سیما غفارزاده – ونکوور

سال ۲۰۲۰، علی‌رغم ظاهر شکیل و چشم‌نوازی که موجب شده بود اغلب مردم انتظار سال شگفت‌انگیزی داشته باشند و با وجود آرزوهای چند میلیارد انسان روی زمین برای صلح و آرامش که خود می‌تواند مولّد خوشبختی‌هایی همچون تندرستی و شادی و پیروزی باشد، با سنگی که پرزیدنت ترامپ در دومین روز آن (سومین روز به‌وقت محلی) در چاهِ کشتن قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، و همراهانش انداخت، متأسفانه شروعی تیره و تار داشت… این در حالی‌ است که چهارشنبه صبح به‌وقت تهران، هواپیمای اوکراین ایرلاین از تهران به مقصد کی‌یف، دچار سانحه شد و سقوط کرد که متأسفانه تمامی ۱۷۶ سرنشین آن جان باختند. تعداد قابل توجهی از مسافران مقصد نهایی‌شان کانادا بود از جمله عزیزان هم‌‌زبانی که ساکن ونکوور بوده‌اند و در این شماره، به این واقعهٔ غم‌انگیز و واکنش‌های دولتمردان کانادا و استان، در وقت تنگی که تا موعد بستن آن داشتیم، پرداخته‌ایم. و نیز از یاد نبریم که بخش وسیعی از جنگل‌های استرالیا هنوز که هنوز است دارد می‌سوزد و تاکنون علاوه بر کشته شدن ۲۵ نفر، تخمین زده می‌شود که حدود نیم میلیارد حیوان وحشی در این آتش سوخته‌اند… 

در روزهای پایانی سال ۲۰۱۹، یعنی ۲۹ دسامبر، آمریکا پنج مقر کتائب حزب‌الله را در عراق و سوریه بمباران کرد که منجر به کشته شدن ۲۵ نفر از این گروه شبه نظامی شد. آمریکا این حملات را پاسخ مستقیم به کشته شدن یک شهروند کشورش در حملات موشکی به مقری در عراق اعلام کرده بود. حملاتی که  کتائب حزب‌الله مسئولیتش را انکار کرده بود. این عملیات تلافی‌جویانه به همین‌جا ختم نشد. دو روز پس از حملهٔ آمریکا، یعنی در ۳۱ دسامبر ۲۰۱۹، معترضان و شبه‌نظامیان عراقی به سفارت آمریکا در بغداد حمله کردند. معترضانی که مایک پمپئو، وزیر خارجهٔ آمریکا، آن‌ها را تروریست‌های نیابتی ایران نامید. و پرزیدنت ترامپ نیز که ایران را متهم اصلیِ سازماندهی حمله به سفارت آمریکا در بغداد می‌دانست، گفته بود که ایران بابت این حملات بهایی سنگین خواهد پرداخت و در توئیتی گفته بود که این هشدار نیست، تهدید است!

و نهایتاً ساعت ۱ بامداد سوم ژانویه به‌وقت محلی، پرزیدنت ترامپ به وعده‌اش وفا کرد و با حملهٔ هوایی به دو اتومبیل حامل قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس، فرماندهٔ میدانی شبه‌نظامیان حشد شعبی، و ۸ نفر همراهان آن‌ها، در نزدیکی فرودگاه بین‌المللی بغداد، تمام سرنشینان این دو اتومبیل کشته شدند. 

صد البته همان‌طور که انتظار می‌رفت و طبق تهدیدات شدیدی که شده بود، متأسفانه ایران نیز در ساعت ۱:۲۰ بامداد – همان ساعتی که قاسم سلیمانی توسط پهپاد آمریکایی کشته شد – ۸ ژانویه به‌وقت محلی، یعنی ساعاتی پس از تدفین قاسم سلیمانی و با اعلام اینکه «انتقام سخت توسط سپاه پاسداران شروع شده است»، حداقل ۱۰ راکت به پایگاه عین‌الاسد آمریکا در عراق پرتاب کرد. در نهایت اعلام شد که این حمله تلفات جانی در برنداشت. گفته می‌شود آمریکا به‌طور غیرمستقیم از حمله مطلع شده و پایگاه را خالی کرده بود. سپاه پاسداران تهدید کرده است که حملات منهدم‌کننده‌تری در راه خواهد بود اگر که آمریکا تحریکات جدیدتری از خود نشان دهد.

رئیس‌جمهور آمریکا پیش از این حملهٔ ایران گفته بود که اگر ایران در صدد تلافی کشتن قاسم‌ سلیمانی باشد، آمریکا دیگر هیچ تهدیدی را تحمل نخواهد کرد و اینکه آن‌ها ۵۲ مکان (به نیت ۵۲ تن آمریکایی‌ای که ایران در سال‌ ۱۹۷۹ به‌مدت ۴۴۴ روز به گروگان گرفت) را در ایران که برخی دارای ارزش و اهمیت بالای فرهنگی هستند، در تیررس دارند که در صورت حملهٔ ایران، آن‌ها نیز به این اهداف و خود ایران، به سرعت و به شدت حمله خواهند کرد… 

جواد ظریف، وزیر امور خارجهٔ ایران، پس از این حمله توئیت کرد: «ایران با اقدامی متناسب در دفاع از خود مطابق با بند ۵۱ منشور ملل متحد، پایگاهی را که حملهٔ بزدلانه علیه شهروندان و افراد عالی‌رتبه‌مان از آنجا شده بود، مورد هدف قرار داد. ما قصد جنگ‌افروزی نداریم، اما علیه هرگونه تحریکاتی از خود دفاع خواهیم کرد.»

دونالد ترامپ نیز در توئیتی اظهار داشت: «همه‌چیز خوب است! موشک‌هایی از طرف ایران به دو پایگاه ما در عراق اصابت کرد. میزان تلفات و خسارات در حال ارزیابی است. تا اینجا که همه‌چیز خوب است! ما قدرتمندترین و مجهزترین ارتش را تا کنون در تمام دنیا داریم! فردا صبح بیانیه‌ای خواهم داد.» 

وی چهارشنبه صبح طی سخنانی که مردم آمریکا را خطاب قرار داد، گفت به‌نظر می‌رسد که ایران عقب کشیده است، که این برای همهٔ طرف‌های دیگر و برای کل دنیا خوب است. وی دوباره قسم یاد کرد که اجازه نخواهد داد ایران به سلاح هسته‌ای دست یابد و به این کشور برای هرگونه عملیات تروریستی در منطقه هشدار داد، اما از تهدید بمباران که چند روز پیش از این در بیانات عمومی‌اش آمده بود، اجتناب کرد. در عوض، او گفت که تحریم‌های اقتصادی شدیدتری روی ایران اعمال خواهد کرد و از متحدان ناتو خواست که بیش از این در امور خاورمیانه مشارکت کنند. ترامپ همچنین گفت: «این واقعیت که ما ارتش و تجهیزاتی بی‌نظیر داریم، به این معنا نیست که بخواهیم از آن استفاده کنیم. ما نمی‌خواهیم که از آن استفاده کنیم.» وی در نهایت اظهار کرد که مایل است با ایران مذاکره کند: «ایالات متحدهٔ آمریکا آماده است که صلح را به‌همراه همهٔ آن‌هایی که خواهانش‌اند، در آغوش بکشد.»

بسیاری از تحلیلگران معتقدند که این واکنش‌ها نشان می‌دهد طرفینِ دعوا شاخ‌ و شانه‌هایشان را برای یکدیگر کشیدند، شاخ و شانه کشیدن‌هایی که می‌تواند در به حاشیه راندن مسائل و معضلات داخلی هر دو کشور کمک قابل توجهی باشد، و در عین حال، آن‌ها فعلاً قصد آتش کردنِ تنور جنگ را ندارند. موضوعی که اغلب مردم با چشم و دلی نگران دنبال می‌کنند. 

واضح است جنگ آن‌قدر که می‌تواند نعمتی برای قدرت‌ها و کمک به ادامهٔ حیات آن‌ها باشد، چیزی جز فقر، بدبختی و مرگ‌ومیر برای مردم ندارد. مهم نیست در ابتدای سال ایستاده‌ایم یا میانهٔ آن یا آخرش، آرزویی نیست جز صلح برای جهانیان. به قول ایو میریَم، شاعر آمریکایی:

رؤیای به‌دنیا آوردنِ فرزندی را دارم که بپرسد «جنگ چیست، مادر؟»

نوشته یادداشت سردبیر: در رؤیای فرزندی که بپرسد «جنگ چیست، مادر؟» اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

ترجمه و تلخیص: زهرا آهن‌بر – ایران

کتابخانه و سالن اپرای هاسکل، عمارتی به سبک نئوکلاسیک است که بین مرز بین‌المللی راک‌آیلند در کبک کانادا و دربی‌لاین در ورمانت آمریکا قرار گرفته است. سالن اپرا در ۷ ژوئن ۱۹۰۴ آغاز به‌کار کرد و عمداً در مرز بین دو کشور ساخته شد. در دههٔ ۱۹۷۰، این عمارت به‌عنوان میراث ملی هر دو کشور اعلام شد.

کتابخانه دو آدرس مجزا دارد: آدرس اول خیابان کاسول در دربی‌لاین از ایالت ورمانت آمریکاست و آدرس دوم خیابان چرچ در شهرک استنستید در استان کبک کانادا. مجموعهٔ کتابخانه و سالن اپرا در شهرک استنستید واقع شده‌اند، اما ورودی اصلی مجموعه و اکثر صندلی‌های سالن اپرا در دربی‌‌لاین قرار گرفته‌اند. به‌همین دلیل است که گاهی به کتابخانهٔ هاسکل لقب «تنها کتابخانهٔ فاقد کتاب در ایالات متحده» و به سالن اپرا نیز لقب «تنها سالن اپرا فاقد صحنهٔ نمایش در ایالات متحده» داده می‌شود. هیچ ورودی‌ای از سمت مرز کانادا وجود ندارد، البته در خروج اضطراری در این قسمت تعبیه شده است. تمام کارکنان و بازدیدکنندگان باید از ورودی واقع در خاک آمریکا برای دسترسی به ساختمان استفاده کنند. کارکنان مجموعه اجازه دارند که بدون ارائهٔ گزارش به ادارهٔ گمرک به کتابخانه وارد شوند به‌شرطی که به‌محض ترک ساختمان به خاک کانادا برگردند. 

خط سیاه‌رنگ قطوری از زیر صندلی‌های سالن اپرا رد می‌شود و به‌صورت اریب از مرکز سالن مطالعهٔ کودکانِ این کتابخانه عبور می‌کند که نشان‌دهندهٔ مرز بین دو کشور است. صحنهٔ نمایش و نیمی از صندلی‌ها در مرز کانادا قرار می‌گیرند و بقیهٔ سالن اپرا در خاک آمریکا واقع می‌شود. این ساختمان دو کدپستی و دو کد ناحیهٔ مخابراتی مختلف متعلق به دو کشور کانادا و آمریکا دارد. کتابخانه مجموعه‌ای از ۲۰ هزار جلد کتاب به زبان‌های انگلیسی و فرانسه را در خود جای داده است و هر هفته ۳۸ ساعت در دسترس عموم قرار می‌گیرد. این عمارت در هر دو کشور به‌عنوان مکانی تاریخی شناخته و ثبت شده است.

کتابخانه و سالن اپرای هاسکل هدیه‌ای از سوی خانم مارتا استورات هاسکل و پسرش کلنل هوراس استورات هاسکل و برای گرامی‌داشت والدین و همسر خانم هاسکل است. خانوادهٔ هاسکل تمایل داشتند که هم کانادایی‌ها و هم آمریکایی‌ها به این مجموعه دسترسی داشته باشند و به‌همین دلیل تصمیم گرفتند مجموعه را در مرز دو کشور بنا کنند. ساخت بنا در سال ۱۹۰۱ آغاز شد و سالن اپرا در سال ۱۹۰۴ و کتابخانه در سال ۱۹۰۵ آغاز به‌کار کردند.

سالن اپرا در طبقهٔ دوم واقع شده است و بر روی پردهٔ نمایش آن تصویری از شهر ونیز و چهار تصویر دیگر توسط اروین لاموس نقاشی شده است. تزئینات گچی با فرشته‌های بالدار ساخته‌شده در بوستون، در سالن اپرا و بالکن دیده می‌شوند. خانوادهٔ هاسکل چند سال بعد این عمارت را به یاد خانم هاسکل، به دو شهر دربی‌لاین و راک‌آیلند هدیه کردند. مجموعه توسط یک هیئت امنا متشکل از ۴ آمریکایی و ۳ کانادایی اداره می‌شود.

موقعیت ویژهٔ این کتابخانه، آن را به مکانی برای دیدار خانواده‌هایی که با سخت‌تر شدن قوانین ورود به آمریکا امکان دیدن عزیزانشان را ندارند، بدل کرده است. 

خبرگزاری رویترز در گزارشی در نوامبر ۲۰۱۸ چنین روایت می‌کند: شیرین استهباناتی دانشجوی ایرانی ساکن نیویورک است. او ۶ ساعت به سمت شمال ورمانت رانندگی کرد تا خود را به کتابخانهٔ هاسکل برساند و پس از ۳ سال با پدرش دیدار کند، شیرین درطول مسیر نگران بود که مبادا از خط مرزی عبور کند. پدرش طی این سال‌ها دچار سکتهٔ قلبی شده بود و شیرین برای دیدار با خانوادهٔ خود جرئت خارج شدن از آمریکا را نداشت. شیرین همانند بسیاری از دانشجویان ایرانی دیگر، ویزای یک‌بار ورود دارد و نمی‌تواند با خروج از ایالات متحده ریسک کند، زیرا ممکن است دیگر به او اجازهٔ ورود داده نشود. والدین شیرین نیز به‌عنوان شهروندان ایرانی به‌دلیل فرمان مهاجرتی منع ورود ایرانیان، اجازهٔ ورود به خاک ایالات متحده برای دیدار با فرزند خود را ندارند.

شیرین و خانواده‌اش برنامه‌ریزی کرده بودند که رأس ساعت ۹ صبح در مجموعهٔ کتابخانه هاسکل با هم دیدار کنند. پس از دو ساعت انتظار، سرانجام شیرین با خانواده‌اش ملاقات کرد. 

امسال خانواده‌های آمریکای لاتین در مرز جنوبی آمریکا از یکدیگر جدا می‌شوند، اما در مرز شمالی این کشور با کانادا، واقعیت منحصر به‌فردی در حال رخ دادن است. در این کتابخانه، ده‌ها خانوادهٔ ایرانی با‌ هم تجدید دیدار می‌کنند. آن‌ها از طریق پست‌های رسانه‌های اجتماعی و خبرهایی که دهان‌به‌دهان گشته‌اند، از وجود چنین نقطهٔ خاکستری جغرافیایی در بافت روستایی مرز دو کشور که هم‌زمان در خاک هر دو کشور واقع شده است، باخبر شده‌اند. خانواده‌های ایرانی سفرهای پرهزینه‌ای را برای شانس دیدار چندساعته با عزیزان خود در محل کتابخانه متحمل می‌شوند. با وجود اینکه بسیاری از ایرانیان گفته‌اند که برای ورود به کتابخانه از سوی مقامات مهاجرتی با مشکل مواجه نشده‌اند، اما عده‌ای نیز ادعا کرده‌اند که گاهی چندین ساعت بازداشت شده‌اند و از ورود آن‌ها به کتابخانه جلوگیری شده است. به آن‌ها گفته شده است که نباید در این مکان دیدار کنند و یا اینکه دیدارهای خود را در چند دقیقهٔ کوتاه خلاصه کنند.

یکی از کارکنان کتابخانه می‌گوید مقامات دو کشور تهدید کرده‌اند در صورت تداوم این دیدارها، کتابخانه را تعطیل خواهند کرد. سینا دادستان، یک ایرانی مقیم کاناداست. او در همان روز ملاقات شیرین با خانواده‌اش، برای دیدار با خواهرش که در آمریکا دانشجوست، به کتابخانه رفته بود. او در این‌باره می‌گوید: «این مکان یک منطقهٔ بی‌طرف محسوب می‌شود، اما دولت آمریکا این موضوع را قبول ندارد و فشار زیادی به ما وارد می‌کند». مقامات گمرک و مرزبانی ایالات متحده که بر عبور و مرور مرزی نظارت دارند، مصاحبه در مورد کتابخانه را نپذیرفتند اما اریک گاس، سخنگوی پلیس سواره‌نظام کانادا، تهدید به تعطیل کردن کتابخانه را تکذیب کرد و اعلام کرد که درمورد کتابخانه با مشکلی برخورد نکرده‌اند و فقط زمانی به کتابخانه مراجعه می‌کنند که با آن‌ها تماس گرفته شود.

مهسا ایزدمهر دانشجوی دکترای مهندسی در دانشگاه ایلینوی شیکاگو قصد داشت پس از ۷ سال در این مکان با خواهرش دیدار کند. خواهر وی از سوئیس برای ملاقات وی آمده بود. مهسا می‌گوید گشت مرزی آمریکا در نزدیکی ردیف گلدان‌های کتابخانه او را متوقف کرده و به او گفته است که این مکان یک ماه است که تعطیل شده است. مهسا از وی خواهش می‌کند که اجازه بدهد حداقل خواهر خود را در آغوش بگیرد. مأمور گشت مرزی به آن‌ها اجازه رد‌وبدل کردن هدایایی مانند لباس و شکلایت سوئیسی نداد و از نزدیک دیدار آن دو را نظارت کرد. سرانجام یکی از اعضای کتابخانه به مهسا و خواهرش پیشنهاد بازدید از کتابخانه را می‌دهد که بعداً از سوی گشت مرزی مورد توبیخ قرار می‌گیرد.

ریچارد سیزر، عضو هیئت مدیرهٔ دهکدهٔ دربی‌لاین می‌گوید درک می‌کند که چرا ملاقات خانواده‌ها برای مقامات گشت مرزی آمریکا تنش ایجاد می‌کند، زیرا خانواده‌ها باید از خاک آمریکا عبور کنند. بعضی از ایرانیان گفته‌اند که در پارک طاق صلح خانواده‌های خود را دیدارکرده‌اند که در مرز واشنگتن و بریتیش کلمبیا در ساحل غربی آمریکای شمالی واقع شده است. اما برای افرادی که در شهرهای شرقی سکونت دارند، رفتن به پارک طاق صلح امر دشواری است و تنها راه‌چاره آن‌ها کتابخانهٔ هاسکل است. سینا دادستان و خواهرش برای این دیدار دوروزه در کتابخانه بیش از ۱۶۰۰ دلار هزینه کردند. کتابخانهٔ هاسکل در معرض فشار از سوی مقامات قرار گرفته است، زیرا با وجود آنکه کتابخانه در مرز هر دو کشور است، اما در ورودی آن در سمت خاک آمریکا قرار دارد. 

جوئل کِر یکی از کتابداران مجموعه به خبرگزاری رویترز گفت که مرتباً ازسوی مقامات امنیت مرزی آمریکا تهدید می‌شوند که کتابخانه تعطیل خواهد شد، اما از ارائهٔ اطلاعات بیشتر خودداری کرد. وی همچنین بیان کرد سعی دارد دیداری بین مسئولان کتابخانه و مقامات هر دو کشور ترتیب دهد تا درمورد این مسئله به‌ راه‌حلی دست پیدا کنند: «ما لزوماً قصد نداریم مانع این دیدارها شویم، اما مجبوریم ملاقات‌ها را کنترل کنیم تا بتوانیم پذیرای همه باشیم. هر دو طرف در این رابطه مدارا می‌کنند، در حالی‌که اساساً نباید اجازه داده شود چنین ملاقات‌هایی در محیط کتابخانه صورت بگیرد». اعضای هیئت‌ امنا اخیراً سیاست منع ملاقات را مورد بررسی قرار داده‌اند. ساکنان این منطقه می‌گویند که کانادایی‌ها و آمریکایی‌ها به‌راحتی و بدون نیاز به ارائهٔ گذرنامه می‌توانند وارد کتابخانه شوند و حتی برای مأموران مرزی دست تکان می‌دهند. اما پس از حوادث ۱۱ سپتامبر سال ۲۰۰۱، در مرزهای شمالی نیز نظارت شدید‌تری صورت می‌گیرد. در ماه سپتامبر، مردی کانادایی برای قاچاق ۱۰۰ تفنگ از طریق کتابخانه هاسکل به خاک کانادا، مورد محاکمه قرار گرفت و ۵۱ ماه حبس برای او صادر شد. تخمین اینکه تاکنون چه تعدادی از خانواده‌ها در کتابخانهٔ تجدید دیدار کرده‌اند کمی دشوار است، اما یک کتاب امضاشده در نزدیکی ورودی کتابخانه حاوی نام ۱۲ ایرانی در فواصل بین ماه مارس و نوامبر است. افرادی که ارتباط نزدیکی با کتابخانه دارند، تمایلی به سخن گفتن دربارهٔ این دیدارها ندارند، زیرا نگران‌اند که تبلیغات این جریان، خانواده‌های بیشتری را به‌سمت کتابخانه بکشاند و یا از سوی مقامات در معرض فشار بیشتری قرار بگیرند. یکی از اعضای هیئت امنای کتابخانه به‌نام پاتریشیا هانت می‌گوید: «ما سعی می‌کنیم در این مورد بی‌طرف باشیم».

در شنبه روزی، اوایل ماه نوامبر، دو خانوادهٔ ایرانی در کتابخانهٔ هاسکل با هم دیدار کردند و در سالن‌های مطالعه به آرامی با هم مشغول گفت‌وگو شدند. کتابخانه به فعالیت‌های عادی خود ادامه می‌داد و درعین‌حال در گوشه و کنار کتابخانه تجدید دیدارهای پر از اشک و وداع خانواده‌ها به چشم می‌خورد. خانواده‌های ایرانی به تابلوهایی که به زبان انگلیسی و فرانسوی اعلام می‌کردند که «طبق دستور هیئت امنای کتابخانه، دیدارهای خانوادگی در این مکان ممنوع است»، کاملاً بی‌توجه بودند. کر می‌گوید این تابلوها هفتهٔ پیش از آن در کتابخانه نصب شده‌ بودند.

منابع: 

ویکی‌پدیا

رویترز

نوشته کتابخانه و سالن اپرای هاسکل اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.