیاری از پرسش‌های پرسش‌نامهٔ تشخیص روابط خشونت‌آمیز که در نشریهٔ همیاری ارائه کردید، مثبت بود. به‌عنوان مثال خانمم به اعضای خانوادهٔ من در غیابشان فحاشی می‌کند و سعی می‌کند رفت‌وآمد من را با آن‌ها محدود کند. چطور می‌توانم جلوی این کارهای او را بگیرم؟ برخی از دوستانم به من می‌گویند باید رفتارش را تلافی کنم ولی شخصیت من اجازه نمی‌دهد به خانوادهٔ او فحاشی کنم. از طرف دیگر دوستانم مرا مورد سرزنش قرار می‌دهند و می‌گویند این رفتارها را مردهای سنتی ایرانی با زنانشان می‌کنند و چرا من اجازه می‌دهم همسرم با من این رفتار را بکند. به‌نظر شما چه باید بکنم؟ واکنش درست و اصولی به چنین رفتارهایی چیست؟

با سپاس دوباره، ن.هـ. از ونکوور

منیژه غفاری – ونکوور

آقای ن.هـ. با تشکر از سؤال بسیار ارزشمندتان، از آنجایی‌که اشاره کردید پاسختان به بسیاری از پرسش‌های پرسش‌نامهٔ تشخیص روابط خشونت‌آمیز مثبت بوده است، اول از همه از شرایط بسیار دشوار شما متأسفم. به‌نظر می‌آید که شما در رابطه‌ای بیمارگونه و به احتمال زیاد خشونت‌آمیز زندگی می‌کنید. قبل از شروع بحث امروزمان مایلم دو سه نکته را در رفتار شما، که بسیار ارزشمند است، برای خوانندگان برجسته کنم. اولأ تلاش کردید که به رفتار خشونت‌آمیز همسرتان عکس‌العمل نشان ندهید؛ دوم به‌جای اینکه خودتان را تسلیم شرایط کنید، به‌دنبال راه حلی منطقی‌تر، انسانی‌تر ومهربانانه‌تر می‌گردید. و سوم اینکه به‌جای تأثیرگرفتن از پند دوستانِ ناآگاه، به منابع تخصصی و حرفه‌ای مراجعه کرده‌اید. به شما برای انتخاب خوبتان تبریک می‌گویم.

یکی از تکیه‌کلام‌های من همیشه این بوده که «خشونت، خشونت است». حال از مرد به زن باشد یا زن به مرد. هر چند که در پرسش و پاسخ‌های گذشته اشاره کردم، بیش از سه‌چهارم (۳/۴) از خشونت‌های خانوادگی از سوی مرد به زن است. اما بحث این‌بار را به درک و خنثی‌کردن فرهنگ خشونت اختصاص می‌دهیم.

با درنظرگرفتنِ مطالب بالا، به شما پیشنهاد می‌کنم به چند مورد توجه کنید و جواب آن‌ها را به خودتان بدهید.

اشاره کردید که، «همسرم به اعضای خانوادهْ من در غیابشان فحاشی می‌کند». در این رابطه پیشنهاد می‌کنم از خودتان سؤال کنید:

• ریشهٔ پرخاشگری همسر شما از کجا می‌آید؟  
• آیا ناراحتی، عصبانیت یا پرخاشگری همسرتان با خانوادهٔ شما، ریشه در مشکلات حل‌نشده در گذشته دارد؟
• اگر جوابتان «آری» است، نقش خانوادهٔ شما در این تحریکات عاطفی و روحی چه بوده است؟
• برخورد و موضع‌گیری شما در درگیری‌های فی‌مابین چگونه بوده است؟
• آیا با همسرتان پیرامون این مسئلهٔ مشخص با نیت فهمیدن احساساتش جدا از هرگونه قضاوت، به گفت‌‌وشنود نشسته‌اید؟

اشاره کردید که «و سعی می‌کند رفت‌وآمدهای من را با آن‌ها محدود کند». این قسمت را، از جنبه‌های مختلفی می‌توان شکافت. به‌عنوان مثال:

• ریشهٔ رفتار کنترلی او از کجا نشئت می‌گیرد؟
• آیا در دینامیک رابطهٔ شما، همسرتان نقش سرکوب‌کننده را دارد؛ یا نقش‌سرکوب‌شونده؟  از سویی، جواب به این سؤال کار ساده‌ای نیست؛ و از سویی دیگر، تجربیات فردی شما، گویای مستمربودن قدرت اوست.

• آیا همسر شما حس ناامنی و تهدید عاطفی یا روحی از جانب خانواده‌تان می‌کند؟ اگر جوابتان «بله» است، نقش شما در این حس ناامنی و تهدید عاطفی و روحی او چیست؟

همان‌گونه که خودتان تشخیص دادید، به پند و اندرزهای دوستان ناآگاه نباید گوش داد. جواب به پیشنهاد اطرافیان یعنی، «باید رفتارش را تلافی کنی»، این است که دو سر شکسته مشکل را حل نمی‌کند.  متأسفانه بیشتر انسان‌ها ماشین عکس‌العمل‌اند، که عملاً همیشه مشکلات را دامن می‌زند.  سپاسگزارم که شما جزو این دسته نیستید و به خود فرصت فکرکردن و تعمق می‌دهید.  

اگر همسر شما زمینهٔ عصبانیت را همیشه و در مقابل هر کسی دارد، احتمال آن می‌رود که ریشه در مشکلی حل‌نشده در گذشته داشته باشد.

خشونت و عصبانیت در ذات خود افسردگی دارد؛ از خودبیزاری دارد؛ نداشتن اعتمادبه‌خود یا پایین‌بودن اعتمادبه‌نفس دارد؛ تنفر از خود دارد؛ سرزنش دیگری یا دیگران بر سرِ نداشته‌های خود، دارد؛ در ذاتش حرص و آز دارد؛ و غیره… از سوی دیگر ممکن است عکس‌العملی باشد به حس تلخ سرخوردگی و بی‌اهمیت‌بودن و قضاوت‌شدن ناحق یا انعکاس به حرف‌ِ نزده، صدای نشنیده؛ یا حق پایمال‌شده و غیره.  در این شرایط، شدیداً یک دورهٔ فشردهٔ مشاوره را برای همسرتان توصیه می‌کنم و امیدوارم شما نیز نقش فعال داشته باشید.  

در اینجا اشارهٔ کوتاهی می‌کنم به این که کنترل روابط یک فرد با عزیزانش، یکی از ابزار کنترل آن فرد است و هدفِ استفاده از این سلاح، منزوی‌کردن و دورکردنِ فرد از سیستم حمایتی اوست. امیدوارم درسؤالات آینده بیشتر به این جنبهٔ از سؤال بپردازیم.

اگر روابطتان با همسرتان در ارجحیت قرار دارد، به شما پیشنها می‌کنم رابطه‌تان را با خانواده‌تان جوری تنظیم کنید که عامل تحریک در روابطتان با او نشود و سعی کنید که هر چه زودتر به روان‌درمانگر مراجعه کنید، زیرا که این شرایط در درازمدت قابل ادامه نیست. امیدوارم در جواب به سؤالتان موضوع کافی برای فکرکردن داشته باشید.  با آرزی موفقیت شما و همسرتان.

با محبت، منیژه غفاری

نوشته اتاق مشاوره – مقابله‌به‌مثل در خشونت خانوادگی، راه‌کار یا از چاله به چاه اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

خانم غفاری، من علاقه‌مندم وارد یک رابطهٔ جدی و درازمدت بشوم، اما متأسفانه ناکامی دوستانم در روابط عاشقانه‌شان، و مسائلی که در اطرافم پیش می‌آید، من را به‌عنوان زنی جوان که به‌دنبال یافتن عشق و رابطهٔ درازمدت‌ هستم، شدیداً به‌وحشت انداخته است. به‌نظر شما من چگونه می‌توانم شانس خود را برای واردشدن به چنین رابطه‌ای بیشتر کنم؟ متشکرم ش. د. از ونکوور

سلام، ش. عزیزم. از سؤال خوبتان ممنونم. چرا که این می‌تواند سؤال بسياری از عزیزان و مردها و زن‌های مجرد در هر گروه سنی، باشد. اما سؤال شما عاری از مجموعه اطلاعاتی است که این یارگزينی را ساده و یا پیچيده‌تر می‌کند.

به‌عنوان نمونه، آیا شما تنها با جمعیت فرهنگی خودتان مایل به یارگزینی هستید، یا اصلاً تمایلی به ارتباط با هموطن ندارید؟ یا شاید برای شما فرقی نمی‌کند! چه سنی هستید؟ آیا تمایل جنسی شما همجنس شماست یا جنس مخالف؟ چند سال خارج از فرهنگ خودتان زندگی کرده‌ايد؟ چرا این مجموعه اطلاعات دارای اهمیت است؟ چون در دنیای اینترتی و وجود و حضور دائمی رسانه‌های اجتماعی، وجود انواع و اقسام سایت‌های ملاقات و دوست‌یابی و یارگزینی، امکان آشنایی را با کسانی می‌دهد که تا چندی پیش حتی برای هیچ‌یک از ما قابل تصور نبود. تا دیروز دایرهٔ انتخاب ما دختر/پسر همسایه، فامیل یا دوست خانوادگی و غیره در شهر و محیط زندگی ما بود. ناگهان مرزهای کشوری، فرهنگی، اجتماعی و حتی نژادی فرو ریخته، و امکان و شانس ملاقات افراد متعدد را بسیار وسیع‌تر کرده است. غافل از آنکه،  چنین امکانی در عین حال ویژگی‌ها و نکات پیچیدهٔ خود را به‌همراه دارد که شعور، فهم و ظرافت عمل خود را می‌طلبد، که در حوصلهٔ مطلب امروز ما نیست.

یادآوری می‌کنم که واردشدن و تدوین رابطه‌ای عاشقانه و صمیمی، به چند مورد بستگی دارد. اما دو مورد پیش از همه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. از یک سو، ویژگی‌های شخصیتی و رفتاری شماست و اینکه چه اندازه درک دقیق از توانمندی‌ها و محدودیت‌های خود دارید، و از سوی دیگر، انتظار و تصورتان از رابطه‌ای نزدیک چیست. هر چه فاصلهً بین «تصور ذهن و انتظارات» و«واقعیت موجود» بیشتر باشد، رنج و درد بیشتر نیز اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. بر این بستر است که دستیابی و تدوین رابطهً عاشقانه و صمیمی بُعد آسان و ساده یا پیچیده و دشوار به‌خود می‌گیرد. به‌شخصه شاهد دستاوردهای بسیار مفیدی بین زوج‌ها، بعد از مشاوره‌های پیش از ازدواج بوده‌ام. به‌خصوص هر چه ویژگی رابطه پیچیده‌تراست، مشاوره‌های مقدماتی با شخص متخصصی که آگاه بر این پیچیدگی‌هاست، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

حال به چند مورد ساده و کلی، اما بسیار قابل اهمیت، اشاره می‌کنیم. چنانچه این رفتارهای هشداردهنده در دوران ماه عسلِ یک رابطه بروز يابد، توجه و کندوکاو کردن آن‌ها، می‌تواند مانع از تجربیات تلخ و دردآور در زندگی آینده شود. در این مجموعه، علائمی هم هست که به‌ظاهر مثبت است، اما در واقع بار منفی دارد. به‌عنوان مثال انتظار سریع نزدیک‌شدن به شما و یا تقاضای ازدواج‌های زودرس. متأسفانه، بسیاری از زنان ما، چنین اعمالی را از طرف مردان دال بر «عشق» می‌دانند، غافل از آنکه شاید وسواس‌های عاطفی باشد. البته ازدواج‌های زودرس بخشی از فرهنگ غالب در جوامع سنتی است که مورد بحث امروز ما نیست.

رفتارهای دیگری مانند کنترل‌کردن، انتظارات غیرمنطقی و غیرطبیعی، حسادت، منزوی‌کردن شما، سرزنش‌کردن و مسئول‌دانستن شما برای همهٔ مشکلات در روابطتان، دیگران را مسئول دانستن برای تمام رنج‌ها و نارسائی‌های درونی‌اش، حساس‌بودن بیش‌ازحد، بی‌احترامی و برخورد خشن با دیگران، شکستن و نابودی اشیاء، رفتار خشونت‌آمیز و یا تحمیلی در روابط جنسی، تغییرات و نوسانات شدید ناگهانی روحی، داشتن تاریخچهٔ رفتارهای خشونت‌آمیز در روابط گذشته، داشتن پروندهٔ قانونی با پلیس پیرامون خشونت‌های خانوادگی و یا خشونت‌های خیابانی، خشونت به حیوانات خانگی، بداخلاقی و برخورد بد با اطرافیان وغیره… این‌ها نمونه‌های کوچک، اما اساسی است که در مراحل اولیه قابل تشخیص‌اند. حتی اگر در ابتدا شما فرد مورد هدف رفتارهای او نباشید، اما دیر یا زود شما نیز مورد آماج رفتارهای ناهنجار و نامهربان او قرار خواهید گرفت. به‌یاد داشته باشید که در رابطه‌ای سالم این خصوصیات وجود ندارد. برای این که موضوع بیشتر روشن شود، برخی از مطالب بالا را کمی بیشتر می‌شکافيم.‌

۱- رفتارهای کنترل‌کننده: شاملِ نصیحت‌کردن و تحمیل نظر پیرامون طرز لباس‌پوشیدن شما، بدون این که از او نظر خواسته باشید؛ شما را دائماً محکوم می‌کند که توان تصمیم‌گیری‌های درست را ندارید، تظاهر به نگرانی برای امنیت شما می‌کند، در حالی‌که در واقع نیت او کنترل وقت شماست، بروز عصبانیت و اضطرابات شدید برای مسائلی ساده مثل ديررسيدن سر قرار ملاقات، کنترل زمان، مکان و افرادی که با آنان در تماس‌اید. به‌طور مثال دائماً از شما سؤال می‌کند که کجا و با چه کسی بوده‌اید؟ یا اینکه چه گفته‌اید و کجا رفته‌اید؟ دائماً انتظار دارد که شما با او در تماس باشید یا دائماً مجبورید به او از مکان و برنامه‌های خود گزارش بدهید، ایمیل و تلفن و هرگونه فعالیت‌های اینترنتی شما را دائماً کنترل یا هک می‌کند، شما را مجبور می‌کند که برای انجام برخی کارها از او اجازه بگیرید.

۲- بسیاری از شما عزیزان، خشونت‌های رفتاری فرد را در روابط گذشته‌اش نادیده می‌گیرید، زیرا مشکلات آن رابطه را به‌حساب خطای نفر غایب می‌گذارید. طبیعی است که برای توجیه رابطه‌تان با فرد مورد نظر، فرد ثالث را مقصر می‌شمارید، و باور دارید که «من فردی متفاوت، بهتر و تواناتر از فرد غایب گذشته‌ام.» متأسفانه فراموش می‌کنیم که این رفتار فردِ خشونت‌کننده است که باید مورد سؤال قرار گیرد، نه رفتار فرد خشونت‌دیده. در نتیجه در بسیاری از مواقع، ما تمرکز را روی فرد خشونت‌دیده می‌بریم و نه روی فرد خشونت‌کننده. تأکید می‌کنم اگر وارد رابطهٔ جدیدی می‌شوید، حتماً گذشتهٔ فرد را در آن روابط مد نظر داشته باشید و بررسی کنید. در سیستم‌های دادگاهی منابعی وجود دارد که شما به‌راحتی می‌توانید پروندهٔ قانونی افراد را در آن بیابید.  

۳- مایلم کمی پیرامون رفتارهای جنسی صحبت کنم. شما ممکن است با کسی برخورد کنید که انسانی بی‌توجه به رضایت یا عدم رضایت شما پیرامون روابط جنسی باشد. در جامعهٔ مردسالار امروز، توجه به خواسته‌های جنسی زن بسیار محدود و یا صفر می‌باشد. این بدان معناست که مضمون «رضایت»، مضمونی کم‌اهمیت یا بی‌اهمیت‌ در رفتارهای جنسی بسیاری از مردان جامعهٔ امروز ماست. این، ریشه در زمینه‌های فکری اجتماعی امروز ما دارد که زن را موجودی پست‌تر می‌شمارد و از بدن او به‌عنوان ابزار لذت‌جویی مرد استفاده می‌کند. عملی که تعادل ایجاد می‌کند، موضوعِ «رضایت» زن است. شما از اولین برخوردها، قادر به مشاهدهٔ رفتارهای جنسی فرد مورد نظرتان خواهید بود.  

۴- انتظارات غیرمنطقی، یکی دیگر از مجموعه رفتارهائی‌ست که بعضی از شما عزیزان اول آن را جذاب یافته، اما به مرور زمان شما را دچار خفقان و فشارهای روحی می‌کند.  به‌عنوان نمونه، او شما را به‌عنوان فردی خارق‌العاده که قادر به انجام هر کاری است، جلوه می‌دهد. برای رفع تمامی نیازهایش وابستگی شدید به شما دارد، انتظار دارد که شما همیشه بدون نقص عمل کنید و کامل باشید، یا تحمیل می‌کند که او تنها کسی است که شما به او احتیاج دارید و شما تنها کسی هستید که او احتیاج دارد.

۵- نمونهٔ دیگری که در روابط اولیهٔ آشنایی با کسی می‌توان ردیابی کرد، حسادت‌های فردی است. حسادت، ريشه در حس ناامنی وعدم‌اعتمادبه‌نفس دارد. به‌عنوان مثال او دائماً می‌خواهد با شما باشد، به شما تهمت می‌زند که به او خیانت می‌کنید، شما را در جاهای مختلف تعقیب می‌کند، دائماً و به‌دفعات در طول روز به شما تلفن می‌زند و یا رفتارهای غیرعادی نظیر کنترل مسافت‌سنج اتومبیلتان از خود نشان می‌دهد، یا از دوستانش می‌خواهد که شما را تعقیب کنند وغيره… متأسفانه این هم از مواردی است که در اوایل جذاب به‌نظر می‌رسد، ولی در نهایت منجر به خشونت‌های رابطه‌ای تبدیل شود.  

۶– منزوی‌کردن شما از تمامی روابط عاطفی و سیستم‌های حمایتی‌تان: به‌عنوان نمونه، جداکردن شما از دوستان و خانواده‌تان؛ از طریق تحقیر، سرزنش و توهین‌های ناموسی به عزیزانتان بین شما تفرقه می‌اندازد. از دیگر نمونه‌های تفرقه‌اندازی می‌توان اشاره کرد به: «آن‌ها تو را واقعاً دوست ندارند.»، یا «تو بسیار به آن‌ها وابسته‌ای.» یا «خانواده‌ات تو را کنترل می‌کنند». نمونه‌های دیگری مانند دشوارکردن شرایط شما برای رفتن به مدرسه و یا کار. بهانه‌گرفتن دائمی و ندادن امکاناتی مانند ماشین یا تلفن برای منزوی‌کردن شما. این یکی از ابتدایی‌ترین و رایج‌ترین اعمال اولیه‌ای است که آن را از جلسات اولیهٔ آشنايی می‌توانید ردیابی کنید.

۷- نمونه‌ٔ دیگری که به راحتی می‌توان در مراحل اولیه ردیابی کرد، نشان‌دادن حساسیت‌ و عکس‌العمل‌های شديد و دائمی رفتاری به محيط و افراد پيرامونش است. به‌عنوان نمونه، این افراد به‌راحتی حس می‌کنند مورد توهین قرار گرفته‌اند؛ همه‌‌چیز را به‌عنوان حمله به خود می‌بینند و همیشه به‌دنبال بهانه‌ای برای بحث‌های جنجال‌برانگیزند، مسائل را بزرگ‌تر از آنچه هست جلوه می‌دهند، همیشه گله دارند که دنیا با آن‌ها بی‌رحم بوده‌ است، در نتیجه هیچ مسئولیتی را برای رفتارهای غلط خود نمی‌پذیرند. گفتگوکردن و به‌توافق‌رسیدن با این افراد دشوار و در درازمدت بسیار خسته‌کننده است.

۸- از سایر نمونه‌های برجسته این است که فرد دیگران را مسئول عکس‌العمل‌ها و ناهنجاری‌های رفتاری خود می‌داند. به‌عنوان مثال، احتمال شنیدن این جملات می‌رود: «تو عامل عصبانیت منی»، «تو مرا آزار می‌دهی و عصبانی‌ام می‌کنی، چون آنچه را می‌خواهم، انجام نمی‌دهی»، «دست خودم نیست عصبانی می‌شوم»، «همهٔ حال و خوب و بد من دست توست». چنین افرادی به‌هیچ‌وجه قادر به پذیرش مسئولیت عکس‌العمل‌های رفتاری خود و عواقب آن برای دیگران نیستند. و همان‌گونه که می‌بینید، این می‌تواند مانع بزرگی برای ایجاد رابطه‌ای نزدیک باشد.

۹- مورد بعدی بی‌تفاوتی، بی‌توجهی، بی‌محلی، بی‌اعتنايی رفتاری و بی‌احترامی‌کردن است و این‌ها نیز جزو رفتارهایی‌ست که نباید با بی‌تفاوتی ازشان گذشت.  

مجموعه‌ٔ بالا، مختصری از رفتارهای اولیه‌ای است که جدا از فرهنگ، نژاد، طبقه و غیره… شما می‌توانید در ملاقات‌های اولیه ردیابی کنید و از یک عمر ناآرامی و کشمکش خودداری کنید. زیرا همان‌طور که در بالا اشاره کردم، ریشهٔ این رفتارها در طرف مقابل است. شما موظف به ردیابی آن‌ها و دوری‌کردن و آغشته‌نشدن در آن رابطه هستید. من به شما پیشنهاد می‌کنم که قبل از واردشدن به رابطه‌ای جدی به یک مشاور مورد اطمینان خود مراجعه کنید که به شما کمک کند تا خودتان را پیدا کنید که چه می‌خواهید و چه فردی مناسب روحیات و شخصیت شماست. امیدوارم انتخاب شما عزیزان بر بستر شناخت و آگاهی به توانایی‌ها و محدودیت‌هایتان باشد.

با آرزوی آرامش برای همهٔ شما عزیزان. با محبت، منیژه

نوشته اتاق مشاوره – وحشت از شروع رابطه‌ای جدید اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.