همیشه با ایدهٔ اختصاص «یک روز» برای مناسبت خاصی مشکل داشته‌ام. با نگاهی گذرا به تقویم می‌توان ده‌ها روز و مناسبت ملی و جهانی یافت. روزهایی مثل روز زمین، روز درختکاری، روز کارگر، روز پزشک، روز دیابت، روز دانشجو، روز خبرنگار، روز مادر، روز زن، روز پدر و به‌تازگی روز مرد!

هر چند وجود چنین روزهایی این خوبی را دارد که در این دنیای پرشتاب، شلوغ و در هم و برهم، یادمان بیاندازد که اصلاً باید به فکر آن مقوله هم بود، مثلاً بیماری‌ای به نام دیابت هست که با روند و نوع تغذیه و سبک زندگی مدرن هر روز قربانیان بیشتری می‌گیرد و ما یا نزدیکانمان می‌توانیم یکی از آن‌ها باشیم، یا مادر یا پدری هستند که بد نیست گهگداری احوالی از آن‌ها بپرسیم یا زمینی هست که بی‌هیچ منتی ما را در خود جا داده و با روندی که طی می‌کنیم، در حال نابودی‌اش و به تبع آن نابودی خودمان هستیم و و و…، ولی اغلب تأثیر چنین روزهایی به همان روز محدود می‌شود و فردا، یا روز خاص و مناسبتی دیگر است و باید همه‌چیز را فراموش کنیم و «صرفاً» به فکر آن روز باشیم، آن هم فقط برای یک روز، یا دوباره در هیاهوی زندگی روزمره غرق می‌شویم و از یاد می‌بریم که اختصاص یک روز برای موضوع یا مناسبتی خاص، سمبلیک است و آن مقوله در تک تکِ ۳۶۴ روز دیگر هم به همان اندازه مهم است!

پس از اختصاص شمارهٔ گذشته به روز زمین و انتشار مطلبی در زمینهٔ بازیافت در کانادا، بازخوردهای بسیار مثبتی از خوانندگان گرامی نشریه گرفتیم و ما را بر آن داشت تا در تهیه و انتشار سلسله مطالبی مداوم و کاربردی در زمینهٔ بازیافتِ درست و کاهش زباله بکوشیم. به این امید که در روز زمینِ سال آینده، زمین را  دست‌کم کمتر از قبل آلوده کرده باشیم. مطلب پیشِ رو، نخستین مطلب از این مجموعه است که توجه شما را به آن جلب می‌کنیم. سپاسگزار خواهیم شد نظرات و پیشنهاداتتان را در این زمینه از طریق ایمیل info@hamyaari.ca با ما در میان بگذارید.

استایروفوم (Styrofoam) نامی است تجاری برای پلی‌استایرن انبساطی (Expanded Polystyrene) یا EPS در آمریکالی شمالی از جمله کانادا که در ایران با نام‌هایی مانند یونولیت، پلاستوفوم و آکاسیف شناخته می‌شود.

پلی‌استایرن انبساطی، نوعی مادهٔ پلیمری است که در عایق‌کاری و بسته‌بندی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این ماده نوعی پلاستیک و از مشتقات نفت است. سبکی، عایق‌بودن در برابر حرارت و قیمت مقرون‌به‌صرفه، آن را به گزینه‌ای بسیار پرطرفدار برای بسته‌بندی تبدیل کرده است. به‌جز این در ساخت ظروف یک‌بارمصرف هم مورد استفاده قرار می‌گیرد. حتماً در خریدهای روزمره به‌ویژه در رستوران‌ها یا کافی‌شاپ‌ها و در هنگام بردن مواد خوراکی به بیرون از رستوران با محصولاتی از جنس استایروفوم برخورد داشته‌اید. یا در مهمانی‌های خودتان یا دیگران یا در پیک‌نیک برای پذیرایی از محصولاتی مانند ظرف‌ها یا لیوان‌های یک‌بارمصرفی از جنس استایروفوم استفاده کرده‌اید یا با آن‌ها پذیرایی شده‌اید.

خطرات استایروفوم برای سلامت انسان

شاید شما هم شنیده باشید که استایروفوم به محیط زیست آسیب می‌زند ولی دقیقاً ندانید چطور. استایرن مادهٔ اصلی تشکیل‌دهندهٔ پلی‌استایرن است. آژانس حفاظت از محیط زیست ایالات متحده (EPA) و آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان، استایرن را در ردهٔ مواد با احتمال سرطان‌زایی قرار داده‌اند. افرادی که در کارخانجات در معرض استایرن قرار می‌گیرند، دچار عوارضی مانند تحریک پوست، چشم، دستگاه تنفسی و دستگاه گوارش می‌شوند. تداومِ قرار گرفتن در معرض این ماده، می‌تواند موجب افسردگی، سردرد، خستگی، احساس ضعف و تأثیر منفی بر عملکرد کلیه‌ها شود.

ظروف استایروفومی، به‌طور گسترده‌ای برای ریختن غذاهای بیرون‌بر در رستوران‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. این در حالی است که نشت مواد شیمیایی استایروفوم می‌تواند موجب آلوده شدن مواد غذایی شود و بر سلامت انسان تأثیر منفی بگذارد. این نشت به‌ویژه در صورت حرارت دیدن ظروف استایروفومی یا ریختن غذاها یا مایعات داغ در آن‌ها شدت می‌گیرد.

خطرات استایروفوم برای محیط زیست

مستقل از تأثیرات منفی خود استایروفوم بر سلامتی انسان، تولید این محصول نیز موجب آلودگی هوا می‌شود. استایروفوم در طبیعت تجزیه‌پذیر نیست. خاصیت شناورشدن این ماده، موجب آلودگی وسیع سواحل در سراسر جهان شده است.

در ونکوور بزرگ سالانه ۱۰٬۵۰۰ تن استایروفوم در زباله‌ها انداخته می‌شود. این در حالی است که در اغلب شهرهای مترو ونکوور باید استایروفوم را به مراکز بازیافت تحویل داد. امکان بازیافت استایروفوم وجود دارد ولی بازار استایروفومِ بازیافت‌شده به‌سرعت رو به کاهش است و نرخ این بازیافت بسیار پایین است (۲۱ درصد). از تابستان ۲۰۱۸ در مترو ونکوور مقرراتی برای جلوگیری از انداختن محصولات استایروفومی در زباله‌ها وضع شده است.

بسیاری از شرکت‌های بازیافت از پذیرش استایروفوم خودداری می‌‌کنند. تعداد اندکی از شرکت‌هایی که استایروفوم را بازیافت می‌کنند، آن‌ها را به محصولاتی مانند سینی‌های کافه‌تریا یا پرکننده‌های صنعت بسته‌بندی تبدیل می‌کنند.

ما چه می‌توانیم بکنیم؟

مسلماً بهترین شیوه برای جلوگیری از اثرات زیان‌بار استایروفوم، استفاده نکردن از آن است. درخواست از رستوران‌ها برای جایگزین‌کردن ظروف استایروفومی برای غذاهای بیرون‌بر و نخریدن ظروف یک‌بار مصرف استایروفومی که به‌طور گسترده‌ای در مهمانی‌ها و پیک‌نیک‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد، می‌تواند کمک بزرگی به سلامت خودمان و محیط زیست بنماید. استفاده از ظروف استایروفومی در رستوران‌ها و فروشگاه‌های موادغذایی در بیش از ۱۰۰ شهر آمریکا از جمله پرتلند، سیاتل و سان فرانسیسکو ممنوع شده است. شهرداری ونکوور هم به‌تازگی طرحی را برای کاهش استفاده از ظروف یک‌بار مصرف و به‌ویژه ظروف ساخته‌شده از استایروفوم پیشنهاد کرده است که در بخشی از آن ممنوعیت فروش ظروف یک‌بار مصرف ساخته‌شده از استایروفوم گنجانده شده است.

ظروف یک‌بار مصرفِ قابل تبدیل به کمپوست، گزینه‌ای مناسب برای جایگزینی ظروف استایروفومی است.

محصولات ساخته‌شده از استایروفوم را چطور بازیافت کنیم؟

• محصولات استایروفومی را تحت هیچ‌شرایطی در زباله‌ها نیاندازید.
• محصولات استایروفومی را در هیچ‌یک از سطل‌های بازیافت قرار ندهید.
• در مترو ونکوور تنها دپوهای بازیافت، محصولات استایروفومی را قبول می‌کنند. برای پیدا کردن نزدیک‌ترین مرکز بازیافتِ استایروفوم به محل زندگی‌تان، به بخش بازیافت در وب‌سایت شهرداری منطقهٔ مورد نظر مراجعه کنید.

امید است مطلب فوق مورد توجه و استفادهٔ شما خوانندهٔ عزیز قرار گرفته باشد. تأثیر تلاش‌های فردی در جهت حفظ و نگهداری محیط زیست را که اغلب در جهت تندرستی خود و خانواده‌مان نیز است، ناچیز نشماریم. جامعه متشکل از من و شماست؛ تغییر را از خود آغاز کنیم.  

نوشته راهکارهای عملی برای زندگی مسئولانه«تر»؛ نه گفتن به استایروفوم! اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

در جهان مصرف‌گرای سرمایه‌داری، یکی از بزرگ‌ترین معضلاتی که زمین و ساکنانش را تهدید می‌کند تولید سرسام‌آور زباله و چگونگی بازیافت حداکثریِ آن است.

ظاهراً دیگر بازیافت در بین شهروندان، آن هم شهروندان کشوری پیشرفته مانند کانادا، امری ناشناخته نیست، ولی تازه‌ترین سری برنامه‌های شبکهٔ CBC با نام Rethink حاکی از آن است که حتی شهروندان کانادایی هم آن‌چنان که باید با بازیافت آشنا نیستند و این ناآگاهی سالیانه میلیون‌ها دلار خسارت به سیستم بازیافت کانادا و به‌تبع آن بودجهٔ عمومی شهرهای کانادا تحمیل می‌کند.

اغلب ما با سطل‌های زبالهٔ رنگارنگ در مناطق شهری آشناییم. سطل‌هایی که هر کدامشان برای جمع‌آوری زباله‌های خاصی در نظر گرفته شده است. کاغذ، پلاستیک، پس‌مانده‌های غذا و البته زباله‌های غیر قابل بازیافت هر کدام سطل مخصوص خودشان را دارند ولی آیا همهٔ ما نحوهٔ استفادهٔ درست از این سطل‌ها را می‌دانیم و زباله‌ها را در سطل‌های درست برای بازیافت یا دفع قرار می‌دهیم.

به‌جز عده‌ای که از روی تنبلی یا بی‌تفاوتی زباله‌ها را در سطل‌های نادرستی می‌گذارند یا تمهیدات لازم برای آماده‌سازی زباله را پیش از انداختن آن در سطل انجام نمی‌دهند و باعث دوباره‌کاری و حتی خسارات سنگینی به سیستم بازیافت می‌شوند، عده‌ای هم هستند که به‌اشتباه یا از روی ناآگاهی موجب چنین مشکلاتی می‌شوند که در هر حال به خسارات سنگین مالی و مهم‌تر از آن غیر قابل بازیافت شدن بسیاری از زباله‌ها می‌انجامد.

شاید باورنکردنی به‌نظر برسد ولی تنها چند قاشق کرهٔ بادام زمینی یا ماست در ته ظرف پلاستیکی آن (در شهرهایی که ظروف مواد غذایی سطل جداگانه‌ای ندارند)، می‌تواند یک تُن کاغذ را آلوده کند و موجب شود که نتوان آن‌ها را به بازار عرضه کرد. به‌گفتهٔ مارک بجر، یکی از مدیران شرکت Canada Fibers که مسئولیت بهره‌برداری از ۱۲ کارخانهٔ جداسازیِ ۶۰ درصد مناطق انتاریو را بر عهده دارد، یک‌سوم وزن اقلام انداخته شده در سطل‌های بازیافت به اشتباه در این سطل‌ها انداخته می‌شوند. به این مواد غیر قابل بازیافت در اصطلاح فنی «آلودگی» گفته می‌شود که شامل پس‌ماندهٔ غذا، پلاستیک‌های غیر قابل بازیافت، لباس و حتی کپسول گاز است.

اغلب شهرهای بزرگ کانادا برای کاهش نرخ «آلودگی» بازیافتشان تلاش می‌کنند ولی راه‌حل‌هایی که برای این کار ارائه می‌شود هزینه‌بر است و البته همیشه هم کارساز نیست. تورنتو و ادمونتون با نرخ آلودگی بازیافت تا ۲۵ درصد، کثیف‌ترین سیستم بازیافت را در کانادا دارند. برخی اوقات موادی در سطل‌های بازیافت انداخته می‌شوند که می‌توانند برای پرسنل کارخانه‌های جداسازی و بازیافت خطرناک باشند مانند: خون، لوله‌های سرم، سوزن، اشیاء بُرنده، جسد حیوانات یا اسپری رماندنِ خرس.

فرآوری «آلودگی‌ها» و بازیافت آن‌ها بسیار گران است. به‌همین دلیل تنها راه ممکن دفع آن‌ها مانند زباله‌های غیرقابل بازیافت است.

«آلودگی‌ها» می‌توانند بقیهٔ اقلام بازیافتی را هم خراب کنند به‌ویژه در شهرهایی مانند تورنتو که همهٔ اقلام قابل بازیافت را در یک سطل قرار می‌دهند. آن‌ها می‌توانند موجب غیرقابل بازیافت شدن اقلام بازیافتی شوند یا دست‌کم ارزش مواد بازیافت‌شده را بسیار کم کنند به‌طوری که حتی هزینه‌های برنامه‌های بازیافت را هم تأمین نکنند. به‌گفتهٔ کارشناسان بازیافت هر یک درصد کاهش در آلودگی‌ها می‌تواند موجب صرفه‌جویی‌ای معادل ۶۰۰ هزار تا ۱ میلیون دلار در هزینه‌های بازیافت شود و این رقم به‌طور مستقیم در هزینه‌ای که مردم برای بازیافت می‌پردازند تأثیر خواهد گذاشت. قابل ذکر است که در قرارداد شرکت Canada Fibers قید شده است که اگر درصد متوسط آلودگی‌ها به ۲۷ درصد برسد، این شرکت می‌تواند ۵ میلیون دلار غرامت دریافت کند.

آلودگی‌های متفاوت، مشکلات متفاوت

مشکلات بازیافت به‌تازگی با اعلام عدم پذیرش کاغذهای با آلودگی بیش از نیم درصد از سوی چین که بزرگ‌ترین واردکنندهٔ مواد بازیافتی است، بسیار بزرگ‌تر شده است. کاهش آلودگی تا این حد، تقریباً برای اغلب شهرهای آمریکای شمالی امکان‌پذیر نیست. این استاندارد بدین معناست که یک برگ کاغذ با یک قطره لک قهوه که پیش از این قابل بازیافت بود، اکنون دیگر قابل بازیافت نیست و باید مانند زباله دفع شود.

زباله‌های پزشکی مانند کیسه‌های خون، سرنگ‌های استفاده‌شده یا جسد حیوانات هم موجب مشکلات بسیار پرهزینه‌ای برای واحدهای بازیافت هستند. چرا که کارگران ناچار می‌شوند فعالیت کارخانهٔ بازیافت را موقتاً متوقف کنند و همه‌چیز را ضدعفونی نمایند.

ولی همهٔ آلودگی‌ها آشکار نیستند. برخی کیسه‌ها یا به‌عنوان مثال درهای پلاستیکی سیاه‌رنگ روی لیوان‌های قهوه حتی اگر لوگوی قابل بازیافت داشته باشند، امکان یازیافت ندارند. چرا که فناوری تشخیص و جدا کردن خودکار چنین اقلامی در بسیاری از شهرهای کانادا از جمله تورنتو وجود ندارد.

کرانه‌های اقیانوس تمیزترین نقاط کانادا

سنت جانز در کرانهٔ اقیانوس اطلس با تنها ۳ درصد و ونکوور در نزدیکی اقیانوس آرام با ۴٫۶ درصد کمترین نرخ آلودگی اقلام بازیافتی را دارند. این امر هزینه‌ها را کاهش می‌دهد و امکان فروش اقلام بازیافتی را به قیمتی بیشتر امکان‌پذیر می‌کند. سنت‌‌ جانز توانسته است تقریباً همهٔ اقلام قابل بازیافتش را در کانادا به‌فروش برساند.

شیشه و استیروفوم موجب آلودگی کاغذ و پلاستیک برای بازیافت می‌شوند. کیسه‌های این اقلام در این دو شهر برای بازیافت پذیرفته نمی‌شوند یا در مکان‌های خاصی پذیرفته می‌شوند. در هر دوی این شهرها کاغذ، مقوا و بسته‌بندی‌ها در سطلی جداگانه قرار می‌گیرند. این در حالی است که در تورنتو و ادمونتون همهٔ اقلام بازیافتی در یک سبد یا کیسه قرار داده می‌شوند.

نقش مردم در کمک به کاهش مشکلات بازیافت

علی‌رغم به‌کارگیری شیوه‌های مدرن و پرهزینه در مراکز بازیافت، همچنان عملکرد آن‌ها در سطح رضایت‌بخشی نیست. ولی اگر مردم به‌درستی دستورات آماده‌سازی اقلام بازیافتی را پیش از انداختن آن‌ها در سطل‌های بازیافت رعایت کنند، می‌توان بازدهی بازیافت را تا نزدیک به ۱۰۰ درصد افزایش داد. با انجام چند کار ساده مانند خالی کردن و آبکشی ظروف حاوی مواد غذایی پیش از انداختن آن‌ها در سطل بازیافت و شناخت اقلام قابل بازیافت و محل قرار دادن یا تحویل دادن آن‌ها در هر شهر که جزئیات آن در وب‌سایت شهرداری‌ها آمده و در برخی مواقع برنامه‌های راهنمای کاربردی برای نصب روی گوشی تلفن هوشمند هم وجود دارد، می‌توان میلیون‌ها دلار در هزینه‌های بازیافت صرفه‌جویی کرد.

در ونکوور بزرگ، اغلب شهرها وب‌سایتی با قابلیت جستجوی اقلام در نظر گرفته‌اند که می‌توان در آن جستجو کرد و چگونگی آماده‌سازی اقلام بازیافتی را پیش از انداختن آن‌ها در سطل یا تحویل به مراکز مخصوص، یاد گرفت. پس اگر از قابل بازیافت بودن چیزی مطمئن نیستید، حتماً سری به وب‌سایت شهرداری شهرتان بزنید.

________________________________________

منبع: CBC

نوشته میلیون‌ها دلار خسارت، تاوان بی‌توجهی یا اشتباه شهروندان کانادایی در بازیافت اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.