از ویکتور هوگو نقل است که «چیزی قدرتمندتر از ایده‌ای که زمان آن فرا رسیده است، وجود ندارد». این جمله در همهٔ زمینه‌ها صادق است، فرقی نمی‌کند ایده‌ای که زمان آن فرا رسیده است، در زمینهٔ فناوری باشد، سیاست، اقتصاد، آموزش یا اخلاق.

وگانیسم، یکی از ایده‌هایی است که به‌جرئت می‌توان گفت سرانجام زمان آن فرا رسیده است. در حال حاضر، بشر در آستانهٔ تغییر جهتِ اخلاقی بزرگی در زمینهٔ نوع رابطه با حیواناتِ دیگر قرار دارد. صد البته که پایان‌دادن به استثمار و کشتار حیوانات، ایدهٔ جدیدی نیست و جرقه‌های اول این جهان‌بینی را می‌توان در اندیشه‌های فیلسوفان و مردم عامهٔ کهن در نقاط مختلف دنیا جست‌وجو کرد. اگرچه شوربختانه تاکنون این نگرش هرگز به فراگیری جهانی نرسیده است، ولی چند نکته زمان ما را از دوره‌های تاریخی دیگر متمایز می‌کنند:

۱- در هیچ دوره‌ای از تاریخ، بشر در سراسر دنیا این‌چنین از مصرف محصولات حیوانی بی‌نیاز نبوده است. فراوانی و تنوع بی‌سابقهٔ غذاهای گیاهی در عصر حاضر و تولید انواع و اقسام پوشاک و وسایل با کیفیت ممتاز بدون استفاده از پوست، مو، پر و اعضای حیوانات، دریچه‌های تازه‌ای در الگوهای مصرفی ما باز کرده است.

۲- «رشد جمعیت» یا بهتر است بگوییم «انفجار جمعیت» بشر مخصوصاً در قرن اخیر، باعث شده است که استثمار حیوانات پرورشی به مرزی ورای تصور برسد و حیواناتی که در بردگی انسان‌اند، حتی نگون‌بخت‌تر از هر زمان‌ دیگری باشند و در سیستم‌های برده‌داری و استثماری کنونی، عملاً با آن‌ها مانند ماشین و وسایل بی‌جان برخورد شود. آگاهی از این شرایط اسف‌بار، انسان‌های بیشتری را به‌سمت تغییرات کلی سوق می‌دهد.

۳- در هیچ زمانی، بشر این‌چنین از نقش و اهمیت اقلیم بر زندگی و آیندهٔ خود و دیگران آگاه نبوده است و دامداری، یکی از مهم‌ترین عوامل نابودی محیط زیست و گرمایش زمین در زمان ماست.

۴- بشرِ امروز ذاتاً عدالت‌طلب‌تر و برابری‌طلب‌تر از نیاکان خودش است و کم و بیش، بسیاری از سنگلاخ‌های اخلاقی مبتنی بر تبعیض ازجمله نابرابری نژادی، قومی و جنسیتی را پشت سر گذاشته یا در حال پشت‌ِسرگذاشتنِ آن‌هاست. خوشبختانه یک ذهن برابری‌طلب، نگاه بالا به پایین و استثماری به حیواناتِ دیگر را هم برنمی‌تابد حتی اگر برای مدتی این آگاهی را در خود خفه کند.

۵- در هیچ زمانی، پخش اطلاعات، چه اطلاعات درست و چه نادرست، به‌این سادگی و سرعت اتفاق نیفتاده است. این تبادل و حتی تصادم اطلاعات، باعث جرقه‌خوردن افکار زیادی می‌شود و مردم را به تفکر بیشتر وا می‌دارد و زمینه را برای تغییرات بزرگ فراهم می‌کند.

هیچ شکی نیست که رابطهٔ بشر با حیواناتِ دیگر در آینده‌ای نزدیک کاملاً تغییر خواهد کرد، چه در برابر این تغییر مقاومت کنیم و چه با آن همراه شویم. هرکدام از ما می‌توانیم چند سال دیگر به‌ همین الگوی مصرف ادامه بدهیم و باعث بردگی، شکنجه و کشتار صدها و هزاران حیوان دیگر بشویم و زمین را بیشتر از قبل آلوده و ویران کنیم یا همین امروز آگاه شویم و قسمتی از این ارتقای اخلاقی در تاریخ بشر باشیم و حال و آیندهٔ زمین و زمینیان را بهبود بخشیم.

وگانیسم چیست؟

وگانیسم، نه آن‌گونه که عده‌ای تصور می‌کنند یک «مُد» یا «جریان موقت» است که بیاید و بعد از دور خارج شود و نه یک «رژیم غذایی». وگانیسم، یک جهان‌بینی است که بر اساس احترام به استقلال و حقوق حیوانات پایه‌ریزی شده است و کشتار، استثمار و استفادهٔ ابزاری از حیوانات را جایز نمی‌داند.

به زبان ساده و عامیانه:

• «وگانیسم» یعنی غذاهای گیاهی مانند حبوبات، سبزیجات، میوه‌‌ها، غلات، مغزها و روغن‌های گیاهی را می‌خورم، ولی با خوردن تکه‌های اجساد حیوانات، از کشتار و استثمار آن‌ها پشتیبانی نمی‌کنم. فسنجان و قورمه‌سبزی من با سویا، قارچ یا بادمجان است و روزهای تعطیل آفتابی به‌جای جنازه‌های حیوانات، سبزیجات و فرآورده‌های گیاهی را کباب می‌کنم.
• «وگانیسم» یعنی در صورت تمایل، از شیرها، پنیرها، ماست‌ها، دوغ‌ها، خامه‌ها و کره‌های گیاهی تهیه‌شده از بادام، سویا، جو، گردو، فندق، گندم، تخم آفتابگردان و غیره استفاده می‌کنم و به شیری که برای آن گوساله، بزغاله یا بره‌ای‌ست که بدون مادر و بدون شیر مانده یا حتی در بدو تولد مثل زباله دور انداخته شده، لب نمی‌زنم.
• «وگانیسم» یعنی نیازی به خوردن تخم قاعدگی مرغ‌ها ندارم و با خرید آن‌ها، از کشتار جوجه‌های نر یک‌روزه و اسارت، استثمار، آزار و کشتار مرغ‌ها پشتیبانی نمی‌کنم.
• «وگانیسم» یعنی کیف، کفش، کمربند، کت و مبلمان من از پارچهٔ نخی، کتان، چرم مصنوعی یا سایر مواد غیرحیوانی درست شده‌اند و هیچ حیوانی به‌صورت سیستماتیک و عمدی برای تولید آن‌ها شکنجه و کشته نشده است.
• «وگانیسم» یعنی قسمتی از بالش یا کت من از پَر حیواناتی که پرهایشان چند بار در سال و بدون بی‌حسی از بدن خون‌آلود آن‌ها کنده می‌شود، پُر نشده است.
• «وگانیسم» یعنی حاضر نیستم برای تولید پیراهن یا کراوات ابریشم من، زندگی هزاران کرم ابریشم به دیگ آب جوش ختم شود.
• «وگانیسم» یعنی لباس‌های پشمی را که به‌احتمال زیاد برای آن‌ها گوسفندها از سرما لرزیده‌اند یا استثمار شده و در نهایت، از کشتارگاه سر درآورده‌اند یا قسمتی از گوشت بدنشان بدون بی‌حسی بریده شده است (عمل مالزینگ)، نمی‌خرم.
• «وگانیسم» یعنی محصولات آرایشی-بهداشتی‌ای را می‌خرم که روند تولیدشان با خشونت گره نخورده است و حاضر نیستم برای تولید کرم دست و صورت، ژل، شامپو، صابون، عطر، لاک ناخن، ریمل، و مواد شویندهٔ من، صدها و هزاران خرگوش و موش چندین ماه شکنجه و سپس کشته شوند.
• «وگانیسم» یعنی با خرید بلیت، از اسارت و آزار حیوانات در سیرک‌ها، آکواریوم‌ها، باغ‌وحش‌ها و برنامه‌های تفریحی‌ای که به حیوانات آزار می‌رسانند، پشتیبانی نمی‌کنم.
• «وگانیسم» یعنی باور دارم هر حیوانی برای خودش وجود دارد و حق هیچ حیوانی، اسارت و استثمارشدن نیست.
• «وگانیسم» یعنی با استثمار، برده‌داری، خشونت و بی‌عدالتی مخالفم و با تمام اشکال آن در هر جایی و در هر زمانی مبارزه می‌کنم.
• «وگانیسم» یعنی خود را جزء کوچکی از هستی می‌دانم که قرار است با بقیه هماهنگ شود و قرار نیست با سلطه‌جویی و زیاده‌خواهی، حقوق دیگران را ضایع کند.
• «وگانیسم» یعنی می‌دانم که کامل نیستم و هرگز کامل نخواهم بود. می‌دانم که بی‌آزار نیستم و هرگز کاملاً بی‌آزار نخواهم بود، ولی تلاش می‌کنم تا جایی که در اختیار و توان من است، آزار کمتری برسانم.
• «وگانیسم» یعنی زیباتر زندگی می‌کنم و اجازه می‌دهم دیگران هم زیباتر زندگی کنند.

آیا وگانیسم سخت نیست؟

آیا شما هم جزو کسانی هستید که می‌گویند «من یکی هرگز نمی‌توانم وگان بشوم»؟ جالب است بدانید که اکثریت قریب‌به‌اتفاق افراد وگان هم زمانی همین را گفته‌اند. از زمان کودکی، مصرف محصولات حیوانی جزئی از عادات روزمرهٔ ما بوده و ذهن ما آن را با اشکال مختلفِ لذت و نیاز گره زده‌ است. برای هر کدام از ما، عبور از برخی از این عادات، چالش‌آفرین‌ است، ولی هیچ‌کدام از این چالش‌ها آن‌قدر بزرگ نیستند که نتوانیم بر آن‌ها پیروز شویم.

در واقع در اینجا قضیه، «توانستن» نیست. ممکن است اکثریت قریب‌به‌اتفاق ما هرگز نتوانیم قهرمان اول شنای دنیا یا برندهٔ جایزهٔ نوبل فیزیک بشویم. این یک واقعیت است. خواستن همیشه توانستن نیست، ولی با توجه به امکانات موجود در زمان فعلی و مخصوصاً در کشورهای پیشرفته «همهٔ» ما بدون استثنا می‌توانیم عادات غذایی و مصرف خودمان را تغییر بدهیم و مواد و وسایل حیوانی را با مواد و وسایل غیرحیوانی جایگزین کنیم. اگر فکر می‌کنیم قادر به انجام این کار نیستیم، برای آن است که هنوز دلایل کافی برای این تغییر را نداریم. وقتی بدانیم و با جان و دل حس کنیم دقیقاً به چه دلیلی می‌خواهیم تغییر کنیم، بی‌هیچ شک و تردید بر این عادات فائق خواهیم آمد. اصولاً استفاده از کلمهٔ «سخت» برای توصیف وگانیسم درست نیست. صد البته که هر تغییری در ابتدا نیاز به همت و اراده و کمی نظم دارد، ولی بعد از مدتی ملکهٔ ذهن (و در مورد غذا، ملکهٔ ذائقه) می‌شود. از سوی دیگر، تا همین ۱۵ یا ۲۰ سال پیش، عدم مصرف محصولات حیوانی، ارادهٔ بسیار قوی‌تری را طلب می‌کرد و نیاز به برنامه‌ریزی خیلی بیشتری داشت، چون وگانیسم در بیشتر جاها ناشناخته بود، غذاهای کاملاً گیاهی در رستوران‌ها و کانتین‌ها و قطارها و غیره به‌ندرت سرو می‌شدند و در زمینهٔ پوشاک و کیف و کفش و سایر وسایل، گزینه‌های غیرحیوانی کمتری در دسترس بودند. امروزه وگانیسم در جامعه کاملاً پذیرفته شده است و در همهٔ زمینه‌ها گزینه‌های وگان در همه‌جا به‌فراوانی موجود و در دسترس‌اند: شیرها، ماست‌ها و پنیرهای وگان، برگرها، کباب‌ها، سوسیس‌ها و کالباس‌های گیاهی، کیف‌ها، کفش‌ها، کمربندها، پوشاک گرم و مبلمانی که از پوست و موی حیوانات درست نمی‌شوند، گزینه‌های وگان در کانتین‌ها و رستوران‌ها، وجود مشاوران و علم کافی در مورد تغذیهٔ وگان…
نه، وگان‌بودن به‌هیچ‌عنوان سخت نیست. «سخت» آن چیزی است که یک حیوان اسیر در دست انسان از لحظهٔ تولد تا لحظه‌ای که در کشتارگاه جان می‌دهد، دم‌به‌دم تجربه می‌کند.

چگونه به این راه قدم بگذاریم؟

بعضی از افراد یک‌شبه وگان می‌شوند و برخی دیگر، قدم‌به‌قدم وارد این راه می‌شوند، مثلاً در قدم اول، گوشت را حذف می‌کنند (یا حتی اول گوشت قرمز و سپس گوشت سفید) و در مراحل بعدی گام‌به‌گام لبنیات، تخم‌مرغ، عسل، چرم، پشم و غیره را حذف می‌کنند. اینکه کدام راه برای هر فرد مناسب‌تر است، بستگی به شخصیت فرد دارد. برای برخی از مردم، سنگ بزرگ علامت نزدن است و برای برخی دیگر، سنگ‌های کوچک آن‌قدر جذاب نیستند که ارزش زدن را داشته باشند.

اگر جزو دستهٔ اولیم، تغییر قدم‌به‌قدم روش مناسب‌تری است. در این صورت، باید به این نکته توجه کنیم که در هر قدم، محصول حیوانی حذف‌شده را با محصولات گیاهی جایگزین کنیم و نه با نوع دیگری از محصولات حیوانی مثلاً اگر در قدم اول گوشت قرمز را حذف می‌کنیم، آن را واقعاً با حبوبات، سبزیجات و فرآورده‌های گیاهی جایگزین کنیم و نه با گوشت بوقلمون، مرغ و ماهیِ بیشتر.

نکتهٔ مهم دیگر در این ارتقای اخلاقی آن است که به وگانیسم به‌عنوان یک «لذت» نگاه کنیم و نه یک «ریاضت». ما چیزی از حقوق خودمان را از دست نمی‌دهیم، بلکه داریم حقوق طبیعی موجودات دیگر را که به‌ناحق از آن‌ها گرفته‌ایم، به آن‌ها پس می‌دهیم و در صورتی که قسمت تغذیه را به‌صورت مناسب جایگزین کنیم، به تندرستی خودمان کمک می‌کنیم، روند پیری را کند می‌کنیم و احتمال مبتلاشدنمان به بیماری‌ها را کاهش می‌دهیم.

از سوی دیگر، غذاهای گیاهی آن‌چنان متنوع و خوشمزه‌اند که حتی لازم نیست از طعم‌های خوب و تنوع چشم‌پوشی کنیم. تاکنون مجموعاً ده‌ها و صدها هزار دستور غذای وگان در سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی مجازی ارائه شده‌اند. در واقع، برای هر غذایی که فکرش را بکنیم چندین دستور غذای وگان پیدا می‌کنیم. تعذیهٔ وگان نه‌تنها ما را محدود نمی‌کند، بلکه به‌احتمال زیاد باعث می‌شود غذاها و مزه‌های جدید بی‌شماری را امتحان کنیم.

همچنین، می‌توانیم وگانیسم را ابتدا برای دوره‌ای محدود مثلاً یک ماه امتحان کنیم. البته در این صورت باید توجه داشته باشیم که این مدت کوتاه، لزوماً مشتی از خروار نیست و هر چقدر بیشتر در این راه بمانیم، راه بر ما هموارتر خواهد شد و کفهٔ لذت‌ها سنگین‌تر از کفهٔ چالش‌ها خواهد بود. با این‌حال، این دوره‌های یک یا چند ماهه این امکان را به ما می‌دهند که متوجه بشویم همه‌چیز برای این تغییر جهت اخلاقی در سطح فردی و جامعه مهیاست. در آستانهٔ سال نو و ماه ژانویه قرار داریم و ماه ژانویه با ویگنیوئری (Veganuary) گره خورده است، چالشی که از سال ۲۰۱۴ آغاز شده و مردم دنیا را تشویق می‌کند با آغاز سال جدید، تغذیهٔ وگان را برای یک ماه آزمایش کنند و از افراد و نهادهایی که برای ترویج گیاه‌خواری فعال‌اند، مشاوره و راهنمایی بگیرند. در ژانویهٔ ۲۰۲۳، بیش از هفتصد هزار نفر در سراسر دنیا، در چالش ویگنیوئری شرکت کردند* و این رقم هر سال رو به افزایش است. هر روز برای شروع یک زندگی مهربان‌تر روز خوبی است و صد دلیل محکم برای این تغییر خوب وجود دارد. همین امروز، بهترین روز از میان روزهای باقیماندهٔ عمر ما برای خارج‌شدن از چرخهٔ استثمار و خشونت و آزار است، ولی اگر به‌جای ۱۰۰ دلیل خوب، به ۱۰۱ دلیل خوب نیاز داریم، چه دلیلی بهتر از شروع سال جدید با شیوهٔ زندگی مهربان‌تر و عادلانه‌تر؟

*وب‌سایت ویگنیوئری
https://veganuary.com/veganuary-2023-breaks-all-records

نوشته ویگنیوئری بهانه‌ای برای شروع مهربان‌تر و عادلانه‌تر سال جدید اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

حدود نصف ماهی‌ها و غذاهای دریایی عرضه‌شده در بازار از پرورشگاه‌های آبی می‌آیند.[منبع] در حال حاضر، در بریتیش‌ کلمبیا ۲۴۰ پرورشگاه آبی وجود دارد.[منبع]

در این مقاله‌، نگاهی کوتاه به زندگی ماهی‌ها در پرورشگاه‌ها و پیامدهای آن برای خودِ ماهی‌ها و سایر حیوانات آبزی و محیط زیست می‌اندازیم.

زندگی ماهی‌ها در پرورشگاه‌ها

پیمودنِ دریاها و اقیانوس‌ها برای ماهی‌ها امری ذاتی است و تمام حواس لازم برای این کار در آن‌ها تعبیه شده است. آن‌ها در زندان‌های پرجمعیتی که ما برای آن‌ها ساخته‌ایم، رنج می‌کشند، فرقی نمی‌کند این زندان‌ها داخل دریا ساخته شده باشند یا در محیط‌های سرپوشیده و مصنوعی. وقتی ماهی‌ها ۶ تا ۱۰ سانتی‌متر طول دارند، از محل تخم‌گذاری به پرورشگاه‌های ماهی منتقل می‌شوند. بعضی از ماهی‌ها هم در نوزادی از دریا گرفته می‌شوند و به پرورشگاه‌ها آورده می‌شوند. این پرورشگاه‌ها می‌توانند در داخل یا خارج دریا ساخته شده باشند:

پرورشگاه‌های داخل دریا

برای ایجاد این پرورشگاه‌ها، قسمتی از دریا را با تور از بقیهٔ دریا جدا می‌کنند. تا اینجا زیاد بد به نظر نمی‌رسد اما چیزی که آزاردهنده است ازدحام بیش‌ازحد ماهی‌ها در فضایی محدود است.

پرورشگاه‌های خارج از دریا

در این حالت ماهی‌ها در آکواریوم‌هایی که در فضای بسته قرار دارند، نگهداری می‌شوند. در این آکواریوم‌ها غذا، نور و حتی رشد ماهی‌ها با سیستم‌های مدرن کنترل می‌شود.

چه در پرورشگاه‌های داخل و چه در پرورشگاه‌های خارج از دریا، زندگی ماهی‌ها کوچک‌ترین شباهتی به زندگی یک ماهی در طبیعت ندارد. آن‌ها مجبورند تمام عمر خود را در قفس‌های بسیار پرازدحام بگذرانند. در این قفس‌ها فضا آن‌قدر کم است که ماهی‌ها نمی‌توانند به‌درستی شنا کنند. آن‌ها مرتب به یکدیگر یا تورهای قفس یا بدنهٔ آکواریوم برخورد می‌کنند و فلس‌های خود را از دست‌ می‌دهند. پرورش‌دهندگان ماهی با استفاده از داروها، هورمون‌ها و تغییرات ژنتیکی رشد ماهی‌ها را تسریع می‌کنند و عملکرد تولیدِمثل ماهی‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهند. آمار مرگ‌ومیر ناشی از انگل‌ها و بیماری‌های دیگر و همچنین ناقص‌الخلقگی و آسیب‌های ناشی از استرس در پرورشگاه‌ها بسیار بالاست.

ماهی‌های مضطرب

شرایط زندگی در پرورشگاه‌های پرجمعیت، برخورد و تعامل اجباری با تعداد زیادی ماهی دیگر، رقابت برای غذا، دخالت انسان‌ها و تغییرات ناگهانی در شرایط محیطی مانند نور، ماهی‌ها را به‌شدت مضطرب و تهاجمی می‌کند. همچنین، جمعیت زیاد در این زندان‌ها باعث می‌شود که ماهی‌ها نتوانند جایگاه اجتماعی خود را پیدا کنند. آن‌ها اغلب با هم می‌جنگند. این جنگ‌ها معمولاً به کشته‌شدن ماهی‌های کوچک‌تر منجر می‌شود. به‌همین دلیل باید ماهی‌هایی را که سریع‌تر رشد کرده‌اند از ماهی‌های کوچک‌تر جدا کرد. استرس دائمی همچنین، سیستم ایمنی ماهی‌ها را به‌شدت ضعیف می‌کند. ماهی‌های پرورشی به‌شدت مستعد بیماری‌اند.

ماهی‌هایی که دست (باله) از زندگی شسته‌اند! 

بر اساس پژوهش‌های انجام‌شده در پرورشگاه‌های ماهی آزاد، یک‌چهارم ماهی‌های پرورشی رشد خوبی ندارند و به‌جای شناکردن روی آب غوطه‌ورند. پژوهش‌های انجام‌شده روی این ماهی‌ها نشان داده‌ است که رفتار و ترکیب شیمیایی مغز این ماهی‌ها تقریباً مشابه افراد بسیار مضطرب و افسرده است.[منبع]

«مارکو وینداس»، یکی از پژوهشگران، در این باره می‌گوید:

«من آن‌قدر جلو نمی‌روم که بگویم آن‌ها سعی می‌کنند خودکشی کنند‌، ولی از نظر روان‌شناسی، آن‌ها به آستانهٔ تحمل خود رسیده‌اند و چون در همان محیط باقی می‌مانند، می‌میرند.»

زندگی در انبوه انگل‌ها

ابتلا به انگل‌ها در ماهی‌های پرورشی بسیار شایع است. برای نمونه، در پرورشگاه‌های ماهی مخصوصاً پرورشگاه‌های ماهی آزاد، شپش‌های دریایی (نوعی انگل ماهی) بسیار فراوان‌اند. این انگل‌ها گوشت ماهی‌ها را می‌خورند و باعث افتادن فلس‌های آن‌ها و ایجاد زخم‌های بزرگ و حتی مرگ ماهی‌ها می‌شوند. در پرورشگاه‌های خیلی شلوغ این انگل‌ها در ناحیهٔ صورت ماهی‌ها آ‌ن‌قدر پیشروی می‌کنند تا به استخوان‌های سر برسند. پرورش‌دهندگان ماهی‌ این حالت را «تاج مرگ» می‌نامند. احتمال ابتلای ماهی‌ها به این انگل‌ها در یک پرورشگاه‌ ماهی می‌تواند ۳۰٬۰۰۰ برابر بیشتر از احتمال ابتلای آن‌ها به این انگل‌ها در طبیعت باشد. [منبع]

گروه‌بندی

هر ماهی در طول عمر خود چند بار بر اساس اندازه گروه‌بندی و به «قفس» متناسب منتقل می‌شود. برای گروه‌بندی، ماهی‌ها به مخزنی مکیده می‌شوند که به چندین ردیف تور که سوراخ‌هایی با اندازه‌های متفاوت دارند، مجهز است. ماهی‌هایی که از همه بزرگ‌ترند، پشت اولین تور که بزرگ‌ترین سوراخ‌ها را دارد، می‌مانند. ماهی‌های کوچک‌تر به تور بعدی می‌رسند که سوراخ‌های آن یک درجه از تور قبلی کوچک‌تر است. باز هم ماهی‌های بزرگ‌تر پشت تور باقی می‌مانند و ماهی‌های کوچک‌تر به طرف تور بعدی کشیده می‌شوند… این پروسه باعث اضطراب و حتی مرگ گروهی از ماهی‌ها می‌شود. 

کشتار ماهی‌ها

تعداد زیادی از ماهی‌ها قبل از فرارسیدن زمان کشتار می‌میرند. در مورد ماهی آزاد، مرگ‌ومیر ۱۰ تا ۳۰ درصدی، آمار خوبی به‌حساب می‌آید.* به ماهی‌هایی که تا آن زمان دوام می‌آورند، چند روز غذا داده نمی‌شود تا معدهٔ آن‌ها خالی شود و پروسهٔ نگهداری از آن‌ها پس از کشتار آسان‌تر شود. این مدت معمولاً ۱ تا ۳ روز است، ولی ممکن است به ۸ روز هم برسد.[منبع]

متأسفانه در هیچ‌جای دنیا، قانون، کشتارگاه‌ها را موظف به گیج یا بی‌حس‌کردن ماهی‌ها در زمان کشتار نمی‌کند. ناگفته نماند که در بسیاری از کشورها، ازجمله ایران، این قوانین برای حیوانات دیگر هم وجود ندارد.

معمولاً برای کشتن ماهی‌ها آب‌شش آن‌ها را قطع می‌کنند و آن‌ها پس از تشنجی طولانی در نتیجهٔ خون‌ریزی می‌میرند. برای کشتن ماهی‌های بزرگ‌تر با چماق بر سر آن‌ها می‌کوبند و در حالی‌که هنوز زنده‌اند، شکم آن‌ها را پاره می‌کنند. برخی از ماهی‌های کوچک‌تر اغلب با خالی‌کردن آب از مخزن‌ها به‌آرامی خفه می‌شوند یا در حالی‌که کاملاً هوشیارند، در یخ بسته‌بندی می‌شوند. مرگ در یخ با زجر زیادی همراه است، در این حالت ماهی‌ها تا ۱۵ دقیقهٔ کامل درد می‌کشند تا بمیرند.

پیامدهای پرورش ماهی برای محیط زیست

پرورش ماهی‌ها، هدردادن غذا و تسریع نابودی ماهی‌ها در دریاها

با توجه به آنکه به‌علت صید بی‌رویه، بیشتر منابع ماهی در دریاها به‌دست بشر به یغما رفته‌ است، یکی از اهداف مهم پرورش ماهی این است که از نابودی منابع ماهی در دریاها جلوگیری کند ولی در اینجا یک تناقض اساسی وجود دارد: بیشترین تقاضای بازار برای ماهی‌های گوشت‌خوار مانند ماهی آزاد یا قزل‌آلا یا حیوانات دریایی همه‌چیزخوار مانند میگو یا ماهی تُن است. به‌عبارت دیگر، برای فراهم‌کردن غذای مورد نیاز ماهی‌ها و حیوانات آبزی پرورشی دیگر، ماهی‌های دیگر مانند ساردین، موتوماهیان، ماهی‌ خال‌خالی، شاه‌ماهی و غیره را از دریا صید می‌کنند. سپس حبه‌هایی از گوشت و روغن این ماهی‌ها تولید می‌کنند و به حیوانات دریایی پرورشی می‌خورانند. برای نمونه، برای تولید یک کیلوگرم مارماهی، ۴٫۶۹ کیلوگرم، برای تولید یک کیلوگرم ماهی آزاد، ۲٫۴۴ کیلوگرم، برای تولید یک کیلوگرم میگو، ۲٫۲۵ کیلوگرم و برای تولید یک کیلوگرم ماهی قزل‌آلا، ۱٫۴۶ کیلوگرم ماهی از دریا صید می‌شود.[منبع]

همچنین، از سویا و غلات تراریخته به‌فراوانی به‌عنوان غذای ماهی‌های پرورشی استفاده می‌شود. برای نمونه، برای تولید هر کیلوگرم ماهی تُن باله‌آبی شمالی، ۲۸ کیلوگرم غذا به او خورانده می‌شود. بعضی منابع ادعا می‌کنند که با فرمول غذایی خاص می‌توان این مقدار را به ۴ کیلوگرم کاهش داد [منبع] و از آن به‌عنوان تولید پایدار صحبت می‌کنند ولی فراموش می‌کنند که حتی در این‌صورت، همچنان چند کیلوگرم غذا برای تولید یک کیلوگرم ماهی تُن مصرف می‌شود.

بدیهی است که این روند، هدردادن پروتئین و غذاست و سبب نابودی سریع‌تر گونه‌های ماهی در دریاها می‌شود.

پرورشگاه‌های ماهی، دریاها را آلوده و اکوسیستم‌های آبی را نابود می‌کنند [منبع]

پرورش ماهی‌ها همان مشکلاتی را برای محیط زیست ایجاد می‌کند که پرورش حیوانات خشکی‌زی مانند گاو، گوسفند، خوک و مرغ. تراکم جمعیت ماهی‌ها در پرورشگاه‌ها آن‌قدر زیاد است که آب داخل تورها عملاً به خورشی از غذای مصرف‌نشده، مدفوع، آنتی‌بیوتیک‌ها و مواد شیمیایی که برای کنترل بیماری‌ها، انگل‌ها و جلبک‌ها استفاده می‌شوند، تبدیل می‌شود. آلاینده‌های تولیدشده در این فضاها و انبوه انگل‌های ماهی در محیط دریا پخش می‌شوند و باعث نابودی دیگر ساکنان دریاها می‌شوند. 

غذای مصرف‌نشده و مدفوع ماهی‌ها در کف دریا رسوب می‌کنند و باعث ایجاد باکتری‌هایی می‌شوند که اکسیژن آب را مصرف می‌کنند و زندگی حیواناتی مانند صدف‌ها یا هشت‌پاها را که برای زندگی به اکسیژن کف دریا نیاز دارند، به خطر می‌اندازند.

مواد شیمیایی مورد استفاده در پرورشگاه‌ها در کف دریا رسوب می‌کنند و ساختار و ترکیب شیمیایی رسوبات کف دریا را دگرگون می‌کنند. 

بدیهی است که تأثیرات زیست‌محیطی پس‌ماند پرورشگاه‌های داخل دریا بیشتر از پرورشگاه‌های خارج از دریاست، چون فضولات، مواد شیمیایی، فلس‌ها و اجزای تفکیک‌شدهٔ بدن ماهی‌ها مستقیماً به آب دریا منتقل می‌شوند ولی بیشتر پس‌ماند پرورشگاه‌های خارج از دریا هم در نهایت از دریاها سر در می‌آورند. به‌همین دلیل، این تأثیرات محدود به پرورشگاه‌های داخل دریا نمی‌شود.

ماهی‌های فراری، خطری دیگر برای محیط زیست 

بیشتر ماهی‌های پرورشی دست‌کاریِ ژنتیکی شده‌اند تا مثلاً سریع‌تر چاق شوند یا بیشتر غذا بخورند یا با شرایط اقلیمی مانند سرمای زیاد کنار بیایند چون از محیط طبیعی دیگری به محیط پرورشگاه آورده شده‌اند. هر سال میلیون‌ها ماهی پرورشی در نتیجهٔ سیل و طوفان و شرایط طبیعی دیگر، خرابی تورها یا خطاهای انسانی از تورها فرار می‌کنند. این ماهی‌ها با ماهی‌های وحشی جفتگیری می‌کنند و نسلی از ماهی‌ها را به وجود می‌آورند که از نظر ژنتیکی برای زندگی در محیط طبیعی مناسب نیستند مثلاً به مقدار غذایی نیاز دارند که در طبیعت در دسترس نیست و دچار قحطی می‌شوند یا با مصرف زیاد مواد غذایی، تعادل چرخهٔ محیط‌ دریا را به هم می‌زنند، یا طول عمر کمتر و سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند. این مسئله، سبب نابودی بیشتر ماهی‌ها در دریاها می‌شود.[منبع ۱ و منبع ۲]

چاره چیست؟ آیا ماهی غذای سالمی نیست؟

معمولاً در مورد مزایای مصرف ماهی سخن فراوان است ولی کمتر کسی به خطرات مصرف ماهی، چه از نوع پرورشی و چه از نوع صید شده اشاره می‌کند:

با توجه به آلودگی آب دریاها مخصوصاً آلودگی به فلزات سنگین و همچنین آلودگی آب پرورشگاه‌های ماهی به مواد شیمیایی، مصرف زیاد ماهی می‌تواند خطراتی برای سلامتی مصرف‌کنندگان مخصوصاً زنان باردار و نوزادان متولد‌نشده‌شان، کودکان و افراد مسن ایجاد کند.[منبع]

همچنین، آنتی‌بیوتیک مورد استفاده در پرورشگاه‌ها می‌تواند سبب به‌وجودآمدن باکتری‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک، در انسان‌ها شود.[منبع]

از طرف دیگر، همهٔ ویتامین‌ها و املاح معدنیِ موجود در ماهی را می‌توان با مصرف غذاهای گیاهی فراهم کرد. همچنین، مواد غذایی گیاهی می‌توانند تمام پروتئین‌های مورد نیاز بدن را فراهم کنند. در واقع، مهم‌ترین وجه تمایز ماهی با سایر غذاها که سبب می‌شود در مورد آن تبلیغ فراوان شود، وجود اسیدهای چرب امگا ۳ با زنجیرهٔ بلند (EPA و DHA) است. ماهی‌ها این روغن‌های امگا ۳ را با خوردن جلبک‌های میکروسکوپی به‌ دست می‌آورند. امروزه تولیدکنندگان زیادی این روغن‌ها را مستقیماً از ریزجلبک‌هایی که معمولاً به‌صورت آزمایشگاهی کشت می‌شوند، تولید می‌کنند. به‌عبارت دیگر، امروزه دیگر برای دریافت امگا ۳ با زنجیرهٔ بلند نیازی به مصرف ماهی نیست بلکه می‌توان مستقیماً آن‌ها را از جلبک‌ها دریافت کرد. در صورتی‌که این روغن‌ها از جلبک‌های کشت‌شده در آزمایشگاه گرفته شوند، بسیار سالم‌تر و مطمئن‌تر از ماهی و روغن ماهی هستند، چون به مواد آلایندهٔ دریاها و مواد شیمیایی مورد استفاده در پرورشگاه‌ها آلوده نشده‌اند. برای آگاهی بیشتر در این مورد، به مقالات قبلی در همین نشریه در مورد تغذیهٔ گیاهی مراجعه کنید. 

سخن آخر

صنعت ماهیگیری و پرورش ماهی هر دو رنج و شکنجهٔ زیادی به ماهی‌ها و حیوانات دیگر تحمیل می‌کنند، دریاها را از حیوانات خالی می‌کنند، تعادل اکوسیستم دریاها را به هم می‌زنند و آسیب‌های جبران‌ناپذیری به محیط زیست وارد می‌کنند. ماهی، یک غذای پایدار برای جمعیت ۸ میلیاردی و روزافزون بشر نیست. 

خوشبختانه با وجود تنوع بی‌سابقه در غذاهای گیاهی و همچنین، تولید مستقیم روغن‌های امگا ۳ با زنجیرهٔ طولانی از جلبک‌ها، امروزه ما کوچک‌ترین نیازی به مصرف ماهی نداریم. این تنوع ما را در مقابل یک پرسش اساسی قرار می‌دهد: آیا واقعاً می‌خواهیم به‌همین منوال ادامه دهیم یا می‌خواهیم نقطهٔ شروع جدیدی برای زمین و حیوانات باشیم؟

‎*“Eating animals“ by Jonathan Safran Foer

نوشته پرورش ماهی‌ها و پیامدهای آن برای حیوانات و زمین اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

حدود ۶۰ درصد ماهی‌های عرضه‌شده به بازارِ غذا از اقیانوس‌ها و دریا‌ها صید می‌شوند. شکار صنعتی ماهی‌ها، خشونت در برابر حیوانات در ابعادی غیرقابل‌تصور است که از نظر تعداد قربانیان با هیچ صنعت دیگری قابل‌مقایسه نیست. 

در صید صنعتی ماهی، کشتی‌های بسیار بزرگ که مجهز به یخچال‌های عظیم و تجهیزات الکترونیکی برای ردیابی ماهی‌ها هستند، ماه‌ها روی دریاها باقی می‌مانند. این کشتی‌ها با گستردن هر نوبت تور یا قلاب می‌توانند تا ده‌ها هزار ماهی را شکار و در یخچال‌های خود انبار کنند.

متأسفانه نه‌تنها کمیت خشونت صنعت ماهیگیری، بلکه کیفیت آن نیز بر بسیاری از مردم پوشیده است. وقتی از حقوق حیوانات صحبت می‌شود، معمولاً کسی به ماهی‌های صیدشده فکر نمی‌کند. وقتی از گیرکردن در یک تله صحبت به میان می‌آید، در ذهن ما عکس‌هایی از حیواناتی مانند روباه و گرگ مجسم می‌شوند که در تله‌های آهنی یا سیمی گیر افتاده‌اند، ولی هیچ‌وقت به درد و رنج صدها میلیارد ماهی که سالانه به دام قلاب‌ها یا تورها می‌افتند و ساعت‌ها و روزها تقلا و خون‌ریزی می‌کنند تا بمیرند، فکر نمی‌کنیم. وقتی از خشونت کشتارگاه‌ها صحبت می‌شود، افکار ما فقط به‌سمت کشتارگاه‌هایی که در خشکی برپا هستند متمایل می‌شوند و فراموش می‌کنیم که عرشهٔ کشتی‌های ماهیگیری هم یکی از بدترین و شکنجه‌آمیزترین نوع کشتارگاه‌ها هستند. وقتی از درد کشتار صحبت می‌شود، به ماهی‌هایی که زیر وزن صدها تن از همنوعان خود له می‌شوند یا در یخ زنده‌به‌گور می‌شوند یا هنگام بیرون کشیده‌شدن از آب، چشم‌هایشان در نتیجهٔ اختلاف فشار از حدقه بیرون می‌زنند یا اعضای بدنشان در حالی‌که هنوز زنده‌اند بریده می‌شود، فکر نمی‌کنیم…

در این مقاله نگاهی کوتاه می‌اندازیم به انواع شکار ماهی و پیامدهای آن برای ماهی‌ها، حیوانات دیگر و محیط زیست.

انواع شکار ماهی

سیم‌های بلند (Long-Lines)

این روش یکی از پرکاربردترین روش‌های ماهیگیری صنعتی است. در این روش، کشتی‌های ماهیگیری سیم‌هایی را که طول آن‌ها به ۱۲۰ کیلومتر می‌رسد و صدها هزار قلاب طعمه‌دار به آن‌ها متصل‌اند، در دریا و پشت سر خود پهن می‌کنند. این قلاب‌ها ممکن است در عمق مشخصی از آب آویزان باشند یا با استفاده از اجسام شناور در سطح آب نگه داشته شوند. این طعمه‌ها نه‌تنها ماهی‌ها بلکه حیوانات دیگر مانند مرغ‌های دریایی، فک‌ها، نهنگ‌ها، دلفین‌ها، کوسه‌ها و لاک‌پشت‌های آبی را به خود جذب و گرفتار می‌کنند. ماهیگیران معمولاً سیم‌ها را برای یک روز پهن می‌کنند. ماهی‌ها و سایر حیوانات اسیرشده چندین ساعت تقلا و خون‌ریزی می‌کنند تا بمیرند یا تا زمان جمع‌آوری قلاب‌ها زنده می‌مانند که در این‌صورت مرگ وحشتناک‌تری در انتظار آن‌هاست. ماهی‌های بزرگِ گرفتار‌شده مانند اره‌ماهی‌ها و ماهی‌های تُنِ باله‌زرد که وزنشان به چندصد پاوند می‌رسد، با قلاب به‌طرف کشتی کشیده می‌شوند. ماهیگیران برای حمل آن‌ها به کشتی کلنگی را در باله‌ها، چشم‌ها یا پهلوی آن‌ها فرو می‌برند و آن‌ها را با کمک کلنگ به روی کشتی می‌کشند.

تورهای آب‌ششی (Gill Nets)

این تورها که طول آن‌ها از ۶۰ متر تا ۱٫۶ کیلومتر می‌رسد، معمولاً به‌صورت عمودی و گاهی به‌صورت اریب در دریاها آویزان می‌شوند. یک‌طرف تورها با استفاده از ابزار شناور روی سطح آب نگه داشته می‌شود و طرف دیگر با استفاده از وزنه‌ها سنگین می‌شود و به‌طرف پایین متمایل می‌شود. همچنین، ممکن است این تورها در بین دو کشتی بسته شوند یا یک طرف آن روی کف دریا و طرف دیگر به کشتی ماهیگیری متصل باشند. ماهی‌ها و حیوانات دیگر قادر به دیدن تورها نیستند و فقط در صورتی از تورها رد می‌شوند که بدن آن‌ها کوچک‌تر از سوراخ تورها باشد. در غیر این‌صورت، بدنشان در تورها گیر می‌کند و آن‌ها تلاش می‌کنند به عقب برگردند ولی این تورها طوری درست شده‌اند که در صورت حرکت ماهی به‌طرف عقب آب‌شش یا بالهٔ او در تور گیر کند. به این ترتیب ماهی دیگر نه راه پیش دارد و نه راه پس. این تورها معمولاً برای چند روز در آب پهن می‌شوند. بنابراین اگر حیوانی در آن گیر کند، مرگی آهسته و دردناک در انتظارش است. بسیاری از ماهی‌ها در نتیجهٔ خون‌ریزی آرام‌آرام می‌میرند. آن‌هایی که هنگام جمع‌شدن تورها زنده‌اند، بدشانس‌ترند. معده یا چشم‌های ماهی‌هایی که یک‌باره از عمق آب بیرون کشیده می‌شوند در نتیجهٔ تغییر ناگهانی در فشار بیرون می‌زند. پس از رسیدن به‌روی عرشه، ماهی‌ها کم‌کم خفه می‌شوند یا در حالی که زنده‌اند اعضای بدن آن‌ها بریده می‌شود.

تورهای کیسه‌ای (Purse Seines)

از تورهای کیسه‌ای معمولاً برای شکار ماهی تُن استفاده می‌شود، ولی ممکن است برای شکار انواع دیگر مانند ماهی‌های روغنی نیز به‌ کار رود. در این روش، کشتی‌های ماهیگیری ردّ دلفین‌ها را که معمولاً همراه با ماهی‌های تن شنا می‌کنند می‌گیرند و تور را روی گروه ماهی‌های تُن می‌اندازند و آهسته آن‌ را به‌صورت یک کیسه جمع می‌کنند. به این ترتیب، صدها ماهی تُن که وزن آن‌ها از ۳ تا ۲۰ کیلو می‌رسد، در تور گرفتار می‌شوند. آب‌شش‌های ماهی‌هایی که زنده به عرشهٔ کشتی می‌رسند بریده می‌شود و در حالی‌که آن‌ها هنوز زنده‌اند، اجزای بدنشان بریده می‌شود.

تورهای کف دریا (Bottom Trawlers)

از تورهای کف دریا برای شکار ماهی‌ها و حیوانات دریایی که نزدیک کف دریا زندگی می‌کنند مانند ماهی روغنی، روغن‌ماهی کوچک، ماهی لیزابه‌سر (orange roughy)، کفشک‌ماهی، زبان‌گاوماهیان، ماهی مرکب، میگو و هشت‌پا استفاده می‌شود. این تورهای کیسه‌مانند غول‌پیکر با وزنه‌ها یا چرخ‌های خیلی سنگین روی کف دریا فرود می‌آیند و پهن می‌شوند، هر ماهی یا حیوان، هر صخره و صخرهٔ مرجانی‌ای را که در مسیرشان قرار بگیرد، می‌کَنند و در خود جمع می‌کنند، رسوبات دریا را به هم می‌زنند و اکوسیستم بستر دریا را با مشکلات زیادی مواجه می‌کنند. این کار، مانند جنگل‌زدایی در خشکی است.

برای شکار ماهی‌هایی مانند ساردین، زغال‌ماهی آلاسکایی، ماهی خال‌خالی، شاه‌ماهی و غیره که در عمق متوسط دریا زندگی می‌کنند، از همین روش استفاده می‌شود با این تفاوت که تورها با فاصله از کف دریا نصب می‌شوند. 

استفاده از تورهای کف دریا یا تورهایی که در عمق متوسط نصب می‌شوند، یکی از بدترین روش‌های شکار مدرن ماهی‌هاست چون بدون درنظرگرفتن اینکه چه نوع صیدی مدّ نظر است، هر حیوان و صخره و مرجان سرِ راه را نابود می‌کند. تورهای کف دریا تعادل اکوسیستم بستر دریا را هم به هم می‌زنند [منبع].

مرگ ماهی‌ها، مرگی دردناک

صرف‌نظر از اینکه از چه روشی برای صید ماهی‌ها استفاده شود، مرگ ماهی‌ها مرگی دردناک و طولانی است. در هیچ جای دنیا قانونی برای گیج‌کردن و کاهش درد ماهی‌ها در زمان کشتار وجود ندارد. در برخی از روش‌های صید، بیشتر ماهی‌ها قبل از آنکه به عرشه برسند در نتیجهٔ خون‌ریزی یا خردشدن جمجمه در نتیجهٔ فشار اجسام و حیوانات دیگری که در تور افتاده‌اند یا فشار دیواره‌های تورها می‌میرند، ولی گروهی که شوک‌زده یا با چشم‌های بیرون‌زده از حدقه ولی هنوز زنده به روی کشتی‌ها می‌رسند، هم خوش‌شانس نیستند. این ماهی‌ها ممکن است تا ۱۵ دقیقه هوشیار باشند تا خفه شوند یا زیر وزن همنوعان خود له شوند یا در یخ بمیرند یا آب‌شش‌ها و اعضای دیگر بدنشان بریده شود.

دورریز (by-catch) صنعت صید ماهی

تورها و سیم‌های ماهیگیری صنعتی فقط ماهی‌های موردنظر ماهیگیران را گرفتار نمی‌کنند. آن‌ها می‌توانند هر موجودی را از مرجان‌ها، صدف‌ها، خرچنگ‌ها و ستاره‌های دریایی گرفته تا ماهی‌ها و حیوانات دریایی غیرقابل‌مصرف، سفره‌ماهی‌ها، نهنگ‌ها، کوسه‌ها، لاک‌پشت‌ها، مرغ‌های دریایی و فُک‌ها، گرفتار کنند و بکشند. این حیوانات، مرده یا در حال جان‌دادن به دریاها باز‌گردانده می‌شوند. روش استفاده از تور در کف یا عمق دریا بیشترین دورریز را دارد و صید برخی از انواع ماهی‌ها و حیوانات دریایی از نظر زیست‌محیطی پرهزینه‌ترند. برای نمونه، برآورد می‌شود صید میگو بیشترین دورریز و هزینهٔ زیست‌محیطی را دارد. به‌ازای هر کیلوگرم میگو چند کیلوگرم دورریز صید می‌شود [منبع]. ۴۰ درصد صید ماهی دنیا دور ریخته می‌شود [منبع].

مسائل زیست محیطی صید ماهی

جمعیت بشر در طول یک قرن گذشته ۴٫۵ برابر شده است. صید بی‌رویهٔ ماهی و حیوانات دریایی دیگر برای برآورده‌کردن تقاضای گوشت ماهی از یک‌سو و آلودگی و گرمایش ایجادشده توسط بشر از سوی دیگر، زندگی بسیاری از گونه‌های ماهی و حیوانات دریایی دیگر را در خطر نابودی قرار داده است. در سال ۲۰۰۶ گروهی از کارشناسان و پژوهشگران محیط زیست از کشورهای مختلف پیش‌بینی کردند در صورتی‌که همین‌ رویه را ادامه بدهیم، تا سال ۲۰۴۸ اقیانوس‌ها و دریاها از ماهی‌ خالی خواهند بود [منبع].

بر اساس اطلاعات سازمان غذا و کشاورزی، فائو، ۸۵ درصد از ذخایر ماهی در دریاها به‌شدت استثمار شده‌اند یا کاملاً از بین رفته‌اند [منبع].

دریاها و اقیانوس‌ها از ماهی‌ها خالی می‌شوند و این زنگ خطر بزرگی برای ماست. به‌هم‌خوردن تعادل اکوسیستم آب‌ها به‌معنای به‌هم‌خوردن تعادل کل زمین است.

نوشته ماهی‌ها، از دریا تا بشقاب! اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

آمار دقیقی از تعداد ماهی‌های کشته‌شده برای غذای انسان‌ها وجود ندارد چون در صنعت صید یا پرورش ماهی فقط وزن اندازه‌گیری می‌شود ولی تعداد سالانهٔ ماهی‌های صیدشده توسط انسان بین ۹۷۰ تا ۲٬۷۰۰ [منبع] میلیارد و تعداد ماهی‌های کشته‌شده در پرورشگاه‌های ماهی بین ۷۸ تا ۱۷۱ میلیارد برآورد می‌شود. [منبع]

مرگ ماهی‌ها، چه در دریاها و چه در پرورشگاه‌های ماهی مرگی شکنجه‌آمیز و دردآور است: خفه‌شدن، منفجر‌شدن آب‌شش‌ها، پاره‌شدن شکم در حالت زنده، زنده‌به‌گورشدن در یخ و روش‌های پردرد دیگر، ولی کمتر کسی به رنج ماهی‌ها اهمیت می‌دهد. از نظر بیشتر مردم ماهی‌ها چیزی جز پروتئین شناور در آب نیستند! وقتی از حقوق حیوانات سخن به میان می‌آید، افکارِ بیشتر ما فقط به سمت حیواناتی می‌رود که با ما در هوایی که تنفس می‌کنیم و زمینی که بر روی آن می‌ایستیم، شریک‌اند. دنیای ماهی‌ها و دیگر حیوانات آبزی برای ما ناشناخته است. آن‌ها برای ما موجوداتی با نگاه خیره و به‌ظاهر خالی از احساسات‌اند. این در حالی است که ماهی‌ها مانند پستانداران و پرندگان، موجوداتی پیچیده با قابلیت‌های بسیار، از جمله قابلیت درک رنج و خوشی‌اند.

در این مقاله به چند نمونه از قابلیت‌های ماهی‌ها اشاره می‌کنیم:

آیا ماهی‌ها درد می‌کشند؟

متأسفانه سال‌ها تصور می‌شد که ماهی‌ها درد نمی‌کشند یا بسیاری دوست داشتند این‌گونه فکر کنند. این در حالی است که ماهی‌ها دارای مغز و سلسله‌اعصاب مرکزی‌اند و گیرنده‌های درد دارند. در واقع، مسیر حس درد ماهی‌ها از گیرنده‌های حسی تا مغز بسیار به مسیر درد ما شبیه است. آزمایشات مختلف روی ماهی قرمز، ماهی آزاد، ماهی قزل‌آلای خال‌دار، گورخرماهی و سوف‌ماهیان ثابت کرده‌ است که این ماهی‌ها درد می‌کشند و این درد، دردی لحظه‌ای و رفلکسی نیست بلکه می‌تواند دردی مزمن باشد، دردی که ماهی از آن آگاه است. همچنین، آزمایشات نشان داده‌اند سیستم عصبی ماهی‌ها نیز برای کاهش درد، پیام‌رسان‌های عصبی مانند اندورفین ترشح می‌کند و استفاده از مسکّن‌ها سبب کاهش درد در ماهی‌ها می‌شود. [منبع]

استفاده از ابزار

«استفاده از ابزار»، قابلیتی است که به موجودات بسیار باهوش نسبت داده می‌شود. قبلاً چنین تصور می‌شد که فقط انسان‌ها این قابلیت را دارند که از ابزارها برای رسیدن به هدفی مشخص استفاده کنند، ولی حالا کاملاً معلوم شده است که حیواناتِ بسیاری این قابلیت را دارند و ماهی‌ها هم استثنا نیستند. برای نمونه، ماهی سیکلید وقتی احساس خطر می‌کند، از برگ‌ها برای انتقال تخم‌های خود به جایی دیگر استفاده می‌کند. [منبع]

خودآگاهی

خودآگاهی، ویژگی خاص حیواناتی است که قابلیت شناختی و اجتماعی بالا دارند. ما می‌دانیم که دلفین‌ها، فیل‌ها، شامپانزه‌ها و زاغ‌ها از وجود خود آگاه‌اند و این را به‌وضوح در برخورد با آینه نشان می‌دهند. آن‌ها می‌دانند تصویری که در آینه می‌بینند تصویر خودشان است و نه حیوانی دیگر از گونهٔ خودشان. تست آینه روی دو سفره‌ماهی در باهاما نشان داد که آن‌ها نیز از وجود خود آگاه‌اند. آن‌ها به‌محض دیدن تصویر خود در آینه شروع به حرکات عجیب و شکلک‌مانند کردند و از دهان خود حباب خارج کردند تا مطمئن شوند این تصویر خودشان است.[منبع]

آموزش‌پذیری از اجتماع

ماهی‌ها این قابلیت را دارند که از همنوعان خود بیاموزند و آموخته‌های خود را به نسل‌های بعد منتقل کنند. به این ترتیب آن‌ها فرهنگ و سنّت‌های خودشان را به وجود می‌آورند. برای نمونه، در آزمایشی که روی ماهی‌های «گوپی» انجام شد، تعدادی ماهی تازه‌وارد را برای سه روز در کنار تعدادی ماهی که مسیر غذا به آن‌ها آموزش داده شده بود قرار دادند و در طول سه روز تمام ماهی‌های آموزش‌دیده را خارج کردند. با این‌حال ماهی‌های آموزش‌ندیده مسیر غذا را در همان مدت کوتاه از ماهی‌های آموزش‌دیده یاد گرفته بودند. [منبع] همچنین، اعضای جوانِ نوعی از خورشیدماهیان به هیچ غذای جدیدی لب نمی‌زنند مگر آنکه ببینند بزرگ‌ترهایشان آن‌ها را می‌خورند.

همکاری در شکار

برخی از حیوانات به‌صورت دسته‌جمعی شکار می‌کنند. ماهی‌ها نه تنها این قابلیت را دارند که با همنوعان خود همکاری کنند، بلکه برخی از گونه‌ها حتی با گونه‌های دیگر نیز همکاری می‌کنند. برای نمونه، ماهی هامور و مارماهی رنگین در شکار با هم همکاری می‌کنند. بسیار پیش می‌آید که ماهی هامور یک ماهی را دنبال می‌کند ولی ماهی مورد نظر به پناهگاهی پناه می‌برد، پناهگاهی که برای هامور چاق خیلی تنگ است. در این حالت، هامور به جلوی پناهگاه روزانهٔ مارماهی که فقط در شب‌ها فعال است می‌رود و با حرکات شدید بدن خود به او خبر می‌دهد که وقت شکار است. مارماهی هامور را دنبال می‌کند. هامور او را به پناهگاه شکار پنهان‌شده می‌برد. مارماهی که بسیار لاغرتر از هامور است، وارد پناهگاه می‌شود و ماهی مورد نظر را به‌طرف بیرون می‌راند. هامور که در بیرون منتظر است، ماهی را شکار می‌کند و هر دو با هم شکار را می‌خورند. به این ترتیب، هم هامور و هم مارماهی موفقیت بیشتری در شکار دارند.

ماهی‌ها، حیوانات خوش‌حافظه!

قبلاً چنین تصور می‌شد که ماهی‌ها حافظۀ بسیار کوتاهی دارند و برخی می‌گفتند ماهی‌های قرمز حافظه‌ای ۳ ثانیه‌ای دارند!

همکاری بین ماهی هامور و مارماهی یکی از نمونه‌هایی است که نشان می‌دهد ماهی‌ها حافظهٔ محیطی قوی و طولانی دارند. اولاً ماهی هامور باید جای شکار خود را به‌خاطر بسپارد تا بتواند همراه مارماهی به آنجا بازگردد. دوم آنکه، او باید جای پناهگاه مارماهی را به خاطر سپرده باشد تا بتواند به سراغ او برود. او سراغ هر حیوانی نمی‌رود و سراغ هر مارماهی‌ای هم نمی‌رود. او مارماهی‌‌ای را که قبلاً با او شکار کرده است به یک مارماهی غریبه ترجیح می‌دهد.

برای نمونه‌ای دیگر، گاوماهیان را در نظر بگیرید: این ماهی‌ها هنگام خطر از حوضچه‌ای صخره‌ای به حوضچهٔ صخره‌ای دیگری می‌پرند. پریدن در جهت یا زاویهٔ اشتباه برای آن‌ها حکم افتادن بر روی صخره و مرگ را دارد. با وجود آنکه آن‌ها امکان دیدن حوضچه‌های دیگر را ندارند، به‌جز موارد استثنائی همیشه در جهت و زاویهٔ درست می‌پرند و در آب فرود می‌آیند. آن‌ها از کجا می‌دانند کجا باید بپرند؟ آزمایشات نشان داده‌اند که وقتی سطح آب بالاست و این ماهی‌ها امکان شناکردن در حوضچه‌های اطراف را دارند، به بررسی موقعیت این حوضچه‌ها می‌پردازند، نقشهٔ منطقه را برای مدت ۴۰ روز به خاطر می‌سپارند و در هنگام خطر از این اطلاعات استفاده می‌کنند. [منبع]

دکتر فیل جی (Phil Gee)، روان‌شناس، می‌گوید: «ماهی‌های قرمز قادرند همه‌چیز را حداقل به‌مدت سه ماه به ذهن بسپارند.»

در آزمایشی برای اندازه‌گیری مدت به‌ذهن‌سپردن آموخته‌ها در ماهی‌ها، ماهی‌های رنگین‌کمانی قرمز خال‌خالی استرالیایی که برای فرار از توری مخزنشان آموزش دیده بودند، ۱۱ ماه بعد نحوۀ فرار از تور را به‌خاطر آوردند و آن را تکرار کردند. با توجه به نسبت طول عمر ماهی‌ها به طول عمر ما، این معادل آن است که یک انسان درسی را که ۴۰ سال پیش یاد گرفته است به یاد آورد. [منبع]

همچنین، مطالعۀ انجام‌شده در مؤسسۀ دامپزشکی استرالیا نه‌تنها ادعای حافظۀ ۳ ثانیه‌ای ماهی‌های قرمز را رد کرد، بلکه ثابت‌ کرد که ماهی‌های قرمز حافظه‌ای عالی دارند و می‌توانند مسائل را حل کنند.

حافظۀ بلندمدت ماهی‌ها به آن‌ها کمک می‌کند که روابط اجتماعی پیچیده‌ای تشکیل دهند. حافظۀ مکانی آن‌ها (به‌ذهن‌سپردن محل قرارگرفتن چیزها) از هر نظر شبیه مهره‌داران است و آن‌ها را قادر می‌سازد نقشه‌های شناختی ایجاد کنند که در مسیریابی به آن‌ها کمک می‌کند. آن‌ها برای این کار از نشانه‌هایی مثل نور قطبی، صداها، بوها و علائم مشخصۀ بصری استفاده می‌کنند.

دکتر ترزا بارت (Theresa Burt) می‌گوید: «ما حالا می‌دانیم که ماهی‌ها قدرت فراوانی برای یادگیری و به‌ذهن‌سپردن دارند و دارای مجموعه‌ای از مهارت‌های شناختی‌اند که می‌تواند بسیاری از مردم را شگفت‌زده کند.» [منبع]

چند نمونهٔ جالب از هوش و قابلیت ماهی‌ها

ماهی‌ها می‌توانند زمان روز را تشخیص دهند.

دکتر فیل جی می‌گوید که ماهی‌ها می‌توانند زمان روز را به ما بگویند. او چند ماهی را آموزش داده بود تا برای دریافت غذا اهرمی را در ساعات خاص روز فشار دهند. این اهرم فقط در ساعت خاصی از روز فعال بود. [منبع]

ماهی‌های نظافتچی و مشتری‌مدار!

ماهی‌های نظافتچی، ماهی‌هایی‌اند که پوست مرده و انگل‌های پوستی ماهی‌های دیگر را می‌خورند. در سال‌های گذشته استفاده از این ماهی‌ها در سالن‌های زیبایی هم باب شده است به این ترتیب که مشتریان پاهای خود را داخل ظرف یا حوضی که ماهی‌های نظافتچی در آن شنا می‌کنند می‌گذارند و ماهی‌ها پاهای آن‌ها را تمیز می‌کنند ولی «مشتریان» طبیعیِ این ماهی‌ها، ماهی‌ها هستند. 

در محیط‌های طبیعی، یک ماهی نظافتچی ممکن است در روز به صدها «مشتری» سرویس بدهد. مشاهدات نشان داده‌اند ماهی‌ها قبل از آنکه نوبت نظافت خودشان برسد عملکرد ماهی‌های نظافتچی را زیر نظر می‌گیرند تا ببینند آیا آن‌ها کار خود را خوب انجام می‌دهند. اگر یک ماهی نظافتچی ظرافت و دقت لازم را نداشته باشد و در کندن پوست مردهٔ مشتریان خود زیاده‌روی کند و تکه‌ای از قسمت زندهٔ پوست آن‌ها را هم بکند، مشتریان بعدی دلسرد می‌شوند و سراغ نظافتچی دیگری می‌روند. به‌همین دلیل، ماهی‌های نظافتچی در حضور تماشاچیان سرویس بهتری ارائه می‌دهند و حتی با باله‌های جلوی خود مشتریان خود را نوازش می‌کنند و به این ترتیب سعی می‌کنند رضایت مشتریان خود را به‌ دست آورند.

ماهی هنرمند!

یک ماهی‌ بادکنکی نر برای جلب توجه ماهی ماده روی ماسه‌های دریا اثری زیبا و دقیق که قطر آن ده‌ها بار بزرگ‌تر از جثهٔ خودش است، خلق کرده است. عکس زیر، این اثر را نشان می‌دهد.

ویدیوی آن را هم می‌توانید در اینجا ببینید:
https://www.facebook.com/video.php?v=851829108170842

ماهی فوتبالیست و رقاص!

دکتر «دین پومرلاو» و پسرش این ماهی را برای پرتاب توپ فوتبال به‌طرف دروازه و همچنین رقص آموزش داده‌اند.

خلاصه

بسیاری از ما، ماهی‌ها را موجوداتی احمق و بی‌حس و درد فرض می‌کنیم، ولی آزمایشات گوناگون هیچ شکی باقی نمی‌گذارند که نه‌تنها ماهی‌ها مانند ما قادر به احساس درد و رنج‌اند، بلکه بسیار باهوش‌اند. آن‌ها می‌توانند از ابزارهای مختلف استفاده کنند، حافظه‌های بلندمدت و ساختارهای اجتماعی پیچیده دارند، سرشار از هوش اجتماعی‌اند و برای تفتیش شکارچیان و پیداکردن غذا با هم همکاری می‌کنند.

کولوم براون (Culum Brown)، بیولوژیستی که تکامل شناختی ماهی‌ها را بررسی می‌کند، می‌گوید: «ماهی‌ها باهوش‌تر از چیزی‌اند که به نظر می‌رسند. در بسیاری از موارد مانند حافظه و قدرت شناختی، آن‌ها هم‌ردیف یا حتی فراتر از مهره‌داران پیشرفته، شامل میمون‌های نزدیک به انسان‌اند.»

آیا تغییر دیدگاه ما نسبت به ماهی‌ها کمک خواهد کرد در نوع رفتارمان با ماهی‌ها تجدید نظر کنیم؟ در مقالات بعدی در مورد نحوهٔ پرورش و شکار ماهی‌ها صحبت خواهیم کرد.

نوشته ماهی‌ها، پروتئین شناور در آب یا موجوداتی پیچیده؟! اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

تالین ساهاکیان – آلمان

خوک‌ها

بسیاری از مردم با دیدن تصاویر خوک‌هایی که در گل‌ولای غلت می‌خورند فکر می‌کنند خوک‌ها موجوداتی کثیف و ابله‌اند، در حالی‌که آن‌ها برای خنک‌کردن بدن خود، محافظت از پوست حساسشان در برابر آفتاب و همچنین، رهایی از انگل‌های پوستی حمام گل‌ولای می‌گیرند و اتفاقاً به تمیزی محل خواب خود بسیار اهمیت می‌دهند. آن‌ها بسیار اجتماعی و برخلاف تصور عامهٔ مردم، بسیار باهوش‌اند. تست‌های هوش نشان می‌دهند خوک‌ها می‌توانند باهوش‌تر از سگ‌ها و حتی شامپانزه‌ها باشند. برخی از روان‌شناسان بر این باورند که قابلیت شناختی (cognitive ability) یک خوک در حد یک بچهٔ سه‌ساله است، ولی به‌نظر نمی‌رسد داشتن ضریب هوشی و پتانسیل عاطفی و فکری بالا برای حیوانی که برای گوشتش پرورش داده می‌شود، یک مزیت باشد! 

زندگی خوک‌ها در دامداری‌های صنعتی

حدود یک میلیارد خوک پرورشی در دنیا وجود دارد. خوک‌های پرورشیِ صورتی‌رنگ از نوادگان گراز وحشی‌اند که هزاران سال پیش توسط انسان اهلی شدند و عمدتاً برای گوشتشان پرورش داده می‌شوند. طول عمر طبیعی خوک‌ها ۱۵ سال است، ولی اینجا قرار نیست کسی به مرگ طبیعی بمیرد. خوک‌های پرورشی را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد: خوک‌های ماده که برای زادووَلد به‌کار می‌روند و در سن ۳ تا ۵ سالگی به کشتارگاه فرستاده می‌شوند و خوک‌هایی که فقط برای گوشت پرورش داده می‌شوند و در ۶ ماهگی به کشتارگاه فرستاده می‌شوند. در دامداری‌های صنعتی، زندگی کوتاه هر دو گروه طاقت‌فرساست. هر دو از ساده‌ترین لذت‌های زندگی مانند حمام آفتاب، حمام گل‌ولای، رابطهٔ اجتماعی طبیعی با همنوعان، بازی و حرکت و کشف دنیای اطراف، لانه‌سازی و حتی هوای آزاد محروم‌اند. در دامداری‌های صنعتی اثری از سبزه و کاه و گل‌ولای و آفتاب نیست. خوک‌ها در اصطبل‌های بتونی که کف آن با آهن یا پلاستیک پوشانده شده است، روز را شب و شب را روز می‌کنند. کف اصطبل معمولاً مشبّک است طوری که ادرار و مدفوع حیوانات مستقیماً به کانال فضولات می‌ریزد. هوای این اصطبل‌ها چنان بدبو و پر از آمونیاک است که حتی فعالان حقوق حیواناتی که به‌صورت مخفیانه وارد این دامداری‌ها می‌شوند تا وضعیت خوک‌ها را ثبت کنند، بیشتر از چند دقیقه نمی‌توانند در آنجا بمانند. این اصطبل‌ها برای موجودات باهوشی مانند خوک‌ها چنان خسته‌کننده‌اند که تمام آن‌ها علایم افسردگی و آشفتگی شدید را نشان می‌دهند و از روی درماندگی مرتب همدیگر را گاز می‌گیرند (مخصوصاً در قسمت دُم). برای آنکه پیامدهای ناشی از این گازگرفتگی‌ها را کم کنند، در هفتهٔ اول پس از تولد، دندان‌های نیش آن‌ها را می‌برند و دم آن‌ها را کوتاه می‌کنند. علاوه بر این، چون گوشت خوک‌های نر بالغ بوی بدی می‌دهد، در همان هفتهٔ اول بیضه‌های خوک‌های نر را هم می‌برند. تمام این عمل‌ها بدون بی‌حسی انجام می‌شود و درد فیزیکی و روحی ناشی از آن‌ها تا مدت‌ها با خوک‌ها باقی می‌ماند.

زندگی خوک‌های ماده در دامداری‌های صنعتی

خوک‌های ماده را ممکن است در اصطبل‌های شلوغ و در گروه‌های چندتایی نگهداری کنند یا آن‌ها را برای بیشتر یا همهٔ عمر در جعبه‌های تکی نگه دارند. آن‌ها در حدود ۵ ماهگی به بلوغ می‌رسند و در فاصله‌های بین ۱۸ تا ۲۴ روز تخمک آزاد می‌کنند و آمادگی باردارشدن را دارند. در این زمان دامداران با روش تلقیح مصنوعی اسپرم خوک نر را وارد رحم آن‌ها می‌کنند. دورهٔ بارداری حدود ۱۱۴ روز و دورهٔ شیردهی به بچه‌ها حدود ۵ هفته طول می‌کشد. به‌عبارت دیگر، هر خوک می‌تواند سالانه به‌طور متوسط ۲٫۵ بار زایمان کند و هر بار تا ۱۰ بچه به دنیا آورد. در بیشتر دامداری‌های دنیا خوک‌های ماده تمام دوران بارداری و شیردهی خود را در جعبه‌های تکی مخصوصی می‌گذرانند که حتی تصور آن برای ما غیرممکن است.

جعبه‌های بارداری

این جعبه‌ها با ابعاد حدودی ۲ متر در ۶۰ سانتیمتر‌ آن‌قدر تنگ‌اند که مخصوصاً با بزرگ‌شدن شکم خوک‌ها، آن‌ها حتی نمی‌توانند به پهلو که حالت طبیعی خوابیدن خوک‌هاست بخوابند و مجبور می‌شوند روی شکمشان بخوابند. در سال‌های اخیر استفاده از جعبه‌های بارداری در برخی کشورها و برخی از ایالت‌های آمریکا ممنوع شده است. در این کشورها و ایالت‌ها قانون توصیه می‌کند خوک‌های باردار در جعبه‌های بزرگ‌تر و به‌صورت گروه‌های چندتایی نگهداری شوند، چیزی که هنوز تا شرایط خوب فرسنگ‌ها فاصله دارد ولی به‌هر حال از گیرکردن در یک جعبهٔ انفرادی کوچک‌تر از سایز بدن، آن هم برای ۱۱۴ روز در هر نوبت بارداری بهتر است. توجیه دامداری صنعتی برای ادامهٔ استفاده از این جعبه‌ها آن است که زندانی‌کردن خوک‌های مادر در این سلول‌های انفرادی از کشمکش و برخوردهای فیزیکی میان آن‌ها جلوگیری می‌کند. پرسشی که صاحبان صنعت دامداری علاقه‌ای به پرداختن به آن نشان نمی‌دهند، این است که چه نوع شرایطی سبب می‌شود این حیوانات تا این حد مستأصل و آشفته باشند و چرا به‌جای حبس‌کردن این حیوانات در سلول‌های انفرادی، نباید شرایط زندگی آن‌ها را بهتر کرد؟ گذشته از این، چه چیزی جز طمع برای پرورش بیشترین تعداد ممکن حیوان در کمترین فضای ممکن، فضای فوق‌العاده کوچک این قفس‌ها را توجیه می‌کند؟

جعبه‌های شیردهی

چند روز پیش از آنکه خوک‌های ماده زایمان کنند، آن‌ها را به جعبه‌های دیگری به نام «جعبه‌های شیردهی» منتقل می‌کنند که از دو قسمت تشکیل می‌شوند: قسمتی که مادر در آن می‌خوابد و قسمتی که بچه‌ها در آن‌اند. اولین سؤالی که با دیدن ساختار این جعبه‌ها به ذهن هر کسی خطور می‌کند این است که چرا قسمت مادر از قسمت بچه‌ها جداست؟ 

در محیط‌های طبیعی، خوک ماده پیش از زایمان چاله‌ای به اندازهٔ بدن خود در زمین حفر می‌کند و آن را با شاخه‌های کوچک، علف و برگ پر می‌کند. سپس در قسمت وسط آن، نرم‌ترین بستر ممکن را می‌سازد و در پایان، چاله را با شاخه‌های بزرگ می‌پوشاند. او در این چاله زایمان می‌کند و بچه‌ها هفته‌های اول را روی این بستر نرم می‌گذرانند. اگر خوک مادر سهواً روی بچه‌ای بیفتد، فضای خالی بین برگ‌ها و علوفه از له‌شدن بچه جلوگیری می‌کند. در دامداری صنعتی، بستر نرمی‌ وجود ندارد، هر چه هست، بتون است و فلز و پلاستیک مشبّک. اگر مادر هنگام خوابیدن روی بچه‌ای قرار بگیرد، بچه عملاً له می‌شود. فراهم‌کردن بستر نرم از پوشال و کاه و علف و برگ هزینهٔ زیادی دارد و از مخیلهٔ دامداری صنعتی خارج است. آن‌ها برای آنکه این تلفات را به حداقل برسانند، کاری می‌کنند که بچه‌ها کلاً در سلول جدایی باشند. 

خوک‌های ماده چه در سلول‌های انفرادی باشند و چه در سلول‌های چندتایی، در نتیجهٔ نداشتن تحرک به‌شدت بیمارند. درد و مشکلات ماهیچه‌ها، پوکی استخوان و مشکلات قلبی از پیامدهای این نوع زندگی است. آن‌ها پس از چند نوبت زایمان چنان فرسوده می‌شوند که دیگر برای صنعت دامداری اقتصادی نیستند و به کشتارگاه فرستاده می‌شوند تا خوک‌های مادهٔ جوان‌تر جای آن‌ها را بگیرند.

زندگی خوک‌های گوشتی در دامداری‌های صنعتی

خوک‌های گوشتی، شامل خوک‌های نر و خوک‌های ماده‌ای‌اند که لازم نیست زادووَلد کنند و فقط برای تولید گوشت پرورش داده می‌شوند. این خوک‌ها پنج هفتهٔ اول را با مادر خود می‌گذرانند و پس از آن معمولاً به اصطبل‌هایی برده می‌شوند که در آن‌ها خوک‌ها در گروه‌های چندتایی نگهداری می‌شوند. آن‌ها چند ماه به میله‌های سلولشان چشم می‌دوزند تا روز کشتارگاه فرا برسد.

کشتار خوک‌ها

اگر چه قانون در کشورهای پیشرفته کشتارگاه‌ها را موظف می‌کند خوک‌ها را قبل از کشتن گیج و بی‌حس کنند، حتی آمار رسمی‌ این کشورها نشان می‌دهد نه‌تنها تعداد زیادی از خوک‌ها به‌درستی گیج نمی‌شوند، بلکه تعدادی از آن‌ها به‌صورت زنده در دیگ‌های آب جوش که مخصوص کندن موهای آن‌ها بعد از ذبح است، انداخته می‌شوند. برای ایجاد گیجی معمولاً از روش مسمومیت با گاز یا روش شوک الکتریکی استفاده می‌شود. در روش مسمومیت با گاز، چند خوک وحشت‌زده را که سعی دارند فرار کنند به‌زور وارد محفظه‌ای می‌کنند و سپس محفظه را با گاز دی‌اکسید کربن پر می‌کنند. فیلم‌های ثبت‌شده از مراحل این نوع گیجی نشان می‌دهند که خوک‌ها برای چند دقیقه برای رسیدن به هوا و رهایی از محفظه به‌شدت جیغ می‌کشند و خود را به دیواره‌های محفظه می‌زنند و زخمی‌ می‌کنند. در روش گیجی با شوک، کارگران کشتارگاه با یک دستگاه به مغز خوک‌ها شوک الکتریکی می‌دهند. چون حیواناتِ ترسیده سعی می‌کنند فرار کنند، احتمال زیاد وجود دارد که شوک به محل درست زده نشود و وارد مغز نشود. در این صورت، شوک نه‌تنها مؤثر نخواهد بود بلکه باعث درد و فلجی حیوانی می‌شود که هنوز هوشیار است. قانون، کشتارگاه‌ها را موظف می‌کند از گیج‌شدن حیوانات مطمئن شوند و در صورت نیاز حیوانات را دوباره گیج کنند، ولی کشتارگاه‌ها چنان شلوغ‌اند و مدت‌زمانی که هر کارگر برای گیج‌کردن هر حیوان دارد، چنان کوتاه است که آن‌ها وقت یا تمایل کافی برای حصول اطمینان از گیجی حیوانات یا حتی گیج‌کردن مجدد حیواناتی که مشخص است به درستی گیج نشده‌اند، نشان نمی‌دهند.

نوشته وضعیت حیوانات در دامداری‌های صنعتی – قسمت سوم، خوک‌ها اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

تالین ساهاکیان – آلمان

مرغ‌ها

مرغ‌هایی که امروزه برای تولید تخم و گوشت پرورش داده می‌شوند، از بستگان نزدیک مرغ سرخ جنگلی (Gallus gallus یا Red jungle fowl) هستند که احتمالاً حدود ۴۰۰۰ سال پیش توسط بشر اهلی شدند. 

مرغ‌ها موجوداتی کنجکاو و بسیار جالب‌اند. آن‌ها قادرند موضوعات ذهنی پیشرفته را بفهمند، از تجربه‌های همنوعان خود بیاموزند و به‌دلایل منطقی خواسته‌های خود را کنترل کنند. آن‌ها حتی دارای دانش فرهنگی‌اند و آن را به نسل‌های بعد منتقل می‌کنند.

مرغ‌ها روابط علت-معلولی را خوب می‌فهمند و می‌توانند وجود چیزی را که پنهان شده است، درک کنند. این قابلیت حتی در کودکان خردسال وجود ندارد. آن‌ها برای اعلام شرایط مختلف مانند رضایت، نزدیک‌شدن خطر و غیره از ۳۰ نوع آوای مختلف استفاده می‌کنند. مرغ‌های مادر، وقت را از دست نمی‌دهند و این آواها را حتی قبل از درآمدن جوجه‌ها از تخم به آن‌ها یاد می‌دهند. آن‌ها در حالی که روی تخم‌های خود می‌نشینند به آرامی قدقد می‌کنند، جوجه‌ها هم قبل از درآمدن از تخم با مادر و خواهران و برادران خود صحبت می‌کنند!

در طبیعت، مرغ‌ها بیشتر عمر خود را در جمع گروه خود می‌گذرانند. آن‌ها از کاوش زمین برای پیداکردن غذا، گرفتن حمامِ گردوخاک و بیتوته‌کردنِ دسته‌جمعی روی درختان لذت می‌برند. مرغ‌های مادر، به‌دقت از فرزندان خود مراقبت می‌کنند؛ آن‌ها، پنج بار در ساعت تخم‌های خود را می‌چرخانند تا آن‌ها را گرم نگه دارند و برای آنکه در محلی امن تخم بگذارند، حاضرند روزهای متوالی از خوردن غذا و آب صرف‌نظر کنند. آن‌ها آسایش خود را فدای امنیت فرزندان خود می‌کنند.

علاوه بر وابستگی به فرزندان، مرغ‌ها با اعضای گروه خود نیز روابط دوستانه و صمیمانه دارند و از بودن در کنار آن‌ها لذت می‌برند.

طول عمر طبیعی مرغ‌ها بسته به نژاد بین ۶ تا ۱۰ سال است. اما در مرغداری‌ها بر مرغ‌ها چه می‌گذرد؟

مرغ‌های تخم‌گذار

مرغ‌های تخم‌گذار به نژادهایی از مرغ گفته می‌شود که برای تولید تخم‌ پرورش داده می‌شوند، یعنی ژن‌های آن‌ها را طوری دست‌کاری کرده‌اند که هر سال تعداد زیادی تخم بگذارند.

ولی تخم‌مرغ چیست؟ تخم‌مرغ چیزی نیست جز تخم قاعدگی مرغ‌ها. اگر مرغ‌ با خروسی رابطهٔ جنسی داشته باشد، این تخم‌ها نطفه‌ دارند و می‌توانند تبدیل به جوجه شوند و اگر پای خروسی در میان نباشد، تخم‌ها بدون نطفه خواهند بود و هرگز تبدیل به جوجه نمی‌شوند. تخم‌مرغ دقیقاً مانند تخمکی است که خانم‌ها به‌صورت ماهیانه آزاد می‌کنند و تنها در صورتی که با اسپرم بارور شود، تبدیل به جنین می‌شود. با این تفاوت که در انسان‌ها مراحل رشد جنین، در داخل رحم مادر و در مرغ‌ها در خارج از بدن مادر صورت می‌گیرد. مرغ جنگلی قرمز که فامیل درجهٔ یک مرغ‌های پرورشی است، هر سال و فقط در بهار بین ۷ تا ۱۰ تخم می‌گذارد و اگر اتفاقی برای تخم‌هایش بیفتد، می‌تواند یک نوبت دیگر تخم‌گذاری کند. به‌عبارت دیگر، بستگان مرغ‌ها در طبیعت هر سال حداکثر ۲۰ تخم می‌گذارند. این مرغ‌ها حدود ۲۱ روز روی تخم‌ها می‌نشینند و به‌ندرت لانه را ترک می‌کنند، حتی برای خوردن یا آشامیدن.

اما بر مرغ‌های تخم‌گذار در مرغداری‌های صنعتی چه می‌گذرد؟

۱- به دنیا آمدن:

زندگی مرغ تخم‌گذار، در ماشین جوجه‌کشی آغاز می‌شود. در واقع، هرازچندگاهی مرغ‌های تخم‌گذار را با تلقیح مصنوعی باردار می‌کنند و تخم‌های نطفه‌دار آن‌ها را جمع می‌کنند و به ماشین‌های جوجه‌کشی در مراکز تولید «مرغ تخم‌گذار» منتقل می‌کنند تا مرغ‌های تخم‌گذار جدید به بازار ارائه کنند! در اینجا هزاران جوجه به‌فاصلهٔ چند ساعت از هم به دنیا می‌آیند و به‌صورت اتوماتیک از نقاله‌ای به نقاله‌ای دیگر منتقل می‌شوند. اولین دستگاه، پوسته‌های تخم‌ها را از جوجه‌ها جدا می‌کند و آن‌ها را دور می‌ریزد. جوجه‌هایی که هنوز از تخم در نیامده‌اند معمولاً همراه پوسته‌ها در سطل زباله انداخته می‌شوند.

۲-کشته‌شدن جوجه‌های نر:

جوجه‌های جداشده از پوسته، بر روی نقاله‌ای قرار می‌گیرند و به مرحلهٔ بعدی هدایت می‌شوند، مرحله‌ای که کمتر مصرف‌کننده‌ای در مورد آن چیزی می‌داند: جوجه‌های نر نمی‌توانند تخم بگذارند و چون از نژاد تخم‌گذارند به‌سرعتِ مرغ‌های گوشتی وزن اضافه نمی‌کنند و پروارکردن آن‌ها نیاز به هزینه و وقت بیشتری دارد. به‌همین دلیل بزرگ‌کردن این جوجه‌ها «اقتصادی» نیست و باید نابود شوند. در این مرحله، چند کارگر با سرعتی باورنکردنی جوجه‌های نر و ماده را از هم جدا می‌کنند و جوجه‌های نر را زنده و مستقیماً در سطل‌های زباله می‌اندازند تا جان بکنند یا خفه شوند یا آن‌ها را در دستگاه جوجه‌چرخ‌کن می‌اندازند که جوجه‌های زنده را چرخ می‌کند. خروجی این دستگاه معمولاً به مرغ‌های مرغداری‌ها خورانده می‌شود.

۳- انتقال به تولیدی‌های تخم‌مرغ:

جوجه‌های ماده واکسینه می‌شوند، داخل صندوق‌ها ریخته می‌شوند و سپس به مراکز نگهداری از مرغ‌های تخم‌گذار یا تولیدی‌های تخم‌مرغ فرستاده می‌شوند. اصطبل‌هایی بسیار شلوغ…

۴- بریده‌شدن نوک:

زندگی مرغ‌های پرورشی حتی ذره‌ای با آنچه طبیعت برای یک مرغ در نظر گرفته است، سازگاری ندارد. این مرغ‌ها نه‌تنها از انجام ساده‌ترین کارها مانند جستجو برای غذا در خاک یا بیتوته‌کردن که یک مرغ در طبیعت انجام می‌دهد و از آن‌ها لذت می‌برد محروم‌اند، بلکه در قفس‌ها یا اصطبل‌های پرازدحام حتی امکان راه‌رفتن، بازکردن یا تکان‌دادن بال‌ها را هم ندارند. این حیوانات حتی از نور طبیعی و هوای آزاد هم بهره‌ای نمی‌برند. تمام این حیوانات به‌شدت افسرده و مضطرب‌اند و از روی درماندگی مرتب به همدیگر نوک می‌زنند و همدیگر را زخمی می‌کنند. برای کم‌کردن تلفات ناشی از این نوک‌زدن‌ها، چند روز پس از به‌دنیا‌آمدن جوجه‌ها، قسمتی از نوک آن‌ها با استفاده از دستگاهی که تیغه‌ای داغ دارد چیده می‌شود. با توجه به اینکه نوک مرغ‌ها دارای پایانه‌های عصبی و رگ است، این کار باعث درد فراوان می‌شود و گاهی مرغ‌ها تا آخر عمر از پیامدهای آن رنج می‌کشند. چون جوجه‌های گوشتی، در چندهفتگی به کشتارگاه فرستاده می‌شوند، قبل از آنکه نوک آن‌ها ترمیم شود کشته می‌شوند، ولی در مورد مرغ‌های تخم‌گذار که عمر طولانی‌تری دارند، عمل چیدن نوک بین هفتۀ دوازدهم و پانزدهم زندگی مرغ‌ها تکرار می‌شود.

۵- بلوغ و تخم‌گذاری

مرغ‌ها بسته به نژاد در سن ۴ تا ۶ ماهگی به بلوغ می‌رسند و شروع به تخم‌گذاری می‌کنند، ولی تخم‌گذاری این مرغ‌ها با تخم‌گذاری بستگان آن‌ها که در جنگل ساکن‌اند، بسیار متفاوت است. این مرغ‌ها طوری به‌اصطلاح «اصلاح نژادی» شده‌اند که در سال بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ عدد تخم می‌گذارند. وقتی این تعداد را با حداکثر ۲۰ عدد تخمی که خواهرانشان سالانه در طبیعت می‌گذارند مقایسه کنیم، شاید بتوانیم تا حدودی درک کنیم بر این حیوانات نگون‌بخت چه می‌گذرد. حتی تا سال‌های ۱۹۲۰، هر مرغ پرورشی سالانه بین ۸۰ تا ۱۵۰ عدد تخم می‌گذاشت. در فاصلهٔ تنها یک قرن تعداد تخم‌ها به دو یا سه برابر رسیده است. آن‌ها در طول حدود یک‌سال این تعداد تخم را می‌گذارند و در این فاصله معمولاً در فضایی بسیار تنگ نگهداری می‌شوند. آن‌ها نه‌تنها جای کافی برای راه رفتن ندارند بلکه حتی نمی‌توانند بال‌های خود را باز کنند. از آنجا که این مرغ‌ها در قفس‌ها نگهداری شوند، پاهای آن‌ها در نتیجهٔ ایستادن مداوم بر روی سیم‌ها و میله‌ها زخمی می‌شود و آن‌ها باید تا روزی که به کشتارگاه فرستاده می‌شوند، روی همین زخم‌ها و همین میله‌ها بایستند.

۶- پایان مرغ‌های تخم‌گذار:

پس از یک‌سال تخم‌گذاری، استخوان‌های مرغ‌ها به‌دلیل دفع کلسیم برای تولید آن‌همه تخم‌ به‌شدت تحلیل می‌رود و آن‌ها به سختی می‌توانند روی پای خود بایستند. از طرف دیگر، تعداد و کیفیت تخم‌ها مرتب کاهش پیدا می‌کند. در این مرحله معمولاً آن‌ها را به کشتارگاه می‌فرستند ولی بسته به استراتژی مرغداری، ممکن است از روشی به‌نام «پَرریزی اجباری» استفاده کنند و آن‌ها را برای یک دورهٔ تخم‌گذاری دیگر «بازیافت» کنند. اما «پرریزی اجباری» چیست؟ مرغ‌هایی که در شرایط طبیعی‌تر زندگی می‌کنند، معمولاً در فصل سرما پرهایشان را از دست می‌دهند و پرهای جدید در می‌آورند. در این فاصله، آن‌ها تخمی نمی‌گذارند و بدن آن‌ها روی گرم‌ماندن و رشد پرهای جدید تمرکز می‌کند. این سبب می‌شود که نیروی زادوولدِ آن‌ها بازیافت شود و پس از دورهٔ پرریزی، آن‌ها تخم بیشتری بگذارند. در مرغداری‌های صنعتی این پرریزی اتفاق نمی‌افتد چون اصولاً در آنجا نور و سرما و گرما و تابستان و زمستانی وجود ندارد. به‌همین دلیل، مرغداران برای ایجاد «پرریزی اجباری» به‌روش غیرانسانی دیگری رو می‌آورند. آن‌ها به‌مدت ۵ تا ۱۴ روز به مرغ‌ها غذا نمی‌دهند و حتی دسترسی به آب را محدود می‌کنند. در این مدت تمام پرهای مرغ‌ها می‌ریزد و تعدادی از مرغ‌ها می‌میرند، ولی مرغ‌هایی که زنده می‌مانند برای مدتی دوباره تخم نسبتاً زیاد (نه به‌اندازهٔ سابق) و باکیفیت می‌گذارند. برخی از مرغداران عمل «پرریزی اجباری» را برای دو تا سه بار تکرار می‌کنند. کسانی که در تولیدی‌های تخم‌مرغ در ایران کار کرده‌اند خوب می‌دانند که این روش از دهه‌ها پیش تا چه اندازه در میان مرغداران ایرانی محبوب و رایج بوده است.

مرغ‌های گوشتی

مرغ‌های گوشتی به نژادهایی از مرغ‌های پرورشی گفته می‌شود که بسیار سریع وزن اضافه می‌کنند. این مرغ‌ها هم مانند مرغ‌های تخم‌گذار در ماشین جوجه‌کشی چشم به دنیای تاریکشان باز می‌کنند. آن‌ها واکسینه می‌شوند و به مراکز پرورش گوشت منتقل می‌شوند، اصطبل‌هایی بسیار شلوغ به‌دور از نور آفتاب و هوای آزاد و خاک و هر چیزی که رنگی از طبیعت داشته باشد. در بیشتر تولیدی‌ها نوک مرغ‌های گوشتی نیز در روزهای اول پس از تولد چیده می‌شود.

این مرغ‌ها باید بخورند و بخورند و بخورند و وزن اضافه کنند. آن‌ها حتی از نعمت تاریکی و خوابیدن محروم‌اند. مرغداران با روشن‌گذاشتن نورهای خیره‌کننده در همهٔ ساعات شبانه‌روز کاری می‌کنند که آن‌ها نتوانند بخوابند بلکه در کل شبانه‌روز بیدار باشند و غذا بخورند.

آن‌ها طوری تغییر ژنتیکی داده شده‌اند و طوری نگهداری و تغذیه می‌شوند که در حدود ۴۲ روزگی به حداکثر وزن ۴ کیلوگرم برسند و به کشتارگاه فرستاده شوند. در دههٔ ۱۹۵۰، یک مرغ گوشتی در این مدت فقط به ۱ کیلوگرم وزن می‌رسید و در هیچ سنی به وزن ۴ کیلوگرم نمی‌رسید. این مثل آن است که یک بچهٔ دوساله به‌جای ۱۴ کیلوگرم، ۵۶ کیلوگرم وزن داشته باشد! استخوان‌بندی این مرغ‌ها تحمل این رشد سرسام‌آور وزن را ندارد و همهٔ مرغ‌ها از درد پا و شلی رنج می‌برند و سکتهٔ قلبی در آن‌ها بسیار شایع است. برای کم‌کردن درد پاها، آن‌ها معمولاً روی فضولات خود چمباتمه می‌زنند و آمونیاک موجود در فضولات، باعث ایجاد زخم‌های زیادی در پشت آن‌ها و همچنین، ریختن پرها در ناحیهٔ پشت می‌شود. 

با بزرگ‌شدن جوجه‌ها فضا برای آن‌ها چنان تنگ می‌شود که برخی از آن‌ها نمی‌توانند خودشان را به ظرف‌های آب و غذا برسانند و می‌میرند، ولی این مرگ‌ومیر جزو ضایعات پیش‌بینی‌شدهٔ مرغداری‌ها حساب می‌شود. حتی در مرغداری‌هایی که ادعا می‌کنند مرغ‌ها به فضای آزاد دسترسی دارند (free-range)، این فضا برای آن‌همه مرغ چنان تنگ است که بسیاری از مرغ‌ها از ترس آنکه وارد قلمروی مرغ‌های دیگر نشوند یا از شدت درد و چاقی و بی‌حالی، از جای خود تکان نمی‌خورند و بیرون نمی‌روند. 

جوجه‌های مرغ‌های گوشتی در ۴۲ روزگی به کشتارگاه فرستاده می‌شوند.

کشتار مرغ‌ها

مرغ‌های تخم‌گذار پس از کم‌شدن تعداد تخم‌ها (معمولاً ۱۸ ماهگی) و مرغ‌های گوشتی در حدود ۴۲ روزگی در قفس‌ها یا صندوق‌های کوچک روی هم تل‌انبار و در کامیون‌ها بار می‌شوند تا راهی کشتارگاه شوند. در بسیاری از کشورها قانونی برای این کامیون‌ها وجود ندارد. شرایط دما و تهویۀ مطبوع در این کامیون‌ها بسیار بد است. در فصول و مکان‌های بسیار سرد مرغ‌ها غالباً یخ‌زده به کشتارگاه می‌رسند و در فصول گرم تعداد زیادی از آن‌ها بر اثر کمبود هوا و گرمازدگی در راه می‌میرند. بر اثر خشونت کارکنان در زمان حمل‌ونقل مرغ‌ها، بیشتر مرغ‌ها با پر و بال شکسته به آخرین مرحلۀ تراژدی زندگی خود وارد می‌شوند.

در کشتارگاه‌، مرغ‌ها از پاها آویزان شده، از مخزن گیج‌کننده عبور داده می‌شوند سپس گلوی آن‌ها در ضمن عبور از کنار یک تیغ اتوماتیک بریده می‌شود. نه مخزن گیج‌کننده و نه تیغ اتوماتیک هیچ‌کدام به‌اندازۀ کافی دقیق کار نمی‌کنند. ممکن است مرغی بدون گیج‌شدن به تیغ اتوماتیک برسد و یا بدون اینکه گلویش بریده شده باشد به مخزن آب جوش که مخصوص کندن پرهاست انداخته شود و زنده-زنده آب‌پز شود. در روش سنّتی ذبح مرغ‌ها هم تکلیف روشن است: در این حالت، مرغ‌ها حتی از نعمت گیج‌شدن قبل از بریده‌شدن سر هم محروم‌اند.

بوقلمون‌ها

بوقلمون‌ها موجوداتی زیبا، بازیگوش، باهوش، خوش‌حافظه، خانواده‌دوست، ورزش‌دوست و فوق‌العاده اجتماعی‌اند. در طبیعت آن‌ها تا ۵ ماهگی با مادر خود زندگی می‌کنند و بین ۵ تا ۱۲ سال عمر می‌کنند. این پرندگان آرام بسیار به فرزندان خود وابسته‌اند. بوقلمونِ مادر با تمام شهامت و قدرت از فرزندان خود دفاع می‌کند.

در محیط‌های طبیعی، بوقلمون‌ها روز خود را به مراقبت از بچه‌های خود، ساختن لانه، جستجو برای غذا، گرفتنِ حمام گردوخاک، آراستن پرهای خود و بیتوته‌کردن بر شاخه‌های درختان می‌گذرانند. آن‌ها در طبیعت بسیار فعال‌اند و هرگز چاق نمی‌شوند. بوقلمون‌های وحشی می‌توانند با سرعت ۸۰ کیلومتر در ساعت پرواز کنند و با سرعت ۲۲ کیلومتر در ساعت روی زمین بدوند.

زندگی و مرگ بوقلمون‌ها در دامداری‌های صنعتی

زندگی بوقلمون‌ها در دامداری‌های صنعتی از لحظهٔ تولد تا مرگ بسیار شبیه به زندگی مرغ‌هاست. آن‌ها در ماشین‌های جوجه‌کشی به‌دنیا می‌آیند و پس از تولد به تولیدی‌های گوشت بوقلمون منتقل می‌شوند. در این اصطبل‌های پرازدحام، هر بوقلمون حدود ۱ متر مربع فضا دارد. اگر جثهٔ یک بوقلمون را در نظر بگیریم، متوجه می‌شویم که این فضا برای او چقدر کوچک است. این پرندگان از انجام ساده‌ترین کارهای لذت‌بخش مانند گرفتن دوش گردوخاک، بزرگ‌کردن فرزندان، جستجو در خاک برای غذا، پروازکردن و حتی دویدن محروم‌اند. این شرایط سخت، بوقلمون‌ها را عصبی می‌کند طوری که شروع به آسیب‌زدن به همدیگر می‌کنند. برای کم‌کردن تلفات ناشی از این جنگ‌ها، هنگامی که بوقلمون‌ها هنوز جوجه‌اند نوک بالا و چنگال‌های آن‌ها را با تیغ داغ می‌برند و قسمت آویزان قرمزی را که از نوک تا سینهٔ پرندگان نر امتداد دارد، می‌چینند. تمام این عمل‌ها بدون استفاده از داروی بی‌حسی انجام می‌شود.

با استفاده از اصلاح نژادی و غذاهای سنگین، این پرندگان را که در حالت طبیعی هرگز دچار چاقی نمی‌شوند، آنچنان چاق می‌کنند که زیر بار وزن خود شَل می‌شوند.

آن‌ها در ۵ ماهگی روی هم تل‌انبار می‌شوند و به کشتارگاه فرستاده می‌شوند. کشتار آن‌ها هم مانند کشتار مرغ‌هاست: آویزان‌شدن از پا، عبور از درون مخزن‌های گیج‌کننده که گاهی درست کار نمی‌کنند، عبور از کنار تیغ‌هایی که قرار است گردن را ببرند ولی اگر پرنده جاخالی بدهد گردنش بریده نمی‌شود و زنده به مخزن آب جوش که مخصوص کندن پرهاست، انداخته می‌شود. 

اردک‌ها و غازها

اردک‌ها و غازها عاشق آب‌اند و در طبیعت بیشتر عمر خود را در آب می‌گذرانند. آن‌ها در فصل گرما و سرما کوچ می‌کنند و می‌توانند مسافت‌های بسیار طولانی را پرواز کنند. در طبیعت اردک‌ها تا ۱۲ سال و غازها تا ۲۵ سال عمر می‌کنند. 

اردک‌ها معمولاً در زمستان به‌دنبال همسر می‌گردند. پرندگان نر با نمایش پرهای زیبای خود سعی می‌کنند توجه اردک‌های ماده را جلب کنند. در بهار، پرندگان ماده همسر ایدئال خود را به‌ محل جفت‌گیری که از قضا جایی است که خود از تخم درآمده‌اند، می‌برند.

تعداد تخم‌هایی که یک پرندۀ ماده می‌تواند بگذارد، به‌ مدت‌زمان تابش خورشید بستگی دارد. در دامداری‌های صنعتی، از این واقعیت سوءاستفاده می‌کنند و برای بالابردن تعداد تخم‌ها، پرورشگاه‌ها را با نور مصنوعی تا ۱۷ ساعت در روز روشن نگه می‌دارند.

در طبیعت، پرندۀ ماده بعد از گذاشتن تخم‌ها روی آن‌ها می‌نشیند تا آن‌ها را گرم کند و آقای اردک وقت خود را با سایر آقایان گروه می‌گذراند! جوجه‌ها در ۲۸ روز از تخم در می‌آیند و تنها چند ساعت پس از تولد می‌توانند با مادر خود شنا کنند و اگر مادر خود را از دست بدهند، می‌توانند به تنهایی تا فاصلۀ ۱٫۵ کیلومتر به جستجوی آب بروند.

غازها حیواناتی تک‌همسری‌اند. اگر غازی همسر خود را از دست بدهد، از جفت‌گیری با غازی دیگر در منطقه‌ای که همسرش در آن جان باخته است، خودداری می‌کند. بسیاری از غازها پس از مرگ همسر تا آخر عمر (۲۵ سالگی) از انتخاب همسر دیگر سرباز می‌زنند و بیوه می‌مانند!

غازها از همسر و فرزندان خود به‌شدت مراقبت می‌کنند، به‌طوری که اگر همسر یا یکی ازجوجه‌های آن‌ها مریض شود، تمام وقت خود را در کنار فرد مریض خانواده می‌مانند حتی اگر سایر اعضای گروه کوچ کنند و آن‌ها مجبور شوند تمام زمستان را همان‌جا بمانند و حتی اگر این وفاداری به قیمت جان آن‌ها تمام شود.

این حیوانات به‌شدت عاطفی‌اند. یک غاز پس از مرگ همسر یا بعد از ناامیدشدن از درآمدن جوجه‌ها از تخم، از گروه جدا می‌شود و مدت‌ها سوگواری می‌کند.

زندگی و مرگ اردک‌ها و غازها در دامداری‌های صنعتی

اردک‌ها و غازها برای گوشت، تخم و همچنین، یک غذای وحشتناک فرانسوی به نام «پاتۀ جگر پرچرب» (Pate de foie gras) پرورش داده می‌شوند. زندگی اردک‌ها و غازها در دامداری‌های صنعتی بسیار شبیه به زندگی مرغ‌ها و بوقلمون‌هاست با یک تفاوت: اردک‌ها و غازها به‌شدت به بودن در آب و شنا نیاز دارند. این در حالی است که در دامداری صنعتی این عنصر به‌طور کلی حذف شده است. 

علاوه بر این، اردک‌ها و غازها قربانی جنایت دیگری هم هستند: از چند هزار سال پیش جگر پرچرب اردک‌ها و غازهای بیمار به مذاق برخی خوش آمده است و فرانسویان، غذایی به نام پاتۀ جگر پرچرب ابداع کرده‌اند. برای تهیۀ این غذا که هنوز جزو منوی غذای بسیاری از رستوران‌های چهارستاره و پنج‌ستاره در دنیاست، سالانه میلیون‌ها اردک و غاز را به‌طور مصنوعی به بیماری جگر چرب مبتلا می‌کنند. برای این کار، روزانه دو یا سه بار یک لولۀ آهنی یا پلاستیکی را از دهان حیوانات وارد معدۀ آن‌ها می‌کنند و مقدار زیادی غذا داخل معدۀ‌شان می‌ریزند. به این ترتیب، پس از سه تا چهار هفته جگر به چند برابر حجم معمولی خود می‌رسد طوری که پرنده دیگر قادر به حرکت نیست. خوراندن اجباری غذا می‌تواند باعث خون‌مردگی‌های دردناک، پارگی یا زخم در دهان یا دستگاه گوارشی و حتی ترکیدن جگر شود. حیواناتی که در این سه یا چهار هفته نمی‌میرند، کشته می‌شوند و از جگر آن‌ها برای تهیهٔ پاتهٔ جگر استفاده می‌شود. این پرندگان در قفس‌های کوچک نگهداری می‌شوند طوری که حتی قادر به چرخیدن در آن نیستند.

در نتیجۀ اعتراضات مکرر طرفداران حقوق حیوانات، تولید و فروش این غذا در برخی از نقاط دنیا مانند بسیاری از کشورهای اروپایی و برخی از ایالت‌های آمریکا ممنوع شده است.

غازها همچنین ممکن است قربانی صنعت پَر هم بشوند و در طول عمر خود دو بار پرهای گردن و سینهٔ آن‌ها برای تولید پَر باکیفیت کنده شود، عملی که درد فوق‌العاده شدیدی دارد و زخم‌های عمیق جسمی و روحی به‌جا می‌گذارد و حتی ممکن است به عفونت و مرگ تعدادی از پرندگان منجر شود.

اردک‌ها و غازها معمولاً در ۷ هفتگی به کشتارگاه فرستاده می‌شوند.

نوشته وضعیت حیوانات در دامداری‌های صنعتی – قسمت دوم، ماکیان اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

سابقهٔ پرورش حیوانات برای استفاده از گوشت، شیر، تخم، پوست، پشم و حتی نیروی کار آن‌ها به چندهزار سال پیش باز می‌گردد.

تا قبل از اهلی‌کردن حیوانات، رابطهٔ انسان با حیوانات دیگر در بدترین حالت، رابطهٔ شکارچی با شکار بود. حیوانات زندگی طبیعی خود را داشتند، در حالی‌که ممکن بود روزی توسط حیوانی شکارچی که می‌توانست انسان هم باشد، شکار شوند. اهلی‌کردن حیوانات و پرورش آن‌ها، فصل جدیدی در رابطهٔ انسان با حیوانات دیگر گشود، فصلی که جز بردگی، رنج و سیاهی برای حیوانات دیگر چیزی به ارمغان نیاورد. هر سال برای تولید غذا ۷۲ میلیارد حیوان خشکی‌زی در کشتارگاه‌های سراسر دنیا کشته می‌شوند. این حیوانات پرورشی در دامداری‌ها به‌ دنیا می‌آیند تا بعد از مدتی کوتاه کشته شوند بی‌آنکه از آزادی و سایر لذت‌هایی که طبیعت برای آن‌ها در نظر گرفته است بهرهٔ کافی یا کوچک‌ترین بهره‌ای برده باشند. امروزه با افزایش بی‌رویهٔ جمعیت بشر از یک سو  و مصرف بی‌رویهٔ فرآورده‌های حیوانی از سوی دیگر، میزان تقاضا و در نتیجه میزان عرضهٔ فرآورده‌های حیوانی به‌شدت افزایش پیدا کرده است. در نتیجه، دامداری سنّتی جای خود را به دامداری صنعتی داده است، جایی که در آن امکانات بر اساس نیازهای حیوانات تنظیم نمی‌شود، بلکه حیوانات مجبورند خود را با شرایط و امکانات موجود تطبیق دهند. برای نمونه، به‌جای آنکه حیوانات برای چرا بیرون برده شوند، در فضایی بسیار محدود در اصطبل نگهداری می‌شوند یا چون عوض‌کردن پوشال و کاه نیاز به صرف وقت و نیروی کار و مواد بیشتر دارد، حیوانات روی زمین‌های بتونی مشبّک نگهداری می‌شوند طوری‌که ادرار و مدفوع آن‌ها مستقیماً از سوراخ‌ها به کانال فضولات می‌ریزد یا به‌جای فراهم‌کردن شرایط مساعد زندگی برای حیوانات، برای جلوگیری از ابتلا به بیماری‌های عفونی به‌صورت پیشگیرانه به حیوانات آنتی‌بیوتیک خورانده می‌شود یا فرزندان حیوانات به‌محض تولد از مادر خود جدا می‌شوند.  به‌عبارت دیگر، در دامداری‌های صنعتی حیوانات باید در کمترین فضای ممکن زندگی کنند، در کوتاه‌ترین زمان ممکن و با صرف کمترین هزینه، به بالاترین وزن یا نرخ بهره‌وری ممکن از نظر تولید تخم یا شیر برسند و در پایان کشته شوند. برای افزایش سریع و بی‌رویهٔ وزن یا بهره‌وری حیوانات، از روش‌هایی مانند تغییرات ژنتیکی، اصلاح نژادی، ایجاد تغییر در هورمون‌ها و خوراندن غذاهای سنگین (مانند غلات و سویا) که غذای طبیعی حیوانات نیستند، استفاده می‌شود. تقریباً همهٔ حیوانات پرورشی از مرغ‌ها گرفته تا گاوها زیر وزن بالای خود درد می‌کشند، ناراحتی قلبی دارند یا شَل‌اند. تلقیح مصنوعی، بارداری‌های پی‌درپی، اسارت در قفس‌ها یا اصطبل‌های خفقان‌آور به‌دور از نور خورشید و هوای آزاد و پر از آمونیاک و بوی تعفن، درد، قطع عضو بدون بیهوشی یا حتی بی‌حسی، سرکردن روزها و شب‌های خسته‌کننده بدون امکان حرکت و بازی، سفرهای طاقت‌فرسا از این شهر به آن شهر یا حتی از این قاره به آن قاره و مرگ‌های دردناک و ترسناک مراحل زندگی این حیوانات را تشکیل می‌دهند. زندگی هیچ‌کدام از این حیوانات با زندگی بستگانشان در طبیعت شباهتی ندارد. دامداری و مخصوصاً دامداری صنعتی، حیوانات را فقط نمی‌کُشد، بلکه هویت و ارزش آن‌ها به‌عنوان موجودات دارای شعور و احساس را نادیده می‌گیرد و آن‌ها را به قطعات تولیدی تنزل می‌دهد، قطعاتی که کاربرد و ورودی و خروجی مشخصی دارند و به‌محض آنکه بهره‌وری آن‌ها از سطح انتظار پایین‌تر می‌رود، می‌توان آن‌ها را شکست و دور انداخت.

امروزه بیشترِ گوشت، لبنیات و تخم‌مرغ عرضه‌شده در دنیا از دامداری صنعتی می‌آید. مخصوصاً در کشورهای پیشرفته، این نرخ بسیار بالاست. برای نمونه در ایالات متحده، که در آن سالانه ۱۰ میلیارد حیوان خشکی‌زی برای غذا پرورش داده و کشته می‌شوند، ۹۹ درصد محصولات حیوانی از دامداری صنعتی می‌آید. [منبع] به‌عنوان نمونه‌ای دیگر، در کشور بریتانیا ۸۵ درصد حیوانات پرورشی در دامداری‌های صنعتی به دنیا می‌آیند. [منبع]

وضعیت حیوانات در دامداری‌های صنعتی آن‌قدر بد است که شرح کامل آن مثنوی هفتاد من کاغذ است. با این‌حال، در این مقاله و مقالات بعدی نگاهی مختصر به وضعیت حیوانات گوناگون در دامداری صنعتی می‌اندازیم.

گاوها

گاوها موجوداتی باهوش، خوش‌حافظه و اجتماعی‌اند که از ساختارهای خاص اجتماعی خود پیروی می‌کنند، دوستان دور و نزدیک بر می‌گزینند، با هم قهر و آشتی می‌کنند یا به هم دل می‌بندند، به هم محبت می‌کنند، می‌توانند نگران آینده باشند. در طبیعت، آن‌ها می‌توانند تا ۲۵ سال عمر کنند. رابطهٔ مادر و فرزندی در گاوها بسیار قوی است. دورهٔ بارداری در گاوها مانند انسان‌ها ۹ ماه طول می‌کشد و آن‌ها مانند انسان‌ها تا یک‌سالگی به فرزند خود شیر می‌دهند (در ابتدا به‌عنوان غذای اصلی و سپس در کنار غذای اصلی).

گاوهای شیرده

گاو شیرده به نژادهایی از گاوها گفته می‌شود که با استفاده از روش‌ِ به‌اصطلاح «اصلاح نژادی» یا تغییرات ژنتیکی به چند برابر تولید نرمال شیر رسیده‌‌اند. مهم‌ترین نژادهای گاو شیرده عبارت‌اند از:

هلشتاین (Holstein‎)، ‏جرزی (Jersey)، ‏ایرشایر (Ayrshire)، براون سوییس (Brown Swiss)، ‏گرنزی (Guernsey) و شورت‌هورن شیری (Milking Shorthorn)

چیزی که شوربختانه هنوز هم بیشتر مردم نمی‌دانند، آن است که هیچ گاوی به‌صورت اتوماتیک شیر نمی‌دهد. تمام حیوانات پستاندار، ازجمله گاوها، فقط زمانی شیر می‌دهند که نوزادی داشته باشند. در واقع، شیر، غذای نوزاد است. چون دورهٔ شیردهی در گاوها یک‌سال است، برای اینکه آن‌ها مرتب شیر تولید کنند، باید هر سال یک گوساله به دنیا بیاورند.

زندگی یک گاو شیرده در پرورشگاه شروع می‌شود. گوساله‌های مادهٔ قوی که از گاوهای شیرده متولد می‌شوند، یک یا دو روز پس از تولد از مادر خود جدا می‌شوند و به قسمت پرورش گاوهای شیرده فرستاده می‌شوند تا پس از رسیدن به سن بلوغ، جای گاوهای شیردهی را که میزان تولید شیر آن‌ها کم شده است، بگیرند. در آنجا به گوش‌های آن‌ها پلاک می‌زنند، احتمالاً به آن‌ها داغ می‌زنند و شاخ‌هایشان را بدون بی‌حسی با مادهٔ شیمیایی می‌سوزانند. هر دو عمل داغ‌زدن و سوزاندن یا بریدن‌ شاخ‌ها درد فیزیکی فراوان دارند و تأثیرات بد روحی آن‌ها تا مدت‌ها با گوساله‌ها باقی می‌ماند.

در ماه‌های اول ممکن است قسمتی از شیر دوشیده‌شده از گاوهای مادر در بطری ریخته شود و به این گوساله‌ها خورانده شود یا از جایگزین‌های مصنوعی شیر گاو برای تغذیهٔ آن‌ها استفاده شود. این گوساله‌ها را معمولاً تا سه ماهگی در سلول‌های انفرادی و پس از آن در اصطبل‌های گروهی نگهداری می‌کنند. پس از ۱۵ ماهگی گاو ماده را که حالا به بلوغ رسیده است، با تلقیح مصنوعی باردار می‌کنند. دوران بارداری ۹ ماه طول می‌کشد و گاو شیرده در حدود دو سالگی اولین فرزند خود را به‌ دنیا می‌آورد. حداکثر دو روز پس از زایمان، نوزاد را از او می‌گیرند و او را که حالا یک مادر سوگوار است، به ماشین شیردوشی می‌بندند. حدود سه ماه پس از تولد اولین فرزند، او را دوباره با تلقیح مصنوعی باردار می‌کنند تا پس از ۹ ماه بچهٔ دوم را به دنیا بیاورد و به‌صورت مرتب شیر داشته باشد. او در حالی‌که باردار است باید هر روز چندین برابر شیری را که یک گاو در طبیعت تولید می‌کند به ماشین شیردوشی بدهد.

گاو شیرده در فاصلهٔ دوسالگی تا پنج‌سالگی ۳ فرزند به دنیا می‌آورد (هر سال یک فرزند) و هر بار یک یا دو روز پس از زایمان فرزندش را از او می‌گیرند. بیشتر گاوهای شیرده در سن پنج‌سالگی به‌شدت فرسوده‌اند، از کمبود کلسیم و مشکلات استخوان رنج می‌کشند و دیگر به درد صنعت شیر نمی‌خورند. بنابراین، در این سن به کشتارگاه فرستاده می‌شوند. گوشت آن‌ها معمولاً با قیمت کم فروخته می‌شود. 

گاوهای شیرده بیشترِ دورهٔ سال یا حتی همهٔ عمر خود را در اصطبل‌های شلوغ و تاریک می‌گذرانند. گوساله‌های نری که از گاوهای شیرده متولد می‌شوند، معمولاً به‌علت نژاد خود برای پرورش گوشت چندان مناسب نیستند چون مانند گاوهای نژاد گوشتی سریع پروار نمی‌شوند و گوشت آن‌ها مرغوبیت گوشت‌ گاوهای گوشتی را ندارد. این گوساله‌ها بسته به استراتژی دامداری یا در همان روز تولد در حالی‌که زنده‌اند به‌عنوان زباله دور انداخته می‌شوند یا با شلیک در سر یا ضربه با چکش کشته می‌شوند یا به مراکز پرورش گوشت فرستاده می‌شوند، حدود ۳ تا ۶ ماه وزن اضافه می‌کنند و سپس به کشتارگاه فرستاده می‌شوند.

گاوهای شیرده در طول زندگی خود با مشکلات جسمی زیادی دست‌درگریبان‌اند: وزنشان بالاست، طوری که استخوان‌بندی آن‌ها، که برای وزن بسیار کمتر ساخته شده است، قادر به تحمل آن نیست. بیشتر این گاوها شَل‌اند و یا از درد دائمی و شدید پا رنج می‌‌برند. از طرف دیگر، به‌علت وزن زیاد بدن و پستان‌ها تعداد زیادی از گاوها ناراحتی قلبی دارند. علاوه بر این، گاوها بیشتر سال هر روز چندین برابر مقدار طبیعی شیر می‌دهند. سینه‌های آن‌ها همیشه دردناک و متورم است و عفونت و زخم‌های سینه در میان آن‌ها بسیار شایع است. از بیماری‌های شایع دیگر در گاوهای شیرده می‌توان به ‎ (Bovine Leukosis Virus) BLV‎یا سرطان خون گاوی اشاره کرد. این بیماری معمولاً در مراحل اولیه پنهان می‌ماند برای همین هم جدی گرفته نمی‌شود.

گاوهای گوشتی

ده‌ها نژاد از گاوهای گوشتی وجود دارد. مهم‌ترین این نژادها عبارت‌اند از: آنگوس (Angus)‏، هیرفورد (Hereford)‏، شارولز (Charolais)، ‏چیانینا (Chianina)‏، ماین-آنجو (Main-Anjou)‏، لیموزین (Limousin‏)، سیمنتال (Simmental) و شورت‌هورن (Shorthorn)

این‌ها نژادهایی‌اند که هم به ماکزیمم وزن می‌رسند و هم گوشت آن‌ها ساختار و مزه‌ای دارد که باب میل استیک‌دوستان است و با قیمت گران‌تری فروخته می‌شود. البته فقط گاوهای گوشتی نیستند که از پرورشگاه‌های گوشت سر در می‌آورند. همان‌طور که قبلاً گفته شد، اگر گوساله‌های نر یک‌روزه که در صنعت لبنیات متولد می‌شوند به‌عنوان زباله دور انداخته نشوند، آن‌ها هم برای چند ماه در پرورشگاه‌های گوشت نگهداری می‌شوند و سپس به کشتارگاه فرستاده می‌شوند. گوساله‌هایی که قرار است برای گوشت پرورش داده شوند، معمولاً حداکثر تا ۴۸ ساعت پس از تولد از مادر خود جدا می‌شوند و به پرورشگاه‌های گوشت برده می‌شوند. لحظهٔ جدایی از مادر، شروع راه تلخی است که این حیوانات محکوم به پیمودن آن‌اند. این گوساله‌ها به‌دور از مادر بسیار آشفته و افسرده‌اند. ممکن است قسمتی از شیری که از گاوهای شیرده دوشیده می‌شود به این گوساله‌ها خورانده شود یا حتی از شیرهای مصنوعی جایگزین شیر مادر برای تغذیهٔ آن‌ها استفاده شود. از آنجا که این گوساله‌ها ضعیف و مستعد بیماری‌های عفونی‌اند، معمولاً در سه ماه اول در سلول‌های انفرادی نگهداری می‌شوند. پس از آن بسته به روش کار دامداری، ممکن است آن‌ها همچنان تا روزی که به کشتارگاه فرستاده می‌شوند در این سلول‌های انفرادی نگه داشته شوند یا به اصطبل‌های گروهی برده شوند. بسیاری از این حیوانات، تمام عمر از داشتن نور طبیعی و هوای آزاد محروم‌اند. برخی از آن‌ها نور آفتاب را برای اولین بار در راه کشتارگاه می‌بینند. به این حیوانات هم پلاک می‌زنند، در برخی از دامداری‌ها شاخ‌های گاوهای گوشتی را هم با مواد شیمیایی و بدون بی‌حسی قطع می‌کنند و احتمالاً به آن‌ها داغ می‌زنند.

کشتار گاوها

اگر چه در کشورهای پیشرفته قانون کشتارگاه‌ها را موظف می‌کند گاوها را با گیجی و بی‌حسی بکشند، رنجی که این حیوانات در کشتارگاه‌ها می‌کشند هم خود داستان درد دیگری است. رنج حیوانات، معمولاً خیلی قبل‌تر از عمل ذبح آغاز می‌شود. این حیوانات معمولاً سفرهایی طولانی و طاقت‌فرسا از دامداری تا کشتارگاه پیش رو دارند. ممکن است دامداری در یک شهر باشد و کشتارگاه در شهر، کشور یا حتی قاره‌ای دیگر.  آن‌ها به‌محض ورود به کشتارگاه پایان شوم خود را حس می‌کنند و این در حالی است که گاهی باید ساعت‌ها و حتی روزها در این محل بمانند تا نوبت کشتار خودشان برسد. وقتی نوبت آن‌ها فرا می‌رسد، آن‌ها را به سمت محفظهٔ گیجی پیش می‌رانند. آن‌ها با شنیدن بوی خون و تمام آن صداهای عجیب و غریب ماشین‌آلات و همنوعان خود تلاش می‌کنند به عقب برگردند ولی با کتک یا شوک الکتریکی به‌طرف جلو رانده می‌شوند تا داخل محفظه قرار گیرند. معمولاً برای ایجاد گیجی در گاوها از تفنگ‌های ضربه‌ای استفاده می‌شود. این تفنگ‌ها گلوله ندارند بلکه با ضربه قسمتی از جمجمهٔ گاو را متلاشی می‌کنند. این ضربه باید بر نقطهٔ خاصی از سر گاو وارد شود تا او را گیج و بی‌حس کند ولی از آنجا که گاوهای هراسان سعی در فرار دارند، مرتب جاخالی می‌دهند و کارگران مدت‌زمان کافی برای گیج‌کردن درست هر حیوان را ندارند، در بسیاری از موارد ضربه به نقطهٔ درست وارد نمی‌شود و گاوها با هوشیاری کامل از یک پای خود آویزان می‌شوند و تمام درد بریده‌شدن سر (و گاهی اعضای دیگر) را حس می‌کنند.

بد نیست بدانیم که حتی در بسیاری از کشورهای پیشرفته سلاخی حیوانات باردار ممنوع نیست و هر ساله سر میلیون‌ها گاو باردار در حالی بریده می‌شود که گوسالهٔ آن‌ها از داخل شکم به آن‌ها لگد می‌زند.

در مورد کشتار گاوها در کشورهای توسعه‌نیافته یا درحالِ‌توسعه هم صحبتی نمی‌کنیم چون شرح این دردِ بی‌انتها از مجال این مقاله خارج است.

موضوعات مرتبط

«تلقیح مصنوعی» چگونه است؟ 

در روش تلقیح مصنوعی، حیوان نر و ماده همدیگر را نمی‌بینند. در یک دامداری، کارگران اسپرم حیوان نر را می‌دوشند و در یک دامداری دیگر کارگران اسپرم دوشیده‌شده را به حیوانات ماده تلقیح می‌کنند. 

برای نمونه، به‌منظور تولید لبنیات، تعداد معدودی گاو نرِ گزینش‌شده وجود دارند که در برخی از دامداری‌های دنیا نگهداری می‌شوند. معیارهای انتخاب این گاوهای نر، میزان و کیفیت اسپرم آن‌ها و همچنین میزان شیر تولیدشده توسط گاوهای ماده‌ای است که از این اسپرم به وجود آمده‌اند. بدیهی است هر چقدر میزان شیری که توسط دخترهای این گاوهای نر تولید می‌شود بیشتر باشد، اسپرم این گاوهای نر خواهان بیشتری دارد و گران‌تر است. این گاوهای نر انتخاب شده فقط برای تولید اسپرم نگهداری می‌شوند و اسپرم آن‌ها هر روز یا چند روز در میان دوشیده می‌شود. برای دوشیدن اسپرم روش‌های مختلفی وجود دارد مثلاً:

• نمایش یک صحنهٔ تحریک‌آمیز: در این روش از گاوهای نر اخته‌شدهٔ بسیار آرام برای تحریک گاوهای نر اسپرم‌زا استفاده می‌کنند. آن‌ها گاو نر اخته‌شده را به جایی می‌بندند و ممکن است حتی با ردکردن طناب از سوراخ‌های دماغ او، کوچک‌ترین حرکاتش را کنترل کنند. سپس این گاو نر اخته‌شده را طوری در معرض دید گاو نر قرار می‌دهند که او فکر می‌کند این یک گاو ماده است و تحریک می‌شود. علت آنکه از گاو ماده استفاده نمی‌کنند، آن است که در صورت خارج‌شدن وضعیت از کنترل و نزدیکی، گاو نر دچار بیماری آمیزشی نشود چون گاوهای نر منتخب برای صاحبانشان ارزش مادی زیاد دارند و آن‌ها نمی‌توانند در این زمینه ریسک کنند. ممکن است به‌جای گاو نر اخته‌شده از یک محفظه که به شکل پشت گاو ماده ساخته شده و روی آن پوست گاو کشیده شده است، برای تحریک گاو نر استفاده کنند. 
• استفاده از روش شوک الکتریکی: در این روش، گاو نر را به جایی می‌بندند و با وسیله‌ای مخصوص در داخل مقعد شوک الکتریکی می‌دهند. این کار باعث انزال اسپرم می‌شود.
• در بعضی از دامداری‌ها، از اسپری‌هایی که بوی گاو ماده را می‌دهند برای تحریک گاوهای نر استفاده می‌کنند.

اسپرمی که هر بار گرفته می‌شود، برای باردارکردن ۵۰ تا ۵۰۰ گاو ماده کافی است. پس از انزال اسپرم، آن را با آلبومین یا سفیدهٔ تخم‌مرغ ترکیب و بسته‌بندی می‌کنند طوری که هر بسته برای باردارکردن یک گاو ماده کافی است. این بسته‌ها انبار و به کشورهای مختلف صادر می‌شوند. به این ترتیب، ممکن است فقط از یک گاو نر، ده‌ها و حتی صدها هزار گوساله در سراسر دنیا متولد شود، مثلاً در کشور هلند گاو نری وجود دارد که اسپرمش به ۲۲ کشور مختلف صادر شده است و تا کنون ۵۰۰ هزار گاو شیرده از او متولد شده‌اند. اگر فرزندان مذکر این گاو را هم حساب کنیم، به یک‌میلیون فرزند می‌رسیم. این در حالی است که احتمالاً این گاو نر تاکنون حتی یک گاو ماده را در عمرش ندیده است!

در دامداری‌های مقصد، کارگران یا دامپزشکان، هر بستهٔ اسپرم را از طریق یک وسیلهٔ مخصوص به نام «تفنگ تلقیح مصنوعی» در مهبل گاوهای ماده شلیک می‌کنند. برای این کار، آن‌ها دست چپشان را تا آرنج وارد مقعد گاو ماده می‌کنند و تفنگ را که حاوی یک بسته اسپرم است با دست راست وارد مهبل می‌کنند و پس از آنکه با دست چپشان جای درست مجرای رحم برای شلیک‌کردن اسپرم را پیدا کردند، با دست راست اسپرم را شلیک می‌کنند.

چرا از روش تلقیح مصنوعی برای باردارکردن گاوها استفاده می‌کنند؟ چرا اجازه نمی‌دهند حیوانات آمیزش طبیعی داشته باشند؟

در دامداری‌های مدرن هر پروسه‌ای باید بسیار سریع و با صرف کمترین نیروی کار و هزینه انجام شود. عمل جفت‌گیری حیوانات، از دیدگاه دامداری‌ها بسیار پیچیده است: 

اولاً آن‌ها می‌خواهند گاوهایشان فقط با گاوهای نر منتخب آمیزش کنند که آزمون خود را پس داده‌اند و ثابت کرده‌اند دخترانشان شیر خیلی زیادی تولید می‌کنند. این گاوهای نر را نمی‌توان بین دامداری‌ها چرخاند یا از این دامداری در این کشور به آن دامداری در آن کشور فرستاد ولی اسپرمشان را می‌توان به همه‌جای دنیا فرستاد. 

دوم اینکه حیوانات برای جفت‌گیری به فضای زیاد نیاز دارند و هنگام جفت‌گیری قابل‌پیش‌بینی یا مدیریت نیستند، مثلاً ممکن است گاو ماده گاو نر را نپسندد یا عمل جفت‌گیری دو ساعت طول بکشد یا گاو نر از کنترل خارج شود و اتفاقاتی بیفتد که کارگران قادر به ادارهٔ آن‌ها نباشند. ولی مهم‌تر از همه اینکه صرف نیروی چند کارگر و این‌همه زمان برای باردارکردن یک گاو برای دامداری‌ها قابل‌قبول نیست. فرض کنید یک گاوداری دو هزار گاو و پنج کارگر داشته باشد. در این صورت، با خرید دو هزار بسته اسپرم و به‌کارگرفتن این پنج کارگر به‌مدت یک هفته می‌تواند همهٔ این دو هزار گاو را باردار کند. 

امروزه به‌ندرت پیش می‌آید که یک دامداری از روش آمیزش طبیعی گاوها استفاده کند. در صورت استفاده از روش آمیزش، گاو ماده را محکم به جایی می‌بندند تا نتواند کوچک‌ترین مقاومتی بکند.

قسمت بعدی این مطلب را در اینجا بخوانید

نوشته وضعیت حیوانات در دامداری‌های صنعتی – قسمت اول، گاوها اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

او نفر بعدی است… از پشت درهای بسته، صدای نفر قبلی را که از شدت درد و ترس نعره می‌کشد می‌شنود و به موازات آن، صدای تمام آن زنجیرها و ماشین‌آلات را که به بالا می‌کشند و پایین می‌آورند… چه اتفاقی دارد می‌افتد؟ چه بر سر نفر قبلی می‌آورند؟ چه قرار است بر سر خودش بیاید؟ دهانش خشک شده است، قلبش به‌شدت می‌تپد، می‌خواهد به عقب برگردد ولی پشت سر او یک نفر با چوب یا شوک الکتریکی ایستاده و او را دوباره به جلو می‌راند… او از لحظهٔ تولد تا کنون در یک کابوس طولانی بوده است ولی فکر این یکی را نکرده بود… کاش ترس قادر بود حس بویایی‌اش را از کار بیندازد تا آن بوی وحشتناک خون و اندام‌های پاره‌شده را حس نمی‌کرد، کاش ترس قادر بود گوش‌هایش را کر کند تا این نعره‌ها در مغزش خاموش می‌شدند، کاش ترس قادر بود چشمانش را کور کند تا موقع بازشدن در با پیکر خونین و بی‌سر همنوعانش که از قلاب‌ها آویزان شده‌اند روبه‌رو نمی‌شد، کاش ترس قادر بود اعصابش را از کار بیندازد تا آن درد وصف‌ناپذیر را تجربه نمی‌کرد، کاش آن میل شدید به زنده‌ماندن قبل از مرگش فروکش می‌کرد… ولی او می‌شنود، بو می‌کشد، می‌بیند، درد می‌کشد و نمی‌خواهد بمیرد… 

او نفر بعدی است در صف طولانی اعدام… ولی کمتر کسی به مرگ او به‌عنوان «اعدام» یا «قتل» نگاه می‌کند. اصولاً کمتر کسی به آنچه بر یک گاو، خوک، گوسفند، مرغ، ماهی یا حیوانات دیگر در یک کشتارگاه و پیش‌تر از آن، در یک دامداری یا پرورشگاه می‌گذرد، فکر می‌کند. اگر کسی یک گنجشک، آهو یا بز کوهی را به‌صورت «موردی» بکشد، از نظر بسیاری از مردم بیمار و سنگدل محسوب می‌شود ولو اینکه آن را بخورد، ولی اگر این قتل «موردی» به یک قتل «عام» سیستماتیک، حتی با درجهٔ شکنجه و آزار بیشتر در کشتارگاه‌ها و دامداری‌ها و مزارع تبدیل شود، برای بسیاری از مردم تبدیل به یک «فرایند» می‌شود، فرایند تولید غذا و پوشاک… حتی کمتر کسی به خود زحمت پرداختن به این پرسش را می‌دهد که با این همه تنوع در غذاهای گیاهی و جایگزین‌های غیرحیوانی مناسب در پوشاک، وسایل و غیره، مخصوصاً در جوامع پیشرفته، آیا آدم‌ها هنوز هم به کشتن و پرورش حیوانات نیاز دارند؟ حتی بیشتر کسانی که به‌خوبی می‌دانند که امروز دیگر به خوردن حیوانات و پوشیدن پوست آن‌ها نیاز ندارند، از ایجاد تغییر در لیست خرید خود دریغ می‌کنند چون قربانیان «فقط» حیوان‌اند ولی مگر حیوانات در دردکشیدن و وحشت از مرگ، خشونت و شکنجه با آدم‌ها فرق دارند؟ و آیا ظلم و خشونت به‌بهانهٔ «متفاوت» بودن، سرچشمه و ریشهٔ همهٔ سیاهی‌ها و تباهی‌های بشر نیست؟ آیا ریشهٔ همهٔ انواع ظلم‌های سیستماتیک این نبوده است که گروهی گفته‌اند «آن‌ها فقط زن‌اند»، «آن‌ها فقط کودک‌اند»، «آن‌ها رنگین‌پوستانی بیش نیستند»، «آن‌ها از قوم فلان‌اند»، «آن‌ها از مذهب بیسارند»، «آن‌ها مثل ما فکر نمی‌کنند» و به‌طور خلاصه، «آن‌ها با ما فرق می‌کنند»؟

همهٔ ما دوست داریم فکر کنیم به اصول اخلاقی پایبندیم ولی به‌راستی هر یک از ما در عمل تا چه اندازه به آرمان‌های خود وفاداریم؟ ما خود را آزادی‌خواه‌، مدافع حقوق کودکان و زنان و مادران، صلح‌دوست، مخالف استثمار و زورگویی و آزار و شکنجه و خشونت می‌دانیم، ولی هر چند روز یک‌بار گوشت مرغ یا بوقلمونی را می‌خوریم که فضایی که در فِر به او اختصاص داده‌ شده است، بزرگ‌تر از فضایی است که در طول عمر یک یا دو ماهه‌اش به زندهٔ او داده‌اند یا هر روز لبنیاتی را می‌خوریم که از شیر گاوهایی درست شده است که هیچ‌وقت طعم آزادی را نچشیده‌اند، هر سال تجاوز شده‌اند و هر بار بعد از نه ماه بارداری، فرزندشان را به‌محض تولد از آن‌ها دزدیده‌اند یا پوست گاوی را می‌پوشیم که حتی تحمل دیدن یک دقیقه از واپسین روزها و ساعات زندگی‌اش را نداریم یا… 

بله حیوانات با ما فرق می‌کنند ولی این تفاوت، در تمایل به آزادی و اختیار و حرکت، بودن در کنار دوستان و ارتباط و دوستی با همنوعان، عشق غریزی مادر به فرزند، نیاز فرزند به محبت و حضور مادر، فرار از درد و شکنجه و خشونت و مرگ نیست. آن‌ها همان اعصاب و گیرنده‌های حسی و غرایزی را دارند که ما داریم. اگر هم تفاوت‌هایی در برخی از زمینه‌ها وجود داشته باشند، بیشتر «کمّی»‌اند تا «کیفی». آن‌ها نسخهٔ «کم‌هوش‌تر» و «ساده‌تر» خود ما هستند و این ساده‌تربودن، آن‌ها را ضعیف‌تر از ما کرده است و نکته دقیقاً همین‌جاست: آیا ضعیف‌بودن آن‌ها دلیل موجهی برای به‌اسارت‌کشاندن و استثمار آن‌ها و محروم‌کردنشان از حقوق طبیعی خودشان و تقلیل‌دادن آن‌ها به ماشین‌های تولید گوشت و شیر و تخم و پوست و پر و مو، شکنجهٔ آن‌ها و بالاخره قتل‌ِعام آن‌هاست؟ آیا بشر با پرورش حیوانات و این ظلم فراگیر و سیستماتیک نسبت به موجودات یکسان کم‌هوش‌تر، کل آرمان‌های خود را لگدمال نمی‌کند و صداقت خودش در اخلاق را زیر سؤال نمی‌برد؟ آیا زمان آن فرا نرسیده است که انسان متمدن، نه‌تنها احترام به حقوق تمام ابنای بشر بلکه احترام به جان و حقوق طبیعی تمام موجودات دارای مغز را در دایرهٔ «اخلاقیات» خود بگنجاند؟

سال نوی میلادی است و بهانه‌ای برای تفکر و تلاش مضاعف برای تازه‌شدن و تازه‌کردن، آگاه‌شدن و آبادکردن، سازندگی درونی و انعکاس‌دادن آن به دنیای اطراف… 

از چندین سال پیش، برخی گروه‌ها و فعالان حقوق حیوانات مردم را تشویق می‌کنند در ماه ژانویه تغذیهٔ وگان (کاملاً گیاهی) را تحت مشاوره و همراهی آن‌ها امتحان کنند. سال گذشته بیش از ۶۰۰ هزار نفر در ویگنیوئری (Veganuary) شرکت کردند و امید می‌رود که امسال گروه بزرگ‌تری در این تجربه شریک شوند. برای کسانی که دوست دارند در راه این تغییر قدم بردارند، شاید توجه به چند نکته بد نباشد:

یک‌دفعه گیاه‌خوار شویم یا قدم‌به‌قدم؟

برخی از افراد، یک‌شبه گیاه‌خوار می‌شوند و برخی دیگر گام‌‌به‌گام. بعضی‌ها از درگیرشدن با چالش‌های بزرگ واهمه‌ای ندارند و یک‌باره تغییر می‌کنند. در مقابل، برخی دیگر از تغییرات بزرگ ناگهانی روگردان‌اند و اگر قدم‌به‌قدم پیش بروند، راحت‌تر می‌توانند بر چالش‌ها غلبه کنند. بنابراین، همه‌چیز به خودمان باز می‌گردد.

اگر جزو دستهٔ دومیم، می‌توانیم با حذف گوشت آغاز کنیم یا حتی می‌توانیم ابتدا گوشت قرمز را حذف کنیم و در گام بعدی گوشت سفید را. در مراحل بعد می‌توانیم لبنیات و تخم‌مرغ را هم حذف کنیم. نکتهٔ بسیار مهم در اینجا آن است که وقتی نوعی از غذای حیوانی را از برنامهٔ غذایی خودمان حذف می‌کنیم، آن را فقط و فقط با غذای گیاهی جایگزین کنیم. اگر گوشت قرمز را با گوشت سفید بیشتر یا گوشت را با لبنیات و تخم‌مرغ بیشتر جایگزین کنیم، نه کمکی به حیوانات کرده‌ایم، نه به سلامت خودمان و نه به محیط زیست. 

همچنین، می‌توانیم در ابتدا به‌صورت «پاره‌وقت» گیاه‌خوار باشیم مثلاً دو یا سه یا چهار روز در هفته کاملاً از انواع گوشت (و ترجیحاً لبنیات و تخم‌مرغ) چشم‌پوشی کنیم و قدم‌به‌قدم روزهای بیشتری را به برنامهٔ خود اضافه کنیم.

با آگاهی گیاه‌خواری کنیم

برای داشتن تغذیهٔ گیاهی سالم باید به چند اصل ساده توجه کنیم. این اصول در تعدادی از مقالات پیشین رسانهٔ همیاری توضیح داده شده‌اند و با صرف یک یا دو ساعت وقت می‌توان آن‌ها را مطالعه کرد. این مطالب از طریق لینک کوتاه‌شدهٔ زیر در دسترس‌اند:

https://bit.ly/Hamyaari-Vegan-Guide

توجه کنیم که مُشت همیشه نمونهٔ خروار نیست

برخی از افراد برای چند هفته گیاه‌خواری را امتحان می‌کنند و بعد می‌گویند برایم سخت بود و نشد. توجه کنیم که هر شروع جدید با چالش‌های زیادی همراه است ولی هر چقدر زمان بیشتری از آن می‌گذرد، کار ساده‌تر می‌شود. برای نمونه، تغییر شغل را در نظر بگیریم: مسلماً در هفته‌های اول شخص مجبور است خود را با قوانین، فرایند‌ها، آداب و افراد جدید وفق دهد و نیاز به انرژی خیلی بیشتری برای انجام کارهایش دارد ولی این مسئله به‌مرور زمان کم‌رنگ‌تر می‌شود. به‌همین ترتیب، هفته‌های اول پس از تغییر نوع تغذیه، به‌منزلهٔ مشتی از خروار نیست. در هفته‌های اول، ما در حال یادگیری و تغییر عاداتیم. این تغییر ماه‌به‌ماه ساده‌تر می‌شود تا جایی که روزی باور نمی‌کنیم زمانی تغذیهٔ دیگری داشته‌ایم.

نقد را بگیریم و نسیه را هم بگیریم!

بسیاری از افراد برای مدت‌های مدید با فکر آغاز گیاه‌خواری دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند ولی مرتب آن را به آینده موکول می‌کنند، آینده‌ای که در آن ارادهٔ قوی داشته باشند و هرگز وسوسه نشوند یا همهٔ شرایط برای گیاه‌خواربودنشان آن‌طور که خودشان تصور می‌کنند مهیا باشد. بدیهی است که این زمان «موعود» هرگز فرا نمی‌رسد. بنابراین، کار درست‌تر آن است که با هر میزان توانایی و انگیزه‌ای که داریم تغییر را آغاز کنیم و بعد مرتب آن را بسط دهیم:

• اگر کسی فکر می‌کند نمی‌تواند گیاه‌خوار شود چون دوست دارد در مهمانی‌ها همهٔ غذاها را امتحان کند، بهتر است گیاه‌خواری را آغاز کند ولی فعلاً در مورد مهمانی‌ها استثنا قائل شود.
• اگر کسی فکر می‌کند نمی‌تواند وگان شود چون نمی‌تواند از خوردن پنیر چشم‌پوشی کند، بهتر است فعلاً از خوردن بقیهٔ فرآورده‌های لبنی چشم‌پوشی کند و هرازچندگاهی از خودش بپرسد آیا حالا انگیزهٔ کافی برای حذف پنیر را هم در خود می‌بیند یا نه.
• اگر کسی هنوز (به‌اشتباه) فکر می‌کند خوردن ماهی دو بار در ماه برایش ضروری است، به خوردن ماهی دو بار در ماه ادامه دهد ولی سایر محصولات حیوانی را حذف کند و هرازچندگاهی به تحقیق در مورد ضرورت یا عدم ضرورت خوردن ماهی بپردازد.

بدون شک «کار بد مصلحت آن است که مطلق نکنیم»، ولی اگر ارادهٔ کافی برای این تغییرات را در خود نمی‌بینیم بهتر است اول نقد را بگیریم ولی دست از نسیه هم بر نداریم. با این رویه، به‌احتمال زیاد قدم‌به‌قدم به جایی فراتر از مرزهایی که در ابتدا فکر می‌کردیم می‌رسیم و حتی اگر به کمال مطلوب نرسیم باز هم قدمی در جهت کاهش آزار و استثمار حیوانات و نابودی محیط زیست توسط خودمان برداشته‌ایم که بی‌تردید بسیار بهتر از «هیچ» است.

سیگنال‌های بدن را اشتباه تفسیر نکنیم

برخی از افراد بعد از روآوردن به گیاه‌خواری ادعا می‌کنند که بدنشان گوشت یا لبنیات را «طلب» می‌کند یا بدون خوردن این مواد احساس ضعف دارند. توجه کنیم که همین حس را بعد از پایان‌دادن به مصرف دخانیات یا شکر یا چربی فراوان هم داریم ولی آیا بدن ما واقعاً به این‌ها نیاز دارد یا چون مصرف این مواد را با لذت ربط داده‌ایم، دوست داریم سیگنال‌های بدن را این‌طور تفسیر کنیم؟ همین قضیه در مورد گیاه‌خواری هم صادق است. اگر تغذیهٔ گیاهی سالم را دنبال کنیم و در این راه ثابت‌قدم بمانیم، به‌زودی سیگنال‌های خوب واقعی مانند کاهش چربی خون و کلسترول بد، کاهش معضلات قلبی-عروقی، نیروی جنسی بیشتر، پوست جوان‌تر و زیباتر و غیره را از بدنمان دریافت خواهیم کرد که مشوقی برای ادامهٔ راه خواهند بود.

در همین لحظه، میلیون‌ها حیوان بی‌دفاع در صف طولانی اعدام‌اند و ما تنها کسانی هستیم که می‌توانیم این صف را کوتاه و کوتاه‌تر کنیم تا روزی که صف اعدامی نباشد.

نوشته ویگنیوئری و صف اعدامی که فقط ما می‌توانیم کوتاه و کوتاه‌ترش کنیم اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

برگردان: تالین ساهاکیان – آلمان

توجه: در این مطلب وقایع روزمره در یک کشتارگاه بدون هیچ سانسور و حذفی توصیف شده است، و ممکن است برای برخی خوانندگان ناراحت‌کننده باشد.

حتی برزبان‌آوردن عبارت حقوق حیوانات در این محل، غم‌انگیز است.

روی تابلویی که بر روی سکوی شیب‌دار بتنی نصب شده است، نوشته شده «اینجا فقط حیواناتی پذیرفته می‌شوند که طبق قوانین حقوق حیوانات حمل و علامت‌گذاری شده‌اند.»

در انتهای سکوی شیب‌دار بتنی، پیکر رنگ‌پریده و سفت‌شدهٔ یک خوک افتاده است. «بله، بعضی‌هاشون توی راه می‌میرند. سنکوپ می‌کنند.»

چقدر شانس آوردم که کاپشن قدیمی‌ام را با خودم برداشته‌ام. با اینکه تازه اول اکتبر است، هوا به‌شدت سوز دارد، ولی دلیل یخ‌زدن من فقط این نیست. دست‌هایم را در داخل جیب‌های کاپشنم فرو می‌برم و در همان حال که سعی می‌کنم قیافهٔ دوستانه‌ای به خود بگیرم، به صحبت‌های مدیر کشتارگاه گوش کنم که برای من توضیح می‌دهد بر خلاف سابق، دام‌های زنده معاینه نمی‌شوند، فقط نگاهی به آن‌ها انداخته می‌شود. ۷۰۰ تا خوک در روز، چطور می‌شود همهٔ آن‌ها را معاینه کرد؟ او توضیح می‌دهد: «در هر صورت، اینجا حیوان مریضی نمی‌آرن. اگه حیوان مریضی بیارن، فوراً پس می‌فرستیم و فروشنده باید جریمهٔ سنگینی بپردازه. یه بار که این کارو کردیم، دیگه تکرار نمی‌کنند.»

من برحسب وظیفه سرم را به‌علامت تأیید تکان می‌دهم. تحمل کن، فقط تحمل کن، تو باید این شش هفته را طاقت بیاوری. از او می‌پرسم چه اتفاقی برای خوک‌های مریض می‌افتد؟ «اون‌ها به کشتارگاه مخصوص فرستاده می‌شن.» او در مورد ضوابط و قوانین حمل‌و‌نقل و اینکه امروزه قوانین حقوق حیوانات دقیق‌ترند، توضیح می‌دهد، ولی حتی برزبان‌آوردن عبارت حقوق حیوانات در این محل غم‌انگیز است.

اینجا اتفاقات غیر‌قابل‌بیانی می‌افتند که کسی دلش نمی‌خواهد در مورد آن‌ها چیزی بداند.

در همین موقع، یک کامیون دوطبقهٔ مخصوص حمل دام که صدای آه و ناله و جیغ حیوانات از داخل آن به‌گوش می‌رسد، در کنار سکو پارک می‌کند. در تاریکی صبح، به‌سختی می‌توان جزئیات را دید. این منظره، چیزی غیرواقعی در خود دارد و فیلم‌های خبری هولناک از جنگ را جلوی چشمانم تداعی می‌کند، با آن چهره‌های رنگ‌پریده و وحشت‌زده روی سکوها در حالی‌که مردان مسلح آن‌ها را به جلو می‌راندند و ناگهان من در وسط داستان ایستاده‌‌ام. چنین چیزی را فقط می‌‌توان در کابوس‌های وحشتناک دید، کابوس‌هایی که باعث می‌شوند آدم شب غرق عرق از خواب بپرد. در میان مه و سرمای سوزناک و گرگ و میش کثیف این ساختمان شیطانی وصف‌ناپذیر، این سازهٔ مسطح و گمنام از بتن و فولاد و کاشی‌های سفید در انتهای جنگل یخ‌زده، اینجا اتفاقات غیر‌قابل‌بیانی می‌افتند که کسی دلش نمی‌خواهد در مورد آن‌ها چیزی بداند.

جیغ‌ها اولین صداهایی‌اند که من هر روز صبح به‌محض ورود به اینجا می‌شنوم، جایی که باید شش هفته کارآموزی اجباری را در آن بگذرانم و تن‌ندادن به آن، به‌معنای ازدست‌رفتن پنج سال تحصیل و بربادرفتن آرزوهای آیندهٔ من است. به‌محض پیاده‌شدن از اتوبوس، صدای جیغ‌ خوک‌ها از دور به‌گوش می‌رسد. شش هفتهٔ تمام این جیغ‌ها در گوش‌های من زنگ خواهد زد، ساعت به ساعت، بی‌وقفه. تحمل کن. برای تو زمانی این تمام می‌شود، اما برای حیوانات، هرگز.

ولی همه‌چیز در من، هر ذره و هر فکری می‌خواهد از اینجا فرار کند، می‌خواهد انقلاب کند، هر ذرهٔ من پر از وحشت است و علم به این ناتوانی: اجبار به دیدن و ناتوانی از انجام کاری در برابر آن و آن‌ها تو را مجبور خواهند کرد همکاری کنی و به خون آغشته شوی.

چیزی از پشت به کاسهٔ زانوی من می‌خورد. به عقب برمی‌گردم و چشمانم با یک جفت چشم آبی تلاقی می‌کند.

یک حیاط خالی، تعدادی ماشین مجهز به یخچال در حالی‌که جنازه‌های نصف‌شدهٔ خوک‌ها به قلاب‌های آن‌ها آویزان‌اند و درهای نورانی. اینجا همه‌چیز به‌طور وحشتناکی تمیز است. این درِ جلو است. من دنبال درِ ورودی‌ام که در کنار ساختمان است. دو ماشین حمل دام در حالی‌که نور زرد خود را روشن کرده‌اند، از کنار من می‌گذرند. از دور، نور کم‌رنگ یک پنجره، راه را به من نشان می‌دهد. چند پله، و داخل می‌شوم. اینجا همه‌جا با کاشی‌های سفید پوشانده شده است. هیچ‌کس نیست. یک راهروی سفید، و به رختکن بانوان می‌رسم. ساعت تقریباً هفت صبح است. لباس‌هایم را عوض می‌کنم: سفید، سفید و سفید. کلاه محافظی که از دوستانم قرض کرده‌ام، روی موهای لَختم به جلو و عقب می‌لغزد. گالوش‌ها خیلی بزرگ‌اند. دوباره وارد راهرو می‌شوم و چیزی نمانده با دامپزشکی تصادف کنم. چه آشنایی عجیبی. «من کارآموز جدیدم.» در مورد ضوابط توضیح می‌دهد. «یه چیز گرم بپوشین، پیش مدیر برین و گواهی سلامت خودتونو بهش بدین. دکتر فلانی به شما می‌گه از کجا شروع کنین.»

مدیر، مردی خوش‌مشرب است و از خاطرات خوش گذشته می‌گوید، وقتی اینجا هنوز یک کشتارگاه خصوصی نبود، ولی متأسفانه این مکالمه هم تمام می‌شود و او تصمیم می‌گیرد شخصاً کشتارگاه را به من نشان بدهد و به‌روی سکو می‌رویم. در طرف راست، جعبه‌های بتنی با میله‌های آهنی قرار دارند. تعدادی از جعبه‌ها با خوک‌ها پر شده‌اند. «ما اینجا ساعت پنج صبح شروع می‌کنیم.» اینجا و آنجا خوک‌ها با سر به همدیگر می‌خورند یا با هم دعوا می‌کنند. چند خوک نر کنجکاو، سرشان را از میله‌ها بیرون آورده‌اند، بعضی‌ها با چشم‌های بامزه و بعضی‌ها مضطرب و گیج. خوک ماده‌ای با شتاب به‌طرف خوک دیگری می‌رود. مدیر چوبی برمی‌دارد و چند بار بر سر او ضربه می‌زند. «اگه این کارو نکنم، گاهی همدیگه رو بدجوری گاز می‌گیرند.»

پایین ما، یک ماشین حمل دام در کنار سکو ایستاده و دریچهٔ چوبی را پایین داده است. خوک‌هایی که در ردیف جلو قرار دارند، از ورود بر روی پل بین ماشین و سکو می‌ترسند و عقب‌عقب می‌روند، ولی یکی از کارگران از پشت، با شلاقی پلاستیکی ضربه‌های محکمی بر پیکر آن‌ها وارد می‌کند. بعداً نباید از دیدن آن‌همه ردّ قرمز بر روی جنازه‌ها تعجب کنم. مدیر می‌گوید: «استفاده از شوک الکتریکی برای خوک‌ها ممنوعه.»

چند خوک، نامطمئن و لرزان بر روی پلِ بین کامیون و سکو قدم می‌گذارند و بقیه دنبالشان می‌آیند. پای یکی از خوک‌ها به داخل فضای خالی بین دریچه و سکو می‌لغزد، دوباره بالا می‌آید و لنگان به‌راه خود ادامه می‌دهد. آن‌ها به‌داخل جعبه‌ای که هنوز خالی است، هدایت می‌شوند. وقتی به پیچی می‌رسند، خوک‌های ردیف جلو از شدت ترس می‌ایستند، ولی کارگر در حال فحش‌دادن، خوک‌های ردیف پشتی را کتک می‌زند و آن‌ها وحشت‌زده سعی می‌کنند از روی خوک‌های جلویی بپرند. مدیر، سرش را تکان می‌دهد: «احمق‌ها! واقعاً احمق‌اند. چند بار تا حالا به این‌ها گفتم کتک‌زدن خوک‌های ردیف پشتی نتیجه‌ای نداره.»

در همان حال که این نمایش را دنبال می‌کنم و فکر می‌کنم نه این واقعیت ندارد، این باید یک کابوس باشد، مدیر با رانندهٔ کامیون دیگری که همین حالا از راه رسیده و برای خالی‌کردن خوک‌ها آماده می‌شود، سلام و احوالپرسی می‌کند. دلیل این را که خوک‌های این کامیون سریع‌تر خارج می‌شوند، ولی صدای جیغ‌هایشان بلندتر از کامیون قبلی است، تازه وقتی متوجه می‌شوم که چشمم به کارگر دوم می‌افتد که با یک دستگاه شوک الکتریکی به‌هر حیوانی که به‌اندازهٔ کافی سریع نیست، شوک می‌زند. من اول به مرد و بعد به مدیر خیره می‌شوم. مدیر سرش را تکان می‌دهد و خطاب به مرد می‌گوید: «حتماً می‌دونین که استفاده از شوک الکتریکی برای خوک‌ها ممنوعه.» مرد با ناباوری نگاهی به ما می‌اندازد و دستگاه را داخل جیبش می‌گذارد.

چیزی از پشت به کاسهٔ زانوی من می‌خورد. به عقب برمی‌گردم و چشمانم با یک جفت چشم آبی تلاقی می‌کند. خیلی از حیوان‌دوستان را دیده‌ام که از چشم‌های پرروح گربه‌ها یا نگاه پر از وفای سگ‌ها می‌گویند، ولی چه کسی می‌خواهد از کنجکاوی و بصیرتی که در چشم‌های یک خوک موج می‌زند، حرف بزند؟ به‌زودی، این چشم‌ها را طور دیگری تجربه خواهم کرد؛ در حالی‌که ترس در آن‌ها فریاد می‌زند، در حالی‌که از شدت درد بی‌حرکت مانده‌اند و بعد بدون نگاه، شکسته و از حدقه‌ها خارج شده، روی زمین خونین افتاده‌اند. فکری به تیزی یک چاقو در ذهن من تیر می‌کشد، فکری که در هفته‌های آینده چندصد بار در ذهن من مرتب تکرار خواهد شد: گوشت‌خوردن یک جنایت است، یک جنایت… 

مدیر مرا به‌طرف کشتارگاه می‌برد و از اتاق استراحت شروع می‌کند؛ پنجره‌ای باز به‌طرف سالن جنازه‌ها و نقاله‌ای که پیکرهای نصف‌شده و خونین خوک‌ها روی آن در حرکت‌اند، بدون پایان… دو نفر از کارکنان، بدون توجه به آنچه در سالن اتفاق می‌افتد، دارند صبحانه می‌خورند: ساندویچ سوسیس. لباس‌های سفید هر دو خون‌آلود است و زیر گالوش یکی از آن‌ها تکهٔ کوچکی گوشت چسبیده است. اینجا صداهای حیوانات کمی خفه‌تر به‌گوش می‌رسند، صداهایی که هنگام بازدید از سالن کرکننده می‌شوند.

وقتی وارد سالن می‌شویم، یک‌باره همه‌چیز با هم به‌طرف من هجوم می‌آورد. صدای تق‌تق و چلق‌چلوق ماشین‌آلات، بوی تهوع‌آور موها و پوست سوخته، جنازه‌هایی که از ستون فقرات نصف می‌شوند، پیکرهای نصف‌شدهٔ آویزان بدون چشم و با ماهیچه‌های لرزان. تکه‌های گوشت و اندام‌هایی که چلپ‌کنان در کانال پر از خون می‌افتند، طوری که مایع تهوع‌آور داخل آن به‌اطراف می‌پاشد. تکه‌های کوچک پرچرب گوشت روی زمین، که باعث می‌شوند آدم سُر بخورد. آدم‌هایی با لباس‌های سفید که از روی آن‌ها خون می‌چکد. زیر کلاه‌های محافظ یا کلاه‌های نقاب‌دار، چهره‌هایی که آدم همه‌جا می‌بیند: در مترو، در سینما، در سوپرمارکت. آدم انتظار دارد زیر این کلاه‌ها چهرهٔ یک هیولا را ببیند، ولی این چهرهٔ همان پیرمرد مهربان است، همان مرد جوان زمخت در خیابان، همان مرد مرتب داخل بانک. همه با خوش‌رویی به من سلام می‌کنند. مدیر، سالن کشتار گاوها را به من نشان می‌دهد که امروز خالی است. «سه‌شنبه‌ها نوبت گاوهاست.» او مرا به خانمی می‌سپارد و می‌رود چون کار دارد. «می‌تونین خودتون برین سالن کشتارو ببینین.» سه هفته طول می‌کشد تا من جرئت بازدید از سالن کشتار را پیدا کنم.

به‌مرور زمان، من به مهره‌ای کوچک در این ماشین وحشتناک مرگ تبدیل می‌شوم.

روز اول، به من مهلت می‌دهند تا به‌آرامی شروع کنم. در اتاق کوچکی کنار اتاق استراحت می‌نشینم و ساعت‌ها تکه‌های کوچک گوشت را از داخل سطل پر از نمونه‌های آزمایشی بر می‌دارم تا آزمایش کنم. سطل، مرتب توسط دست‌های خونین از سالن کشتارگاه پر می‌شود. هر تکه، نمونه‌ای از یک حیوان است. برای آزمایش تریشینلا (نوعی انگل) گوشت‌ها خرد می‌شوند، به‌داخل اسید هیدروکلریک انداخته می‌شوند و پخته می‌شوند. تریشینلا وجود ندارد، ولی قانون می‌گوید باید آزمایش کرد.

روز بعد، خود من هم جزئی از ماشین غول‌آسای شقه‌کردن می‌شوم. «اینجا، بقیهٔ لوزه و استخوان فک رو جدا کنین. گاهی سُم کاملاً جدا نشده، اون رو هم جدا کنین.»

و من شروع به بریدن می‌کنم، باید سریع باشم چون جنازه‌ها روی نقاله در حرکت‌اند و این تمامی ندارد. کارکنان دیگر، بقیهٔ قسمت‌ها را جدا می‌کنند. وقتی همکار بغلی با شتاب، تکه‌ای را در کانال می‌اندازد یا وقتی خون زیادی در کانال جمع می‌شود، این مایع تا صورت من می‌پاشد. سعی می‌کنم به‌طرف دیگر بروم، ولی آن‌طرف ارّه‌ای مجهز به آب‌پاش، تکه‌های بزرگ اجساد را می‌بُرَد. غیرممکن است که اینجا بایستی و تا مغز استخوان خیس نشوی. دندان‌هایم را به‌هم فشار‌‌ می‌دهم، باید عجله کنم، وقتی برای فکرکردن به وحشت این مکان وجود ندارد، مخصوصاً اگر قرار باشد مراقب باشم که انگشت‌هایم را نبرم.

روز بعد، از دانشجویی که قبلاً دورهٔ کارآموزی را گذرانده است، یک جفت دستکش محافظ در برابر چاقو قرض می‌گیرم و دیگر، خوک‌هایی را که از روبروی من رد می‌شوند، نمی‌شمارم. دیگر دستکش پلاستیکی هم نمی‌پوشم. اگرچه لمس‌کردن اجساد گرم با دست خالی چندش‌آور است، ولی از آنجا که آدم تا شانه‌ها در خون و مایعات بدن غلت می‌خورد، در هر صورت این ترکیب چسبنده از مایعات بدن حیوانات وارد دستکش‌ها می‌شود. این‌همه تلاش برای ساختن فیلم‌های وحشتناک برای چیست، وقتی اینجا وجود دارد؟

چاقو خیلی زود کند می‌شود. پیرمرد مهربان که زمانی ناظر گوشت بوده، با اشاره به من می‌گوید: «بدین به من. من براتون تیزش می‌کنم.» وقتی با چاقوی تیزکرده برمی‌گردد، کمی از این‌طرف و آن‌طرف حرف می‌زند، با من شوخی می‌کند و بعد سر کارش برمی‌گردد. او بعدها هم مرا زیر پر و بال خود می‌گیرد و سعی می‌کند کار در کنار نقاله را برای من راحت‌تر کند.

به من می‌گوید: «تو از چیزی که اینجا اتفاق می‌افته خوشت نمی‌آد. من این رو می‌بینم، ولی باید طاقت بیاری.»

به‌نظر من او نامهربان نمی‌آید. او تمام تلاشش را می‌کند که اینجا برای من قابل‌تحمل‌تر باشد. حتی بقیه هم سعی می‌کنند به من کمک کنند. بله آن‌ها دربارهٔ کارآموزهایی که همگی قبل از من ابتدا در حالت شوک و سپس با دندان‌های فشرده روی هم سعی کرده‌اند دورهٔ کارآموزی‌شان را بگذرانند، شوخی می‌کنند، ولی نیّت بدی ندارند و هرگز کارآموزها را اذیت نمی‌کنند. غیر از چند استثنا، بقیهٔ کارکنان اینجا «بی‌رحم» به‌نظر نمی‌رسند. آن‌ها فقط کرخ‌اند، همان‌طور که من با گذشت زمان کرخ می‌شوم. این مکانیزمی برای محافظت از خود است. در غیر این‌صورت، آدم نمی‌تواند اینجا تاب بیاورد. نه، «بی‌رحم» کسانی‌اند که سفارش این قتل‌عام روزانه را می‌دهند، کسانی که فقط برای ارضای هوس خود به گوشت، یک زندگی فلاکت‌بار و پایانی بس فلاکت‌بارتر را برای حیوانات رقم زده‌اند و کاری تحقیرآمیز و خشن را به انسان‌های دیگر تحمیل کرده‌اند.

به‌مرور زمان، من به مهره‌ای کوچک در این ماشین وحشتناک مرگ تبدیل می‌شوم. در ساعاتی که نمی‌خواهند به‌پایان برسند، زمانی فرا می‌رسد که حرکات دست، مکانیکی و دردآور می‌شوند.

روز دوم یا سوم، وقتی می‌بینم خوک‌های خون‌ریزی‌کرده و ارّه‌شده هنوز تکان می‌خورند یا دُمشان می‌جنبد، قدرت حرکت ندارم. داد می‌زنم: «اون‌ها… اون‌ها هنوز تکون می‌خورند… » با اینکه می‌دانم این حرکات فقط حرکات عصبی‌اند. دامپزشک مسئول، نیشخندی می‌زند و می‌گوید: «اوه، یک نفر کارشو درست انجام نداده، این هنوز درست نمرده!» این حرکات عصبی در خوک‌های ارّه‌شده در سرتاسر نقاله همه‌جا به‌چشم می‌خورند. یک تونل وحشت. دیدن این صحنه مرا تا مغز استخوان منجمد می‌کند.

بعداً او را دیدم وقتی تکه‌شده و روی نقاله به من رسید. ماهیچهٔ پای او از هر دو طرف پاره بود. خوک شمارهٔ ۵۳۰ در آن روز.

در خانه، روی تخت دراز می‌کشم و به سقف چشم می‌دوزم. ساعت‌ها. هر روز. اطرافیانم از دستم کلافه شده‌اند. «این‌قدر سرد نباش. لبخند بزن. خودت می‌خواستی دامپزشک بشی.» من می‌خواستم پزشک حیوانات بشوم، نه جلاد حیوانات. دیگر نمی‌توانم. این حرف‌های لعنتی. این بی‌تفاوتی. این ناگزیردانستنِ کشتار. می‌خواهم حرف بزنم، باید حرف بزنم. دارم خفه می‌شوم. از خوکی می‌خواهم بگویم که نمی‌توانست حرکت کند و با پاهای عقب بازشده از هم روی کف زمین نشسته بود. اینکه آن‌قدر به او کتک و لگد زدند تا بالاخره او را به‌داخل جعبهٔ اعدام بردند. بعداً او را دیدم وقتی تکه‌شده و روی نقاله به من رسید. ماهیچهٔ پای او از هر دو طرف پاره بود. خوک شمارهٔ ۵۳۰ در آن روز. من هرگز این عدد را فراموش نمی‌کنم. می‌خواهم از روزهای کشتار گاوها بگویم. از آن چشم‌های قهوه‌ای ملایم که پر از ترس‌اند. از فرارها تعریف کنم، از کتک‌ها و فحش‌ها، تا بالاخره حیوان داخل جعبهٔ آهنیِ مخصوص شلیک در سر (برای گیج‌کردن حیوان) قرار می‌گیرد با پنجره‌ای به‌طرف سالن کشتارگاه، جایی که پوست همنوعانش کنده و پیکر آن‌ها تکه‌تکه می‌شود. سپس آن شلیک مرگبار و یک لحظه بعد آن‌ها از یکی از پاهای عقب خود آویزان‌اند و به‌صورت عمودی بالا کشیده می‌شوند در حالی‌که در طرف پایین، سر آن‌ها بریده می‌شود. و حتی بدون سر و در حالی‌که دریای خون سرازیر شده است، بدن آن‌ها همچنان تکان می‌خورد. همچنان پاها به‌هم می‌خورند… می‌خواهم از بوی بد چسبناک وقتی پوست از بدن جدا می‌شود بگویم، از حرکت اتوماتیک‌وار انگشت هنگام بیرون‌آوردن تخم چشم‌ها و گم‌شدن چشم‌ها در سوراخ «زباله‌ها»، از سرسرهٔ آلومینیومی خون‌آلودی که اعضای داخلی جداشده از جنازه‌ها به‌جز جگر، قلب، ریه‌ها و زبان که قابل استفاده‌اند، بر روی آن انداخته می‌شوند و در داخل زباله‌دانی مکنده گم می‌شوند.

او با آن چشم‌های فوق‌العاده بزرگ به من نگاه می‌کند و من با چشم خودم می‌بینم که گاوها هم اشک می‌ریزند.

می‌خواهم تعریف کنم که هرازچندگاهی لای این کوه خونین چسبناک، یک رحِم باردار پیدا می‌شود. من جنین گوساله‌های کامل را در همهٔ سنین دیده‌ام، ظریف و لخت با چشم‌های بسته داخل کیسهٔ جنینی‌ای که دیگر نمی‌توانست از آن‌ها محافظت کند. کوچک‌ترین آن‌ها به‌اندازهٔ یک نوزاد گربه بود و با این حال، یک گاو مینیاتور کامل، و بزرگ‌ترین آن‌ها یک جنین بزرگ بود که با مو پوشیده بود، قهوه‌ای و سفید، با مژه‌های بلند ابریشمی، تنها چند هفته مانده به تولد. دامپزشکی که آن روز آنجا بود، به من گفت: «آیا این معجزهٔ طبیعت نیست؟» و رحم را با جنینِ داخل آن توی سطل زبالهٔ مکنده انداخت. حالا دیگر مطمئن‌ام که غیرممکن است خدایی وجود داشته باشد، خدایی که یک نگاه به این پایین نمی‌اندازد و جلوی این‌همه خشونت را که دوباره و دوباره تکرار می‌شود، نمی‌گیرد.

برای آن گاو نحیفی هم که وقتی ساعت هفت صبح به آنجا می‌رسم، منقبض و لرزان در راهروی پهنی که به جعبهٔ مخصوص گیج‌کردن منتهی می‌شود افتاده، خدا یا کس دیگری وجود ندارد تا به او مرگی سریع بدهد. اول باید حیوانات دیگر کشته شوند. وقتی موقع ظهر از آنجا رد می‌شوم او هنوز آنجاست و می‌لرزد. هنوز کسی او را خلاص نکرده است. افسار او را که در گوشتش فرو رفته است، شُل می‌کنم و پیشانیش را نوازش می‌کنم. او با آن چشم‌های فوق‌العاده بزرگ به من نگاه می‌کند و من با چشم خودم می‌بینم که گاوها هم اشک می‌ریزند.

دست‌های من، لباس من، پیش‌بند من و گالوش‌های من آغشته به خون همنوعان او است. من ساعت‌ها کنار نقاله ایستاده‌ام و قلب‌ها و شش‌ها و جگرها را خارج کرده‌ام. قبلاً به من گفته بودند که «با گاوها، کثیف‌کاری بیشتر است.»

این‌ها چیزهایی است که می‌خواهم تعریف کنم، نمی‌خواهم آن‌ها را به‌تنهایی به‌دوش بکشم، ولی کسی نمی‌خواهد آن‌ها را بشنود. نه اینکه به‌اندازهٔ کافی این جمله را نشنیده‌ام «توی کشتارگاه چطوره؟ من که نمی‌تونستم این کارو بکنم!» من ناخن‌هایم را در کف دستانم فرو می‌برم تا به‌صورت این آدم‌ها سیلی نزنم یا گوشی تلفن را از پنجره به بیرون پرتاب نکنم. می‌خواهم فریاد بکشم، ولی خیلی وقت است تمام چیزهایی که هر روز می‌بینم، هر صدایی را در گلویم خفه کرده است. هیچ‌کس نپرسیده آیا من واقعاً می‌توانم این کار را انجام دهم. واکنش‌های سرسری بدترند. «بله خیلی وحشتناکه، ما که کم گوشت می‌خوریم.» بعضی‌ها هم می‌گویند «تو باید طاقت بیاری، به‌زودی پشت سر گذاشتی‌ش.» این برای من، یکی از بدترین، ظالمانه‌ترین و خودخواهانه‌ترین حرف‌هاست، چون قتل‌عام ادامه دارد، هر روز فکر می‌کنم هیچ‌کس نمی‌فهمد که مشکل من خیلی بیشتر از آنکه گذراندن این شش هفته باشد، این است که این قتل‌عام میلیونی وحشتناک اتفاق می‌افتد و تمام کسانی که گوشت می‌خورند، مسبّب آن‌اند. صحبت‌های کسانی که می‌گویند حیوانات را دوست دارند، ولی گوشت می‌خورند، برایم حتی غیرقابل‌‌هضم‌تر از گذشته است.

جملهٔ «بس کن. اشتهای من رو کور نکن.» را بیش از یک‌بار شنیده‌ام که به این جمله ختم شده: «تو یه تروریستی؟! هر آدم نرمالی به حرف‌هات می‌خنده.» در چنین لحظاتی، آدم چقدر احساس تنهایی می‌کند. گاهی به جنین گاوی که با خود به منزل آورده‌ام و در فُرمالین انداخته‌ام، نگاه می‌کنم. بگذار «آدم‌های نرمال» بخندند.

اگر می‌خواستم واژهٔ «ترس» را نقاشی کنم، خوک‌هایی را نقاشی می‌کردم که به این سلول‌ها آورده شده‌اند و در پشت سرشان بسته شده است. چشم‌های آن‌ها را نقاشی می‌کردم، چشم‌هایی که هرگز فراموش نخواهم کرد. چشم‌هایی که هر کسی که هوس گوشت می‌‌کند، باید در آن‌ها نگاه کند.

وقتی آدم با این‌همه مرگ خشونت‌بار احاطه شده است، همه‌چیز برایش ناملموس می‌شود و زندگی خود آدم بی‌نهایت بی‌معنا به‌نظر می‌رسد. زمانی فرا می‌رسد که آدم به خوک‌های تکه‌شده نگاه می‌کند و از خود می‌پرسد: اگر این‌ها آدم بودند، فرقی می‌کرد؟ پیکر قرمز خوک‌ها، آدم را به‌یاد پیکرهای سوخته در سواحل تفریحی آفتابی می‌‌اندازد و جیغ‌های بی‌پایان خوک‌ها هنگام احساس نزدیک‌شدن به مرگ، می‌توانست صدای جیغ زنان و بچه‌ها در ساحل باشد. ولی این کرخی زیاد دوام نمی‌آورد. باز هم زمانی فرا می‌رسد که فکر می‌کنی این جیغ‌ها باید تمام شوند و امیدواری که مسئول گیج‌کردن حیوانات، سریع کار خود را با شوک الکتریکی (برای گیج‌کردن حیوان) تمام کند تا بالاخره همه‌چیز تمام شود. یکی از دامپزشکان، یک‌بار به من گفت بعضی‌ها بی‌سروصدا می‌میرند در حالی‌که بعضی‌ها آنجا می‌ایستند و کاملاً بی‌دلیل جیغ می‌زنند.

من اینجا با چشم خودم می‌بینم که چطور آن‌ها آنجا می‌‌ایستند و «کاملاً بی‌دلیل» فریاد می‌کشند. بیش از نصف دورهٔ کارآموزی گذشته، وقتی برای اولین بار وارد سالن کشتار می‌شوم، برای آنکه بعداً بتوانم بگویم «من دیده‌ام.» اینجا آخر راهی است که شروعش سکوی پیاده‌کردن حیوانات از کامیون‌ها بود. یک راهروی خالی که به سلول‌های انتظار منتهی می‌شود. هر سلول انتظار، گنجایش ۴ یا ۵ خوک را دارد. اگر می‌خواستم واژهٔ «ترس» را نقاشی کنم، خوک‌هایی را نقاشی می‌کردم که به این سلول‌ها آورده شده‌اند و در پشت سرشان بسته شده است. چشم‌های آن‌ها را نقاشی می‌کردم، چشم‌هایی که هرگز فراموش نخواهم کرد. چشم‌هایی که هر کسی که هوس گوشت می‌‌کند، باید در آن‌ها نگاه کند.

با کمک شلنگی پلاستیکی خوک‌ها از هم جدا می‌شوند. هر بار یکی از آن‌ها بر روی جایگاهی که از هر چهار طرف بسته شده، رانده می‌شود. خوک شروع به جیغ‌زدن می‌کند و سعی می‌کند به عقب برگردد و کارگر مربوطه باید با عجله درِ الکتریکی را ببندد. با فشار دکمه‌آی، کف جایگاه با نوعی سورتمهٔ متحرک جایگزین می‌شود که حیوان را به جعبهٔ بعدی منتقل می‌کند. قصابی که در آنجا ایستاده و من اسمش را «فرانکشتاین» گذاشته‌ام، الکترودهای گیج‌کننده را روی سر خوک می‌گذارد. مدیر کشتارگاه قبلاً برای من توضیح داده است که اینجا از گیجی سه نقطه‌ای استفاده می‌شود. درِ پایین باز می‌شود و خوک در حالی که می‌لرزد بر روی سرسرهٔ آغشته به خون قرار می‌گیرد، در حالی‌که پاهایش به‌سرعت وول می‌خورند. اینجا یک قصاب دیگر منتظر است. او چاقو را در گلو فرو می‌کند و موج خون غلیظ به بیرون می‌جهد و پیکر خوک دوباره به‌طرف جلو سُر می‌خورد. چند ثانیه بعد، پای عقب حیوان به زنجیری آهنی بسته می‌شود و به‌صورت عمودی بالا کشیده می‌شود. قصاب، چاقو را پایین می‌گذارد. شیشهٔ نوشابهٔ کولا را از روی زمینی که تا ارتفاع یک سانتیمتر پر ز خون است، بر می‌دارد و جرعه‌ای از آن می‌نوشد.

من جنازهٔ آویزان را که در حال خون‌ریزی است، دنبال می‌کنم. جنازه به «جهنم» وارد می‌شود. این اسمی است که من به این اتاق داده‌ام. این اتاق دیوارهای بلند دارد، سیاه است و پر از بوی بد و آتش است. پس از پشت‌ِسر‌گذاشتن چند پیچ‌وخم آغشته به خون، جسد به کوره‌ای بزرگ می‌رسد. اینجا موها سوزانده می‌شوند. حیوانات از بالا به‌داخل آن انداخته می‌شوند و به‌طرف داخل ماشین کشیده می‌شوند. می‌توان دید که آتش روشن می‌شود و پیکر حیوانات، رقص‌کنان برای چند ثانیه داخل آن به این‌سو و آن‌سو می‌چرخند. آن‌سوی کوره یک میز قرار دارد که بدن حیوانات پس از بیرون‌آمدن از کوره روی آن می‌‌افتد و دو کارگر موهای باقیمانده را می‌کَننَد، چشم‌ها را در می‌‌آورند و سُم‌ها را جدا می‌کنند. این کار فقط یک ثانیه طول می‌کشد. اینجا با شتاب و هماهنگی کار می‌شود. حیوانات دوباره آویزان می‌شوند و با نقاله به اتاق درخشانی برده می‌شوند که مثل یک مشعل طراحی شده است. بویی مشمئز‌کننده به مشام می‌رسد و شعله‌های فراوانی از هر طرف بر روی جنازه می‌تابند. نقاله به حرکت خود ادامه می‌دهد و جنازه‌ها را به سالن بعدی منتقل می‌کند، جایی که من سه هفتهٔ گذشته را در آن گذرانده‌ام. در نقالهٔ بالا اندام‌های بالا خارج می‌شوند: زبان معاینه می‌شود، لوزه‌ها و مری بریده می‌شود، غدد لنفاوی خارج می‌شوند، ریه‌ها به داخل زباله‌دانی انداخته می‌شوند، مجاری ریه‌ها و قلب باز می‌شوند، برای تست «تریشینلا» نمونه‌بردای می‌شود، کیسهٔ صفرا جدا می‌شود و جگر از نظر ابتلا به کرم آزمایش می‌شود. بسیاری از خوک‌ها کرم دارند و جگرشان از توده‌های کرم پر است و باید دور انداخته شود. اندام‌های دیگر مثل معده، روده و دستگاه تناسلی به داخل زباله‌ها انداخته می‌شوند. در نقالهٔ پایین، روی بقیهٔ بدن کار می‌شود: بدن تکه‌تکه می‌شود، مفصل‌ها جدا می‌شوند، مقعد و کلیه‌ها جدا می‌شوند، مغز و مایع نخاعی زدوده می‌شود،… سپس بر روی شانه‌ها، کمر، شکم و ران‌ها مهر زده می‌شود، وزن می‌شود و به سالن یخچال‌ها منتقل می‌شود. حیواناتی که برای مصرف مناسب نیستند، «توقیف موقت» می‌شوند. «مُهرزدن» به کارگرهای کم‌تجربه سپرده می‌شود. بدن‌های نیمه‌گرم در پایان نقاله در ارتفاع بسیار بالا آویزان‌اند و اگر کسی نمی‌خواهد با آن‌ها برخورد کند، باید عجله کند، چون قبل از رسیدن به ترازو پیکرهای نیمه با نیروی خیلی زیاد به‌هم برخورد می‌کنند.

نمی‌خواهم به تعداد دفعاتی فکر کنم که این روزها به ساعت دیواری اتاق استراحت نگاه می‌کنم. بدون شک هیچ ساعتی در دنیا آهسته‌تر از این ساعت پیش نمی‌رود. هر روز ظهر، استراحت کوتاهی داریم. من نفس‌زنان و با عجله به دستشویی می‌روم تا خون‌ها و تکه‌های گوشت را از سر و رویم پاک کنم. فکر می‌کنم این مایعات و بوها برای همیشه به من چسبیده‌اند. می‌خواهم بیرون بروم، فقط بیرون. هرگز نتوانسته‌ام در این محل ذره‌ای غذا بخورم. هر چقدر هم هوا سرد باشد، تا پرچین‌ها جلو می‌روم و به مزارع اطراف و حاشیهٔ جنگل چشم می‌دوزم و کلاغ‌ها را زیر نظر می‌گیرم یا سراغ قنادی کوچکی در مرکز خریدی که در این نزدیکی است، می‌روم و با یک قهوه خودم را گرم می‌کنم. بیست دقیقه بعد باید دوباره سر نقاله باشم. گوشت‌خوردن یک جنایت است. کسی که گوشت می‌خورد دیگر هیچ‌وقت نمی‌تواند دوست من باشد. هرگز. دیگر هرگز. تمام کسانی را که گوشت می‌خورند، باید به اینجا بفرستند، همه باید همه‌چیز را ببینند از اول تا آخر.

۳٬۷۰۰ بار فقط در این یک هفته و فقط در این کشتارگاه. آیا انسان‌بودن به‌معنای خودداری و نه‌گفتن به سفارش یک قتل‌عام نیست؟ آن هم برای یک تکه گوشت؟

من اینجا نیستم چون می‌خواستم دامپزشک بشوم. من اینجا هستم چون مردم می‌خواهند گوشت بخورند و فقط این هم نیست: برای اینکه آن‌ها یک عده ترسو هستند. گوشت استریل بسته‌بندی‌شده در سوپرمارکت دیگر چشمی ندارد که پر از ترسِ مرگ باشد، گوشت بسته‌بندی‌شده در سوپرمارکت دیگر جیغ نمی‌زند. تمام این افراد خود را از دیدن این‌ها معاف می‌کنند. همان‌هایی که می‌گویند «من نمی‌تونستم همچین کاری بکنم!»

یک‌بار دامداری محلی نمونه‌های گوشت خود را برای آزمایش انگل «تریشینلا» پیش ما آورده بود. او پسرش را هم همراه خود آورده بود، شاید ده یا یازده ساله. من می‌دیدم که پسر در حالی‌که دماغ خود را روی شیشهٔ پنجره فشار داده است، به داخل نگاه می‌کند و با خودم فکر کردم: اگر بچه‌ها تمام این حیوانات مرده را می‌دیدند، آیا امید بیشتری به آینده نبود؟ من می‌توانستم صدای پسر را به‌وضوح بشنوم که خطاب به پدر خود فریاد می‌زد «بابا، نگاه کن! باحاله! یه ارهٔ بزرگ.»

شب، برنامهٔ تلویزیونی «پروندهٔ XY» در مورد یک جنایت گزارش می‌کند. قتل دختری جوان که کشته و تکه‌تکه شده است و از انزجار و ناباوری مردم دربارهٔ این جنایت می‌گوید. بی‌اختیار می‌گویم «چنین چیزی را من ۳٬۷۰۰ بار فقط در این هفته دیده‌ام.» حالا دیگر من نه تنها تروریست‌ام، بلکه از نظر روانی هم مشکل دارم، چون نه فقط قتل یک انسان بلکه قتل تمام این حیوانات را هم وحشتناک و منزجرکننده می‌دانم. ۳٬۷۰۰ بار فقط در این یک هفته و فقط در این کشتارگاه. آیا انسان‌بودن به‌معنای خودداری و نه‌گفتن به سفارش یک قتل‌عام نیست؟ آن هم برای یک تکه گوشت؟ چه دنیای عجیبی. شاید آن گوساله‌هایی که در رحم مادر خود مردند، از دست ما آدم‌ها نجات پیدا کردند.

جهنم زیر پای ماست و این جهنم هزاران بار بدتر و بزرگ‌تر از چیزی است که فکر می‌کنیم، جهنمی که هر روز برپاست. ولی کاری هست که هر کدام از ما می‌توانیم انجام دهیم: بگوییم نه. نه، نه و دوباره نه!

بالاخره روز آخر از این روزها که قصد تمام‌شدن نداشتند، فرا می‌رسد. من گواهی پایان دورهٔ کارآموزی را در دست دارم، تکه‌ای کاغذ که گران‌تر از هر چیز دیگری در زندگی برایم تمام شده است. در پشت سرم بسته می‌شود. آفتاب بی‌جان نوامبر بر صورت من و حیاط خالی کشتارگاه می‌تابد. در حالی‌که از خیابان رد می‌شوم، یک کامیون دوطبقهٔ حمل دام را می‌بینم که به‌طرف در ورودی کشتارگاه می‌رود. خوک‌ها در هر دو طبقه، تنگِ هم.

به پشت سرم نگاه نمی‌کنم. می‌خواهم فراموش کنم تا بتوانم به زندگی‌ام ادامه دهم. مبارزه‌کردن را به دیگران واگذار می‌کنم. اینجا تمام نیرو، اراده و میل به زندگی را از من گرفته است و به‌جای آن، به من احساس گناه و غمی فلج‌کننده داده است. جهنم زیر پای ماست و این جهنم، هزاران بار بدتر و بزرگ‌تر از چیزی است که فکر می‌کنیم، جهنمی که هر روز برپاست.

ولی کاری هست که هر کدام از ما می‌توانیم انجام دهیم: بگوییم نه.

نه، نه و دوباره نه!

*این متن، از خاطرات خانم «Christiane M. Haupt»، دامپزشکی در آلمان، از دورهٔ کارآموزی‌اش در یک کشتارگاه است.

نوشته کارآموزی در کشتارگاه اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

برگردان: مسعود سخایی‌پور، LJI Reporter – ونکوور

ویروس‌هایی مانند کووید-۱۹، سارز، جنون گاوی، آنفلوانزای خوکی و آنفلوانزای پرندگان همه در یک چیز مشترک‌اند: آن‌ها همه از حیوانات می‌آیند، بیماری‌هایی که دانشمندان آن‌ها را با عنوان «بیماری‌های زُئونوز» (Zoonotic Diseases) توصیف می‌کنند. بیماری‌های زُئونوز، به بیماری‌های عفونی‌ای گفته می‌شود که از دیگر گونه‌های حیوانات منشأ می‌گیرند و به انسان منتقل می‌شوند. منشأ این بیماری‌ها ممکن است جانوران اهلی یا وحشی باشند.

درست است، این بیماری‌ها واقعاً «از حیوانات نمی‌آیند»، چرا که حیوانات علیه انسان‌ها توطئه نمی‌چینند و هم‌پیمان نمی‌شوند که مثلاً کووید-۱۹ را در حیاط پشتی‌ آن‌ها پرت کنند و بروند. وقتی گفته می‌شود که این همه‌گیری «از حیوانات می‌آید»، بدان معنی است که این بیماری‌ها از شیوه‌ای که جامعه حیوانات را پرورش می‌دهد و آن‌ها را می‌خورد، می‌آید. 

یک استراتژی فکرشده برای جلوگیری از همه‌گیری بعدی باید شامل کاهش تقاضا برای محصولات حیوانی باشد. خوشبختانه، رویکرد مؤثر در این زمینه این نیست که دولت به مردم بگوید که چه چیزی بخورند و چه نخورند. بسیاری از کانادایی‌ها پیش از این به محاسن تغذیهٔ گیاهی آگاهی دارند. شاید یک رویکرد مؤثر برای سیاست دولت این باشد که در حمایت از آن‌‌هایی که سعی می‌کنند در تغذیهٔ خود تغییر ایجاد کنند، بیشتر و بهتر کار کند.

زُئونوز و تولید محصولات غذایی

این واقعیت که لیست روبه‌رشد همه‌گیری‌هایی که مشخصاً از حیوانات و بخش دامداری صنعتی نشئت می‌گیرند، برای گروه کوچک اما روبه‌رشدی از دانشمندان مستقل، مسئلهٔ جدیدی نیست. سازمان ملل متحد نیز اخیراً نگرانی مشابهی را اظهار کرده است. 

این سازمان در گزارش خود با عنوان «جلوگیری از همه‌گیری بعدی: بیماری‌های زُئونوز و چگونگی شکستن زنجیرهٔ انتقال»، برخی از مواردی را که برای بهبود وضعیت سلامت در ارتباط با تولید مواد غذایی لازم است، مطرح ساخت. برخی از این سیاست‌ها شامل تحقیقات علمی بر روی ابعاد زیست‌محیطی بیماری‌های زُئونوز و توسعه و اجرای معیارهای مقتدرتر امنیت‌زیستی (biosecurity) است. 

این گزارش خواستار سیاست‌هایی است که سلامت حیوانات (ازجمله خدمات سلامت حیوانات وحشی) را تقویت کند و ظرفیت نظارت و مدیریت تولید غذا را افزایش دهد. این گزارش همچنین توصیه می‌کند که ایالت‌ها [در آمریکا] راه‌هایی برای کاهش تقاضا برای پروتئین حیوانی پیدا کنند. کاهش تقاضا برای گوشت چیزی نیست که ما اغلب به‌عنوان سیاستی در جهت جلوگیری از همه‌گیری بعدی بشنویم، چرا که مردم ممکن است همه‌گیری کنونی را به تغذیهٔ غربی و دامداری صنعتی ربط ندهند.

منشأ همه‌گیری

اولین موارد کووید-۱۹ به بازارهایی در کشور چین مربوط بود که در آن حیوانات وحشی فروخته می‌شود. مورچه‌خوارهای پولک‌دار (پانگولین‌ها) و خفاش‌ها به‌عنوان منابع احتمالی عفونت شناخته شده‌اند، که هیچ‌کدام از آن‌ها در لیست خرید غالب مشتریان دنیا نیست. هرچند، ریشه‌های عمیق‌تر این همه‌گیری پیچیده‌ترند.

بسیاری از ویروس‌های قبلی از زنجیرهٔ تولید صنعتی زادوولد حیوانات نشئت گرفته‌اند:

• در دههٔ ۱۹۸۰، گاوداری صنعتی بریتانیا متوجه بیماری جنون گاوی، و گونهٔ معادل آن در انسان یعنی بیماری کروتزفلد جاکوب شد.
• در سال ۱۹۹۷، بررسی منشأ آنفلوانزای پرندگان (H5N1) به مرغ‌های کارخانه‌ای در چین رسید.
• در سال ۲۰۰۹، آنفلوانزای خوکی (H1N1) از مزارع خوک در مکزیک و کارولینای شمالی در آمریکا شروع شد.
• و اخیراً، یک گونهٔ محتمل جدید کووید- ۱۹ که در مزارع دانمارک یافت شده است، جایی که راسوها برای پالتوهای پوستی پرورش داده می‌شوند. 

واضح است که منشأ تمام این همه‌گیری‌ها به کشورهایی معین یا فعالیت‌هایی مشخص مانند بازار فروش حیوانات زنده، محدود نمی‌شود. برای برخی محققان، ازجمله پزشک ارشد و پروفسور بیماری عفونی از سوئد، بیورن اولسن (Björn Olsen)، قطع افزایش تقاضا برای گوشت و لبنیات، بخش لازم و ضروریِ کاهش خطرات همه‌گیری است. 

اولسن، که به‌عنوان یکی از اولین منتقدان واکنش دولت کشورش به کووید-۱۹ شناخته شده است، حالا به‌عنوان اولین هشداردهندهٔ خطری دیگر دارد شناخته می‌شود؛ خطری که او حدود ۱۰ سال است که در کتاب‌ها و مقالات به آن پرداخته است. وی چند ماه قبل در مصاحبه‌ای به‌زبان سوئدی، می‌گوید که ویروس‌های همه‌گیری تماماً از جایی که حیوانات و انسان با هم مواجه می‌شود، برمی‌خیزند و پرورش میلیاردها حیوان برای غذا اثرات خود را نشان خواهد داد.

حالا برعکسِ همهٔ این داستان‌‌ها این است: حتی یک همه‌گیری در تاریخ بشر نبوده که منشأ آن به گیاهان برگردد.

در حالی‌که تقویت ظرفیت نظارتی [صنایع دامداری] بخش مهمی از یک استراتژی مؤثر است، وقتی که جوامع انسانی منبع حیوانی غذای خود را با منابع گیاهی جایگزین کنند، آن‌ها همچنین خطر همه‌گیری‌ها در آینده را کاهش می‌دهند. اولسن، نگران است که ارتباط بین افزایش تقاضا برای پروتئین حیوانی و همه‌گیری توجه کافی از طرف سیاستمداران را به‌خود جلب نمی‌کند. 

تغذیهٔ پاک‌گیاه‌خواری به‌عنوان خط مشی

یکی از دلایلی که سیاستمداران ممکن است حرکت به‌سوی تغذیهٔ گیاهی را سیاستی بادوام ندانند، می‌تواند این باشد که این حرکت به تغییر «رفتار» مردم اتکا دارد و برخی ممکن است این بحث را پیش بکشند که دولت نباید در تلاش برای اعمال نفوذ در انتخاب‌های غذایی دخالتی بکند. در حالی‌که دلایل خوب و موجهی وجود دارد که فکر کنیم مردم خود به حرکت به‌سمت تغذیهٔ گیاهی علاقه نشان می‌دهند.

طبق یکی از تازه‌ترین نظرسنجی‌های سازمان ملل متحد، سی درصد از مردم دنیا از تغذیهٔ گیاهی به‌عنوان سیاستی در جهت مقابله با تغییرات اقلیمی، حمایت می‌کنند. کانادایی‌ها استثنا نیستند. درواقع، طبق مطالعه‌ای که سیلوِین شارلبوآ (Sylvain Charlebois)، استادِ خط مشی و توزیع غذا در دانشگاه دالهاوزی، در سال ۲۰۱۸ انجام داد، نزدیک به ده درصد جمعیت کل کانادا همین حالا پاک‌گیاه‌خوار یا گیاه‌خوارند. تعداد افرادی که مایل‌اند غذاهای گیاهی مصرف کنند، به‌سرعت در حال رشد است. در مصاحبه‌ای شارلبوآ گفت: 

«در سال ۲۰۱۸، ما تخمین زدیم که تغذیهٔ ۶٫۴ میلیون کانادایی به‌طور محدود یا کامل عاری از گوشت است… اما حالا ما این عدد را به ۱۰٫۲ میلیون اصلاح کرده‌ایم. در این زمینه، همه‌چیز خیلی سریع در حال تغییر است، خیلی سریع‌تر از همیشه.»

با این تغییراتی که در اولویت‌های غذایی در حال وقوع است، دولت کانادا تنها کاری که باید بکند این است که موانع را برای مردم از میان بردارد تا انتخاب خود را بکنند. برای حمایت از مرحلهٔ گذارِ آن‌ها و کاهش تقاضای محصولات حیوانی، دولت کانادا باید نهایت تلاش خود را بکند تا آنچه را که بسیاری به‌عنوان سختیِ تغذیهٔ گیاهی عنوان می‌کنند، کاهش دهد.

این مسئله می‌تواند با بررسی روند تهیهٔ غذا و استانداردهای تغذیه آغاز شود تا از این موضوع اطمینان حاصل شود که اماکن عمومی مانند مدارس، بیمارستان‌ها، زندان‌ها و خانه‌های سالمندان و امثال آن غذای گیاهی را به‌عنوان استاندارد در منوی روزانهٔ خود دارند.

کانون راهنمای غذا

دولت همچنین باید در عمل راهنمای غذای خود را بررسی کند و غذاهای گیاهی را دست‌یافتنی‌تر نماید، ازجمله برای کم‌درآمدها، و ساکنان مناطق غیرشهری و شمال کشور. وقتی که دولت کانادا راهنمای غذای کانادا را در سال ۲۰۱۹ اصلاح کرد، به‌طور گسترده با متخصصان تغذیه و دانشمندان مشورت کرد. نتیجه افزایش تمرکز روی گیاهان به‌عنوان منابع پروتئین، و کاهش تأکید روی گوشت و لبنیات بود.

راهنمای غذای کانادا به ما می‌گوید که: «غذاهای پروتئینی‌ای که منشأ آن گیاهان است، بیشتر استفاده کنید.» هرچند، علی‌رغم این توصیه و این واقعیت که مصرف شیر لبنی به‌طور مستمر از سال ۲۰۰۹ رو به کاهش است، شیر تازه بالاترین میزان سوبسید را در طبق برنامهٔ Nutrition North Canada subsidy دریافت می‌کند؛ برنامه‌ای فدرال که هدفش آن است که در شمال کشور مواد مغذی به کفایت وجود دارد. ما به جنبش و حرکتی نیاز داریم که به غذاهایی سوبسید تعلق بگیرد که هم برای مردم خوب باشد و هم برای سیاره‌مان. 

می‌دانیم که عادات تغذیه‌ای ما روی محیط زیست و نیز روی سلامتی ما تأثیر دارد. با درنظرگرفتن اینکه ارتباطی واضح و روشن بین مصرف محصولات حیوانی و بیماری‌های زُئونوز وجود دارد، دلیل دیگری وجود دارد که سیاستمداران مردمی را که می‌خواهند به تغذیهٔ گیاهی روی آورند، حمایت کنند. 

خیلی زود نیست که بخواهیم تلاشمان برای جلوگیری از همه‌گیری بعدی را آغاز کنیم؛ متخصصان هشدار می‌دهند که ممکن است هر آن از راه برسد. از زمان همه‌گیری سارز در سال ۲۰۰۳، فاصلهٔ زمانی بین شیوع ویروس‌های زُئونوز همچنان در حال کوتاه‌شدن است. سؤال این نیست که آیا همه‌گیری دیگری رخ خواهد داد، سؤال این است که چه وقت رخ خواهد داد… 

منبع:

متن سخنرانی در دانشکدهٔ تحصیلات تکمیلی سیاست عمومی جانسون-شویاما، دانشگاه ساسکاچوان:

https://theconversation.com/how-plant-based-diets-could-help-prevent-the-next-covid-19-159308

نوشته چگونه تغذیهٔ کاملاً گیاهی می‌تواند از وقوع همه‌گیری بعدی جلوگیری کند اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.