توئیتر: ‎@MujibMehrdad

یک‌ روز پس از حملهٔ تروریستی موتربمب بر مکتب سیدالشهدا در منطقهٔ دشت برچی در غرب کابل که در آن بیش از ۸۰ تن کشته و بیش از ۱۵۰ نفر دیگر زخمی شدند، محمداشرف غنی ۱۱ می را به سبب رویدادهای تروریستی و تلفات دانش‌آموزان در کابل و لوگر، عزای عمومی اعلام کرد.

این حادثه، یک هفته پس از حمله مرگ‌بار موتربمب به پل‌علم، مرکز ولایت لوگر که در اثر آن ۲۴ تن کشته و ۱۱۰ تن زخمی شدند، رخ داد. اکثر قربانیان آن حادثه نیز دانش‌آموزانی بودند که به هدف سپری‌کردن آزمون کانکور به مرکز ولایت آمده بودند.

این حملات در ادامهٔ حملاتی انجام یافته که از جانب هراس‌افگنان در طول سال‌های گذشته با اهداف خاص تبلیغاتی عملی شده است.

حمله بر فرقه‌های مذهبی از جانب گروه‌های هراس‌افگن مسئلهٔ تازه‌ای نیست. از سال ۲۰۱۶ به این‌سو موج حملات هدفمند بر گروه‌های مذهبی افغانستان افزایش بی‌پیشینه‌ای داشته است. حمله بر «معبد» سیک‌ها در افغانستان، نیز بخشی از این فشارها بر فرقه‌های مذهبی در این کشور بوده است.

به‌گونهٔ مثال، حمله بر تجمع سیک‌ها در سال ۲۰۱۸ در ننگرهار را که باعث کشته و زخمی‌شدن ۴۰ تن به شمول اوتارسنگ خالصه، تنها نامزد سیک‌های افغانستان در انتخابات پارلمانی، شد می‌توان از این دست حمله‌ها برشمرد. همچنان می‌توان از حمله بر عبادتگاه سیک‌ها در کابل در سال ۲۰۲۰ یاد کرد که باعث کشته و زخمی‌شدن ۳۵ تن آنان شد. مسئولیت حملهٔ دوم را در آن زمان گروه داعش برعهده گرفته بود.

هرچند هراس‌افگنان تمام مردم افغانستان را در مساجد، دانشگاه‌ها و نهادهای ملکی مورد حملات بی‌رحمانه‌ای قرار داده‌اند؛ اما شمار حملات هدفمند بر اماکن مذهبی، آموزشی و ورزشی شیعیان به‌گونه‌ٔ ویژه‌ای سازمان‌دهی شده است.

اختلافات قومی بر سر مسئلهٔ قدرت، واقعیت افغانستان معاصر است. این اختلافات به‌گونهٔ فاجعه‌باری در دههٔ نود میلادی در جریان جنگ‌های داخلی به واقعیت پیوست؛ اما با وجود تنوع مذهبی افغانستان، این کشور هرگز شاهد جنگ مذهبی نبوده است.

از سال ۲۰۱۶ به این‌سو، تلاش‌هایی صورت گرفته است تا آتش جنگ مذهبی در افغانستان شعله‌ور شود؛ اما این تلاش‌ها با وجود واردآوردن تلفات ملکی بی‌شمار بر شیعیان و هزاره‌ها باعث آن نشد که مردم افغانستان در خطوط مذهبی علیه هم صف‌آرایی کنند. این تلاش‌ها بیشتر ریشه در منازعات شماری از کشورهای حوزهٔ خلیج فارس با حکومت ایران در منازعهٔ خاورمیانه دارد. با شروع جنگ و صف‌آرایی‌ها در سوریه در سال ۲۰۱۱ و به‌ویژه با ظهور داعش در سال ۲۰۱۴ در عراق و سوریه، کشورهای درگیر جنگ در خاورمیانه تلاش کردند تا دامنهٔ جنگ را به سایر کشورهای اسلامی در قالب خط‌کشی‌های مذهبی گسترش دهند. پس از سال ۲۰۱۶، موج حملات علیه گروه‌های خاص مذهبی، به‌ویژه هزاره‌ها در افغانستان شدت گرفت که مسئولیت شماری از آن‌ها را گروه موسوم به داعش برعهده گرفته است. در کنار آن، در مسیرهای منتهی به ولایت‌های هزاره‌نشین نیز کاروان مسافران مورد حمله قرار می‌گرفتند که بی‌رحمانه‌ترین آن سربُریدن هفت مسافر در سال ۲۰۱۵ بود که «شکریه تبسم» خردسال نیز در جمع آنان بود. این حادثه باعث تظاهرات گسترده‌ای در شهر کابل شد که به جنبش تبسم شهرت یافت؛ اما اوج این حملات در سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ بود.

حملات بزرگ بر هزاره‌ها و شیعیان از سال ۲۰۱۶ آغاز یافت. یکی از این حملات مرگ‌بار، حمله بر مسجد باقرالعلوم در غرب کابل بود که در سال ۲۰۱۶ اتفاق افتاد. قبل از آن و در همان سال، حملهٔ مرگ‌باری بر جنبش روشنایی انجام یافت. در سال ۲۰۱۷ حمله بر مسجد امام زمان، حمله بر مسجد الزهرا و حمله بر مسجد جوادیه هرات اتفاق افتاد. در سال ۲۰۱۸ این حملات همچنان ادامه داشت؛ حمله بر سالن ورزشی میوند و حمله بر مرکز آموزشی مهدی موعود در این سال اتفاق افتاد. در سال ۲۰۲۰، خونین‌ترین حمله بر یک زایشگاه در غرب کابل انجام یافت. به تعقیب آن، حمله بر مرکز آموزشی کوثر دانش نیز در همین سال اتفاق افتاد. اینک در سال ۲۰۲۱ حملهٔ مرگ‌بار بر مکتب سیدالشهدا انجام یافته است.

در کنار آن، حملات دیگری نیز بر مردمان هزاره و شیعه در مراسم گوناگون، چون مراسم نوروز و برنامه‌های بزرگداشت از عبدالعلی مزاری صورت گرفته است.

مسئلهٔ قابل تأمل این است که با ظهور داعش در سال ۲۰۱۴ و گسترش و نفوذ آن در افغانستان در سال ۲۰۱۶، موج حملات علیه هزاره‌ها و شیعیان آغاز یافته است.

حملهٔ اخیر بر دانش‌آموزان مکتب سیدالشهدا که هیچ گروهی مسئولیت آن را نپذیرفته است، آخرین حمله نخواهد بود.

محمدنعیم، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر، پس از این حمله در گفت‌وگویی آن را ضدِانسانی و ضدِبشری خواند.

موج جدید حملاتی که هیچ گروهی مسئولیت آن را نمی‌گیرد، از ماه دسامبر سال ۲۰۲۰ آغاز یافت که هدف آن بیشتر فعالان مدنی و رسانه‌ای بود. مسئولیت هیچ‌کدام این حملات را هیچ گروهی بر عهده نگرفته است. بنابر همین مسئله، دادخواهی برای رسیده‌گی به حقوق این قربانیان امر دشواری به‌نظر می‌رسد. حملات بر هزاره‌ها و شیعیان بخشی از بی‌رحمانه‌ترین حملاتی بوده که در دو دههٔ اخیر در افغانستان از جانب گروه‌های هراس‌افگن انجام یافته است. گروه‌هایی که در پشت این حملات قرار دارند، با انجام حملات بر مردم ملکی از مرز تمام قوانین حقوق بشری و جنگی گذشته‌اند.

با وجودی که همواره و پس از هر حمله‌ای کشورهای جهان و مردم افغانستان این حملات را تقبیح کرده‌ و از تکرار آن گروه‌های هراس‌افگن را هشدار داده‌اند؛ اما این حملات همچنان ادامه دارد. در سال ۲۰۱۸ رئیس‌جمهور افغانستان اعلام کرده بود که به‌دلیل آسیب‌پذیربودن غرب کابل ساحهٔ سبز امنیتی غرب کابل را ایجاد خواهد کرد. این طرح اما تاکنون که چهار سال از آن سخنان رئیس‌جمهور می‌گذرد، عملی نشده است.

چیزی که روشن است، این است که از سال ۲۰۱۶ به این‌سو هزاره‌ها و شیعیان افغانستان به‌گونهٔ خاصی مورد بی‌رحمانه‌ترین حملات قرار گرفته‌اند. این حملات همچنان ادامه دارد و حکومت افغانستان باید برای امن‌ساختن مناطق هزاره‌نشین در شهر کابل تدابیر امنیتی ویژه‌ای را روی دست بگیرد. همچنان کشورهای قدرتمند دخیل در افغانستان نیز برای مهار چنین حملات هدفمند که گروه‌های خاص اجتماعی را هدف قرار می‌دهد، دولت افغانستان را همکاری کنند.

تاکنون پروژه‌ٔ به هم انداختن شیعه و سنی در افغانستان، یک پروژهٔ شکست‌خورده بوده است. نمونهٔ آن هم‌صدایی تمام مردم افغانستان در تقبیح این حملات است. در آخرین مورد، دانش‌آموزان ننگرهاری به رسم اعلام همدردی با خانواده‌های قربانیان، حمله بر مکتب سیدالشهدا را محکوم کردند. هم‌زمان صدای محکومیت این حمله در هرات و جاهای دیگر افغانستان نیز طی برنامه‌های رسمی و مردمی بلند شد. این موج همدردی‌ها نشان می‌دهد که مردم افغانستان در خطوط مذهبی غیرقابلِ‌تقسیم‌اند؛ اما خطر تکرار این حملات همچنان پابرجا است، و اگر این حملات کنترل نشود، امکان ایجاد شکاف‌های مذهبی در میان مردم افغانستان در صورت بروز شرایط جنگی ممکن است. حکومت افغانستان با توجه به فصل تازهٔ جنگ باید برای تأمین امنیت مناطق هزاره‌نشین تدابیر امنیتی را بیشتر کند تا در فصل تازهٔ جنگ میزان آسیب‌پذیری این مناطق به‌گونهٔ چشم‌گیری کاهش یابد.

عکس‌ها از نصیر کاوشگر، ۸صبح

نوشته حملات هدفمند بر هزاره‌ها و شیعه‌ها؛ مردم افغانستان در خطوط مذهبی جداشدنی نیستند اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

در دو هفتهٔ گذشته، متأسفانه آنچه بیش از هر چیزی در جهان جلب توجه می‌کند، جنگ و خشونت و کشتار است… از تشدید تنش میان اسرائیل و فلسطینی‌ها گرفته تا انفجار خودرو بمب‌گذاری‌شده در نزدیکی مدرسهٔ دخترانهٔ «سیدالشهدا» در غرب شهر کابل، تا قتل مرد جوان همجنس‌گرا در اهواز توسط نزدیکانش، تا پسربچهٔ پنج‌‌ساله‌ای که سه‌شنبهٔ این هفته زیر رگبار گلولهٔ مأموران انتظامی ایرانشهر – به گمان اینکه ماشین خانواده حامل مواد مخدر است – جان داد، تا صدها یا هزاران قتلی که در سرتاسر دنیا همیشه اتفاق می‌افتد و ما خبرش را می‌شنویم یا نمی‌شویم… 

تشدید مبادلات مرگبار آتش میان اسرائیل و مبارزان فلسطینی به حدی رسیده است که سازمان ملل متحد نسبت به خطر بروز «جنگی تمام‌عیار» هشدار داده است. از دوشنبهٔ این هفته دستِ‌کم ۶۵ فلسطینی، ازجمله ۱۶ کودک و شش اسرائیلی کشته شده‌اند. در حین نگارش این یادداشت، این ناآرامی‌ها در بیت‌المقدس شرقی و کرانهٔ باختری همچنان ادامه دارد و گفته می‌شود اوضاع به جنگ داخلی شباهت دارد.

شنبهٔ گذشته، ۸ مهٔ ۲۰۲۱، ابتدا خودرویی بمب‌گذاری‌شده در نزدیکی مدرسهٔ دخترانهٔ «سیدالشهدا» منفجر شد و دقایقی بعد از آن، دو مینِ کارگذاری‌شده نیز منفجر شد. تا زمان نگارش این یادداشت، ۸۵ کشته و ۱۴۷ زخمی در این حمله تأیید شده است که بیشتر آنان دختران دانش‌آموز بوده‌اند. آمار نهایی هنوز مشخص نیست و مسئولان افغانستان می‌گویند تعدادی از خانواده‌ها قربانیانشان را بدون ثبت دفن کرده‌اند. طبق آخرین خبر بی‌بی‌سی، بر اساس گزارش‌های امنیتی ۱۱۳ نفر در این حمله کشته شده‌اند. طبق گزارش «کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان»، تنها طی ماه رمضان ۱۳۰ رویداد امنیتی ثبت شده که در مجموع به کشته‌شدن ۱۶۰ غیرِنظامی و زخمی‌شدن ۳۵۱ نفر دیگر منجر شده است. قربانیان مدرسهٔ «سیدالشهدا» شامل این فهرست نیست. در ارتباط با این فاجعهٔ غم‌انگیز، مجیب مهرداد، مدیر مسئول روزنامهٔ ۸صبح، یادداشتی اختصاصی برای رسانهٔ همیاری از افغانستان ارسال کرده است که می‌توانید آن را در اینجا مطالعه نمایید.

سه‌شنبهٔ هفتهٔ گذشته، ۴ مهٔ ۲۰۲۱، جوان همجنس‌گرای ۲۰ ساله‌ای به‌نام علیرضا فاضلی منفرد توسط برادر ناتنی و یک یا به‌ روایتی دو تن دیگر از بستگانش به منطقهٔ برومی در اهواز برده شده و با چاقو گلویش را می‌برند… متهمان به قتل، روز بعد با مادر علیرضا تماس می‌گیرند، محل جسد را به او اطلاع داده‌ و می‌گویند که می‌تواند جسد پسرش را زیر نخل پیدا کند… این مادر که از خبر قتل تنها فرزندش دچار شوک شده، در بیمارستان بستری است. فایل‌های صوتی منتشره از علیرضا نشان از آن دارد که جانش از سوی خانوا‌ده تهدید می‌شده است و برای همین، او می‌خواسته برای زندگی به ترکیه و سپس به کشوری اروپایی برود. او به‌دلیل فشارهای خانواده مدت‌ها بود که در شهرهای دیگری زندگی می‌کرده و تنها برای گرفتن کارت معافیت سربازی‌اش به اهواز رفته بود که به قیمت جانش تمام شد. طبق گفتهٔ عقیل عبیات، شریک زندگی علیرضا فاضلی منفرد که در ترکیه به‌سر می‌برد، علیرضا قصد داشته که پس از گرفتن کارت معافیت سربازی‌اش به ترکیه برود و با او زندگی کند. اما نهایتاً همان کارت معافیتی که قرار بود برگهٔ آزادی‌اش باشد از سرزمینی که جای او نبود، حکم مرگی شد که خانواده برایش صادر کرد. پاکت حاوی کارت معافیت سربازی‌ علیرضا ابتدا به‌دست خانواده‌اش می‌رسد و آن‌ها که به همجنس‌گرابودن او شک داشتند، با دیدنِ بند مربوط به نوع معافیت روی کارت، از همجنس‌گرابودنش مطمئن شده و اقدام به کشتنش می‌کنند. با وجود آنکه همجنس‌گرابودن در ایران تابو است و آشکارا اعلام‌کردنِ این موضوع بهای گزافی حتی به‌میزان جان این افراد دارد، نکتهٔ جالب توجه این است که مردان همجنس‌گرا می‌توانند به‌همین دلیل به‌طور موقت معافیت سربازی بگیرند. طبق بخش ۵ بند ۷ از آیین‌نامهٔ معاینه و معافیت مشمولان خدمت نظام وظیفه، به این‌گونه افراد به‌دلیلِ «کژخویی‌های که مغایر شئونات اجتماعی و نظامی (از جمله انحرافات جنسی و جنسیتی) باشد» شش ماه معافیت موقت داده می‌شود. تبصرهٔ این بند می‌گوید پس از شش ماه در صورت اثبات در مراکز درمانی، این معافیت می‌تواند به دائم تبدیل شود. 

سازمان شش‌‌‌رنگ که اخبار مربوط به همجنس‌گراها و تراجنسیتی‌های ایران را پوشش می‌دهد، در تحقیقی که اخیراً منتشر کرده، می‌گوید ۶۲ درصد جامعهٔ اقلیت‌های جنسی ایران که در یک نظرسنجی شرکت کرده‌اند، از سوی خانوادهٔ درجه‌یک خود مورد خشونت قرار گرفته‌اند. این سازمان از مخالفان جمع‌آوری اطلاعات مربوط به گرایش جنسی افراد و ثبت آن در کارت معافیت سربازی در ایران است و اعتقاد دارد این مسئله علاوه بر دسترسی به خصوصی‌ترین اطلاعات مربوط به گرایش و رفتارهای جنسی متقاضیان معافیت از سربازی، خطرات امنیتی نیز دارد.

متأسفانه علیرضا فاضلی منفرد اولین همجنس‌گرای قربانیِ خشونت خانوادگی نبوده و آخرین آن‌ها نیز نخواهد بود، آن هم در کشوری با قوانین مردسالارانه که بر پایهٔ سنت نوشته شده است، و خصوصاً همجنس‌گرای مرد را، که «مردبودن» را زیر سؤال می‌برد، برنمی‌تابد. جایی که حتی بخشی از قشر روشنفکر آن نیز همجنس‌گرایی را بیماری می‌پندارد و برای همین در برابر بریده‌شدن گلوی علیرضا فاضلی آن‌قدر واکنش نشان نمی‌دهد که در برابر بریده‌شدن سرِ رومینا اشرفی با داس به دست پدرش… چرا راه دور برویم، در همین غرب خودمان، سازمان بهداشت جهانی تازه در سال ۲۰۱۷ همجنس‌گرایی را از لیست بیماری‌ها خارج نموده و آن را به‌عنوان نوعی ناهمنوایی جنسیتی شناخته است. بیایید صادق باشیم، چند نفر از ما در همین کانادا، همین بریتیش کلمبیا، که وزیر ایمنی عمومی‌اش یک همجنس‌گراست، در صورت همجنس‌گرابودنِ فرزندمان، آن را ناهنجاری نمی‌پنداریم؟…

نوشته یادداشت سردبیر: جهانی خشمگین و آغشته به خون اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

آخر هفتهٔ ۱۸ و ۱۹ آوریل، استان نوا اسکوشیا طی ۱۳ ساعت متوالی حملهٔ مسلحانه‌ای را تجربه کرد که به مرگ‌بارترین کشتار جمعی تاریخ کانادا بدل شد. گابریل ورتمن (Gabriel Wortman)، دندانساز ۵۱ ساله، از شنبه شب تا حوالی ظهر یکشنبه در لباس مبدل پلیس و همچنین سوار بر ماشینی دقیقاً شبیه ماشین پلیس، ۲۲ نفر از جمله یک افسر پلیس را می‌کشد، ۳ نفر را مجروح می‌کند و چندین خانه را به آتش می‌کشد، تا نهایتاً خود نیز توسط پلیس به ضرب گلوله از پای درمی‌آید. 

بعد از نزدیک به دو هفته، انگیزه‌ٔ قاتل از ارتکاب چنین قتل عامی هنوز در دست بررسی است، هرچند، با اطلاعاتی که تاکنون به‌دست آمده، گویا ورتمن همواره دغدغهٔ پلیس شدن داشته و از آنجا که به جمع‌آوری اقلام و داشتن کلکسیون‌های مختلف هم علاقه‌مند بوده، لباس‌های مختلف پلیس و چهار دستگاه ماشین‌های از رده‌‌ خارج پلیس را نیز در حراج‌های مختلف خریداری کرده بوده است. وی پیش از آنکه با استفاده از اقلام کلکسیونش و تظاهر به اینکه پلیس است چنان حملهٔ مرگ باری را آغاز کند، با دوست‌دخترش مشاجره داشته، به او حمله کرده و کتکش زده که البته آن زن توانسته فرار کند و شب را در جنگل پنهان شود… – داستان دیگری از خشونت خانگی که به‌عقیدهٔ محققان و فعالان این حیطه، بسیاری از کشتارهای جمعی از آن نقطه و با آزارواذیت نزدیک‌ترین افراد در خانه آغاز می‌شود؛ به‌همین دلیل، این فعالان معتقدند که برای اجتناب از تراژدی‌های بعدی، مسئولان امر باید تصدیق کنند که خشونت خانگی، نهایتاً عموم مردم را مورد تهدید قرار می‌دهد. دکتر پیتر جفی (Peter Jaffe)، روان‌شناس کانادایی که به‌مدت ۴۰ سال خشونت علیه زنان و کودکان را مطالعه کرده است، می‌گوید وقتی زنان در جامعهٔ ما در معرض خطرند، به‌معنای آن است که همهٔ مردان، زنان و کودکان در معرض تهدید و خطرند.

گزارشی جدید توسط سازمان غیرانتفاعی‌ای به نام Everytown for Gun Safety در آمریکا نشان می‌دهد که در بیش از نیمی از کشتارهای جمعی در آمریکا مابین سال‌های ۲۰۰۹ و ۲۰۱۸، قاتل ابتدا به شریک زندگی فعلی یا سابق، یا یکی از اعضای خانواده شلیک کرده است. دکتر جفی معتقد است که برخی از مرگ‌بارترین کشتارهای جمعی کانادا با این الگو هماهنگی دارند. به‌طور مثال، در سال ۲۰۱۴، در مرگ‌بارترین کشتار جمعی تاریخ شهر ادمونتون، مردی که متهم به اعمال خشونت خانگی بود، شش بزرگسال و دو کودک و سپس خود را کشت. در سال ۱۹۹۶، مردی در شهر ورنانِ استان بی‌سی که از اقدام به طلاق همسرش خشمگین بود، همسر و هشت نفر از اعضای خانوادهٔ او و سپس خودش را کشت. همچنین، مرد جوانی که در سال ۱۹۸۹ چهارده زن را دانشکدهٔ پلی‌تکنیک مونترآل به رگبار گلوله بست، در کودکی تجربهٔ خشونت داشته است.

دکتر جفی می‌گوید این مثال‌ها به روشنی نشان می‌دهند که پیامدهای چرخهٔ خشونت تا چه اندازه و تا چه گستره‌ای می‌تواند ادامه یابد. وی معتقد است که مجریان قانون و اعضای جامعه از آزارو‌اذیت‌ها و خشونت‌های خانگی این‌گونه افراد، پیش از آنکه خون‌ریزی‌هایی وسیع‌تر آغاز شود، آگاهی دارند. وی همچنین معتقد است که طبق گزارشاتی که شده، سرآغاز موردِ کشتار جمعی نوا اسکوشیا نیز می‌تواند ناشی از دعوا و کتک‌کاری ورتمن با دوست‌دخترش در همان شنبه شب ۱۸ آوریل باشد، ولی هنوز مشخص نیست آیا کسی سعی کرده است پیش از آنکه این خشونت خانگی باعث شود ورتمن دست به چنین قتل عامی در نوا اسکوشیا بزند، دخالتی بکند و جلوی او را بگیرد یا نه.

نکتهٔ ظریف قابل توجه در مورد کشتار نوا اسکوشیا که یک فعال حقوق زنان در اتاوا به آن اشاره کرده، این است که قربانی خشونت خانگی، یعنی دوست‌دختر گابریل ورتمن، به‌طور غیرمسقتیم سرزنش شده است، تا جایی که پلیس حملهٔ ورتمن به دوست‌دخترش را کاتالیزورِ این قتل‌ها عنوان کرده است. بماند که پلیس بعد اعلام کرد که منظورش از کاتالیزور این بوده که وی «شاهد کلیدی» در بررسی‌هایشان بوده است، اما این فعال حقوق زنان معتقد است که این‌گونه باورها به‌طور موذیانه‌ای در زبان ما دربارهٔ خشونت خانگی حک شده است. وی معتقد است که جامعه به زنی که با آزارگرِ خود می‌ماند و ترکش نمی‌کند، نگاهی از بالا به پایین دارد، ولی در عین حال قربانی‌ای را هم که مقاومت می‌کند، مسئولِ کشته‌هایی می‌داند که حاصل خشونتِ‌ پشت درهای بسته‌ای‌ست که او تحمل کرده است… یعنی این زن از جامعه این پیام را دریافت می‌کند که شاید اگر او مقاومت نکرده بود، تنها کشتهٔ آن شب می‌بود و به بقیه آسیبی نمی‌رسید. به زبان دیگر، مسئولان و جامعه به‌جای پیشگیری از وقوع چنین فجایعی، بار سرزنش را بر دوش قربانی‌ای می‌گذارد که خود پیشاپیش زخم‌خورده است… 

کلام آخر آنکه، متأسفانه وضعیت کنونی، یعنی قرنطینه و در خانه ماندن، آمار وقوع جرائم مرتبط با خشونت خانگی را به‌طور چشمگیری بالا برده است؛ در برخی نقاط کانادا این آمار در مقایسه با پیش از شیوع ویروس کووید-۱۹، تا سه برابر گزارش شده است. چه بسا، اعمال خشونت فردی مانند گابریل ورتمن در چنان محیطی تشدید و به آن فاجعه منجر شده باشد. بنابراین، مهم‌ترین مسئله آن است که قربانیان خشونت خانگی مشکلات خود را دستِ‌کم نگیرند و در صورت نیاز درخواست کمک کنند. اخیراً دکتر بانی هنری، مقام ارشد بهداشت و سلامت بریتیش کلمبیا، اعلام کرد که احتمال درگیری‌های خانوادگی و‌ خشونت‌های جنسی در دورهٔ پاندمی بالا است. اما شما در مواجهه با این مشکل تنها نیستید. در صورت مواجهه با هرگونه خشونت خانگی، می‌توانید با شماره تلفن ‎ ۱-۸۰۰-۵۶۳-۰۸۰۸یا آدرس ایمیل victimlinkbc@bc211.ca تماس بگیرید. اگر به زبان انگلیسی مسلط نیستید، دولت استان امکان استفاده از مترجم هم‌زمان به زبان‌های دیگر از جمله زبان فارسی را به‌طور رایگان فراهم کرده است. امید که همواره تن و روانتان در سلامت کامل باشد.

نوشته یادداشت سردبیر: پیوند میان کشتارهای جمعی و خشونت‌های خانگی اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

از حادثهٔ حملهٔ مرگبار با ون توسط جوان ۲۵ ساله‌ای به‌نام الک میناسیان در تورنتو تنها سه ماه می‌گذرد، حمله‌ای که طی آن ۱۰ نفر کشته و ۱۶ نفر مجروح شدند. هنوز مردم تورنتو وقتی که از حوالی چهارراه فینچ و یانگ عبور می‌کنند، طبعاً تراژدی روز ۲۳ آوریل گذشته را به‌یاد می‌آورند. پس از آن فاجعه که کانادا نظیرش را به خود ندیده بود، کسی فکر نمی‌کرد در فاصلهٔ تنها سه ماه، این شهر یا اساساً کانادا باز شاهد کشتار جمعی دیگری باشد. اگر الک میناسیان اسلحه‌ای نداشت و ون سفیدرنگ بزرگی را اجاره کرد تا از آن به‌مثابهٔ آلت قتل استفاده کند، فیصل حسین، جوان ۲۹ ساله‌ای که به گفتهٔ خانواده‌اش تمام عمر با افسردگی و جنون دست و پنجه نرم کرده بود و در عین حال، به‌زعم دوستان و همسایگان فردی بسیار آرام و بی‌آزار به‌نظر می‌رسید، یکشنبه شب گذشته با اسلحه در خیابان دنفورثِ تورنتو ظاهر می‌شود و پس از شلیکِ تصادفی چندین گلوله به‌طرفِ چند کافی‌شاپ و رستوران و کشتن ۲ نفر و مجروح کردن ۱۳ نفر، نهایتاً خودش را نیز می‌کشد. از آنجا که ما در آمریکا نیستیم، کشوری که اسلحه خریدن به‌سادگیِ کفش و لباس خریدن است اگر که فقط بالای ۱۸ سال سن داشته باشی، یکی از مهم‌ترین سؤالاتی که همان ابتدا مطرح شد، این بود که این جوان اسلحه را از کجا آورده بود. و البته طولی نکشید که معلوم شد اسلحه متعلق است به فهد حسین، برادر فیصل، که یک سالی‌ست در بیمارستان در حال کُما به‌سر می‌برد و او نیز اسلحه را از آمریکا خریداری کرده بوده است. یعنی باز تهِ ماجرای اسلحه به آمریکا ختم می‌شود. از طرفی امروز، چهارشنبه، سه روز پس از این حادثهٔ مرگبار، داعش مسئولیت این عمل [تروریستی] را به‌عهده گرفته است و اعلام کرده که فیصل حسین از سربازان دولت اسلامی بوده است، هر چند که پلیس در صحت این موضوع تردید دارد و بر اساس شواهد، آن را محتمل نمی‌داند. به‌نظر می‌رسد دولت اسلامی کفگیرش در کانادا به تهِ دیگ خورده است و مایل است به‌هر شکل شده در سر خط خبرها قرار گیرد… حال باید منتظر ماند و دید نتایج تحقیقات پلیس دربارهٔ انگیزهٔ این جوان به‌ظاهر آرام که مدام فکر می‌کرده «جوکرِ» فیلم «بت‌من» است، از اقدام به چنین حرکتی چه بوده است. آیا او به‌سادگی فقط حرفی را که ۱۰ سال قبل به معلمش زده بوده، عملی کرده است؟ زمانی که معلم از او پرسیده، در آینده چه‌کار می‌خواهد بکند؟ او در پاسخ می‌گوید، می‌خواهد یک نفر را بکشد. و زمانی‌که معلم از او می‌پرسد، چرا می‌خواهد چنین کاری بکند؟، او پاسخ می‌دهد، «فقط دلم می‌خواهد کسی را بکشم… فکر می‌کنم کار باحالی است.»

حال، چه می‌توان کرد، جز آرزوی صبر و آرامش برای خانواده‌های دو قربانیِ این حادثهٔ غم‌انگیز و امید به آنکه تیراندازی و کشتار جمعی در کانادا به خبری عادی تبدیل نشود.  

نوشته یادداشت سردبیر: بار دیگر تورنتو در شوکِ حادثه‌ای مرگبار اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

دو هفتهٔ گذشته، پرماجرا گذشت. در تورنتو، دوشنبه ۲۳ آوریل، ماجرا که نه، فاجعه‌ای اتفاق افتاد که کانادا نظیرش را به خود ندیده بود. پسر جوان ۲۵ ساله‌ای، وَن بزرگ سفیدرنگی اجاره می‌کند و پس از عبور از چهارراه فینچ و یانگ، وارد پیاده‌رو سمت غرب خیابان یانگ می‌شود و با حرکت به سمت خیابان شپرد، عابران را زیر می‌گیرد… ۱۰ نفر کشته و ۱۴ نفر مجروح می‌شوند. از ۱۰ کشته، ۸ نفرشان زن بوده‌اند. در همان تحقیقات ابتدایی مشخص می‌شود که این جوان به گروهی مجازی به‌نام اینسل تعلق داشته است. اینسل یک گروه مردسالارِ ضد زنان است، که نامش (Incel)، مخفف Involuntary Celibate به‌معنای «مجردهای ناخواسته» است. گروه‌های ضد زن اینسل در شبکه‌های اجتماعی و اتاق‌های گفت‌وگو در اینترنت دربارهٔ زنانی که تقاضاهای آن‌ها را پس می‌زنند و دلایل این بی‌اعتنایی‌ها، بحث می‌کنند. اینان زنان را عامل و مسئول شکست‌های عشقی خود می‌دانند! الک میناسیان در پیامی اینترنتی چند دقیقه پیش از آغاز حرکت مرگبارش، گفته بود: «شورش اینسل‌ها شروع شده است! ما Chads (مردانی که مورد اعتنا و توجه زنان قرار می‌گیرند) و Stacys (زنانی که به «مجردهای ناخواسته» بی‌اعتنایی می‌کنند) را سرنگون خواهیم کرد! همگی به جنتلمن والا، الیوت راجر، درود بفرستیم.» و الیوت راجر، جوان ۲۲ ساله‌ای بود که در سال ۲۰۱۴، کشتار آیلا ویستا در ایالت کالیفرنیا به دست او صورت گرفت. او نیز چند ساعت پیش از حمله‌ای که ۷ کشته و ۱۴ مجروح به‌جا گذاشت، در پیامی ویدیویی در نهایت خونسردی تنفر خود را از زنان ابراز کرده بود.

حادثهٔ تورنتو بزرگ‌تر از آن است که کسی، دستِ‌کم در کانادا، از آن بی‌خبر باشد و این تراژدی قطعاً از جهات و زوایای مختلفی می‌تواند مورد بررسی‌ قرار گیرد، اما آنچه من را واداشت در این‌باره بنویسم، یعنی همان چیزی که از وقتی خبر را شنیدم و جزئیاتش را دنبال کردم، ذهنم را درگیر کرده است، موضوع خشونت است و به‌طور مشخص آنچه آمار و ارقام از توزیع آن در میان مردان و زنان می‌گویند. طبق آمار، ۸۳٪ قربانیان خشونت‌های خانگی زنان‌ هستند و به‌طور متوسط در کانادا هر ۶ روز یک بار،‌ یک زن توسط شریک زندگی‌اش (همسر، دوست پسر، پارتنر…) کشته می‌شود. این‌ها البته آمار و ارقام خشونت‌هایی‌ست که توسط مردانی صورت گرفته است که به‌هر شکل، وارد رابطه‌ با زن یا زنانی شده‌اند، حال این رابطه در چه قالبی بوده و چه مدت دوام داشته است، موضوع بحث نیست، به‌زعمِ الک‌ها و الیوت‌ها، اینان «چَد»هایی‌ هستند که به‌هرحال مورد عنایت زنی قرار گرفته‌اند و مانند آن‌ها بی‌اعتنایی زنان موجب نشده است باکره بمانند… الیوت راجر روز پیش از اجرای نقشهٔ کشتارش به دوربین زل می‌زند و می‌گوید که این هیچ عادلانه نیست و او به‌زودی انتقام این بی‌عدالتی را خواهد گرفت. او به‌صراحت جذب نشدن دختران به خودش را بی‌عدالتی و جرم می‌خواند و حق آن‌ها می‌داند که در انتقامی که خواهد گرفت، همچون حیوانات سلاخی شوند… بی‌تردید بررسی پیچیدگی‌های روحی و روانی افرادی مانند الک و الیوت و صدها عاملی که در این میان نقش داشته‌اند تا حوادثی چون حادثهٔ تورنتو و آیلا ویستای کالیفرنیا رقم بخورند، کار ساده‌ای نیست و در ظرف این یادداشت کوتاه نیز جای نمی‌گیرد، اما یکی از زوایای بسیار غم‌انگیز ماجرا از دید من، خشونتی است که به زن روا داشته می‌شود؛ فقط و فقط به جرم زن بودنش، فقط به‌دلیل جنسیتش. او که قرن‌هاست هنوز به‌دنبال حق برابری اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و… با مردان است، به‌دنبال عدالت است، باید جان خود را بدهد تا الک و الیوت که به‌زعم خود قربانی بی‌عدالتی‌اند، آرام گیرند. بله، موافق‌ام این دو بی‌تردید مشکلات روانی جدی داشته‌اند، هر چند معلوم نیست چرا درمان نشده‌اند، شاید چون اصولاً مادر و پدرها فکر نمی‌کنند که ممکن است دیوی از درون فرزند آن‌ها سر برون آوَرَد، اما زمانی که با چنان تفکری گروهی شکل می‌گیرد، ولو مجازی – چه چیزمان دیگر مجازی نیست در این زمانه…، وقتی گروهی نام و نشانی دارد و در جهت مشخصی فعالیت می‌کند، به‌راستی نمی‌دانم آیا کار دنیا به جایی رسیده است که مجانین می‌توانند به‌سادگی برای خود جمعیتی تشکیل دهند، افکار هولناک یکدیگر را تقویت کنند و شورشی راه بیاندازند یا آنکه موضوع را باید از جانب دیگری نگریست.

نوشته یادداشت سردبیر: کانادا در بهت شورش «مجردهای ناخواسته» اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.