یکشنبهٔ گذشته، ۹ مارس ۲۰۲۵، مارک کارنی در انتخابات رهبری حزب لیبرال با کسب بیش از ۸۵ درصد آرا پیروز شد. کارنی امروز جمعه ۱۴ مارس به‌عنوان نخست‌وزیر کانادا سوگند یاد کرد و کارش را آغاز کرد. او همچنین امروز کابینه‌اش را معرفی کرد و دولت تشکیل داد؛ دولتی که تنها تا انتخابات عمومی فدرال در ۲۰ اکتبر سال جاری یا آن‌طور که انتظار می‌رود، خیلی زودتر از آن تاریخ، در قدرت خواهد ماند.

مجلس عوام کانادا در تاریخ ۲۴ مارس از سر گرفته خواهد شد و احزاب مخالف گفته‌اند که دولت اقلیت لیبرال را سرنگون خواهند کرد. اما کارنی این گزینه را دارد که منتظر نماند و انتخابات زودهنگام برگزار کند.

اندرو مک‌دوگال، استادیار سیاست کانادا در دانشگاه تورنتو می‌گوید: «کارنی در حال حاضر سوار بر موجی از احیای حزب لیبرال است که با استعفای ترودو آغاز شد، و سپس پیرو حملات ترامپ، با کاهش بخت و اقبال محافظه‌کاران همراه شد. بنابراین من فکر می‌کنم، از دیدگاه او نیز، این [انتخابات زودهنگام] بسیار منطقی است.»

کارنی اعلام کرده است که تعرفه‌های دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در صدر دستور کار دولتش قرار خواهد داشت. او قول داده است که «در تجارت نیز، مانند هاکی، کانادا برنده خواهد شد.»

مارک کارنی در اولین سخنرانی خود به‌عنوان رهبر حزب لیبرال کانادا، اظهاراتی را بیان کرد که ناظران سیاسی آن را مبهوت‌کننده توصیف کردند. او یکشنبهٔ گذشته پس از پیروزی در رقابت برای رهبری حزب لیبرال، در سالنی پر از هواداران گفت: «می‌دانم که روزهای تاریکی را داریم می‌گذرانیم. روزهای تاریکی که کشوری به وجودش آورده است که دیگر نمی‌توانیم به آن اعتماد کنیم.»

در حالی‌که کاخ سفید تلاش می‌کند تا مردم ایالات متحده را متقاعد کند که آسیب اقتصادی کمی از جنگ تجاری به بار خواهد آمد، کارنی می‌تواند تعدادی از حوزه‌هایی را فهرست کند که فشار قابل‌توجهی بر مردم آمریکا وارد خواهد آورد. البته کانادا ممکن است در این روند آسیب بیشتری ببیند. با این‌حال، کارنی قصد دارد جایگزینی ایجاد کند تا اقتصاد کشور را از وابستگی به ایالات متحده دور کرده و به‌سمت اروپا و آسیا معطوف کند.

و اما داگ فورد، نخست‌وزیر انتاریو، دوشنبهٔ این هفته اعلام کرد که در تلافی سیاست‌های تعرفه‌ای دونالد ترامپ علیه کانادا، ۲۵ درصد اضافه‌بها بر صادرات برق به ایالات متحده اعمال می‌کند و خاطرنشان کرد که تهدیدهای تعرفه‌ای ترامپ به خانواده‌ها در هر دو طرف مرز آسیب می‌رساند. فورد گفت که این اقدام روی ۱٫۵ میلیون خانه و کسب‌و‌کار در سراسر ایالت‌های مینه‌سوتا، میشیگان و نیویورک تأثیر می‌گذارد و روزانه ۴۰۰٬۰۰۰ دلار برای این استان درآمد اضافه خواهد داشت. او گفت: «اگر آمریکا اوضاع را تشدید کند، من در قطع کامل برق درنگ نخواهم کرد.»

استفان لِچه، وزیر انرژی و برق‌رسانی استان انتاریو، نیز گفت که کانادا ۱۲٬۰۰۰ مگاوات برق به ایالات متحده می‌فروشد و تأکید کرد که: «آن‌ها به برق ما نیاز دارند.»

در پاسخ به تصمیم داگ فورد، به‌فاصلهٔ یک روز یعنی سه‌شنبهٔ این هفته، ترامپ تهدید کرد که تعرفه‌های ۲۵ درصدی بر آلومینیوم و فولاد کانادا را به ۵۰ درصد افزایش خواهد داد، هرچند او کمی بعد اعلام کرد که از موضع خود عقب‌نشینی می‌کند. در نتیجه انتاریو نیز موافقت کرد که اضافه‌بهای ۲۵ درصدی‌اش روی صادرات برق به میشیگان، مینه سوتا و نیویورک را به حالت تعلیق دربیاورد. 

نکتهٔ جالب‌توجه آنکه ترامپ گفته بود در ایالت‌های مورد هدف انتاریو وضعیت اضطراری برق ملی اعلام خواهد کرد. او در شبکهٔ اجتماعی خود، تروث سوشال، گفته بود: «آیا می‌توانید تصور کنید کانادا آن‌قدر عاجز شود که به برق به‌عنوان چانه‌زنی و تهدید چنگ اندازد و زندگی مردم بی‌گناه را تحت‌تأثیر قرار دهد؟»

این در حالی‌ست که ترامپ تهدید کرده است از تاریخ ۲ آوریل تعرفهٔ خودروهایی را که از کانادا وارد ایالات متحده می‌شوند، «به‌طور قابل‌توجهی» افزایش خواهد داد. او گفته است که این تعرفه‌های خودرو «در اصل، تجارت خودروسازی در کانادا را برای همیشه تعطیل می‌کند. آن اتومبیل‌ها را می‌توان به‌راحتی در ایالات متحده ساخت!» البته صنعت اتومبیل تنها حوزه‌ای نیست که ترامپ چنین برنامه‌ای برایش دارد، یکی از اهداف اصلی او از اعمال تعرفه‌های هنگفت روی محصولات کانادایی آن است که کارخانه‌ها و شرکت‌هایی را که در کانادا محصول تولید می‌کنند، به آمریکا بکشاند و به‌قول خودش کانادا را به زانو دربیاورد…

شایان ذکر است که به‌دنبال پست ترامپ در شبکهٔ تروث سوشال مبنی بر تهدید تعرفه‌ای ۵۰ درصدی‌اش روی آلومینیوم و فولاد کانادا، بازار سهام ابتدا به‌شدت سقوط کرد، هرچند پس از بیانیهٔ مشترک داگ فورد، نخست‌وزیر انتاریو، و هاورد لاتنیک، وزیر بازرگانی ایالات متحدهٔ آمریکا، زیان‌ها کمتر شد. شاخص اقتصادی بازار بورس اوراق بهادار در ایالات متحده، زیان‌هایش را کاهش داد اما پس از اینکه ترامپ در اظهاراتی در خارج از کاخ سفید گفت که برایش مهم نیست چه بر سر بازار سهام می‌آید، این شاخص بار دیگر سقوط کرد.

سه‌شنبهٔ این هفته، هاورد لاتنیک، وزیر بازرگانی ایالات متحدهٔ آمریکا، گفت: «تعرفه‌های ترامپ ارزشش را دارد، حتی اگر موجب رکود اقتصادی شوند.» و البته افزود: «تنها دلیلی هم که ممکن است یک رکود اقتصادی ایجاد شود، به‌دلیل مزخرفات بایدن است که مجبور شدیم با آن سر کنیم.» 

به‌نظر می‌رسد دولت ترامپ مصمم است تمام راه‌های ممکن برای «به‌زانودرآوردن کانادا» را طی کند. باید دید نخست‌وزیر بعدی کانادا چگونه سکان این کشتی طوفان‌زده را در دست خواهد گرفت. 

نوشته روزهای تاریک در روابط کانادا و آمریکا و اعتماد از‌دست‌رفته اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

دوشنبهٔ هفتهٔ گذشته، ۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، همان‌طور که انتظارش می‌رفت، جاستین ترودو اعلام کرد که از رهبری حزب لیبرال کناره‌گیری می‌کند، اما همچنان در نقش خود به‌عنوان نخست‌وزیر کانادا باقی خواهد ماند تا زمانی‌که رهبر جدیدی برای این حزب انتخاب شود. همچنین درخواست او از فرماندار کانادا مبنی بر تعلیق مجلس تا ۲۴ مارس مورد موافقت قرار گرفت. او همچنین اعلام کرد که در انتخابات آتی فدرال خود را نامزد نخواهد کرد.

فرصت تعلیق به نخست‌وزیر کانادا اجازه می‌دهد تا تمام فعالیت‌های مجلس، ازجمله لوایح موجود و کار کمیته برای مطالعات و تحقیقات را متوقف کند، اما دولت همچنان در قدرت باقی بماند، و در تاریخ مقرر، مجلس بار دیگر با سخنرانی ملوکانه کار خود را آغاز کند تا اهداف دولت از آن تاریخ به‌بعد مشخص شود.

و اما در جبههٔ رقابت برای جایگزینی جاستین ترودو، تا زمان نگارش این یادداشت، نامزدهای احتمالی این رقابت که بایستی لیست قطعی آن در تاریخ ۲۳ ژانویه اعلام شود، عبارت‌اند از:

– مارک کارنی، رئیس بانک مرکزی کانادا از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۳ و رئیس بانک مرکزی انگلستان از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۰

– کریستیا فریلند، وزیر سابق اقتصاد کانادا و نیز معاون سابق نخست‌وزیر

– کارینا گولد، رهبر دولت در مجلس عوام کانادا

– جاناتان ویلکینسون، وزیر انرژی و منابع طبیعی کانادا

– جِیمی باتیستی، نمایندهٔ نوا اسکوشیا در مجلس فدرال که از بومیان کاناداست

– چاندرا آریا، نمایندهٔ منطقهٔ اُتاوا در مجلس فدرال

– فرَنک بِیلیس، نمایندهٔ سابق مجلس فدرال از حزب لیبرال، و بازرگان

البته شایان ذکر است که تاکنون تعدادی از سیاستمداران رده‌بالا که نامشان در لیست نامزدهای احتمالی بود، اعلام کرده‌اند که در این رقابت شرکت نخواهند کرد، ازجمله وزیر دارایی، دومینیک لبلانک، وزیر امور خارجه، ملانی جولی، وزیر کار، استیون مک‌کینان، وزیر حمل‌ونقل و تجارت داخلی، آنیتا آناند، وزیر صنعت، فرانسوا-فیلیپ شمپِین، و نخست‌وزیر اسبق استان بی‌سی، کریستی کلارک. 

و اما بحث تهدیدات تعرفه‌ای از سوی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور منتخب آمریکا، که دوشنبهٔ آینده وارد کاخ سفید خواهد شد، همچنان ادامه دارد و از مهم‌ترین چالش‌هایی‌ست که دولت کانادا با آن مواجه است. 

چهارشنبهٔ این هفته، جاستین ترودو، در جلسه‌ای پنج‌ساعته که با نخست‌وزیران استان‌ها در اُتاوا داشت تا راه‌حل‌های مقابله با تهدیدات ترامپ را بررسی کنند، گفت وقتی صحبت از واکنش به تعرفه‌های پیشنهادی دونالد ترامپ می‌شود، هیچ گزینه‌ای نباید نادیده گرفته شود، اما در عین حال، هیچ منطقه‌ای از کشور هم نباید بار تمام این واکنش را متحمل شود.

ترودو پس از این نشست گفت: «ما باید به چالشی که با آن روبروییم پاسخ دهیم. همچنین باید مطمئن شویم که این بار در سراسر کشور تقسیم می‌شود. ما نمی‌توانیم فقط یک منطقه را به‌دلیل آنکه تعرفه‌ها تأثیر بیشتری بر آن منطقه دارد، مجازات کنیم.»

داگ فورد، نخست‌وزیر انتاریو، گفت استان‌ها باید در پاسخ به تهدیدات ترامپ متحد شوند. او قبل از این جلسه در صحبتی که با رسانه‌ها داشت، گفت: «تعرفه‌های تلافی‌جویانهٔ [ما] باید سخت باشد. باید این پیام را برسانیم.»

جاناتان ویلکینسون، وزیر انرژی و منابع طبیعی، نیز به قانونگذاران آمریکا در واشنگتن هشدار داد که تهدیدات تعرفه‌ای ترامپ به‌سبب قیمت‌های بالاتر و ازدست‌دادن مشاغل، فشار اقتصادی به آمریکایی‌ها تحمیل خواهد کرد.

ترامپ گفته است که از تهدید اقتصادی برای تحت‌فشار قراردادن کانادا برای تبدیل‌شدن به ایالت پنجاه و یکم این کشور استفاده خواهد کرد. به‌علاوه او همچنان کسری تجاری ایالات متحده با کانادا – کشوری غنی از منابع طبیعی که کالاهایی مانند نفت را در اختیار ایالات متحده قرار می‌دهد – را به‌اشتباه یارانه می‌خواند.

شایان ذکر است که کانادا بزرگ‌ترین مقصد صادراتی برای ۳۶ ایالت آمریکاست. روزانه نزدیک به ۳٫۶ میلیارد دلار (معادل ۲٫۷ میلیارد دلار آمریکا) کالا وارد کانادا می‌شود.

از جمله پیشنهاداتی که در نشست چهارشنبه مطرح شد، این بود که کانادا می تواند حمل‌و‌نقل انرژی به ایالات متحده را متوقف کند، اما این پیشنهاد با مخالفت دنیل اسمیت، نخست‌وزیر استان نفت‌خیز آلبرتا، مواجه شد. 

او در نشستی مجازی پس از این جلسه گفت که آلبرتا نه با تعرفه‌های صادراتی برای انرژی یا سایر محصولات این استان موافقت خواهد کرد، و نه از ممنوعیت صادرات این محصولات حمایت خواهد کرد. او همچنین گفت تا زمانی‌که چیزی منافع آلبرتا را تهدید نکند، این استان نمی‌تواند به‌طور کامل از طرح دولت فدرال در مقابله با تهدیدات تعرفه‌‌ای حمایت کند.

گفتنی‌ست که حدود یک‌چهارم نفتی که ایالات متحده در روز مصرف می‌کند از کاناداست؛ آلبرتا ۴٫۳ میلیون بشکه در روز به این کشور صادر می‌کند. طبق گزارش ادارهٔ اطلاعات انرژی ایالات متحده، این کشور حدود ۲۰ میلیون بشکه در روز مصرف می‌کند، در حالی‌که در داخل حدود ۱۳٫۲ میلیون بشکه در روز تولید می‌کند. 

همچنین روز چهارشنبه، دیوید مک‌گینتی، وزیر امنیت عمومی، گفت که اُتاوا ۶۰ پهپاد جدید را به پهپادهای موجود در مرز کانادا و آمریکا اضافه خواهد کرد و نیز دو هلیکوپتر جدید را به‌منظور تقویت تدریجی امنیت مرزی مستقر خواهد کرد. این بخشی از تمهیداتی‌ست که دولت لیبرال پس از ابراز نگرانی ترامپ در مورد جریان مهاجران و مواد مخدر غیرقانونی به ایالات متحده از کانادا و مکزیک، انجام داده است. در مجموع دولت کانادا نزدیک به یک میلیارد دلار برای ارتقاء امنیت مرزها متعهد شده است.

شاید سال‌ها و دهه‌هاست که کانادا در چنین وضعیت برزخی‌ای گرفتار نبوده است؛ دولت متزلزلی که علاوه بر مشکلات بزرگ داخلی، باید به‌طور جدی به فکر پاسخ‌گویی و واکنش به قلدری دولت جدید همسایهٔ جنوبی‌اش هم باشد. باید دید دولت کانادا چگونه این هفته‌ها و ماه‌های پرتنش پیش‌رو را مدیریت خواهد کرد…

نوشته تلاش ترودو برای متحدکردن کانادا در مقابل تهدیدهای ترامپ اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

امیر باجه‌کیان – ونکوور

نظرات دربارهٔ انتخابات سراسری انتاریو بسیار است. انتخاباتی که حزب حاکم در آن رسمیت پارلمانی خود را از دست داد، نیودموکرات‌ها را به جایگاه اپوزیسیون رساند و حزب محافظه‌کار پیشرو به رهبری داگ فورد را در جایگاه نخست‌وزیری بزرگ‌ترین استان کانادا نشاند.

به‌عنوان کسی که در انتخابات استانی سال گذشته در بی‌سی فعالیت کرده، می‌توانم نخستین تفاوت این انتخابات با انتخابات ۲۰۱۷ بریتیش کلمبیا را در این نکته خلاصه کنم که در سال ۲۰۱۷ بریتیش کلمبیا صحنهٔ بحث در مورد طرح‌ها و برنامه‌های هر حزب و تأثیرات آن در آیندهٔ استان بود. حال آنکه در استان انتاریو مهم‌ترین بحث نفرت از حزب حاکم بود. مهم نبود که رهبر یک حزب با رسوایی جنسی از میدان به در شده و جانشین او یک عوامگرای هوادار دونالد ترامپ است. مهم نبود که آن حزب هیچ برنامهٔ مدونی برای ادارهٔ انتاریو ندارد. مهم نبود که همان برنامهٔ گنگ و کلی حزب هم بعد از رأی‌گیری مقدماتی منتشر شد.

حال آنکه حزب نیودموکرات برنامهٔ خود را پیش از شروع کمپین منتشر کرد و پیش از انتشار، تأیید کوین پیچ (Kevin Page)، مسئول سابق امور بودجهٔ پارلمان را بر خود داشت. با وجود اشتباهاتی که ناشی از ایرادهای آماری دولت انتاریو بود، آندریا هوروات (Andrea Horwath)، رهبر حزب دموکراتیک نوین انتاریو (Ontario NDP) همواره به‌صورت جزئی از طرح‌های خود در صورت انتخاب شدن می‌گفت. اما نه! این‌ها مهم نبود. مهم این بود که مردم تصمیم خود را گرفته بودند و مهم نبود که چه کسی چه می‌کند و چه می‌گوید.

برنامهٔ هوروات در سال ۲۰۱۸ بر خلاف سال ۲۰۱۴ بیشتر به چپ متمایل بود. طرح‌هایی از قبیل بیمهٔ دندان‌پزشکی، بخشش وام‌های دانشجویی و بازخرید سهام فروخته‌شدهٔ شرکت آب و برق دولتی انتاریو (HydroOne) از جملهٔ این طرح‌ها بود.

اما هیچ‌یک از این‌ها مهم نبود. چرا که هشتاد درصد مردم تصمیم خود را ماه‌ها پیش از انتخابات گرفته بودند و تنها نیمی از رأی‌دهندگان حزب لیبرال بودند که در آخرین هفته‌ها حمایت خود را از حزب لیبرال به احزاب محافظه کار و ان‌دی‌پی منتقل نمودند.

از این مسائل که بگذریم، بد نیست نگاهی به نقش ایرانیان داشته باشیم. در این انتخابات دو ایرانی‌تبار از حزب محافظه‌کار پیشرو به پارلمان انتاریو راه یافتند. اما پرسش مهم اینجاست: آیا این مسئله دلیلی بر تأثیرگذاری ایرانیان است؟

به‌نظر من، جامعهٔ ایرانی برای احزاب سیاسی انتاریو اهمیت چندانی ندارد. مایکل پارسا و گلسا قمری هم از مناطق اصلی ایرانی‌نشین به پارلمان راه نیافتند و انتخاب آن‌ها را نمی‌توان به پای جامعهٔ بزرگ ایرانیان در استان انتاریو نوشت. بارها در جاهای مختلف گفته‌ام و نوشته‌ام که انتخاب یک ایرانی‌تبار به خودی خود دلیلی بر اثرگذاری ایرانیان نیست و تنها در سایهٔ فعالیت‌های دیگر آن شخص در جهت سازماندهی و جذب ایرانیان به نظام سیاسی و ساختار حزبی است که اهمیت پیدا می‌کند. تجربهٔ سه منتخب پیشین ایرانی در انتاریو، یک شکست برای جامعهٔ ما بود. چرا که موجب رشد حضور ایرانیان در ساختارهای تصمیم‌گیری نشد و فقط این توهم را به جامعه داد که ما برای سیاست‌ورزان مهم‌ایم.

نه، دوستان! در انتخابات انتاریو هیچ‌یک از احزاب برای رأی ما حسابی باز نکرده بودند و با ما تعامل خیلی خاصی بر سر موضوعات مختلف نداشتند. خلاصه بگویم: ما هنوز از دید آن‌ها یک گروه مهمان بودیم، نه شریکی برای ادارهٔ جامعه. اگر هم حرکتی در جهت ارتباط با ایرانیان بود، در سطح محلی و به ابتکار نامزدها شکل گرفته بود. مثال بارز این ارتباط محلی، سمن طبسی‌نژاد نامزد نیودموکرات‌ها در ویلودیل بود. سمن حضور فعالی در فضای عمومی فارسی‌زبان داشت. اما به‌نظر نمی‌آمد که در این راستا از حمایت حزب خود برخوردار باشد. و من این را با انتخابات سال گذشته در بریتیش کلمبیا مقایسه می‌کنم که احزاب بر حضور ایرانیان حساب ویژه باز کرده بودند.

من متوجه تفاوت‌های فضای سیاسی و جوامع فارسی‌زبان در دو استان هستم. اما بر این باورم که اگر اراده‌ای باشد، راه برای فعالیت باز است. در بی‌سی به هزار و یک دلیل، ارادهٔ محکمی برای ارتباط با ما وجود داشت. در انتاریو ما با وجود جمعیت بزرگ‌تر و سابقهٔ قدیمی‌تر و با حضور چند منتخب ایرانی‌تبار، باز نادیده گرفته شدیم.

البته در کنار همهٔ این‌ها نمی‌توان از اتهام‌زنی‌های خنده‌دار و بی‌ربط در انتخابات استانی گذشت که خوشبختانه ما در اینجا با آن روبه‌رو نبودیم. توهم توطئه در میان بعضی از ایرانیان مقیم تورنتو، مسلماً تأثیر منفی در حضور اجتماعی و سیاسی ایرانیان گذاشته و خواهد گذاشت. کشاندن روابط خارجی به سیاست استانی و تسویه حساب‌های برخی افراد با مخالفانشان در انتخابات استان انتاریو نشانه‌ای از بلوغ سیاسی نیست.

به‌نظر می‌رسد جامعهٔ ایرانی در انتاریو می‌تواند درس‌های بسیاری از ما در بی‌سی بیاموزد، حتی با اینکه هیچ منتخبی در رده‌های مختلف دولتی نداریم.

احساسات بود که داگ فورد را به دفتر نخست‌وزیری انتاریو رسانید. حال چه در میان ایرانیان، و چه بقیهٔ اهالی انتاریو.

نوشته احساسات >>> برنامه‌ اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.