تب‌خال دهانی نوعی عفونت ویروسی است که توسط ویروسی به نام هرپس سیمپلکس (Herpes Simplex Virus) نوعِ یک ایجاد می‌شود.

این عفونت ویروسی به‌صورت تاول‌های کوچک دردناک و پر از مایع نمایان می‌شود که اغلب بر روی لب و یا اطراف دهان ایجاد می‌شوند. گاهی اوقات در صورت ترکیدن این تاول‌ها، ویروس می‌تواند بخش‌های دیگر پوست صورت و یا بدن را نیز آلوده کند و باعث ایجاد تب‌خال در آن مناطق شود.

وقتی این ویروس وارد بدن می‌شود تا پایان عمر شخص، در بدن او خواهد ماند و در زمان‌هایی که سیستم دفاعی بدن ضعیف‌تر است، این ویروس فعال شده و تب‌خال دوباره نمایان می‌شود.

عوامل و علائم ایجاد تب‌خال

تب‌خال دهانی و یا تب‌خال لب همان‌طور که از اسمش هم پیداست، معمولاً همیشه در نقطهٔ خاصی از لب یا دهان ایجاد می‌شود. معمولاً یکی دو روز قبل از بروز تب‌خال، فرد در ناحیه‌ای که تب‌خال نمایان می‌شود احساس خارش، سوزش یا گزگز می‌کند. سپس برجستگی کوچکی پر از مایعی شبیه به جوشی کوچک در لبهٔ بیرونی لب روی پوست ظاهر می‌شود. عوامل مختلفی برای شروع تب‌خال مؤثر است و معمولاً كسانی كه مرتب تب‌خال می‌زنند، به‌تدریج عامل ایجادكنندهٔ تب‌خال خودشان را می‌شناسند. اما در مجموع این عوامل به‌عنوان فعال‌كننده‌های تب‌خال شناخته‌ شده‌اند: 
تب 
عفونت‌های گستردهٔ بدن 
قرارگرفتن طولانی در معرض تابش (مثلاً سوختگی در آفتاب) 
استرس و اضطراب
تغییرات سیستم ایمنی بدن 
عوامل ناشناخته… 

درمان و پیشگیری

اگرچه تب‌خال بیماری آزاردهنده‌ای است، اصولاً خطرناک نیست و بدون برجای‌گذاشتنِ اثری بر روی پوست، حداکثر تا ۲ هفته بهبود می‌یابد. اما اگر تب‌خال شما بعد از گذشت ۲ هفته هنوز خوب نشده، بهتر است با پزشکتان مشورت کنید.

تب‌خال دهانی از معدود بیماری‌هایی است که عملاً قابل پیشگیری نیست. اگر ویروس تب‌خال وارد بدن شما شود و زخم‌های عودکننده ایجاد کند، در صورت وجود عوامل مستعدکننده، زخم تب‌خال به‌هر حال تشکیل می‌شود. همهٔ کسانی که تب‌خال می‌زنند با علائم هشداردهندهٔ شروع بیماری آشنا هستند (سوزش و درد دور دهان یکی دو روز قبل از بروز تب‌خال). پیشنهاد می‌شود وقتی این علائم ظاهر شد، در ناحیهٔ ایجاد زخم، پماد ضد ویروسی بمالید. انواع متنوعی از این دارو به‌صورت پماد در داروخانه‌ها در دسترس است. استفادهٔ مرتب از این پماد پیش از شروع زخم، علائم تب‌خال را به‌شکل قابل ملاحظه‌ای کاهش داده و دورهٔ بیماری را نیز کوتاه‌تر می‌کند. جدا از داروهای ضد ویروسی، گذاشتنِ کمپرس یخ روی زخم، می‌تواند به کاهش التهاب و ورم تب‌خال کمک کند.

کسانی هم که ویروس تب‌خال در بدن‌شان وجود ندارد، با رعایت بهداشت شخصی و عدم تماس با افرادی که تب‌خال دارند و همچنین پرهیز از استفاده از لوازم شخصی آن‌ها، می‌توانند از ابتلا به این ویروس پیشگیری کنند.

نکات مهمی‌ دربارهٔ ویروس تب‌خال

۱- اکثر دارو‌های موضعی برای درمان تب‌خال، فقط برای تسکین درد و کوتاه‌شدنِ طول مدت درد و خارش ناشی از تب‌خال می‌باشد و عامل اصلی تب‌خال که ویروس است، در بدن باقی خواهد ماند.

۲- تب‌خال از زمانی که خارش آن احساس می‌شود تا موقعی که زخم تب‌خال کامل خوب شود، مسری است.

۳- HSV-1 نوعی از ویروس هرپس سیمپلکس است که معمولاً لب و دهان را درگیر می‌کند، اما می‌تواند به چشم یا اندام تناسلی هم گسترش پیدا کند.

۴- خیلی از بزرگسالان ممکن است در معرض ویروس تب‌خال قرارگرفته باشند اما دچار تب‌خال نشده باشند. همچنین ممکن است بعضی از بزرگسالان ویروس تب‌خال را در بدن داشته باشند و خود بی‌خبر باشند.

نوشته تب‌خال اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

یکی از پوسیدگی‌های رایج دندان‌های شیری که در بسیاری از کودکان مشاهده می‌شود، تحت عنوان پوسیدگی شیشهٔ شیر است. این پوسیدگی دندان زمانی ایجاد می‌شود که نوزاد در حال استفاده از شیشهٔ شیر یا شیشهٔ محتوی نوشیدنی‌های قندی به خواب می‌رود.  

با اینکه دندان‌های شیری دندان‌های موقت کودک‌اند و بعد از سن ۶ سالگی به‌تدریج جای خود را به دندان‌های دائم می‌دهند، دندان‌های شیری همچنان اهمیت به‌سزایی دارند. کودکان برای آنکه بتوانند غذا بخورند، صحبت کنند و لبخندی زیبا داشته باشند، نیازمند دندان‌های قوی و سالم‌اند. از طرفی چنانچه دندان‌های شیری سالم باشند و در زمان مقرر بیافتند، می‌توان مطمئن بود که دندان‌های دائمی به‌درستی رشد خواهند کرد. بنابراین بسیار مهم است که مراقبت‌های دهان و دندان از سنین نوزادی آغاز شود تا از دندان‌های دائمی که برای سالیان سال در دهان کودک باقی خواهند ماند، محافظت صورت بگیرد. لازم به تذکر است که دندان‌های شیری نیز مانند دندان‌های دائمی مستعد ایجاد پوسیدگی‌اند.

دلایل ایجاد پوسیدگی شیشهٔ شیر چیست؟

این پوسیدگی معمولاً در دندان‌های جلویی فک بالا ایجاد می‌شود اما می‌تواند بقیهٔ دندان‌ها را نیز درگیر کند.

معمولاً عامل ایجاد این نوع از پوسیدگی این است که دهان نوزاد به دفعات و برای مدت طولانی در معرض نوشیدنی‌های شیرین قرار می‌گیرد. مخصوصاً زمانی که نوزاد در حالی‌که شیشهٔ شیر یا نوشیدنی قندی در دهانش قرار دارد، به خواب می‌رود.

پیشگیری از پوسیدگی شیشهٔ شیر

• بعد از هر بار غذادادن به کودک، لثه‌های او را با پارچه‌ای تمیز و مرطوب یا گاز استریل مرطوب پاک و تمیز کنید.           

• وقتی دندان‌های کودکتان رویش پیدا کرد، با مسواک و خمیردندان مخصوص کودکان دندان‌هایش را مسواک بزنید. مقدار خمیردندان در هر بار مصرف باید به اندازهٔ دانهٔ نخود باشد.

• همواره به مسواک‌زدن کودک خود نظارت کامل داشته باشید تا مطمئن شوید که باقیماندهٔ خمیردندان را نمی‌بلعد و به بیرون تف می‌کند. کودکان معمولاً در سن ۶ یا ۷ سالگی می‌توانند بدون نظارت بزرگ‌تر‌ها دندان‌هایشان را مسواک بزنند.

• فقط شیر یا شیر مادر را برای استفادهٔ کودک در شیشهٔ شیر بریزید. از ریختن مایعات شیرین مثل آب قند، آب میوه و سایر نوشیدنی‌های شیرین در شیشهٔ شیر اجتناب کنید.

• قبل از اینکه کودک برای خواب به رختخواب برود، باید شیشهٔ شیرش را بخورد. به بیان دیگر نباید با شیشهٔ شیر به خواب برود.

• پس از ۶ ماهگی بعد از هر نوبت شیردادن، به‌خصوص در طول شب، مقدار کمی آب به کودک بدهید تا دهانش تمیز شود.

• اگر کودک شما از پستانک استفاده می‌کند، پستانکی تمیز به او بدهید. هرگز پستانک را قبل از مصرف کودک آمیخته به مواد شیرین یا عسل  نکنید.

• در یک سالگی، کودک را تشویق کنید که از فنجان برای مصرف نوشیدنی‌ها استفاده کند.

وقتی اولین دندان کودک در دهان او ظاهر می‌شود، برای چک‌آپ کلی دهان و دندانش او را نزد دندان‌پزشک ببرید. این نکته را به‌خاطر بسپارید که شروع زودهنگام رعایت بهداشت دهان و دندان، کلید دست‌یابی به سلامت دهان و دندان در تمام عمر است.

نوشته پوسیدگی دندان‌های شیری توسط شیشهٔ شیر اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

مسواک‌زدن و کشیدن نخ دندان بخشی از بهداشت دهان است که باعث می‌شود پلاک‌ها را از سطح دندان‌ها و مابین آن‌ها تمیز کرده و از ایجاد  پوسیدگی دندان، التهاب لثه و بیماری‌های پیرامون دندان و لثه جلوگیری کند. در این مقاله در نظر داریم دربارهٔ فواید نخ دندان و استفادهٔ صحیح از آن صحبت کنیم.  

انجمن دندان‌پزشکی آمریکا حداقل روزی یک مرتبه استفاده از نخ دندان را برای سلامت دهان و دندان توصیه می‌کند. همان‌طور که اشاره کردیم، استفادهٔ روزانه از نخ دندان باعث پاک‌شدن پلاک دندانی از سطوح بین دندان‌ها می‌شود، یعنی فضایی که مسواک قادر به تمیزکردن آن نیست، توسط نخ دندان تمیز می‌شود. این امر اهمیت به‌سزایی دارد زیرا که اگر پلاک دندانی با مسواک‌زدن و نخ دندان کشیدن پاک نشود، به‌مرور سخت و به جرم دندان تبدیل می‌شود.

بهترین زمان برای استفاده از نخ دندان چه موقع است؟ قبل از مسواک یا بعد از آن؟

مادامی‌که به‌طور کامل و درست نخ دندان بکشید، ترتیب استفاده از مسواک و نخ تفاوتی نمی‌کند، زیرا مسواک سطح دندان‌ها و نخ دندان فاصله میان آن‌ها را تمیز می‌کند. مهم‌ترین نکته این است که حداقل ۲ بار در روز مسواک بزنید و ۱ بار نیز از نخ دندان استفاده کنید.

فراموش نکنید که دندان‌های کودکان نیز باید با نخ دندان تمیز شود. زمانی که دندان‌های آسیاب کودکان با هم تماس پیدا کنند، باید استفاده از نخ دندان را برای کودکان خود شروع کنید. کودکان تا سن ۱۰ الی ۱۱ سالگی نمی‌توانند به‌نحو مؤثر از نخ دندان استفاده کنند. بنابراین لازم است یکی از والدین کودک دندان‌هایش را نخ بکشد.

این نکته را به‌خاطر بسپارید که استفاده از نخ دندان نباید دردناک باشد. وقتی برای اولین بار دندان‌های‌تان را نخ می‌کشید، ممکن است حس ناخوشایندی داشته باشید و یا حتی از لثه‌های‌تان کمی‌ خون بیاید، اما این امر نباید سبب شود که نخ دندان کشیدن را متوقف سازید. در افرادی که نخ دندان استفاده نمی‌کنند، لثه دچار التهاب خفیف مزمنی می‌شود و این التهاب می‌تواند علت خون‌آمدن از لثه در هنگام استفاده از نخ دندان باشد. با کاربرد روزانهٔ مسواک و نخ دندان، معمولاً آن حس ناخوشایند اولیه و خون‌آمدن لثه پس از یک الی دو هفته برطرف خواهد شد. اما اگر پس از این مدت، استفاده از نخ دندان برایتان به‌صورت تجربهٔ دردناکی درآمد، حتماً با دندان‌پزشک خود مشاوره کنید.

نحوهٔ استفاده از نخ دندان

• حدود ۱۸ اینچ (۴۵ سانتی‌متر) از نخ دندان را جدا کنید و بیشترِ آن را دور انگشت اشارهٔ یکی از دو دست بپیچید، باقی‌ماندهٔ نخ را دور انگشت اشارهٔ دست مقابل بپیچید.

• نخ دندان را محکم بین انگشتان شست و اشاره نگه دارید.

• نخ دندان را به فضای بین دندانی هدایت کنید و با حرکت آرام آن را به‌سمت لثه ببرید.

• وقتی به خط لثه رسیدید، به نخ دندان انحنایی مانند حرف C بدهید و نخ دندان را دور دندان حلقه کنید. با نیروی ملایم و در حالی‌که تماس آن با لثه و دندان حفظ شود، آن را در فضای بین لثه و دندان حرکت دهید.

• نخ را در تماس محکم با دندان نگه داشته و فشار ملایم روی سطح دندان وارد سازید. سپس نخ را از مجاورت لثه با حرکات بالا و پایین خارج سازید. همین شیوه را برای سایر دندان‌هایتان مورد استفاده قرار دهید.

فواید نخ دندان

• استفاده از نخ‌دندان می‌تواند سبب کاهش بوی دهان گردد.
• بسیاری از دندان‌هایی که به مرحلهٔ کشیدن می‌رسند، به‌علت استفاده‌‌نکردن از نخ دندان است.
• استفاده از نخ‌دندان جهت تأمین سلامت لثه‌ها، امری ضروری‌ست. کسانی‌که از نخ‌ دندان استفاده نمی‌کنند، ممکن است دیر یا زود دچار بیماری لثه شوند. همچنین کسانی که در حال درمان بیماری لثهٔ خود می‌باشند، لازم است جهت تسریع بهبودی و جلوگیری از بروز مجدد بیماری، همواره از نخ‌ دندان استفاده نمایند.

اگر نخ دندان از لای دندان‌های شما رد نمی‌شود، نباید باعث گردد که استفاده از نخ را منتفی کنید. جهت بررسی و یافتن علت این مسئله، لازم است حتما با دندان‌پزشک خود مشورت نمائید.

نوشته نخ دندان و ضرورت استفاده از آن اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

در اکثر موارد خشکی دهان ناشی از عملکرد غدد بزاقی است. وقتی که غدد بزاقی به‌میزان کم، بزاق ترشح کنند، یا اصلاً ترشح نکنند، موجب خشکی دهان می‌شود. خشکی دهان دلایل زیادی می‌تواند داشته باشد.

اهمیت بزاق دهان

بزاق به مرطوب نگه‌داشتن دهان، محافظت دندان‌ها از پوسیدگی، پیشگیری از بیماری‌های لثه و التیام زخم‌های دهانی کمک می‌کند وهمچنین مانع از عفونت دهان توسط باکتری‌ها و قارچ‌ها می‌شود. آنزیم‌های بزاق، مانع خشکی دهان می‌شوند و نقش مهمی‌ در تکلم، حس چشایی، جویدن و بلعیدن غذا دارند.

علائم خشکی دهان

این علائم می‌تواند شامل این موارد باشد:

خشکی زبان و گلو، احساس تشنگی مکرر، ایجاد زخم یا شکاف در گوشهٔ دهان، لب‌های خشک و ترک‌خورده، بوی بد دهان، مشکل در صحبت‌کردن و بلع غذا، گلودرد، تغییر حس طعم غذا، عفونت قارچی در دهان (برفک دهان)، افزایش پلاک میکروبی و بیماری پوسیدگی دندان و لثه.

عوامل خشکی دهان

• تأثیرات جانبی ناشی از مصرف بعضی داروها: برخی داروها مانند داروهای ضد افسردگی، آرام‌بخش، ضد درد و ضد حساسیت می‌توانند باعث خشکی دهان شوند.
• عوارض ناشی از برخی بیماری‌ها و عفونت‌ها می‌توانند باعث خشکی دهان شوند، مانند: بیماری‌هایی ایدز، دیابت، بیماری‌های اعصاب و برخی دیگر از بیماری‌ها.

• کم‌شدن آب بدن: کم‌آبی بدن اتفاقی شایع مخصوصاً در روزهای گرم و پرتحرک است. در این روزها، اگر احساس کردید دهانتان خشک شده است، آن علامت را جدی بگیرید و مقدار زیادی آب بنوشید تا مایعات ازدست‌رفته را جبران کنید. شرایط دیگری هم مثل تب، تعریق بیش‌ازحد، استفراغ و اسهال ممکن است به کاهش آب بدن منجر شود و باعث خشکی دهان گردد.

• آسیب اعصاب: آسیب به اعصاب در نواحی سر و گردن می‌تواند یکی از علل خشکی دهان باشد.
• عوارض جانبی برخی درمان‌های خاص: رادیوتراپی و شیمی‌درمانی برای بعضی از سرطان‌ها  می‌تواند باعث تخریب غدد بزاقی شود.
• سبک زندگی: سیگار می‌تواند بر حجم بزاق ترشح‌شده تأثیر گذارد و خشکی دهان را تشدید کند. تنفس‌کردن زیاد با دهان باز نیز می‌تواند نتایج مشابه به‌همراه داشته باشد.

• اضطراب و استرس

راهکارهایی برای مقابله با خشکی دهان

• نوشیدن روزانه حداقل هشت لیوان مایعات

• مصرف‌نکردن ادویه‌‌‌جات و غذاهای شور

• به‌ حداقل‌رساندن مصرفِ چای، قهوه و الکل: چای و قهوه باعث زیاد‌شدن ادرار، و در نتیجه ازدست‌رفتن بیشتر آب بدن و خشکی دهان می‌شوند.
• استفاده از دهان‌شویه‌های بدون الکل
• خودداری‌کردن از کشیدن سیگار
• مصرف داروهایی که باعث افزایش ترشحات بزاق می‌شوند: این داروها باید تحت نظر دندان‌پزشک یا پزشک مصرف شود.

توصیه

خشکی دهان یک نشانه است؛ نه یک بیماری. کمبود بزاق در دهان برای دندان‌ها بسیار مضر است. اگر خشکی دهان دارید، بهتر است دربارهٔ آن با دندان‌پزشک و پزشک متخصص صحبت کنید تا با بررسی وضعیت شما، علت خشکی دهان مشخص و درمان مناسب آغاز شود. مسواک‌زدن و نخ دندان به‌طور مرتب بعد از غذا می‌تواند به‌مقدار زیادی از پوسیدگی دندان‌ها در افرادی که خشکی دهان دارند، جلوگیری کند.

نوشته خشکی دهان اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

در مقالهٔ قبلی در مورد علائم و عوامل ایجاد درد فک صحبت کردیم. در نظر داریم این شماره از نشریه، مقاله را به راهکارهای درمانی درد فک اختصاص دهیم.

دندان‌پزشک می‌تواند با اطلاعات پزشکی‌ای که به او می‌‌دهید و معاینهٔ دهان، سر، صورت، گردن و فک یا گاهی اوقات با استفاده از تجویز رادیوگرافی‌های خاص به شما در درمان درد فک کمک کند. علت‌های دیگر ایجادکنندهٔ درد مثل عفونت‌های سینوس، عفونت‌های گوش، انواع سردردها و مشکلات دندانی و لثه‌ای نیز باید توسط دندان‌پزشک بررسی شوند. اکثر مشکلات فک نیاز به جراحی ندارند. اگرچه روش‌های درمانی غیرجراحی، نمی‌توانند مشکل را به‌طور کامل برطرف کنند، اما می‌توانند به کاهش درد و بهبود عملکرد عضلات فک کمک کنند.

روش‌های درمانی غیر جراحی شامل موارد زیرند:

• خوردن غذاهای نرم: برای کاهش فشار بر روی فک بهتر است بیشتر غذاهای نرم، میوه و سبزیجات پخته بخورید. لقمه‌های کوچک بخورید تا به این ترتیب مقدار جویدن مورد نیاز در هنگام خوردن غذا را کاهش دهید. از خوردن غذاهای سفت و چسبنده پرهیز کنید. تا حد امکان آدامس نجوید و موقع خمیازه دهان را بیش از حد باز نکنید.
• اصلاح وضعیت بدن: چانهٔ خود را برای استراحت روی دست‌ها قرار ندهید. در صورت استفادهٔ طولانی از تلفن، بهتر است تلفن را بین شانه و گونهٔ خود قرار ندهید چرا که فشار زیادی بر گردن و فک وارد می‌شود.
• استفاده از کیسه‌های آب گرم یا سرد: چندین مرتبه در روز، برای چند دقیقه یک کیسهٔ سرد یا گرم روی مفصل فک خود قرار دهید. این کار به کاهش درد فک کمک می‌کند.
• ماساژ عضلات دور مفصل فک: انجام این کار نیز در کاهش درد فک مؤثر است. در این رابطه می‌توانید از دندان‌پزشک خود راهنمایی بگیرید.

• استفاده از نایت گارد: نایت گارد از دندان‌های بالا و پایین در برابر ساییده‌شدن به هم جلوگیری می‌کند و به این ترتیب یکی از عوارض ناشی از دندان‌قروچه یعنی درد فک را کاهش می‌دهد.
• تکنیک‌های کاهش استرس و ریلکس‌کردن: این تکنیک‌ها را یاد بگیرید. همچنین سعی کنید در شرایط استرس، دندان‌ها را به هم فشار ندهید.
• اصلاح وضعیت خواب: به پشت یا به یک طرف بدن بخوابید. اگر روی شکم بخوابید و یک سمت صورت‌تان را روی بالش بگذارید، مشکلات فکی شما بدتر می‌شود.
• ترمیم دندان‌ها: جایگزینی دندان‌های از بین رفته، استفاده از روکش یا پل برای اصلاح سطح جویدن دندان‌ها و به‌طور کلی اصلاح مشکلات دندان‌ها هنگام غذاخوردن، می‌تواند به کاهش مشکلات و درد فک کمک کند.
• دارو درمانی: اگر از درمان‌های ذکرشده نتیجهٔ مطلوب نگرفتید، با دندان‌پزشک خود مشورت کنید. گاهی بنا به تشخیص دندان‌پزشک متخصص داروهای مسکن، ضدالتهاب‌، شل‌کننده‌های عضلانی یا داروهای ضد افسردگی تجویز می‌شود.

جراحی

در اکثر موارد درد فک با درمان‌های بدون جراحی درمان می‌شود و تنها در صورتی که روش‌های درمانی فوق جواب ندهند و مشکل بیمار جدی باشد، عمل جراحی به بیمار تجویز می‌شود. تجویز جراحی معمولاً برای اصلاح ناهنجاری‌های مفاصل فک استفاده می‌شود.

نوشته درمان درد فک اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

به هر نوع درد یا ناراحتی در ناحیهٔ فک که می‌تواند شامل مشکلات فک پایین، مفصل فک و بافت نرم اطراف آن باشد، درد فک گفته می‌شود. مفصل فک انعطاف‌پذیر است و این امکان را فراهم می‌کند که فک به آرامی‌ به‌سمت بالا و پایین و از سمتی به‌سمت دیگر حرکت کند. به این ترتیب صحبت‌کردن، جویدن غذا و خمیازه‌کشیدن برای شما امکان‌پذیر می‌شود. عضلات متصل به اطراف مفصل فک  نیز حرکت‌های فک را کنترل می‌کنند. درد فک در نتیجهٔ مشکلات مربوط به فک، مفصل فک و عضلات اطرف آن که کنترل حرکت فک را در اختیار دارند، ایجاد می‌شود. مشکلات فک می‌تواند موقتی بوده یا برای چند سال دوام داشته باشند.

علائم درد فک

• احساس درد در فک و نواحی اطراف فک، مفصل فک، گردن و شانه‌ها، و گوش در زمان جویدن، صحبت‌کردن یا باز‌کردن دهان
• ایجاد محدودیت در باز‌کردن زیاد دهان

• صدادادن مفصل فک در زمان بازکردن یا بستن دهان (هنگام جویدن یا خمیازه‌کشیدن)

• گوش‌درد: گوش‌درد ممکن است با التهاب مفصل یا عضلهٔ فک درارتباط باشد. درد ناشی از این مشکل معمولاً در جلو یا زیر گوش احساس می‌شود.

• احساس کوفتگی در ناحیهٔ صورت

• ایجاد التهاب و ورم در صورت

• احساس چسبندگی یا قفل‌شدن فک در هنگام بازکردن یا بستن دهان

• مشکل در هنگام جویدن غذا یا درد ناگهانی در هنگام گازگرفتن، زمانی که دندان‌های بالا و پایین به‌نحو مناسب روی هم قرار نمی‌گیرند.

• سرگیجه یا سردرد

عوامل درد فک

• دندان قروچه یا ساییدن دندان‌ها به‌هم که باعث اعمال فشار زیاد بر مفصل فک می‌شود.

• استرس که می‌تواند باعث سفت‌شدن عضلات صورت و فک یا ساییدن دندان‌ها به هم شود.

• آرتروزمفصل فک

• وجود ناهنجاری در موقعیت فک
• عفونت استخوان فک

• عفونت سینوس‌ها

• ضربه و تراما

تشخیص

از آنجا که بسیاری از شرایط دیگر همچون درد دندان، مشکلات سینوس، آرتروز یا بیماری لثه نیز می‌توانند علائم مشابه درد استخوان فک را داشته باشند، دندان‌پزشک می‌تواند با بررسی سوابق شما و آزمایش‌های کلینیکی، علت درد فک را تشخیص دهد و نسبت به درمان آن اقدام کند.

در مقالهٔ بعدی، در مورد راهکارهای درمانی درد فک صحبت خواهیم کرد.

نوشته درد فک اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

حتمأ تا به‌حال نام فلوراید را شنیده‌اید، اما شاید اطلاعات کاملی دربارهٔ فلوراید نداشته باشید. ما در این مقاله قصد داریم به‌زبانی ساده و خلاصه شما را با فلوراید و نقش آن در افزایش استحکام و پیشگیری از پوسیدگی دندان آشنا کنیم.

فلوراید یک ماده‌ٔ معدنی طبیعی است که به‌عنوان عامل بسیار مهمی‌ در کنترل و پیشگیری از پوسیدگی دندان شناخته شده است.

عملکرد فلوراید بر روی دندان

• فلوراید با مقاوم‌کردن مینای دندان باعث پیشگیری از پوسیدگی دندان می‌شود.
• فلوراید می‌تواند باعث ترمیم و یا توقف پوسیدگی در دندان‌هایی شود که تشکیل پوسیدگی در آن‌ها در مرحلهٔ اولیه است.
• فلوراید تا حدی هم خاصیت ضدمیکروبی دارد.

روش‌های دریافت فلوراید

۱- آب آشامیدنی حاوی فلوراید

اگر فلوراید در غذا و نوشیدنی مصرف ‌شود، وارد جریان خون می‌شود. گردش خون باعث می‌شود مقدار کمی‌‌ از فلوراید وارد بافت نرم شده و باقیمانده آن در بزاق ترشح شود. حضور فلوراید در بزاق، اثر موضعی در مقاوم‌کردن مینای دندان و پیشگیری از پوسیدگی دارد.

۲- استفاده از مکمل‌های فلوراید

فلوراید به‌شکل قرص و قطره و تنها برای کودکانی که غلظت فلوراید آب آشامیدنی آن‌ها کمتر از حد مجاز است، با توجه به سن کودک و تحت نظر دندان‌پزشک، تجویز می‌شود. 

۳- خمیردندان و دهان‌شویه‌های حاوی فلوراید

استفاده از دهان‌شویه و خمیردندان‌های حاوی فلوراید راه دیگر تأمین فلوراید مورد نیاز جهت پیشگیری از پوسیدگی دندان‌هاست. شایع‌ترین روش استفاده از فلوراید موضعی، خمیردندان است. توصیه می‌شود از این خمیردندان‌ها تنها برای کودکان بالای ۳ سال استفاده شود، اما در صورت استفاده برای کودکان کوچک‌تر از ۳ سال، مقدار آن نباید از اندازهٔ یک دانهٔ برنج بیشتر باشد. مقدار مصرفی این خمیردندان‌ها در کودکان ۳ تا ۶ سال نیز به اندازهٔ یک دانهٔ نخود توصیه می‌شود.

استفاده از دهان‌شویه‌های حاوی فلوراید در افرادی که ریسک ابتلا به پوسیدگی‌های پیش‌رونده و وسیع را دارند، توصیه می‌شود. مصرف این دهان‌شویه‌ها در کودکان زیر۶ سال، به‌علت عدم توانایی در کنترل رفلکس بلع، توصیه نمی‌شود. در نظر داشته باشید که بهترین زمان مصرف دهان‌شویه درست قبل از خواب است تا فلوراید مدت زمان بیشتری در تماس با دندان‌ها باقی بماند.

۴- فلورایدتراپی توسط دندان‌پزشک

در کودکان زیر ۶ سال که استفاده از خمیردندان و دهان‌شویهٔ حاوی فلوراید امکان‌پذیر نیست، فلوراید مورد نیاز برای پیشگیری از پوسیدگی توسط فلورایدتراپی در مطب دندان‌پزشکی تأمین می‌شود. دندان‌پزشک، محلول یا ژل فلوراید را بر اساس ریسک و شدت پوسیدگی به‌کار می‌برد. در افراد فاقد پوسیدگی و یا دارای پوسیدگی‌های خفیف، هر ۶ ماه یک‌بار انجام می‌شود و در پوسیدگی‌های متوسط و شدید، فواصل مصرف آن کمتر است. پس از فلورایدتراپی به مدت ۳۰ دقیقه، باید از خوردن و اشامیدن پرهیز کرد تا فلوراید مدت زمان کافی برای در تماس‌‌ماندن با دندان‌ها داشته باشد.

اعمال مربوط به بهداشت دهان از قبیل مسواک‌زدن با خمیردندان حاوی فلوراید، نخ دندان کشیدن و استفاده از دهان‌شویه بعد از خوردن غذا، می‌تواند خطر پوسیدگی دندان را کاهش دهد.

نوشته اهمیت فلوراید و تأثیر آن بر دندان اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

رعایت بهداشت دهان و دندان، باید بخش مهمی‌ از برنامهٔ زندگی روزمرهٔ همه افراد باشد. بدون انتخاب مسواک مناسب وهمچنین مسواک‌کردن صحیح، دندان‌های شما ممکن است با مشکلاتی نظیر تشکیل پلاک، جرم، پوسیدگی، بیماری لثه و مشکلات دیگر مواجه شوند.

در این مقاله قصد داریم شما را با انواع مسواک و همچنین ویژگی‌های یک مسواک مناسب آشنا کنیم.

مسواک مناسب

هنگام انتخاب مسواک باید به اندازه و نوع الیاف آن دقت كرد.  مسواک باید الیاف نایلونی داشته باشد. الیاف یا موهای سر مسواک ۳ نوع دارند؛ نرم، متوسط و سخت که البته توصیه میشود از مسواک با موهای نرم و یا متوسط استفاده شود زیرا که استفاده مداوم از مسواک سخت  باعث صدمه به مینای دندان و آسیب لثه می‌شود.  معمولا بعد از 3 ماه استفاده موهای مسواک از هم باز می‌شوند. در صورت بروز این تغییر، حتما باید مسواک را عوض کرد.  اگر مسواک پس از یکی دو هفته فرسوده شود نشانه این است که یا جنس مسواک مناسب نیست، و یا فرد به درستی مسواک نمی‌زند و فشار بیش از حد به مسواک وارد می‌کند.  
اندازه سر مسواک نیز باید متناسب با دهان فرد باشد. به همین منظور لازم است مسواک کودکان کوچک‌تر از بزرگسالان باشد.

انواع مسواک

مسواک‌های موجود در بازار، دو نوع دستی و برقی هستند. مطالعات نشان داده است که اثرات کاربرد مسواک برقی در مقایسه با مسواک‌های دستی بیشتر است. مسواک‌های برقی به‌خصوص برای افرادی که در حال درمان ارتودنسی‌اند توصیه می‌شود. گروه دیگری که کاربرد این مسواک‌ها به آن‌ها توصیه می‌شود، کودکان‌اند زیرا که مسواک‌های برقی در مقایسه با انواع دستی، پلاک بیشتری را در کودکان برمی‌دارند.

مزایای مسواک برقی

افزایش سرعت و تسهیل در مسواک‌زدن

سرعت حرکت دست با سرعت حرکت مسواک برقی قابل‌مقایسه نیست. برس یک مسواک برقی به سرعت بر روی سطوح مختلف دندان حرکت می‌کند، اکثر پلاک‌ها و ذرات غذا را از لابه‌لای دندان‌ها پاک می‌کند و به‌طور مؤثری تمام سطوح دندان را تمیز می‌نماید.

تمیز کردن عمیق‌تر

مسواک‌هایی که حرکت برس آن‌ها ارتعاشی و یا چرخشی می‌باشد، در تمیزکردن پلاک دندان و کاهش التهاب لثه به‌مراتب بهتر از مسواک‌های دستی‌اند، و همچنین نواحی بین  دندان‌ها را بهتر از مسواک دستی تمیز می‌کند.

نکاتی جهت نگهداری از مسواک

• قبل و پس از هر بار استفاده، مسواک خود را با آب گرم بشوئید. باکتری‌ها می‌توانند به‌راحتی در مسواکی که خوب شسته نشده، رشد کنند و دفعهٔ بعد که مسواک می‌زنید، ممکن است این باکتری‌ها را به‌دهان و دندان خود منتقل کنید.
• مسواک را به‌حالت ایستاده در جایی قرار دهید که خشک شود. اگر مسواک شما همیشه مرطوب بماند، می‌تواند مکانی مناسب برای رشد باکتری‌ها باشد.
• قراردادن همهٔ مسواک‌ها در یک لیوان به نحوی که سر آن‌ها با هم تماس داشته باشند نیزممکن است باعث انتقال میکروب از مسواک‌ها به یکدیگر ‌شود.
• نگهداری همیشگی مسواک در کابینت و یا گذاشتن درپوش، به طوری که مسواک به دور از جریان هوای آزاد باشد ممکن است میزان باکتری‌ها را افزایش ‌دهد.
• برای تمیزکردن مسواک، می‌توانید مقداری دهان شویهٔ حاوی الکل را در فنجانی ریخته و مسواک خود را به مدت ۳۰ ثانیه در آن تکان دهید، الکل بیشتر باکتری‌ها را از بین خواهد برد.
• مسواک خود را هر ۳ تا ۴ ماه یک‌بار عوض کنید. در مسواک‌های برقی نیز هر ۳ تا ۴ ماه برس سرِ مسواک را تعویض کنید.
• از مسواک  یکدیگر استفاده نکنید.

توصیه می‌شود که روزی دوبار، هر بار به مدت ۲ دقیقه دندان‌های خود را با خمیر دندان حاوی فلوراید مسواک کنید و فواصل بین دندان‌ها را نخ دندان بکشید تا به حفظ سلامت دندان‌های خود کمک کنید.

نوشته آشنایی با انواع مسواک و ویژگی‌های یک مسواک مناسب اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

همان‌طور که می‌دانید، تغذیهٔ صحیح در سلامت تمامی اعضای بدن تأثیری انکارنشدنی دارد، سلامت دهان و دندان نیز از این قاعده مستثنا نیست. کیفیت تغذیهٔ فرزندان شما تأثیر به‌سزایی روی وضعیت دندان‌ها، لثه، استخوان نگهدارندهٔ دندان‌ها و بافت‌های دهان دارد و البته عکسِ این مسئله نیز صادق است. وجود بیماری‌های لثه، پوسیدگی، شکستگی یا فقدان دندان‌ها یا هر نوع مشکل دیگری در دهان تأثیر منفی قابل ملاحظه‌ای در کیفیت و کمیت غذاخوردن فرزندان شما خواهد داشت.

یکی از نگرانی‌های والدین به‌خصوص آن‌ها که کودکان ‌دبستانی دارند، وضعیت سلامت دندان‌های فرزندانشان می‌باشد. به‌همین دلیل، والدین نیاز دارند که فواید و مضرات مواد غذایی بر دندان‌ها را به فرزندان خود آموزش دهند و با انتخاب میان‌وعده‌های سالم برای  مدرسه در حد امکان از پوسیدگی دندان‌های کودکان خود پیشگیری کنند.

رعایت موارد زیر کمک زیادی به پیشگیری از ایجاد پوسیدگی دندان‌های دانش‌آموزان طیِ سال تحصیلی می‌کند

همان‌طور که می‌دانید پوسیدگی دندان به‌واسطهٔ فعالیت باکتری‌های خاصی در دهان اتفاق می‌افتد. این باکتری‌ها با تخمیر مواد غذایی باقی‌مانده در اطراف دندان‌ها اسیدی تولید می‌کنند که سطح مینای دندان را حل می‌کند و فرایند پوسیدگی و تخریب دندان آغاز می‌شود. بخش پروتئینی ساختار دندان نیز به‌واسطهٔ فعالیت آنزیمی باکتری‌ها از بین می‌رود و تخریب دندان تسریع می‌شود.

اگرچه اصلی‌ترین راه پیشگیری از پوسیدگی دندان رعایت بهداشت، مسواک‌زدن و نخ‌کشیدن است، با این حال نباید از نقش مهم تغذیه در پوسیدگی دندان غفلت کرد. بیشترین میزان پوسیدگی دندان به‌واسطهٔ غذاهای چسبناک (مثل چیپس، پفک و برخی از دیگر انواع اسنک‌ها)، خوراکی‌های حاوی قند (انواع کیک، شکلات، و بیسکوئیت)، آب‌نبات‌هایی که به کُندی در دهان حل می‌شوند و نوشیدنی‌های شیرین (نوشابه، آبمیوه، شیرکاکائو و…) اتفاق می‌افتد. خوردن این مواد غذایی و تمیزنکردن دهان بلافاصله بعد از مصرفشان، خطر پوسیدگی دندان را بازهم بیشتر می‌کند.

نوشابه‌های گازدار به‌علت اسید و قند بسیار بالایشان، خطر پوسیدگی دندان را به‌‌شدت افزایش می‌دهند. گرچه تولید نوشابه‌های بدون قند این مشکل را تا حدی رفع کرده است، ولی مشکل دوم به‌قوت خود باقی می‌باشد و آن اسید نوشابه است که در صورت استفادهٔ مداوم، می‌تواند به‌راحتی به مینای دندان‌ها آسیب برساند.

خوراکی‌های مفید برای میان‌وعده در مدرسه

گنجاندن مواد غذایی غنی از ویتامین به‌عنوان میان‌وعده در عین تقویت سلامت عمومی، در کاهش میزان پوسیدگی دندانی نیز مؤثر خواهد بود. میوه و سبزیجات حاوی ویتامین سی ( پرتقال، گوجه فرنگی، نخود سبز، توت فرنگی…) نقش مهمی در سلامت لثه‌ها دارند. گاز زدن میوه و سبریجات سفت مانند سیب، هویج ، کرفس و براکلی علاوه بر داشتن ویتامین های مفید، به تمیزشدن دندان‌ها نیز کمک می‌کند. به‌لحاظ تغذیه‌ای، بهترین نوشیدنی آب ساده، دوغ و یا شیر است.

مراجعـه بـه دندان‌پزشک هـر شـش مـاه یک‌بار، پرکردن پوسیدگی‌های مختصر به‌منظـور جلوگیری از پیشرفت آن‌ها، مسـواک‌زدن صحیـح روزی ۲ مرتبـه (قبل از رفتن به مدرسه و هنگام خواب) و اسـتفاده از نـخ دنـدان در پیشگیری از پوسیدگی دندان‌ها مفید می‌باشند.

نوشته بهداشت دهان و دندان دانش‌آموزان اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

دندان عقل چیست؟

دندان‌های عقل سومین و آخرین دندان‌ها از مجموعه دندان‌های آسیاب‌اند که در حدود سن ۱۷ تا ۲۱ سالگی در دهان رشد می‌کنند و ظاهر می‌شوند. از آنجا که انسان‌ها با بالارفتن سن عاقل‌تر می‌شوند، این دندان کرسی هم «دندان عقل» نام گرفته است. این دندان‌ها اگر به‌طور مناسب رشد کنند، مانند دندان‌های دیگر عمل می‌کنند. اما معمولاً به‌علت عدم وجود فضای کافی در قسمت پشتی دهان، دندان‌های عقل به‌صورت نهفته، نیمه‌نهفته و یا زاویه‌دار در دهان قرارمی‌گیرند و این می‌تواند باعث ایجاد مشکلات متعددی بشود.

مشکلات دندان عقل

• عفونت لثه: دندان عقل نیمه‌روییده به‌علت تجمع مواد غذایی، محل مناسبی برای رشد باکتری‌ها است و در نتیجه باعث عفونت و التهاب لثه می‌شود.

• عفونت استخوان: اگر عفونت لثه درمان نشود، می‌تواند به التهاب مزمن و در نتیجه عفونت و تحلیل استخوان منجر بشود.
• صدمه به دندان مجاور: دندان نهفته با فشار بر ریشهٔ دندان مجاور، ممکن است باعث تحلیل ریشهٔ آن شود.
• ایجاد کیست: گاهی اوقات دورِ دندان‌های عقل نهفته کیست تشکیل می‌شود و این کیست‌ها می‌توانند به‌تدریج بزرگ و سبب تخریب و تضعیف استخوان و مشکلات بعدی شوند.
• پوسیدگی دندان مجاور: به‌طور کلی تمیزنگه‌داشتن و مسواک‌زدن قسمت پشتی دهان برای اکثر افراد کار مشکلی است. در نتیجه اگر تمام یا بخشی از دندان عقل درآمده باشد، به‌علت تجمع مواد غذائی در این ناحیه می‌تواند به‌راحتی دچار پوسیدگی شود و پوسیدگی نیز به‌سرعت به دندان آسیاب مجاور سرایت کند.
• درد: دندان عقل نهفته می‌تواند باعث ایجاد دردهایی با علت نامشخص بشود. این درد گاهی اوقات می‌تواند به نواحی سر و گردن مانند گوش و غدد لنفاوی گردن منتشر گردد.
• بوی بد دهان: باقی‌ماندن غذا در بین دندان‌های عقل و پوسیدگی آن‌ها از عواملی است که می‌تواند موجب بوی بد دهان شود.

زمان مناسب جهت خارج‌کردن دندان‌های عقل

از دندان‌پزشک خود بخواهید به‌طور مرتب پیشروی و رشد دندان‌های عقل شما را بررسی نماید. دندان عقلی که به‌طور کامل از لثه بیرون زده باشد، معمولاً به‌راحتی قابل کشیدن است. کشیدن دندان عقل در مواردی که  به‌حالت نهفته و یا نیمه‌نهفته در استخوان فک قرار گرفته باشد، نیاز به جراحی دارد. کشیدن دندان عقل در سنین جوانی آسان‌تراست زیرا که ریشه‌های دندان به‌طور کامل تشکیل نشده است، استخوان فک تراکم کمتری دارد و همچنین در سنین پائین روند بهبود زخم و مدت زمان ترمیم آن کوتاه‌تر است.

در صورت حفظ دندان‌های عقل، به‌طور مرتب آن‌ها را مسواک، اطرافش را نخ دندان کنید و هر شش ماه دندان‌پزشک خود را جهت ارزیابی دندان‌های عقل و سلامت کلی دهان و دندان‌هایتان ملاقات کنید.

نوشته دندان عقل اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.