راشین مختاری – ونکوور

عکس‌ها از بشرا نکوقدیرلی

پانزده مارس امسال در یک روز بارانی، به‌مناسبت هم‌زمانی سالگرد آغازبه‌کار کانون زنان یاران و روز جهانی زن، مراسمی در سالن دانشگاه یوبی‌سی شعبهٔ رابسون اسکوئر برگزار شد. برگزارکنندگان، از ماه‌ها قبل برای این رویداد برنامه‌ریزی کرده بودند و در این مراسم، خانم دکتر نیره توحیدی، از آمریکا دعوت شده بود تا برای مدعوین سخنرانی کند. خانم توحیدی استاد مدعو دپارتمان مطالعات زنان و جنسیت و مدیر مطالعات خاورمیانه و اسلام‌شناسی در دانشگاه ایالتی کالیفرنیاست و در جامعهٔ آکادمیک شخصیتی شناخته‌شده در این رشته به شمار می‌آید. ایشان علی‌رغم کسالت، سختی راه را پذیرفته و تنها به‌خاطر حضور در این مراسم، به ونکوور آمده بود.

تعدادی از اعضای کانون و هیئت‌مدیره به‌طور داوطلبانه در نظم و اجرای برنامه کمک کردند و برنامه طبق زمان‌بندی آغاز شد. اجرای برنامه به‌عهدهٔ خانم مریم طاهری بود که با صدایی رسا و تسلط کامل این امر مهم را انجام داد و به‌دعوت خانم مجری، یکی از اعضای هیئت مدیره، سهیلا طبایی، کانون زنان یاران را معرفی کرد و توضیحی مختصر دربارهٔ تاریخچه و اهداف این کانون بیان کرد. 

سپس هنرمند جوان صبا جمالی چند قطعه موسیقی زیبا با ساز خوش‌صدای قانون نواخت. اجرای بسیار خوب این نوازنده که به‌مدت ده سال عضو گروه رستاک بود، با تشویق مدعوین همراه شد. 

پس از پایان این بخش، از خانم دکتر توحیدی دعوت شد تا سخنرانی خود را آغاز کند.

استاد مدعو دانشگاه‌ هاروارد ‎(۱۹۹۴-۹۵)‎ و پژوهشگر مدعو دانشگاه استنفورد ‎(۱۹۹۵-۹۶)‎ در ابتدا علت قبول این دعوت را خوشحالی از وجود نهادهای مدنی در داخل و خارج از کشور و حمایت از چنین نهادهایی اعلام کرد. با توجه به این مهم، از همهٔ شرکت‌کنندگان در این مراسم دعوت کرد که از کانون زنان یاران حمایت کنند و با تشویق و همیاری با این نهاد مدنی، راه را برای ادامهٔ فعالیت این کانون هموارتر کنند. 

دکتر توحیدی سخنرانی خود را با طرح یک سؤال آغاز کرد: «چرا مسئلهٔ زنان محدود به زنان نمی‌شود؟»

وی برای تشریح این مسئله، به تأثیرات مخرب محرومیت‌ها و انواع خشونت‌ها ازجمله آزارهای جنسیتی و اجتماعی نسبت به زنان در کل جامعه پرداخت و خاطرنشان کرد که یکی از معیارهای مهم سنجش و پیشرفت یک جامعه، وضعیت زنان آن جامعه است. زنان وقتی آزاد و خلاق باشند، گویی جامعه آزاد و خلاق است. در پژوهش‌ها ثابت شده است که توسعهٔ یک جامعه در همهٔ سطوح به ثمر نمی‌رسد، مگر آنکه زنان آن جامعه در موقعیتی همگون و درحالِ‌توسعه قرار داشته باشند.

دکتر توحیدی که افتخار دریافت لوح الِنور روزولت در سال ۲۰۱۷ را در کارنامهٔ خود دارد، بخشی از سخنرانی خود را به توصیف و تفسیر شعار «زن، زندگی، آزادی» اختصاص داد. وی گفت:
«این شعار، شادی‌بخش و احیاکننده است، باید قدرش را بدانیم و عمق معنای آن را درک کنیم. بعضی‌ها تصور کردند که در این شعار، نقش مردان خالی است و حتی پیشنهاد کردند که بخش دوم این شعار باید «مرد، میهن، آبادی» باشد. اما این، نوعی خلط مطلب است و نشان می‌دهد معنای واقعی شعار «زن، زندگی، آزادی»، درست درک نشده است. وقتی این بخش دوم اضافه می‌شود، در واقع در مسیر تداوم‌بخشیدن به سنت تقسیم وظایف به‌شکل جنسیتی قرار می‌گیریم؛ گویی میهن و آبادانی را به مردان می‌سپاریم و زندگی و آزادی را به زنان… درست مثل تعارف‌های مصطلحی که در فرهنگ ما وجود دارد، مانند بهشت زیر پای مادران است.»

دکتر توحیدی در ادامهٔ سخنانش افزود:
«قدر این شعار را باید بیشتر بدانیم چرا که این شعار به‌قول مایکل هارت، حتی از شعار مشهور انقلاب فرانسه «آزادی، برابری، برادری» پیشروتر است و این رنسانسی است که با جنبش زنان ایرانی آغاز شده است. اگر پایهٔ آزادی‌خواهی را زن قرار دهیم، درست مانند مَثَل قدیمی چون صد آمد، نود هم پیش شماست، زن همان صداست که وسعت و عمق حقوق بشر را می‌سازد.

در این جنبش، مردم متوجه شدند که چه رابطهٔ ظریفی میان تعرض به زنان و بی‌اعتنایی به خودمختاری کل ملت، ازجمله بی‌حرمت‌شدن مردان وجود دارد. وقتی زنی مورد حملهٔ سرکوبگران قرار می‌گیرد، برای برادر یا همسر او دو راه بیشتر نمی‌ماند: اگر کاری نکند، عملاً در سمت سرکوبگران قرار می‌گیرد و اگر از زن دفاع کند، به‌نوعی در مسیر این جنبش قرار گرفته است. به‌همین دلیل است که در حوادث جنبش مهسا، تعداد کشته‌شدگان مردان بیش از دو برابر زنان است و این خود همراهی و همدلی مردم بدون نگاه جنسیتی به این جنبش را نشان می‌دهد. این امر همچنین نشانهٔ یک تحول مهم در ذهنیت بسیاری از مردان ایران است که دیگر برخلاف ایدئولوژی فقهای حاکم، زن را به یک موجود صرفاً جنسی تقلیل ندهند، بلکه به زن به‌مثابهٔ یک انسان کامل و شهروندی با حرمت و حقوق مساوی با مردان احترام بگذارند.

این مسئله به‌معنای واقعی نشان می‌دهد که رنسانسی در راه است و پرچم آن در دست زنان است.
در گذشته تصورات غلطی در مورد زنان حتی در میان روشنفکران انقلابی وجود داشت. اگر کمی عقب‌تر برگردیم، حتی در دوران پهلوی اول و دوم که تلاش شد جامعه به‌سمت مدرن‌شدن پیش برود و موقعیت زنان بهبود یابد، باز می‌بینیم که مرزها و خط قرمزهایی وجود داشته که هیچ‌گاه از آن عدول نکرده‌اند. در دوران پهلوی اول، وقتی رضاشاه تلاش می‌کند نظام خود را به‌روز نماید و موقعیت‌های تازه‌ای برای زنان فراهم کند، باز می‌بینیم که وارد مقولهٔ تغییر در قوانین احوال شخصیه و قانون خانواده نمی‌شود. بلکه عرصهٔ خانواده و اموری مثل ازدواج، چندهمسری، طلاق، حضانت کودکان، و ارث بر مبنای شریعت تدوین می‌شود. از همین رو، مردسالاری در بسیاری از حوزه‌ها بدون تغییر می‌ماند. حتی در دوران پهلوی دوم هم علی‌رغم تمام تبلیغات، شاه در مصاحبه‌ای با اوریانا فالاچی و باربارا والترز خاطرنشان می‌کند که زنان توانمندی‌های محدودی دارند و نمی‌توانند در همهٔ امور همپای مردان باشند و از زنان حتی یک آشپز مشهور و درجهٔ بالا به وجود نیامده است.

در جنبش‌های انقلابی و در میان روشنفکران چپ نیز این نوع جنسیت‌گرایی‌ها و خط قرمزها وجود داشته است. تاریخ نشان داد که این تفکر چقدر اشتباه بوده و زمینه‌ساز تبدیل استبدادی به استبداد دیگر شده است.»

موضوع چالش‌‌برانگیز دیگری که خانم توحیدی مطرح کرد، در رابطه با سرچشمهٔ این‌همه تعصب بود. به‌نظر این کنشگر حقوق بشر، «مقولهٔ زن و نگاه بنیادگرایانه و وسواس‌گونه به بدن زن از زمانی آغاز شد که جامعه با مدرنیته مواجه شد. بنیادگرایان مبارزه‌جو و «انقلابی» برخلاف سنت‌گرایان، حضور زن در عرصهٔ اجتماعی را تا زمانی که در خدمت ایدئولوژی آنان باشد، قابل‌پذیرش می‌دانند. همان‌طور که می‌بینیم، حتی داعشی‌ها هم از حضور زنان در مبارزات انتحاری بهره می‌برند. این نگاه ابزاری مختص اسلام‌گرایان بنیادگرا نیست. در مسیحیت و یهودیت نیز این نگرش وجود داشته است و با ظهور علم روان‌شناسی، به‌ویژه با تأثیر اعتقاداتی امثال اعتقادات فروید و آلفرد کینزی، تابوهای نامعقول جنسیتی شکسته شد. به‌نوعی، انقلابی در نگرش به بدن و تن و نیازهای جنسی زنان و مردان ایجاد می‌شود که البته ما در خاورمیانه آخرین پذیرندگان این تحولات علمی و جنبش‌های فکری حاصل از آن‌ها بوده‌ایم. تا ترجمهٔ این مقولات به ما رسید، زمان زیادی گذشت و فقدان دموکراسی و نبود مطبوعات و رسانه‌های آزاد و سلطهٔ فقها، همچنان به هراس از حضور اجتماعی زن، به‌ویژه فتنه‌انگاشتن تن و بدن و موی زن تداوم بخشید. به‌همین دلیل می‌بینیم که این معضل در کشورهایی مانند ایران و افغانستان وجود دارد و تفکر زن تا نزاید دلبر است، چون بزاید مادر، هنوز رایج است.»

درحالی‌که همهٔ مدعوین با اشتیاق به صحبت‌های خانم توحیدی گوش می‌دادند، او ترجیح داد سخن کوتاه کند و فرصتی برای مخاطبان فراهم آورد تا سؤال‌های خود را مطرح کنند.

اولین کسی که دستش را بالا گرفت، خانمی بود که گفت سؤال خاصی ندارد و تنها خواسته بود یادآوری کند که شعار «زن، زندگی، آزادی» ریشه در مبارزات کردها در دههٔ ۹۰ دارد و شایسته است که یادی از آن‌ها کنیم… و خانم توحیدی کاملاً با این تذکر موافقت کرد. 

یکی از آقایان حاضر در سالن سؤالی مطرح کرد به این مضمون: «با توجه به تفاوت‌های اجتماعی و فاصلهٔ زمانی میان خواسته‌های اجتماعی و تغییرات در عرصهٔ قانونی، آیا شما به تبعیض مثبت معتقدید؟»

دکتر توحیدی در پاسخ توضیح داد:
«تبعیض مثبت به‌طور موقت قطعاً به موقعیت زنان کمک می‌کند، ولی از آن مهم‌تر، تغییر قوانین و به‌ویژه قانون اساسی در اسرع وقت است.»

آقایی یادآوری کرد که جنبش زنان و حتی تاریخچهٔ روز جهانی زن در هشتم مارس، یک جنبش چپ سوسیالیستی بوده و از سخنران خواست در مورد نقش سوسیالیست‌ها در پیشبرد این جنبش توضیح دهد.

دکتر توحیدی در پاسخ به این سؤال گفت: «درست است، این سنت بزرگداشت روز جهانی زنان در ابتدا از سوی طرفداران گرایش چپ سوسیالیستی برقرار شد و با جنبش برای احقاق حقوق کارگران زن به‌ویژه در آمریکا، در ارتباط بود. اما شاید بتوان گفت که حدود ۲۰ سال است که چنین روزی در آمریکا به رسمیت شناخته شده است و جشن گرفته می‌شود و این به‌همت و تلاش فمینیست‌های آمریکا بوده است. در سایر کشورها به‌ویژه اروپای شرقی این روز از خیلی قبل‌تر مورد توجه و حمایت قرار گرفته بود. امروزه بخشی از گروه‌های چپ عملاً به متحد دسته‌های بنیادگرایانهٔ به‌اصطلاح ضدامپریالیسم آمریکا تبدیل شده‌اند و از دید آن‌ها هر جریانی که علیه آمریکا باشد، قابل‌حمایت است و به امپریالیست‌های دیگر هم کاری ندارند. البته من بین این نوع چپ ارتجاعی که متحد بنیادگراها بوده‌اند با چپ مترقی تمایز قائلم و ضدآمریکایی‌بودن را لزوماً به‌معنی ضدامپریالیسم‌بودن نمی‌دانم.»

سؤال بعدی در مورد چالش‌های امروز غرب بود و اینکه آیا پوپولیسم آمریکایی پرچم دموکراسی و فمینیسم را از آمریکا می‌گیرد؟

در پاسخ دکتر توحیدی گفت:
«تاریخ، خطی حرکت نمی‌کند. اکنون یک دورهٔ پس‌رفت در آمریکا آغاز شده است، ولی حقوق‌دانان و فعالان اجتماعی دست روی دست نمی‌گذارند و از همین حالا نیز نشانه‌هایی وجود دارد که مخالفت‌ها و تلاش‌ها آغاز شده است. جنگی سرد در میان است. اما نمی‌توانم با قطعیت بگویم که نتیجهٔ این مبارزات چه خواهد شد.»

خانمی مشتاق بودند بدانند که موقعیت اجتماعی، حقوقی و توانمندی زنان در کدام کشورها بهتر از دیگر کشورهاست و چه کشورهایی پیشرو هستند.

به‌نظر خانم دکتر توحیدی، «هر کشوری که اقتصاد متوازن و توسعهٔ پایدار بهتری داشته باشد، به‌معنای موقعیت بهتر زنان است. در هر کشوری که دموکراسی بهتری برقرار باشد، به‌معنای موقعیت بهتر زنان است. اگر وضعیت محیط‌‌ِزیست در کشور خوب باشد، خود نشانه‌ای از محقق‌شدن اهداف اکوفمینیست‌هاست و قاعدتاً در آمارها، کشورهای اسکاندیناوی وضعیت قابل‌قبولی دارند و از لحاظ حقوق زنان و سلامت و آسایش، آن‌ها از سایر کشورها پیشرفته‌ترند.»

خانم جوانی دوباره به موضوع تبعیض مثبت اشاره کرد و نقش مردان در تحقق اهداف جنبش زنان را مطرح کرد.

در پاسخی کوتاه و تأثیرگذار، خانم دکتر توحیدی گفت:
«این اولین‌بار است که من در جمعی سخنرانی می‌کنم که موضوع آن زنان است و تعداد شرکت‌کننده‌های مرد بیشتر از زن‌هاست. این خود نشان می‌دهد که مردان ایرانی به‌تدریج تأثیرگذار و همراه زنان در تحقق این آرمان‌ها هستند.»

این گفتهٔ دکتر توحیدی با دست‌زدن‌های مکرر مورد تأیید قرار گرفت و در انتها ایشان با جمله‌ای معترضه به این پرسش و پاسخ‌ها خاتمه داد و گفت:
«علی‌رغم حضور آقایان در مباحث حقوقی زنان، باید اذعان کنم که آقایان زیاد صحبت می‌کنند، ولی ما نیاز به عمل‌گرایی بیشتری داریم… »

مدعوین با تشویق‌های مکرر اشتیاق خود را نسبت به این جلسه نشان دادند. در انتها، با رقص زیبای خانم آیدا ایثاری، جلسه به پایان رسید. آیدا ایثاری به‌عنوان مربی رقص فعالیت می‌کند. او با اجرای زیبایش به این مراسم شور بیشتری داد.

در بیرون سالن شور و هیجان دیگری برپا بود. اسپانسرها پشت میزهای خود در حال معرفی فعالیت‌های خود بودند. به‌ابتکار کانون زنان یاران، میزی در نظر گرفته شده بود تا کتاب‌های نویسندگان مقیم ونکوور به‌طور جداگانه فروخته شود و بهانه‌ای برای معرفی بهتر نویسندگان و شاعران و پژوهشگران ایرانی ساکن ونکوور باشد.

در پایان برنامه تعداد قابل‌توجهی از شرکت‌کنندگان ابراز علاقه کردند که در کانون زنان یاران فعالیت بیشتری داشته باشند و فرم‌های عضویت را پر کردند. اشتیاق مهمان‌ها به‌نوعی نشان‌دهندهٔ موفقیت این برنامه بود. گفت‌وگوهای صمیمانه و دوستانهٔ زیادی شکل گرفت و بعضی از نهاد‌ها و انجمن‌هایی که در این برنامه شرکت کرده بودند، ابراز تمایل برای همکاری‌های بیشتر با این کانون داشتند.

دو سال از فعالیت‌های کانون زنان یاران گذشت. در این مدت، ده‌ها برنامهٔ فرهنگی، تفریحی و آموزشی برگزار شد که با استقبال روزافزون مخاطبان همراه بود. اکنون با افتخار، کانون زنان یاران وارد سومین سال فعالیت خود می‌شود و همچنان پذیرای حضور همهٔ زنان و مردان، به‌ویژه جوانان فارسی‌زبان، در این مسیر است.

از تمامی گروه‌های فعال در ونکوور بزرگ، بدون درنظرگرفتن گرایش‌های سیاسی، دعوت می‌کنیم که به کانون زنان یاران بپیوندند و از آن حمایت کنند. همان‌طور که دکتر توحیدی تأکید می‌کند، توانمندسازی زنان و تلاش برای برقراری دموکراسی، عدالت اجتماعی و احقاق حقوق انسانی و جنسیتی، به تقویت جامعهٔ بزرگ‌تر ما کمک خواهد کرد.

باشد که از این رهگذر، رنج دوران را کمتر کنیم و گامی مؤثر در این مسیر برداریم.

نوشته تولدی دیگر در آغاز سومین سال فعالیت کانون زنان یاران اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

«روز جهانی صلح» و «روز آشتی ملی با بومیان کانادا» هرساله به‌ترتیب در تاریخ‌های ۲۱ و ۳۰ سپتامبر گرامی داشته می‌شود. عصر شنبه ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۳، کانون زنان یاران، هم‌زمان برنامهٔ گرامیداشتی برای این دو مناسبت در سالن اجتماعات ران اندروز (Ron Andrews Community Recreation Centre) واقع در بخش نورث ونکوور برگزار کرد.

ابتدا آزاده حبیب‌الله که گردانندگی برنامه را بر عهده داشت، مختصراً دربارهٔ تاریخچهٔ تشکیل کانون زنان یاران و اهداف و فعالیت‌های آن برای حاضران در این جلسه گفت.

سپس مهرخ غفاری مهر، از اعضای هیئت‌مدیرهٔ این کانون، پیش از آغاز سخنانش از حاضران خواست تا لحظاتی را به یاد و با احترام به استاد محمد محمدعلی که حدود دو هفته پیش از برگزاری این مراسم در ونکوور درگذشت، سکوت کنند. او سپس سخنان خود با عنوان «در اندوه‌یادِ محمد محمدعلی» را برای حاضران ایراد کرد. متن اصلی این سخنان در یادنامهٔ زنده‌یاد استاد محمد محمدعلی که در واقع شمارهٔ گذشتهٔ رسانهٔ همیاری بود، منتشر شده بود. غفاری مهر در بخشی از سخنانش گفت: 

«امروز که کانون زنان یاران روز صلح و آشتی ملی را برگزار می‌کند، محمدعلی چشم خود را بر جهان گذران بسته و رفته تا بیاساید. در اندوه‌یادش، با نوای گریه در گلو، از خود می‌پرسیم، حالا چه کنیم؟ شهر ما پدر ادبی‌اش را از دست داد. هم او که بی‌وقفه تا لحظه‌های آخر در پی حفظ آبروی داستان بود و روایت و شعر و شعور. حالا چه کار کنیم؟ 

محمدعلی در آثارش زنده است و زنده خواهد ماند. در یادهای ما زنده است و زنده خواهد ماند. چه نوشته‌هایش را دوست داشته باشیم و چه نه، او مُهر و امضای خود را بر صفحهٔ ادبیات فارسی و کانون نویسندگان ایران گذاشت و رفت.»

پس از آن فرزین جماعت‌لو برای حاضران آواز خواند، و به‌دنبالش آزاده حبیب‌الله قطعه شعری از شاملو را خواند. 

سپس سهیلا طباطبایی، یکی دیگر از اعضای هیئت‌مدیرهٔ کانون زنان یاران، سخنانی دربارهٔ روز جهانی صلح، عملکرد سازمان ملل، روز ملی حقیقت و آشتی در کانادا و نیز موضوع خشونت نسبت به کودکان بومی کانادایی، ایراد کرد. او در بخشی از سخنانش گفت: 

«هدف اصلی سازمان ملل متحد از ابتدای تأسیس در سال ۱۹۴۵، دستیابی به صلح و امنیت بین‌المللی بوده است. دو نگاه کلی به مقولهٔ صلح می‌توان داشت: نگاه کلاسیک از صلح به نبودِ جنگ اشاره دارد و جنگ و صلح را به‌عنوان دو امر متضاد کنار هم قرار می‌دهد، یعنی نبودِ جنگ باعث صلح ایجاد می‌شود. نگاه دوم صلح را به‌عنوان امری کلی‌تر در نظر می‌گیرد و به عناصر مختلفی در راستای رسیدن به صلح بین‌المللی توجه می‌کند، به‌عنوان مثال رعایت حقوق بشر٬ رعایت اصول دموکراسی٬ ثبات سیاسی و اقتصادی و عدالت. ضمن اینکه آرزوی همهٔ ما زندگی در جهانی است که هیچ جنگ خانمان‌براندازی در آن وجود نداشته باشد، اولین قدم در راستای فرهنگ صلح، آگاهی نسبت به ابعاد صلح از رهگذر آموزش٬ گفت‌وگو و آشنایی با فرهنگ‌های مختلف است.» 

وی در بخش دیگری از سخنانش ضمن اشاره به معضل آلودگی محیط زیست گفت: «یکی از معضلات عمدهٔ بشر امروزی برای دستیابی به صلح و عدالت غذایی، از یک‌طرف پایان‌دادن به جنگ‌هایی مانند جنگ اوکراین است و از طرف دیگر حل مسئلهٔ آلودگی محیط زیست و کنترل گازهای گلخانه‌ای. حفظ تعادل محیط زیست از دیگر اهداف مدافعین صلح جهانی است. فعالان محیط زیست بر این باورند که دولت‌های شرکت‌کننده همچنان با وعده‌های توخالی، تصمیم مؤثری برای خروج زمین از بحران و رسیدن به توسعهٔ پایدار نگرفته‌اند. آنتونیو گوتِرِش، دبیر کل سازمان ملل متحد، هشدار داده که جهان در حال حرکت به‌سمت «یک فاجعهٔ اقلیمی» است. بحران‌های محیط زیستی، جنگ، قحطی و گرسنگی باعث شده که انسان‌های زیادی از کشورهای خود مهاجرت کنند. این روند مهاجرت و پناهندگی مشکلات زیادی برای همهٔ کشورهای جهان ایجاد کرده است. صلح پایدار باید منافع این مهاجران و پناهندگان را نیز دربرگیرد. این انسان‌ها نباید به‌صورت یک تهدید برای دیگر کشورها در نظر گرفته شوند، بلکه مهاجرت این انسان‌ها را باید نتیجهٔ عواقب مخرب مثل جنگ، درگیری و بلایای طبیعی مرتبط با تغییرات آب‌وهوایی دانست.» 

طباطبایی در ارتباط با عملکرد سازمان ملل گفت: «هرچند تاکنون سازمان ملل متحد قدم‌های بسیار مثبتی در حفظ و امنیت صلح جهانی برداشته، اما عملکرد آن به‌خصوص عملکرد مدافعان صلح سازمان ملل در بسیاری موارد سؤال‌های زیادی را برانگیخته است. به‌قول مقاله‌ای از گاردین «وقتی نیروهای حافظ صلح، صلح را حفظ نمی‌کنند، چه فایده‌ای دارند؟» از رواندا تا بوسنی، هائیتی تا کنگو، ناکامی‌ها در عملکرد نیروهای حافظ صلح سازمان سؤال‌برانگیز است. در ۱۹۹۴، در رواندا در عرض چند ساعت ۲۰۰۰ نفر از شهروندان بی‌گناه در مدرسه‌‌ با اسلحه، نارنجک و چاقو به قتل رسیدند بدون اینکه نیروهای سازمان ملل واکنشی نشان دهند. نکتهٔ دیگر بروز موارد تجاوز و بهره‌کشی جنسی توسط نیروهای حافظ صلح سازمان ملل است. رفتار این سربازان که منادی صلح‌اند به این ترتیب، اعتماد به این سازمان را به‌ویژه در کشورهایی که سربازانش در آنجا مستقرند، بسیار ضعیف کرده است.»

او در بخش دیگری از سخنانش دربارهٔ نقش زنان در ایجاد صلح گفت: «زنان مدافع صلح هم‌زمان برای ایجاد فرهنگ صلح، کسب عدالت اقلیم، عدالت برای پناهندگان و مهاجران، احقاق حقوق بومیان، کسب برابری جنسیتی و حق تحصیل برای دختران، و محافظت از محیط زیست در جهت رسیدن به یک صلح پایدار مبارزه می‌کنند. زنان برای عدالت، صلح و امنیت کارهای نوآورانه انجام می‌دهند. با این‌حال، آن‌ها همچنان در فرآیندهای رسمی صلح کنار گذاشته می‌شوند. حتی زمانی که زنان نقش مهمی در ایجاد و حفظ صلح ایفا می‌کنند، ما به‌اندازهٔ کافی در مورد مشارکت آن‌ها نمی‌شنویم. اغلب، روایت‌های رسانه‌ای، زنان را به‌عنوان قربانیان آسیب‌پذیر نشان می‌دهند که از اصلاح جوامع خود ناتوان‌اند.»

طباطبایی در رابطه با روز ملی حقیقت و آشتی در کانادا گفت: «یکی از ضرورت‌های مهم برای به‌وجودآمدن صلح پایدار، ایجاد اعتماد و آشتی با بومیان کشورهای مختلف جهان است. در حالی‌که ما امروز «روز ملی حقیقت و آشتی» را برای گرامیداشت یاد کودکان بومی قربانی و بازماندگان مدارس شبانه‌روزی، گرامی می‌داریم، مردم بومی نسبت به این روز احساسات متناقضی را تجربه می‌کنند. این روز، یعنی ۳۰ سپتامبر، مصادف با روز «پیراهن نارنجی» هم است. در این روز کانادایی‌ها فرصتی برای تأمل دربارهٔ اتفاقات مدارس شبانه‌روزی، سیاست‌های استعماری و نابودسازی فرهنگی مردمان بومی کانادا، پیدا می‌کنند.» و در ادامه دربارهٔ خشونتی که طی دهه‌ها به کودکان بومی روا داشته شده، گفت: «تخمین زده می‌شود که ۱۵۰٬۰۰۰ کودک از بومیان، اینوئیت و مِی‌تیس بین سال‌های ۱۸۶۰ تا ۱۹۹۶ در مدارس شبانه‌روزی به‌زور در این مدارس نگهداری شدند. کمیسیون حقیقت و آشتی داستان‌های بازماندگان و خانواده‌ها را ثبت کرده و به‌صورت رسمی اعلام کرده است رفتار دولت‌‌های متوالی کانادا با همدستی کلیسا با کودکان بومیان، «نسل‌کشی فرهنگی» بوده است. مدارس شبانه‌روزی از سال ۱۸۶۷ در کانادا آغاز به کار کردند، تا سال ۱۹۶۹ تحت کنترل کلیسای کاتولیک قرار داشتند و در دههٔ ۷۰ قرن ۲۰، به‌مرور به دولت فدرال تحویل داده شدند. علاوه بر تلاش برای نابود‌کردن زبان و فرهنگ بومیان در این مدارس، کودکان از نظر جسمی و و روحی نیز مورد آزار و اذیت قرار می‌گرفتند. بازماندگان این مدارس از آزارهای مختلف ازجمله خشونت فیزیکی و روانی، تجاوز و تعرض جنسی، سوءتغذیه و شرایط بهداشتی نامناسب نام برده‌اند. میزان مرگ‌ومیر کودکان بومی به‌دلیل مشکلات این صد سال بین ۳۵ تا ۶۰ درصد تخمین زده شده است. اما علت مرگ در بسیاری از گزارش‌ها بیماری سل ذکر شده است.»

او در پایان سخنانش، با اشاره به اینکه خشونت به کودکان بومی کانادایی همچنان ادامه دارد، گفت: «موضوع نقض حقوق کودکان بومی کانادایی مربوط به گذشته‌های دور نیست. در سپتامبر ۲۰۱۹، دادگاه حقوق بشر کانادا پرونده‌ای را که مربوط به سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۷ می‌شد، بررسی کرد که در آن، فعالان حقوق بومیان کانادا علیه دولت کانادا به این دادگاه تسلیم کرده بودند. در این جریان شاکیان دولت کانادا را متهم کرده بودند که دولت به‌شکل سیستمی علیه ۴۰ تا ۸۰ هزار کودک بومی رفتار تبعیض آمیز داشته و حق آن‌ها را برای دسترسی به خدمات اجتماعی و عمومی محدود کرده است. آن‌ها به دادگاه حقوق بشر کانادا ثابت کردند که برخی از این کودکان به‌مانند گذشته به‌زور قانون از خانواده‌هایشان جدا نگه داشته شدند و برخی دیگر بنا به این سیاست‌ها از خدمات عمومی‌ای که هر کودک دیگر کانادایی از آن بهره‌مند است، محروم بوده‌اند. دادگاه حقوق بشر کانادا در این پرونده دولت فدرال را محکوم کرد و دولت موظف شد به هر قربانی چهل هزار دلار غرامت بپردازد.» و اظهار امیدواری کرد که سازمان ملل متحد برای گسترش یک صلح پایدار در جهان، به اهمیت اعلامیهٔ خود برای ایجاد اعتماد و آشتی با بومیان کشورهای مختلف جهان وفادار بماند.

در ادامه، آزاده حبیب‌الله از مهمان ویژهٔ این برنامه، اِد هال (Ed Hall)، رئیس سابق اقوام بومی کوئیکُئِتلم (kʷikʷəƛ̓əm First Nation)، دعوت کرد تا سخنانی ایراد کند. او پس از معرفی خود، ابتدا مروری داشت به آنچه که طی دهه‌ها بر کودکان بومی گذشته است؛ کودکانی که از خانواده‌هایشان گرفته می‌شدند و به مدارس شبانه‌روزی سپرده می‌شدند؛ مدارسی که آخرین آن‌ها در سال ۱۹۹۶ تعطیل شد. او همچنین اشاره کرد که پدرش از دانش‌آموزان یکی از همین مدارس بوده است. او همچنین دربارهٔ زبان بومی خود و انواع لهجه‌هایی که دارند، توضیحاتی داد و سپس بار دیگر خود را معرفی کرد اما این‌بار به‌زبان بومی. وی همچنین با توضیح روندی که موجب شده چند نسل از کودکان بومی از زبان و فرهنگ خود دور شوند، گفت معتقد است که روند بازیابی و احیای این فرهنگ حتی بیش از آن تعدا نسل طول خواهد کشید، ولی اظهار امیدواری کرد که با آگاهی‌رسانی و ترویج آشتی بتوان به این مهم دست یافت.

پس از آن آواز فیروزه پیوندی به‌همراه نوای موسیقی فرزین جماعت‌لو فضای سالن را پر کرد، و در ادامه‌اش آیدا ایثاری دو رقص متفاوت را اجرا کرد.

پیش از پایان برنامه، فتحیه هنری، هنرمند شناخته‌شدهٔ ساکن ونکوور، ترانه‌هایی را برای حاضران در این برنامه خواند. 

و در پایان این برنامه، راشین مختاری، از دیگر اعضای هیئت‌مدیرهٔ کانون زنان یاران، طی سخنان کوتاهی ضمن تشکر و قدردانی از حضور شرکت‌کنندگان در این برنامه، توضیحات بیشتری دربارهٔ کانون زنان ایران و نحوهٔ همکاری و کمک به آن داد.

نوشته گزارشی از برنامهٔ کانون زنان یاران برای گرامیداشت «روز جهانی صلح» و «روز آشتی ملی با بومیان کانادا» اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

عصر روز یکشنبه، ۲۱ مهٔ ۲۰۲۳، کانون زنان ایران، برنامه‌ای را به‌مناسبت روز مادر در منطقهٔ فالس کریکِ ونکوور برگزار کرد. این کانون در ماه مارس گذشته هم‌زمان با روز جهانی زن آغاز به کار کرده است، و اعضای هیئت‌مدیرهٔ آن عبارت‌اند از: زهره بختیاری، سهیلا طباطبایی، مهرخ غفاری مهر، راشین مختاری و افسانه ملکمی. برای آشنایی بیشتر با کانون زنان ایران و مأموریت‌های آن، منشور این کانون را می‌توانید در انتهای این گزارش مطالعه کنید.

ابتدا سهیلا طباطبایی که گردانندگی این برنامه را بر عهده داشت، به شرکت‌کنندگان در جلسه خوشامد گفت و از آن‌ها برای حضورشان در برنامه قدردانی کرد. سپس او از مهرخ غفاری مهر دعوت کرد تا به معرفی کانون بپردازد.

مهرخ غفاری مهر گفت که ایدهٔ شروع کار کانون حدود چهار سال پیش با تأسیس انجمن فرهنگی یاران شروع شد، ولی اخیراً و در جشن روز زن در ماه مارس ۲۰۲۳ رسماً کار خود را آغاز کرد. او افزود: «علت تأسیس این کانون، نیاز به سازمانی برای زنان بود که در آن بتوانند همهٔ توانایی‌های خود را به میان آورند و یکدیگر را حمایت کنند. هدف اصلی از راه‌اندازی این کانون، حمایت و پشتیبانی زنان از یکدیگر است بدون آنکه کسی نقش مربی داشته باشد. همه از هم می‌آموزیم و به یکدیگر کمک می‌کنیم.» 

او در ادامه گفت که از جشن روز زن تاکنون این فرازها در کانون به انجام رسیده است: تهیهٔ منشور کانون، انتخاب هیئت‌مدیره، منظم‌ترشدن برنامه‌ها ازجمله تقسیم کار در هیئت‌مدیره، و تعیین مسئول مالی، وسایل ارتباط جمعی، کارگروه‌ها، ادمین.

مهرخ غفاری مهر افزود که نام انگلیسی کانون به‌صورت (Women Association of Yaran (WAY از سوی جمع تصویب شده است و هومن صالحی نیز طراحی لوگوی آن را به انجام رسانده است. او در پایان گفت که هر کسی، اعم از زن، مرد، و دگرباش می‌تواند عضو این کانون شود و تنها شرط عضویت پرداخت ۳۰ دلار در سال به‌عنوان حق عضویت است.

علاقه‌مندان برای دریافت اطلاعات بیشتر و همچنین عضویت می‌توانند از طریق ایمیل kanoonzanan23@gmail.com با این کانون در ارتباط باشند.

در ادامه راشین مختاری سخنانی دربارهٔ تاریخچهٔ روز مادر و اهمیت آن در فرهنگ‌های مختلف ایراد کرد، و پس از آن گلریز خستو به شعرخوانی و داستان‌خوانی پرداخت. 

سپس دکتر فرزان سجودی ضمن تأکید بر اینکه به‌عنوان یک مرد هرگز تجربهٔ مادری نداشته است، سخنانی دربارهٔ روز مادر ایراد کرد. تمرکز سخنان وی بیشتر بر این موضوع بود که تعمیم مادری به زن‌بودن یا تقلیل زن به مادربودن در تقابل با جنبش زنان است.

در ادامه اجرای موسیقی بود با گیتارِ هومن صالحی و آوازِ فیروزه پیوندی، و سپس دکتر مرضیه آهنکوب سخنانی دربارهٔ نقش زن در بهداشت روانی خانواده ایراد کرد.

پس از نیم ساعتی تنفس و پذیرایی، فیروزه صوفی سخنانی دربارهٔ مادران دادخواه ایراد کرد. وی در این سخنرانی با مروری بر تاریخچهٔ دادخواهی مادران، با توضیحاتی دربارهٔ مادران دادخواه مکزیک در دههٔ ۷۰ میلادی آغاز کرد و در ادامه از مادران دادخواه میدان مایو در آرژانتین بین سال‌های ۱۹۷۶ تا ۱۹۸۳، مادران شنبهٔ استانبول، مادران شیلی، مادران خاوران (اعدام‌شدگان دههٔ ۶۰)، مادران پارک لاله (مادران جنبش سبز)، گوهر عشقی (مادر ستار بهشتی)، مادران آبان ۹۸، مادران پرواز پی‌اس۷۵۲ و مادران کشته‌شدگان و اعدامی‌های اخیر در ایران گفت. شایان ذکر است که سخنرانی فیروزه صوفی جمع حاضر را بسیار تحت تأثیر قرار داد.

پس از آن، هما سوداگر به شعرخوانی پرداخت و سپس شادی اشتری دلنوشته‌ای دربارهٔ مادر را برای حاضران خواند. 

در پایان محمود همایون‌زاده سه‌تار نواخت و برنامه با قرعه‌کشی و توزیع جوایز پایان یافت.

* * * * *

منشور کانون زنان یاران

چشم‌انداز:

• آگاهی و شناخت زنان از حقوق انسانی، جنسیتی و توانمندی‌های خود و دستیابی به آن‌ها

مأموریت:

• بالابردن سطح آگاهی زنان در زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی، حقوقی، اقتصادی، آموزشی و سلامت
• رشد توانایی‌های زنان با درنظرگرفتن آسیب‌شناسی توانمندی‌های فعلی آنان در عرصه‌های مختلف
• گسترش ارتباط و مشارکت با سازمان‌های اجتماعی، هنری و فرهنگی فعال در زمینه‌های مرتبط با مسائل زنان 
• ایجاد همیاری و همبستگی میان زنان ایرانی با زنان فارسی‌زبان سایر کشورها

ارزش‌ها:

• پایبندی به اصول اعلامیهٔ جهانی حقوق بشر
• پایبندی به آزادی بیان، اندیشه و قلم
• پذیرش سکولاریسم با حفظ احترام به ارزش‌ها و حقوق فردی
• مسئولیت‌پذیری و مشارکت در پیشبرد اهداف گروه در فضایی متکثر و بدون تبعیض
• پایبندی به حفاظت از محیط زیست و باور به ساختن آینده‌ای بهتر
• پایبندی به شفافیت در گفتار و رفتار بین مدیریت و اعضا
• پذیرش نوآوری، اندیشه‌های نو و تغییرات مثبت برای هماهنگی با نیازهای روز زنان

نوشته گزارشی از برنامهٔ «کانون زنان یاران» به‌ پاس مادران اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

اینجا ونکوور است؛ یکی از زیباترین و مناسب‌ترین شهرهای دنیا برای زندگی بهتر با استانداردهای بالا. شاید به‌همین علت است که روز به روز به تعداد مهاجران ایرانی این شهر، افزوده می‌شود. به روایت مهاجرهای قدیمی‌تر، در دهه‌های گذشته، مهاجران ثروتمند ایرانی، این شهر را برای زندگی انتخاب می‌کردند. در این سال‌های اخیر اما دانش، خلاقیت و مهارت ایرانی‌ها بوده که شهر را مشتاقانه پذیرای آن‌ها کرده است.

از تعداد دقیق مهاجران ایرانی اطلاع درستی در دست نیست. نمی‌دانیم روزانه و ماهانه چند نفر به این جامعهٔ مهاجر افزوده می‌شود. اما همین‌که در بعضی از مناطق شهر حضور ایرانی‌ها چشمگیر است و تعداد کسبه، مهندسان، حسابدارها و پزشکان ایرانی به‌سرعت بالا می‌رود، حاکی از این است که جامعهٔ ایرانی هویت خود را در این شهر پیدا کرده است. خوشبختانه بیش از پنجاه انجمن، مؤسسه و بنیادهای غیرانتفاعی ایرانی در این شهر در حال فعالیت‌اند و هدف مشترک همهٔ آن‌ها ایجاد فضایی برای شکوفایی هویت همشهری‌های فارسی‌زبان است. برای این امر، تلاش‌های فراوانی شده و هر گروه و انجمنی گوشه‌ای از کار را به‌عهده گرفته و چه بسا راه سخت و پر فراز و نشیبی طی شده است. اما همچنان کم و کسرهای زیادی دیده می‌شود و متأسفانه با توجه به قابلیت‌های بالقوه و بالفعل، این جمعیت آن‌طور که استحقاقش را دارند، دیده نشده‌اند.

این نقصان در همهٔ جمع‌های ایرانی از مهمانی‌های کوچک خانوادگی و دوستانه گرفته تا گردهمایی‌های بزرگ‌تر دیده می‌شود و بعضاً مورد تحلیل قرار می‌گیرد. با توجه به نیاز رفع این معضل، انجمن سی‌کپ تلاش دارد با همگرایی دیگر مؤسسات، این امکان را فراهم کند تا جامعهٔ متخصص و دانش‌پژوه ایرانی از انفعال به‌وجودآمده بیرون بیاید و نقش خود را در این جامعه به‌درستی ایفا کند.

کم نیستند متخصصانی که با اندوخته و تجربه‌های ارزشمند سال‌های گذشتهٔ خود به اینجا آمده‌اند، اما در سردرگمی و مانع‌تراشی‌ها، منفعل شده‌اند و چه افسوس که دیده هم نمی‌شوند.

سی‌کپ به عنوان انجمن متخصصان ایرانی‌-کانادایی بی‌سی در تلاش است با همکاری دیگر ارگان‌ها فضای مناسبی برای حضور این گروه در چرخهٔ اقتصاد، بهداشت و درمان و پژوهش و آموزش ایجاد کند.

در این راستا، مذاکراتی که با ارگان‌های استانی، مراکز تجاری و اقتصادی بزرگ، پژوهشکده‌ها و آموزشگاه‌های ذی‌ربط انجام شده است تا بتوانیم پل ارتباطی بین ایرانیان متخصص و جامعهٔ متخصصان و بازار کار شهر ونکوور بزرگ ایجاد کنیم.

در انجمن سی‌کپ، افراد دلسوز و صاحب‌نظر دور هم جمع شده‌اند و تجارب چندین سالهٔ خود را با همتی مضاعف به‌کار گرفته‌اند و تلاش‌هایی نیز به ثمر رسیده است. خوشحال‌ایم به اطلاع دوستان برسانیم که این انجمن در سال جاری فعالیت‌های بیشتری خواهد داشت و تلاش‌ها بر این است که بتوانیم در راستای کاریابی، ارتباطات جمعی، ایده‌های تجاری، اقتصادی، فرهنگی و علمی پشتیبانی لازم را به‌عمل بیاوریم.

از دیگر تلاش‌های این انجمن، ایجاد امکانات ویژه برای اعضای محترم از جمله تخفیف‌های لازم برای شرکت در سمینارها، کنسرت‌ها، برنامه‌های علمی و فرهنگی است. سی‌کپ با مذاکره با دست‌اندرکاران این فعالیت‌ها، تلاش می‌کند تا شرکت در این برنامه‌ها را برای اعضای خود ساده‌تر و مناسب‌تر کند.

اما آنچه که بر همهٔ ما مبرهن است، خواست و آمال جامعهٔ ایرانی برای یک‌پارچگی بیشتر و شکوفایی‌ای که استحقاقش را دارد، می‌باشد. لذا از جامعهٔ ایرانی‌-کانادایی ساکن بی‌سی استدعا داریم در راستای تحقق این اهداف با نظرات و پیشنهادها و حضور فعالشان به ما یاری برسانند. یکی از امیدهای بزرگ ما این است که بتوانیم مهاجران تازه از راه رسیده را یاری برسانیم تا بتوانند هر چه زودتر به چرخهٔ اقتصادی این شهر بپیوندند. بر این باوریم که پیشرفت تک‌تک اعضای این جمعیت باعث رشد و شکوفایی کل جامعهٔ ایرانی خواهد شد و هویت تازه‌ای به این جمعیت از مهاجران در این شهر چندرنگ خواهد داد. متأسفانه با وجود قابلیت‌های چشمگیر مهاجران فارسی‌زبان، هنوز نتوانسته‌ایم سهم لازم را از چرخهٔ اقتصادی و علمی این شهر به‌دست بیاوریم. با توجه به مذاکراتی که با اعضای پارلمان استانی نیز انجام شده است، در سطوح بالا‌تر و تصمیم‌گیرندگان عالی نیز بر این باور ما صحه گذاشتند که انتظارشان از این جمعیت متخصص و کارآمد بیش از آنی‌ست که امروزه شاهد آن‌ایم. لذا در تلاش‌ایم قوانینی را نیز تغییر دهیم یا ابداع کنیم که این مسیر نه‌چندان مناسب سهل‌تر و منطقی‌تر شود. آرزومندیم هر چه زودتر به جایگاه ایده‌آل خود در این شهر برسیم.

جامعهٔ ایرانی با توجه به موفقیت‌های تجاری و علمی و کارآفرینی، تاکنون قابلیت‌های ذاتی خود را به اثبات رسانده است و نیاز به قدم‌های مؤثرتر برای تحقق فضای بهتر برای کار و تلاش دارد که بی‌شک این، هدف اصلی و دلیل ایجاد انجمن سی‌کپ است.

امید است با حضور خود و همگامی‌هایی که انجام می‌شود ما را در این کار کمک کنید تا شاهد پیشرفت روزافزون جمعیت تحصیل‌کرده و کارآفرین ایرانی‌-کانادایی باشیم.

نوشته انجمن متخصصان ایرانی‌-کانادایی بی‌سی در خدمت جامعهٔ ایرانی اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.