«عنصر فریب» است که موجب می‌شود عملکرد مورد بحث در گزارش کمیسر اخلاقی از قانون‌شکنیِ صرف به یک عمل بالقوه مجرمانه تبدیل شود.

– اندرو کوین، روزنامه‌نگار و ستون‌نویس نشنال پست

گزارش کمیسر اخلاقی و امور تضاد منافع پارلمان کانادا بالاخره بیرون آمد و نتیجه‌گیری آن بود که آقای ترودو، نخست‌وزیر، در ماجرای اس‌ان‌سی-لاوالین، بند ۹ قانون تضاد منافع کانادا را نقض کرده است.

داستان چیست؟

شرکت مهندسی اس‌ان‌سی-لاوالین یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های ساختمانی در جهان است و پروژه‌های زیربنایی متعددی در کانادا و خارج از کانادا را در دست احداث دارد. این شرکت متهم است که بین سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۱ حدود ۴۸ میلیون دلار به مقامات حکومت معمر قذافی در لیبی و حدود ۱۳۰ میلیون دلار به سازمان‌های لیبیایی رشوه داده است. چنین اتهامی در صورت اثبات می‌تواند منجر به محرومیت ده سالهٔ این شرکت از قرارداد‌های دولتی شود.

در سال ۲۰۱۸ پس از لابی گستردهٔ شرکت اس‌ان‌سی-لاوالین، دولت فدرال لایحهٔ «قرارداد پیگرد جایگزین» را به مجلس می‌برد. این لایحه امکان آن را فراهم می‌آورد که شرکت‌ها بتوانند با اقرار به جرم و پرداخت جریمه، از مجازات (محرومیت ده ساله از قرارداد‌های دولتی) رهایی یابند.

اما قرارداد پیگرد جایگزین تنها با موافقت دادستانی است که می‌تواند اجرایی شود و در صورت عدم موافقت دادستان، رسیدگی به جرم به دادگاه واگذار می‌شود و در این پرونده، رئیس سرویس دادستانی با این مسئله مخالفت کرده است.

در اینجا ادعا شده است که نخست‌وزیر ترودو، وزیر دارایی، بیل مورنو، و کارمندان ارشد دفتر آن‌ها به دفعات با وزیر دادگستری (که هم‌زمان سمت دادستان کل کانادا را نیز بر عهده داشته است) صحبت کرده‌اند و سعی در تشویق او به دخالت در این مسئله و وتوی تصمیم رئیس دادستانی کنند. وزیر دادگستری با این مسئله مخالفت کرده و بر استقلال دستگاه قضایی تأکید می‌کند. اما این فشارها حتی پس از اعتراض وزیر دادگستری ادامه یافته‌اند. و نهایتاً آقای ترودو به‌همین دلیل خانم ویلسون-ریبولد را از وزارت دادگستری به وزارت امور کهنه‌سربازان تنزل درجه می‌دهد. و پیش از این، دبیر کابینه که عالی‌ترین کارمند دولت است به وزیر هشدار می‌دهد که اگر ایشان این خواسته را عملی نکند، آقای ترودو شخصی را پیدا خواهد کرد که این کار را انجام دهد. نهایتاً خانم ویلسون-ریبولد از کابینه استعفا می‌دهد. خانم ویلسون-ریبولد در شهادتش در کمیتهٔ قضایی مجلس تائید کرد که از طرف آقای ترودو، منشی شخصی او و دبیر کابینه تحت فشار قرار داشته تا در تصمیم ریاست دادستانی دخالت کند. در نهایت آقای ترودو ایشان را به‌همراه یکی دیگر از وزرای مستعفی از فراکسیون حزب لیبرال در مجلس اخراج می‌کند.

بند ۹ قانون تضاد منافع چه می‌گوید؟

هیچ مسئولی حق ندارد با استفاده از مقام خود بر تصمیم شخص دیگری برای پیشبرد منافع شخصی خود، بستگان، دوستان یا به‌طور غیرمشروع برای پیشبرد منافع فردیِ شخصی دیگر تأثیر بگذارد.

و اما به ما چه مربوط است؟

نظام قضایی مستقل و سالم سنگ بنای یک دموکراسی و حکوومت کارا است. به همین علت اتهام دخالت سیاسی در یک پروندهٔ قضایی را باید بسیار جدی دانست. و این که نخست وزیر، وزرا و کارمندان ارشد آنها نباید بتوانند یا به خود اجازه دهند در فرآیند قضایی دخالت کنند. ارزش عدالت بسیار بالاتر از منافع حزبی کوتاه‌مدت است.

آیا محکومیت اس‌ان‌سی-لاوالین موجب از دست رفتن ۹٬۰۰۰ شغل خواهد شد؟

دولت ترودو به کرّات چنین ادعایی را تکرار و از عزم نخست‌وزیر برای حفظ این مشاغل صحبت کرده است. حال آنکه این ادعا از دو جهت محل تردید است.

نخست اینکه تقاضای کانادا به خدمات فنی و مهندسی با خروج شرکت مذکور از بازار از میان نمی‌رود و شرکت‌های دیگر می‌توانند به‌سرعت جای آن را پر کنند. در نتیجه، کارمندان و متخصصان شاغل در اس‌ان‌سی-لاوالین به‌راحتی می‌توانند مهارت‌های خود را به شرکت دیگری منتقل کنند و به کار خود ادامه دهند. 

در ثانی، به‌گفتهٔ مدیرعامل اس‌ان‌سی-لاوالین در تاریخ ۲۰ مارس ۲۰۱۹، این شرکت هیچ‌گاه در مذاکرات و لابیگری خود با دولت چنین ادعایی را مطرح نکرده است. نیل بروس، مدیرعامل اس‌ان‌سی-لاوالین، در مصاحبه‌ای با خبرگزاری کانادا گفت محکومیت این شرکت موجب خواهد شد که کارمندان آن در شرکت‌های رقیب خارجی اس‌ان‌سی-لاوالین مشغول به کار شوند. او همچنین گفت: «مسلماً کارهای ما [در صورت محکومیت] کمتر خواهد شد. اما این‌ها افرادی با مهارت‌های بالا هستند و حتماً کار پیدا می‌کنند. اینکه گفته شود آن‌ها بیکار خواهند شد، درست نیست. چرا که این افراد قابلیت‌های بالا و تجربهٔ بسیار دارند.»

آیا ما نباید به‌خاطر جلوگیری از پیروزی محافظه‌کاران، از دامن زدن به این موضوع خودداری کنیم؟

سیاستمداران نباید احساس کنند که چک سفیدامضا از شهروندان دارند و به‌خاطر «بهتر بودن» از رقیب، می‌توانند هر کاری دوست دارند بکنند. پاسخگویی یکی از اساسی‌ترین ارکان دموکراسی است و نباید فقط محدود به حزبی باشد که «بدتر» است. 

نتیجهٔ چنین تفکری دامن زدن به روند تحمیق افکار عمومی است که حربهٔ سیاست‌ورزان برای پیروزی است. به آن‌ها حرجی نیست. چرا که هدفشان پیروزی به هر قیمتی است. ولی ما شهروندان نمی‌توانیم و نباید به آن‌ها اجازهٔ سوءاستفاده بدهیم.

آیا وقتی ترامپ هر روز دارد نُرم‌‌ها و نظام‌ها را به چالش می‌کشد، چنین قضیه‌ای جدی است؟

بسیار زیاد. چرا که اتفاقی که در همسایهٔ جنوبی ما افتاده یک‌شبه به وضع کنونی نرسیده، و نتیجهٔ سال‌ها و دهه‌ها بی‌توجهی بوده است. اگر ما نیز بخواهیم استانداردهای اخلاقی خود را پایین بیاوریم، نتیجه‌ای بهتر از آنچه در ایالات متحده می‌گذرد نخواهیم گرفت.

آیا مایی که از ایران آمده‌ایم و «همه‌جورش را دیده‌ایم» هم باید چنین اتفاقی را جدی بگیریم؟

بله، سیاست‌ورزان در هیچ‌جای دنیا از کرهٔ ماه نیامده‌اند. بلکه انسان‌هایی هستند که اگر مجال سوءاستفاده از قدرت را پیدا کنند، این کار را می‌کنند. ضمناً گمان می‌کنم یکی از دلایلی که ما در آن سرزمین نیستیم، نارضایتی از همین مسائل بود. پس نگاه کردن به مسائل روزِ خانهٔ جدید با متر و معیارهای وطن عزیز، به نظر اینجانب نقض غرض خواهد بود. حتی اگر سیاستمداران بخواهند ما را به‌سمت مقایسهٔ «اینجا و آنجا» هل دهند.

درخت دموکراسی نیاز به آبیاری و مراقبت دارد. و مایی که زخم‌خوردهٔ ناراستی‌های آن دیاریم، باید بیش از هر کسی وجود یک نظام قضایی کارآمد و مستقل را ارج بنهیم. تجربهٔ ما باید باعث تقویت این نظام شود، نه تنزل استانداردهای آن.

آقای ترودو در سال ۲۰۱۵ با شعار شفافیت و دگرگونی توانست محافظه‌کاران را کنار بزند. حال حداقل کاری که ما رأی‌دهندگان می‌توانیم بکنیم این است که از ایشان و نامزدهای انتخاباتی‌شان بخواهیم در مورد میزان پایبندی به وعده‌های انتخاباتی آن سال توضیح دهند.

وعده‌هایی از قبیل اصلاح نظام انتخاباتی، تغییر فرایند تأیید پروژهای انرژی، شفافیت در حکومت، برقراری مجدد رابطه با ایران، و… .

اگر قرار بود همان روند عدم شفافیت و تمسخر نظام قضایی که هارپر رسماً انجام می‌داد، تنها با چاشنی خنده پیگیری شود، چه دلیلی برای انتخاب یک حزب دیگر وجود داشت؟

امیدوارم در زمان انتخابات به هیچ حزبی اجازه ندهیم که به درک و شعور ما تازه‌واردان به این خانهٔ نو توهین کند و ما را کم‌هوش‌تر از سایر رأی‌دهندگان بداند.

راستی! روز ۲۱ اکتبر رأی یادتان نرود.

نوشته لبخند کافی نیست اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

ماجرای رسوایی مالی شرکت اس‌ان‌سی-لاوالین که به تنش‌های زیادی در دولت لیبرال انجامیده است، همچنان در صدر خبرهای کانادا قرار دارد و هر روز ابعاد تازه‌تری به خود می‌گیرد. سه‌شنبهٔ این هفته، ۲ آوریل ۲۰۱۹، جاستین ترودو اعلام کرد که به‌دلیل از بین رفتنِ اعتماد میان دو وزیر مستعفی کابینه‌اش، یعنی جودی ویلسون-رِیبولد و جین فیلپات و حزب متبوعشان، مجبور است عذر این دو نماینده را بخواهد. آنچه ترودو به‌عنوان «از بین رفتنِ اعتماد» از آن صحبت می‌کند، بیشتر اشاره دارد به نوار ضبط‌شده‌ای که هفتهٔ گذشته ویلسون-رِیبولد از مکالمهٔ تلفنی‌اش در ماه دسامبر با مایکل ورنیک، کارمند سابق شورای خبرگان (Privy Council)، منتشر کرده است. مکالمه‌ای که ثابت می‌کند ادعای وی مبنی بر آنکه از طرف دولت تحت فشار نامتعارف قرار گرفته است تا موضوع رشوه دادن شرکت اس‌ان‌سی-لاوالین را لاپوشانی کند، صحت دارد. ترودو گفت که این مکالمه بدون اطلاع طرف مقابل ضبط شده است و آن را «خلاف وجدان» خواند و جالب اینکه، ویلسون-رِیبولد در پاسخ به این حرف گفت «خلاف وجدان آن است که روی استقلال نظر دادستان پا بگذاری. خلاف وجدان آن است که از قانون حمایت نکنی.» او همچنین گفت «اینکه مردم به‌جای محتوای صدای ضبط‌شده، روی عمل ضبط کردن تمرکز می‌کنند، نگران‌کننده است.» واقعیت آن است که ترودو در وضعیت بغرنجی قرار گرفته بوده و چاره‌ای نداشته است جز اخراج این دو وزیر مستعفی که به او پشت کرده‌ بودند، ولی همچنان در عضویت حزب مانده‌ بودند! واقعیتی که طبیعتاً بر ویلسون-رِیبولد و فیلپات نیز پوشیده نبوده است. و خب، شاید این از هوشمندی آن‌ها بوده است که مانده‌اند تا با سری بلند اخراج شوند و ترودو را همراه با آماج حملات سرزنش‌آمیز، در موقعیت هر چه بغرنج‌تری قرار دهند. نمونه‌اش همین روز بعد از اعلام این خبر که در مجلس، چهارشنبه ۳ آوریل، زمانی که ۳۳۸ نمایندهٔ گروه «دخترانِ رأی» یا Daughters of the Vote که هر کدام به نمایندگی از یک حوزهٔ رأی‌گیری از سرتاسر کانادا بر روی صندلی‌های مجلس نشسته بودند، حدود ۲۵ تا ۴۰ نفر از این دختران که همگی بین ۱۸ تا ۲۳ سال سن دارند، در زمان سخنرانی جاستین ترودو به او پشت کردند و البته ناگفته نماند که تقریباً همین تعداد در زمان سخنرانی اندرو شییِر درست پیش از سخنرانی ترودو صحن مجلس را ترک گفته بودند. هر چند شخصاً پیش‌بینی روزها و هفته‌های آتی دولت را کار آسانی نمی‌دانم، آنچه به‌نظرم روشن است این است که گر چه این دو زن سیاستمدار پست وزارت و عضویت در حزب متبوع خود را از دست دادند، اما بی‌تردید تاریخ سیاسی کانادا شجاعت کم‌نظیرشان را از یاد نخواهد برد.

* * * * *

تصمیم داشتم در این یادداشت کوتاه از مصیبت‌های هم‌وطنانمان در ایران بنویسم. از مصیبت سیل، پس از سال‌های سال مصیبت خشکسالی… از آن‌ها که آب جانشان گرفت و خانه و کاشانه‌شان را با خود برد. اما، چه می‌شود کرد که در این اندک جا باید تلاش کنم کلماتی را جای دهم که مهم‌ترین و تأثیرگذارترین است برای جامعهٔ ما در این خانهٔ دوم. تنها می‌توانم آرزوی صبر و آرامش بکنم برای همهٔ آن‌هایی که زندگی‌‌شان بر آب شد و دعوت کنم از همهٔ کسانی که این یادداشت را می‌خوانند و امکان کمک دارند به هر طریقی، در حد توانشان باری از دوش لرزان هم‌وطنانمان بردارند. در این شماره معرفی‌ای اجمالی داشته‌ایم از پنج مؤسسهٔ خیریه‌ای که در ونکوور فعال‌اند و شاید بتوانند کمک‌های شما را در اسرع وقت به‌دست آسیب‌دیدگان برسانند. در همین ارتباط، طی هفته‌های آتی تلاش خواهیم کرد دربارهٔ برنامه‌های جمع‌آوری کمک‌هایی برای آسیب‌دیدگان سیل اطلاع‌رسانی کنیم.

نوشته یادداشت سردبیر: چه کسی «خلاف وجدان» عمل کرده است؟ اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

چهارشنبهٔ هفتهٔ گذشته، ۲۷ فوریه، بالاخره جودی ویلسون-رِیبولد ناگفته‌هایش – هر آنچه مجوز گفتنش را یافته بود – در برابر کمیتهٔ قضایی مجلس فدرال گفت، و آنچه تا به آن روز با هاله‌ای از تردید پوشیده بود، بر همه آشکار شد. وی به صراحت گفت که به‌مدت چهار ماه، بین سپتامبر تا دسامبر ۲۰۱۸، از طرف افرادی از حزب متبوعش تحت فشار سیاسی قرار گرفته بوده است تا جلوی محاکمهٔ شرکت اس‌ان‌سی-لاوالین به‌دلیل اتهامات مربوط به فساد مالی را بگیرد. ویلسون-رِیبولد طی این سخنان ضمن تشکر از کانادایی‌ها برای شکیبایی‌شان از روز ۷ فوریه که ماجرا در روزنامهٔ گلوب‌اندمیل منتشر شد، و اینکه با ارسال پیام‌هایی به وی، توجهشان به این موضوع را نشان داده بودند، موضوعِ ۱۰ تماس تلفنی و ۱۰ جلسهٔ حضوری‌ای را که از روز چهارم سپتامبر شروع شده بود، با جزئیات برای کمیتهٔ‌ قضایی شرح داد. جودی ویلسون-رِیبولد در انتها اظهار امیدواری کرد با اطلاعاتی که او روایت کرده است، برای کمیتهٔ قضایی و تمام کانادایی‌هایی که به حرف‌های او گوش داده‌اند، روشن باشد که بر او چه گذشته است و چه‌ها گفته شده و چه مکاتباتی صورت گرفته است. او گفت امیدوار است که واقعیات خود به اندازهٔ کافی گویا باشند. او همچنین اظهار کرد همان‌گونه که بارها گفته است، اعتقاد دارد که دادستان کل کانادا باید غیرحزبی باشد، و شفاف در زمینهٔ اصول، چرا که این اصول پایهٔ تصمیمات‌اند. جودی ویلسون-رِیبولد صحبت‌هایش را با اشاره به اینکه آموخته‌های او از مادر و پدرش، مادربزرگ و پدربزرگش و در کل، جامعهٔ اقوام بومی این است که همیشه باید راستی و درستی را محور ارزش‌ها و اصول زندگی‌ قرار داد، به‌پایان رساند.

و اما، پنج روز بعد یعنی دوشنبهٔ گذشته، چهارم ماه مارس، استعفای جِین فیلپات، رئیس هیئت خزانه‌داری دولت لیبرال، در واکنش به نحوهٔ برخورد دولت با موضوع رسوایی مالی شرکت اس‌ان‌سی-لاوالین، دولت ترودو را شوکه کرد و تحت فشار هر چه بیشتری قرار داد. فیلپات که همین ژانویهٔ گذشته و طی همان جابه‌جایی‌هایی که ویلسون-رِیبولد را از وزارت دادگستری به وزارت امور کهنه‌سربازان منتقل کرده بود، به پستِ ریاست هیئت خزانه‌داری دولت منصوب شده بود، گفت که اعتمادش را به دولت از دست داده است؛ اینکه چطور در ابتدا با این رسوایی برخورد کرده و سپس چطور به موارد مطرح‌شده واکنش نشان داده است. جودی ویلسون-رِیبولد در واکنش به استعفای جِین فیلپات، او را «رهبر بصیرت و توانایی» خواند. همچنین سلینا سیزر-شاوان، نمایندهٔ حزب لیبرال از حوزهٔ ویتبی-اشاوا که از زمانِ افشای ماجرای مذکور حامی و پشتیبانِ جودی ویلسون-رِیبولد بوده است، از استعفای جِین فیلپات حمایت نموده و توئیت کرده است که در دور بعدی انتخابات شرکت نخواهد کرد. وی در توئیت خود همچنین با اشاره به صحبت‌های ترودو در زمان انتخاب وزرای کابینه‌اش و توجه به حضور متعادل زنان در این کابینه، گفت: «زنان را به میدان بیاورید، سیاست را دستخوش تغییر کنید.» سیزر-شاوان می‌نویسد: «زمانی که شما زنان را به میدان می‌آورید، انتظار نداشته باشید شرایط همانی بماند که هست، انتظار داشته باشید که ما تصمیمات درست بگیریم، برای آنچه عادلانه است بایستیم و زمانی از میدان بیرون برویم که ارزش‌ها مورد مصالحه قرار گیرند. جِین فیلپات! ممنون که به‌زیبایی این واقعیت را نشان دادید.»

ماجرای رسوایی مالی شرکت عظیم اس‌ان‌سی-لاوالین و در پی آن رسوایی دولت لیبرال برای تحت فشار قراردادنِ وزیر دادگستری و دادستان کل کشور برای نادیده گرفتنِ خطای آن شرکت، می‌تواند از ده‌ها بُعد مختلف بررسی شود و طبعاً بسیاری از کانادایی‌ها در این میان دچار احساسات متناقضی هستند و همه الزاماً مانند اندرو شییِر، رهبر حزب محافظه‌کار، از آن شاد و سرمست نیستند، اما، آنچه در این میان تردیدی برای کسی باقی نگذاشته است، این است که زنانی از کابینهٔ ترودو، زنانی از اولین کابینهٔ تاریخ کانادا که به‌لحاظ جنسیتی متعادل (gender-balanced cabinet) است، شعار یا تم امسالِ «روز جهانی زن»، یعنی ‎#BalanceforBetter را به‌معنای واقعی جامهٔ عمل پوشانده‌اند.

نوشته یادداشت سردبیر: زنانی که دولت ترودو را با چالشی بزرگ مواجه کرده‌اند اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.