امسال نیز به‌رسم هر سال در ماه ژوئن سالن سنتنیال تیاتر شاهد برگزاری North Shore Folkfest خواهد بود. امسال البته «پنجاهمین سالگرد این جشنواره» در روز شنبه اول ژوئن برگزار خواهد شد.

این برنامه، نمایشی از رقص‌هایی متنوع از ملیت‌های مختلف خواهد بود. هر کدام از گروه‌ها نُه دقیقه فرصت دارند تا فرهنگ ‌و هنر سرزمین مادری‌شان را به روی صحنه اجرا کنند. بالهٔ ملی پارس ونکوور همکاری‌اش را با این جشنواره در سال ۱۹۹۲ شروع کرده و تاکنون نیز ادامه داده است. شایان ذکر است که در برنامهٔ امسال، در اجرایی که بالهٔ ملی پارس ونکوور خواهد داشت، کودکان و نوجوانان هم خواهند رقصید.

کمیتهٔ این جشنواره بر این باور است که فرهنگ و هنر هر ملیتی در شکل رقص از ویژگی‌های خاصی برخوردار است و استفاده از صحنه‌های بزرگ را برای گروه‌های مختلف امکان‌پذیر می‌کند. 

این جشنواره پنجاه سال پیش به‌همت زنده‌یاد خانم استلا جودین که خودش یک اوکراینی-کانادایی بود، بنیان گذاشته شد. او‌ خود به‌عنوان عضو شورای شهر نورث ونکوور در بازسازی و‌ شهرسازی این منطقه سهم بسزایی داشته و از نمونه کارهای او می‌توان به پروژه‌های Lonsdale Quay و Park & Tilford Garden اشاره کرد.

کمیتهٔ برگزاری این جشنواره همگی به‌صورت داوطلبانه و غیرانتفاعی فعالیت می‌کنند و همگی بر این باورند که با حفظ هویت ملی، بهتر می‌توان با جامعهٔ بزرگ‌تر کانادا همگام شد.

در حالی‌که این جشنواره رایگان است، اما به حضور گرم، همت عالی و مالی شما نیز نیاز دارد. پسندیده است که این جشنواره را به‌صورت donation در زمان ورود به سالن یاری رسانیم.

باشد تا با حضورمان نقش رنگین جامعهٔ ایرانی را در این جشنواره پررونق‌تر جلوه دهیم.

برای آگاهی بیشتر از برنامه‌های بالهٔ ملی پارس ونکوور، می‌توانید از طریق وب‌سایت، فیس‌بوک و اینستاگرام با ما در ارتباط باشید:

www.vancouverpnb.ca

www.facebook.com/VanPNB

‎@Vanpnb

نوشته به‌بهانه‌ٔ پنجاهمین سالگرد جشنوارهٔ رقص‌های محلی ملل مختلف نورث ونکوور North shore folk festival 2024 اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

سیما غفارزاده و هومن کبیری پرویزی  – کوکئیتلام

روز شنبه ۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۳ سالن هارد راک شو (The Hard Rock Show Theatre) در کازینو هارد راک واقع در شهر کوکئیتلام میزبان همشهریان ونکووری ما در کنسرت خیریهٔ گروه رستاک خواهد بود. کنسرتی که به‌ همت فرهاد صوفی، آزیتا صاحب‌جمع و رضا جهانشاهی، سه چهرهٔ نام‌آشنا و فعال در امور اجتماعی و فرهنگی شهرمان ونکوور، با هدف تأمین منابع مالی برای فعالیت‌های انسان‌دوستانه برگزار می‌شود. به‌همین مناسبت گفت‌وگویی داشتیم با این عزیزان تا بیشتر دربارهٔ انگیزه و اهدافشان در برگزاری این کنسرت برای خوانندگانمان بگویند که توجه شما را به آن جلب می‌کنیم.

* * *‌ * *

با سلام و سپاس از وقتی که برای این گفت‌وگو گذاشتید، البته جامعهٔ ایرانی ونکوور با شما عزیزان، به‌ویژه شما آقای صوفی و خانم صاحب‌جمع و فعالیت‌های ارزشمندتان در این جامعه آشنایند، ولی سپاسگزار می‌شویم خودتان را برای آن‌ دسته از خوانندگانی که کمتر شما را می‌شناسند، معرفی کنید.

فرهاد صوفی: من در سال ۱۹۷۲ از ایران خارج شدم و در سال ۱۹۷۳ واردِ کانادا شدم. وقتی از ایران خارج شدم و با اتوبوس به ترکیه نزد دوستان دانشجویم رفتم، بعد از توقفی چندهفته‌ای در ترکیه مقصدم رفتن به آلمان و تحصیل در آنجا بود. اینکه چه شد به کانادا آمدم که آن زمان برای جامعهٔ ایرانی کشوری ناشناخته بود و به‌جز جمع کوچکی دانشجو، ایرانی دیگری در این کشور زندگی نمی‌کرد، در این مجال نمی‌گنجد و امیدوارم در موقعیتی دیگر بتوانم آن را شرح بدهم. 

به‌هرحال، من ۵۲ سال پیش یعنی هفت سال پیش از انقلاب به کانادا مهاجرت کردم، بنابراین من نه در جریان انقلاب ایران بوده‌ام و نه جنگ هشت‌ساله؛ دو واقعهٔ مهمی که به‌باور من تأثیر بسیاری روی مردم و جامعهٔ ما گذاشته‌اند. من همواره به مسائل ایران و آنچه که در ایران می‌گذرد، بسیار علاقه‌مند بوده‌ و هستم و روزانه آن را دنبال می‌کنم. در عین‌حال، چه قبل از انقلاب و چه بعد از آن، به هیچ گروه سیاسی ایرانی و هیچ ایدئولوژی خاصی وابسته نبوده‌ام. 

در سال ۱۹۷۳ که به کانادا رسیدم، به پیشنهاد یکی از دوستانم که خواهرش در شهر رجاینا در استان ساسکاچوان اقامت داشت، رفتم و آنجا ساکن شدم. من در این شهر دانشگاه را در رشتهٔ‌ اقتصاد شروع کردم و هم‌زمان در یک رستوران ایتالیایی کار گرفتم. دو سه سال بعد توانستم اولین رستوران خودم را باز کنم. مجموعاً ۳۰ سال در آنجا زندگی کردم و در سال ۲۰۰۱ به‌همراه همسرم که زادهٔ آن استان است و نیز دخترم به ونکوور مهاجرت کردیم و رستورانی ایتالیایی در شهر کوکئیتلام باز کردم که از ابتدا بسیار موفق بوده است. 

آزیتا صاحب‌جمع: با درود و مهر به خوانندگان نشریهٔ خوب رسانهٔ همیاری، سیما جان، هومن جان، بی‌نهایت برای فراهم‌کردن این‌ گفت‌وگو صمیمانه سپاسگزار و قدردانم.

من، آزیتا صاحب‌جمع، رهبر گروه بالهٔ ملی پارس ونکوور هستم. بیش از سی و سه سال است که در آموزش، اجرا، حفظ ‌و نگهداری رقص‌های ایرانی در ونکوور تلاش کرده‌ام‌ و با اجرای این رقص‌ها در صحنه‌های مختلف جهان در نگهداری این بخش از هنر مظلوم ایران کوشا بوده‌ام. رشتهٔ اصلی من بالهٔ کلاسیک است و از شاگردان عبدالله ناظمی بوده‌ام که بعدها با افتخار و اعتقاد به این روش آموزش با نام بالهٔ ملی پارس در کانادا ادامهٔ فعالیت داده‌ام. در این هنرسرا، آموزش بخش فولکلور همیشه در کنار یادگیری تکنیک باله مد نظر بود. از علاقه‌مندانی که می‌خواهند دربارهٔ بالهٔ ملی پارس ونکوور بیشتر بدانند، دعوت می‌کنم از وب‌سایت ما در آدرس www.vancouverpnb.ca و صفحهٔ اینستاگرام ما در آدرس ‎@vanpnb دیدن کنند.

رضا جهانشاهی: با درود بی‌پایان به خوانندگان و تشکر ویژه از گردانندگان نشریهٔ رسانهٔ همیاری، من رضا جهانشاهی، در سال ۱۹۷۳ در سن ۱۹ سالگی به آمریکا مهاجرت کردم و در دانشگاه ایالتی اوهایو در رشتهٔ راه‌وساختمان مشغول به تحصیل شدم. بعد از فارغ‌التحصیلی به ایران برگشتم و همان سال انقلاب شد و من مجبور شدم به آمریکا برگردم. در یک شرکت مهندسی مشغول به کار شدم. در آن شرکت با همسر وفادار خود آشنا شدم. من و همسرم مهرناز صاحب دو فرزند شدیم؛ یاسمن و آرمان. متأسفانه، در سال ۲۰۱۱ دخترم یاسمن را در سانحهٔ آتش‌سوزی از دست دادم و پس از آن «بنیاد ایمنی در برابر آتش‌سوزیِ یاسمن جهانشاهی» (Jasmine Fire Safety Foundation) را همراه با همسر فقیدم تأسیس کردیم، که اگر فرصت باشد بیشتر دربارهٔ آن صحبت خواهم کرد.

چه شد که به فکر برگزاری این کنسرت خیریه افتادید؟ درآمد حاصل از برگزاری این کنسرت صرف چه امور یا سازمان‌های خیریه‌ای خواهد شد؟

فرهاد صوفی: ازآنجایی‌که در میان جامعهٔ ایرانی برگزاری کنسرت موسیقی که منافع آن برای ایران فرستاده شود، خیلی رایج نبود، این فکر برایم ایجاد شد که با برگزاری کنسرتی می‌توان این کمک‌رسانی را انجام داد. درآمد حاصل از این کنسرت که پنجاه درصد آن به من مربوط می‌شود، تماماً برای کمک به جنبش «زن، زندگی، آزادی»، بلوچستان و برنامه‌های حقوق بشری سازمان عفو بین‌الملل در ارتباط با ایران، اختصاص پیدا خواهد کرد.

آزیتا صاحب‌جمع: گروه بالهٔ ملی پارس طی این سی و سه سال همواره برای سازمان‌های خیریه و ‌غیرانتفاعی برنامه‌هایی را اجرا کرده که درآمد حاصل از آن برای ساختن مدارس، کمک به آسیب‌دیدگان بلایای طبیعی مانند زلزله‌زدگان و سیل‌زدگان‌، و جمع‌آوری کمک‌های مالی برای پناه‌جویان صرف شده و می‌شود.

به‌اعتقاد من کمک و دست همیاری به یکدیگر دادن، حس خوب همبستگی را در ما قوی‌تر می‌کند و می‌تواند در روابط اجتماعی و کل جامعه بسیار مهم، مثبت و تأثیرگذار باشد. به‌عنوان کسی که در اقیانوس هنر همچنان شنا و تلاش می‌کند، می‌دانم که هنر روح جامعه را تلطیف و‌ انسان‌ها را به هم نزدیک می‌کند و موسیقی یکی از تأثیرگذارترینِ این هنرهاست که قدرت بزرگی برای تحریک احساسات دارد؛ قدرتی فراگیر برای انتقال پیام‌ها و ایجاد ارتباطی عمیق با مخاطبان. 

رضا جهانشاهی: نیمی از درآمد حاصل از این برنامه، صرفِ «بنیاد ایمنی در برابر آتش‌سوزی یاسمن جهانشاهی» و ساختن مدرسه در فقیرترین کشورهای دنیا با همکاری مؤسسهٔ جهانی buildOn خواهد شد.

چرا گروه رستاک را برای این برنامه انتخاب کردید؟

فرهاد صوفی: به‌نظر من ازآنجایی‌که برنامهٔ گروه رستاک و موسیقی آن‌ها دربرگیرندهٔ تمام قومیت‌ها و زبان‌ها و لهجه‌های ایران است، در این مقطع زمانی بیشتر می‌تواند مورد استقبال جامعهٔ ایرانی قرار بگیرد و همچنین باعث همبستگی بیشتر ایرانیان شود. 

آزیتا صاحب‌جمع: آشنایی من با گروه رستاک برمی‌گردد به ژوئیهٔ سال گذشته در تورنتو کانادا، جشنوارهٔ تموز ۲۰۲۲. گروه بالهٔ ملی پارس دو شب در این جشنواره برنامه داشت و برنامهٔ گروه رستاک در اولین شب گشایش این جشنواره بود. بعد از برنامهٔ رستاک من به دیدار گروه رفتم و‌ دعوتشان کردم برای دیدن برنامهٔ ما که آن‌ها هم لطف کردند و آمدند، و این شد پایهٔ یک دوستی ارزشمند و روحیهٔ همبستگی بر اساس اعتماد و احترام متقابل به کار یکدیگر. همیشه کارشان را دوست داشته‌ام و فرصت خوبی پیش آمد که آن‌ها از نزدیک با کار من و گروه آشنا شدند.

انتخاب گروه رستاک‌ بسیار ساده بود. گروهی موسیقی‌دان عاشق، پرتلاش و سازنده با توانایی‌های خاص و ارزشمند و کارهایی ارزنده که فضایی زیبا ‌‌و خاطره‌انگیزه را برای بیننده به وجود می‌آورند، به‌خصوص که‌‌ شخصاً کار فولکلور را دوست دارم و این علاقهٔ شخصی من در انتخاب این‌ گروه بی‌تأثیر نبود.

آقای جهانشاهی عزیز، لطفاً کمی برایمان دربارهٔ «بنیاد ایمنی در برابر آتش‌سوزیِ یاسمن جهانشاهی» بگویید. هرچند می‌دانیم یادآوری این خاطرات برایتان تلخ است، ولی لطفاً دربارهٔ انگیزهٔ راه‌اندازی این بنیاد برایمان بفرمایید و همچنین اهداف و مأموریت‌های آن را با خوانندگانمان به اشتراک بگذارید.

رضا جهانشاهی: دخترم یاسمن در طول دوران تحصیلی خود یکی از ممتازترین، پرشورترین و فعال‌ترین شاگردان بود و نه تنها در رشتهٔ تحصیلی خود بلکه در نواختن پیانو، رقص، نویسندگی، زبان فرانسه، و در ورزش اسکی مهارت فوق‌العاده‌ای داشت. او با افراد جامعه که در تنگنا قرار داشتند، بسیار دلسوز و همدل بود و از هیچ کاری برای کمک به آنان دریغ نمی‌کرد. شاید اگر او حالا در بین ما بود، با عزم راسخی که در وجودش داشت می‌توانست با دیدی بازتر به دهکدهٔ بزرگ جهانی، اهداف من و خودش را دنبال کند. 

یاسمن در کارهای اجتماعی پیشرو و در امور بین‌المللی و خیریه پیشقدم بود. او در آمریکا، هندوستان، آمریکای جنوبی و اروپا کارهای خیریهٔ زیادی انجام داده و دربارهٔ آن‌ها مقالات زیادی نوشته بود.

بعد از اتمام دورهٔ دبیرستان در فلوریدا، وارد دانشگاه برکلی شد و در رشتهٔ علوم سیاسی ادامهٔ تحصیل داد. علاقهٔ شدید یاسمن به علوم سیاسی بین‌المللی، او را روانهٔ پاریس کرد. او قصد داشت برای مدتی در مؤسسهٔ مطالعات سیاسی پاریس (دانشگاه سیانس پو) که یکی از مهم‌ترین دانشگاه‌های علوم سیاسی در اروپاست، تحصیل کند و به آمریکا برگردد.

یاسمن تقریباً در اواخر دورهٔ تحصیلی‌اش در پاریس، به گردهمایی دوستانه‌ای در یکی از مجتمع‌های مسکونی، که دانشجویان بسیاری از ملیت‌های مختلف در آن ساکن بودند، رفته بود. آن ساختمان دچار آتش‌سوزی خانمان‌سوزی شد و ازآنجاکه متأسفانه فاقد هرگونه وسیلهٔ ایمنی‌ای بود، منجر به ازدست‌دادن یاسمن ما و چهار دانشجوی دیگر شد که هریک از ملیت‌های مختلف بودند… 

در همان روزهای اول پس از ازدست‌دادن او، جمعی از دوستان یاسمن و خانوادهٔ من و همسرم بر آن شدیم تا .Jasmine Jahanshahi Fire Safety Foundation Inc را که بنیادی غیرانتفاعی است، در آمریکا تشکیل دهیم. اگر چه طی کمتر از هشت ماه پس از آن همسرم هم دنیای فانی را بدرود گفت، ولی اکنون مدت یازده سال است که این مؤسسه با فعالیت‌های چشمگیری به کار و فعالیتش ادامه داده است.

هدف اصلی این مؤسسه آن است که دربارهٔ پیشگیری از آتش‌سوزی اطلاع‌رسانی کند و در این زمینه با دانش‌پژوهان و استادانی که قصد مسافرت به خارج از آمریکا و کانادا را دارند، همکاری نماید. در تمام طول سال ما با دانشگاه‌هایی که به خارج دانشجو می‌فرستند، در تماسیم و در مورد این خطر که تعداد بسیاری از دانشجویان را تهدید می‌کند، گفت‌وگو می‌کنیم و سالیانه در چندین سمینار شرکت می‌کنیم، همچنین از طریق نشریات و نمایش فیلم به آن‌ها مسائل ایمنی را آموزش می‌دهیم. 

دانشجویانی که احتیاج به‌ هر نوع وسیلهٔ ایمنی دارند و قادر به تهیه‌اش نیستند، آن را به‌طور رایگان در اختیارشان قرار می‌دهیم.

جالب است بدانید در ارتباط با اعزام دانشجویان به کشورهای دیگر، در مورد ایمنی مثل دفاع شخصی، آب آشامیدنی آلوده، شنا و خطر غرق‌شدن، نوشیدن الکل و رانندگی توجه و صحبت و راهکارهایی برای پیشگیری انجام شده است، اما هرگز راجع به آتش‌سوزی اطلاعاتی داده نمی‌شد و نبود. بعد از فاجعهٔ کوی دانشجویان در پاریس در سال ۲۰۱۱، ما اولین مؤسسه‌ای بودیم که توجه مسئولان و دولتمردان را به این واقعهٔ مهم جلب کردیم و از آن‌ها خواستیم تا این مورد ایمنی را در چهارچوب برنامه‌هایشان بگنجانند تا از این طریق جان شهروندان در امان باشد.

این بنیاد تاکنون چه اقداماتی به‌منظور عملی‌کردن اهداف و مأموریت‌هایش انجام داده است و خودتان موفقیت آن را در رسیدن به اهداف یادشده چطور ارزیابی می‌کنید؟

رضا جهانشاهی: از فعالیت‌های چشمگیر سازمان ما ساختن چهار مدرسه در فقیرترین ‌و دورافتاده‌ترین مناطق جهان ازجمله کشورهای مالاوی و سنگال در آفریقا، نیکاراگوآ در آمریکای جنوبی و نپال در آسیا می‌باشد. 

چون یاسمن دانش‌آموز و موزیسینی چیره‌دست بود و برای هنر ارزش زیادی قائل بود، من و شریک زندگی امروزم، آزیتا صاحب‌جمع، فامیل و دوستان یاسمن پیوسته سعی‌مان بر آن است تا هرساله بتوانیم خلاقیت هنری خود را به کار بگیریم و از راه برگزاری کنسرت و دیگر برنامه‌های ارزندهٔ هنری با همکاری تیم منسجمی که داریم، بودجهٔ لازم را تهیه کنیم، و از دوستان و فامیل دخترم که در آمریکا و کانادا در مؤسسه‌های مختلف کار می‌کنند هم کمک مالی و فکری بگیریم، و بدین ترتیب از درآمد حاصله در پیشبرد اهداف این سازمان کوشا باشیم.

طبق آخرین آماری که ما داریم، سالیانه سیصد و پنجاه هزار نفر دانشجو از آمریکا و کانادا برای ادامهٔ تحصیل به نقاط مختلف دنیا سفر می‌کنند. کشورهای اروپایی و دیگر نقاط دنیا به‌دلیل ساختار قدیمی و کهنهٔ ساختمان‌ها و تراکم جمعیت یکی از جاهای پرخطر آتش‌سوزی، برای تازه‌واردان و مهاجران است. 

یکی از روش‌های پیشگیری از خطر جانی در موقع حریق، زندگی در طبقات پایین ساختمان است. معمولاً کمک‌رسانی به طبقات بالاتر دشوارتر است و زمان بیشتری لازم دارد. در مورد آتش‌سوزی زمان رهایی کوتاه و بسیار مهم و حیاتی است. 

نکتهٔ بعدی اینکه آگاهی به محیط اطراف و محل زندگی، و آشنایی با خروجی‌های متعدد بهترین روش برای جلوگیری از حوادث است. همراه داشتن یک portable smoke detector که با باتری ده‌ساله کار می‌کند و با مبلغ کمی می‌توان خرید و قابل‌حمل است، می‌تواند کمک بزرگی به ایمنی بکند و سیستم ابتدایی دفاع از حریق باشد.

بیشتر فعالیت ما در ۲۵ کشوری است که مرکز توجه دانشجویان برای تحصیل است. اگر در طول عمر خود بتوانیم جان یک انسان را از حریقی که قابل‌پیشگیری باشد نجات دهیم، به هدف اصلی خود رسیده‌ایم.

اعضای خیریهٔ یاسمن از همهٔ فرصت‌هایی که در اختیار دارند از گردهمایی‌های فرهنگی و هنری گرفته تا برنامه‌های پژوهشی و دانشگاهی برای آگاهی‌رساندن به مخاطبان کوتاهی نمی‌کنند.

یکی از مهم‌ترین انتظارات ما از هم‌وطنان و شهروندان این است که از سایت اینترنتی ما firesafetyfoundation.org دیدن‌ کنند و از اطلاعاتی که در اختیارشان گذاشته‌ایم برای ایمنی محل سکونت و محیط کار خود استفاده کنند، به امتحان‌کردن وسایل ایمنی آگاه باشند، و اگر کم و کسری وجود دارد آن را رفع کنند؛ این قطعاً یک وظیفهٔ انسانی است.

بدون شک این قدم‌هایی که ما از روزهای نخست برداشته‌ایم، تسلی‌بخش دردهای سنگین خود، دوستان و فامیل یاسمن بوده و خواهد بود.

از سال ۲۰۱۱ صدها مقاله و نشریات گوناگون و ویدئوهای مختلف در مورد این مؤسسه و یاسمن انتشار یافته و در سطح بین‌المللی در تلویزیون‌ها و رادیوها و فضای مجازی بحث و گفت‌وگوهایی شده، اما جا دارد که از طرف خودم و Jasmine Fire Safety Foundation از شما عزیزان صمیمانه تشکر کنم، چون باور دارم نشریهٔ پرمخاطب شما در رساندن پیغام ما اثر بسزایی خواهد داشت.

در انتها باید یادآور شوم که ما در اندوه عزیزان داغدیدهٔ وطن همراهیم و دردشان را با جان و دل حس می‌کنیم. من بر این باورم که هرگاه دردی چنان گران و طاقت‌فرسا به انسان وارد آید، مداوای آن تنها از راه خدمت به جامعه در معیاری مداوم و گسترده امکان‌پذیر است.

شما تاکنون چندین کنسرت خیریه در آمریکا برگزار کرده‌اید. استقبال مخاطبان از این برنامه‌ها چطور بوده و فکر می‌کنید چقدر توانسته‌اید از طریق این برنامه‌ها پیام «بنیاد ایمنی در برابر آتش‌سوزیِ یاسمین جهانشاهی» را به شرکت‌کنندگان در این برنامه‌ها برسانید؟

آزیتا صاحب‌جمع: من و همسرم، رضا جهانشاهی، تاکنون کنسرت‌های مختلفی برگزار کرده‌ایم ازجمله هنرمندانی مانند فرامرز اصلانی، بابک امینی، رعنا منصور و اردشیر فرح در میامی فلوریدا و فینکس آریزونا، گروه‌ پالِت، مامک‌ خادم، حامد نیک‌پی و تئاتر شاعر نقره‌ای به‌کارگردانی هوشنگ توزیع در ونکوور. ما بر این باوریم که برگزاری چنین رویدادهای هنری‌ای هم فرصت خوبی است برای هنرمندان تا توانایی‌ها و مهارت‌هایشان را در خدمت یک هدف خیریه بگذارند و هم برگزار‌کنندگان با انتخاب هنرمندان محبوب، معروف و توانا به اهدافشان که بی‌شک در راستای بشردوستی و نیکوکاری است، دست یابند.

آقای صوفی عزیز، آن‌طور که اشاره شد درآمد حاصل از این کنسرت صرف پروژه‌های سازمان عفو بین‌الملل و همچنین «بنیاد ایمنی در برابر آتش‌سوزیِ یاسمین جهانشاهی» خواهد شد، آقای جهانشاهی دربارهٔ فعالیت‌های بنیادی که به‌یاد دخترشان پایه‌ گذاشته‌اند صحبت کردند، لطفاً شما هم دربارهٔ بخش مربوط به سازمان عفو بین‌الملل توضیح بدهید، چه مدت است با این سازمان همکاری می‌کنید و چرا؟ همکاری‌‌تان با این سازمان در چه سطحی بوده است؟ و لطفاً بفرمایید آیا کمک‌ مالی‌ای که از محل برگزاری این کنسرت به سازمان عفو بین‌الملل خواهید کرد، صرف پروژهٔ خاصی خواهد شد یا به صلاحدید آن سازمان در پروژه‌های مربوط به اهدافشان صرف خواهد شد؟

فرهاد صوفی: همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردم، من از سال ۱۹۷۳ که به کانادا مهاجرت کرده‌ام، و به‌خصوص در ۴۵ سال اخیر (یعنی حتی قبل از انقلاب ۵۷) با سازمان عفو بین‌الملل همکاری نزدیک داشته‌ام و اعتقاد راسخ دارم که یکی از وظایف همیشگی ما باید برداشتن گام‌های مؤثر برای آزادی زندانیان سیاسی و عقیدتی و اجتماعی باشد. فعالیت‌های من هم از بدو ورود به کانادا در همین زمینهٔ احیای حقوق بشر و آزادی زندانیان سیاسی و عقیدتی بوده، البته این مسئله‌ای است که در زمان قبل از انقلاب هم داشتیم. زمانی طولانی است که عضو فعال عفو بین‌الملل هستم و یکی از بنیان‌گذارانِ شعبهٔ ساسکاچوانِ این سازمان. در حال حاضر نیز در شعبهٔ ترای‌سیتیزِ این سازمان فعالم. 

ازآنجایی‌که سازمان عفو بین‌الملل همواره در این جهت فعالیت‌های مؤثری انجام می‌دهد، همان‌طور که اشاره کردم، بخشی از درآمد حاصل از این کنسرت را که به من مربوط است، برای فعالیت‌های حقوق بشری این سازمان اختصاص می‌دهم که به صلاحدید این سازمان در ارتباط با مسائل حقوق بشری در ایران صرف خواهد شد، و بخش دیگری را نیز در جهت پیشبرد و کمک به اهداف مبارزان «زن، زندگی، آزادی» به ایران خواهم فرستاد.

در اینجا مایلم اشاره کنم آخرین باری که به ایران سفر کردم، ۳۷ سال پیش بود، ولی متأسفانه به‌دلیل فعالیت‌های حقوق بشری‌ام که رژیم کنونی ایران موافق آن نیست، نمی‌توانم به ایران عزیز سفر کنم، چون رژیم می‌داند که من ایرانم را بسیار دوست دارم و به من لطف خواهد کرد و نخواهد گذاشت که به کانادا برگردم! 

لطفاً بفرمایید چه شد که سالن هارد راک شو در شهر کوکئیتلام را برای برگزاری این کنسرت انتخاب کردید؟

فرهاد صوفی: این سالن یکی از مدرن‌ترین و مجهزترین سالن‌ها در ونکوور بزرگ است که ظرفیتی بالغ بر ۱۰۰۰ نفر دارد ولی مکانی شناخته‌شده برای برگزاری برنامه‌های جامعهٔ ایرانی نیست. با توجه به رشد روزافزون جمعیت ایرانیان در ترای‌سیتیز، ایرانیان این منطقه می‌توانند از این سالن که با پارکینگ وسیع و رایگان در کوکئیتلام واقع شده و می‌تواند سالنی متنوع و جذاب برای برنامه‌های جامعهٔ ایرانی باشد، بیشتر استفاده کنند و پذیرای ساکنان ایرانیِ دیگر مناطق ونکوور بزرگ در برنامه‌هایشان باشند. به‌همین دلیل این سالن را انتخاب کردیم تا ایرانیان با امکانات و ظرفیت‌های آن بیشتر آشنا شوند.

همین‌جا من از همهٔ کسانی که می‌خواهند در این کنسرت شرکت کنند، درخواست می‌کنم حداقل یک‌ساعت زودتر در محل حاضر شوند، تا بتوانند با آرامش خاطر جای پارک پیدا کنند و در صورت تشکیل صف برای چک بلیت، از برنامه عقب نمانند. برنامه رأس ساعت مقرر آغاز خواهد شد.

با سپاس از شما دوستان گروه رستاک برای وقتی که به ما دادید، هرچند اغلب خوانندگان ما گروه شما را می‌شناسند و با آهنگ‌هایتان خاطرات خوبی دارند، ولی سپاسگزار می‌شویم کمی دربارهٔ پیشینهٔ گروه برایمان بگویید و بفرمایید که چرا نام رستاک را برای گروه برگزیدید؟

سیامک سپهری (سرپرست گروه): ایدهٔ اولیهٔ گروه رستاک بین سال‌های ۱۳۷۴ تا ۱۳۷۵ شکل گرفت و بعد در سال ۱۳۷۶ به‌همراه چند نفر از دوستانمان که همگی دغدغه‌هایی برای حفظ و اشاعهٔ موسیقی فولکلور ایران داشتند، فعالیت خودمان را آغاز کردیم. ایدهٔ رستاک تنظیم ملودی‌ها و سوژه‌های فولکلور است که با استفاده از الما‌ن‌هایی از ژانرهای دیگر موسیقی، در فضایی تجربی و کارگاهی اتفاق می‌افتد. برای رسیدن به این هدف، اعضای گروه رستاک تحقیقات وسیعی را در حوزهٔ موسیقی نواحی ایران آغاز کردند تا بتوانند این‌گونه از موسیقی را با ابزارهای نوین و بازآفرینش‌های مردم‌‌پسندتر به شکلی که خدشه‌ای به اصل و ریشه آن وارد نشود، اجرا نمایند. این تحقیقات شامل سفر به مناطق مختلف ایران، مصاحبت با اساتید و صاحب‌نظران موسیقی نواحی و گردآوری و تجزیه و تحلیل این‌گونه از موسیقی بود.

طی این بیست و شش سال، نوازندگان و هنرمندان زیادی به‌شکل عضو ثابت یا هنرمند میهمان با رستاک همکاری کردند، با این‌حال اصلی‌ترین اعضای رستاک همواره ثابت بوده‌اند. شاید بشود گفت که از چالش‌ها و ماجراهای کاری گروهی که بعضاً در کشور و فرهنگ ما خیلی پیچیده‌تر نیز است، گروه رستاک به ثباتی رسیده‌ که نتیجه‌اش تیمی بسیار همدل و همراه است و اعضایش برای ادامهٔ کار گروه به‌شکلی پویا تلاش می‌کنند.

رستاک به‌معنای جوانه‌ای است که از بن درخت به‌سرعت شروع به رویش می‌کند. انتخاب نام رستاک برای گروه به‌خاطر نوع نگاهمان و آنچه که در فضای موسیقی آرزوی نزدیک‌شدن به آن را داشته‌ایم، بوده است و همچنان همین آرزو را داریم؛ حرکت به‌سمت افق‌های نو با تکیه بر ریشه‌ها و اصالت‌ها.

لطفاً کمی دربارهٔ پروژهٔ «در خانه، بی‌مرز» برایمان بگویید. آیا این پروژه هنوز هم ادامه دارد؟

بهزاد پورنقی (مدیر گروه): «در خانه، بی‌مرز» نام پروژه‌ای از رستاک است که در آن به موسیقی کشورهایی که با ایران فرهنگ مشترک دارند، پرداخته می‌شود. اساساً اینکه چرا «در خانه، بی‌مرز»، «پروژه» نام گرفته و آلبوم نیست، به‌دلیل تفاوت‌هایی است که با کارهای دیگر گروه دارد. این آثار قرار است در قالب آثار جداگانه‌ای منتشر شوند که به‌اعتقاد ما چیزی فراتر از یک آلبوم است. این پروژه در قالب عنوان کلی «در خانه، بی‌مرز» پیش روی مخاطبان قرار می‌گیرد. تمرکز این پروژه روی مخاطب غیرایرانی است و ابعاد مشخص‌شده‌ای دارد که می‌تواند برای مخاطبان ایرانی هم موردتوجه قرار گیرد.

خوشبختانه مخاطبان غیرایرانی رستاک واکنش‌های اغلب مثبتی به کارهای رستاک دارند و همین برخوردها باعث شد رفته‌رفته به‌سمت تولید قطعاتی برویم که اشتراکاتی میان مخاطبان ایران و مخاطبان غیرایرانی داشته باشد. بعد از بازخوردهایی که از مخاطبان غیر ایرانی گرفتیم، تصمیم داریم این پروژه را ادامه داده و تلاش کنیم آثاری را با محتوای موسیقی سایر کشورها تولید کنیم. خوشبختانه حضورمان در خارج از ایران و جشنواره‌های موسیقی بین‌المللی روند همکاری با موزیسین‌ها و هنرمندان غیر ایرانی را برایمان ساده‌تر کرده است و به‌زودی قطعات بیشتری از این پروژه را خواهید شنید.

شرایط کار در ایران را چطور ارزیابی می‌کنید و آیا برنامه‌ای برای برگزاری کنسرت در ایران دارید؟

سیامک سپهری (سرپرست گروه): فکر می‌کنم پاسخ به این سؤال یا لااقل حدس‌زدن در مورد زمان ایجاد تغییری برای اینکه گروهی مثل رستاک، با آزادی و با فرمت واقعی خودش بتواند در ایران اجرا برگزار کند بسیار دشوار است، چون مبارزه‌‌ای بسیار نابرابر بین نسلی جسور و آگاه با حاکمیتی که انگار به‌هیچ نحوی حاضر نیست از مواضع و منافع خودش دست بردارد، در جریان است و البته که در تحلیل نهایی این مردم‌اند که پیروزِ این نبرد به‌حق خواهند بود. بنابراین شاید بهتر باشد که بگوییم بزرگ‌ترین آرزوی ما مثل بسیاری دیگر از کسانی که شرایط ما را دارند، اجرای دوبارهٔ کنسرت در یک ایران‌ِ آزاد در نزدیک‌ترین زمان ممکن است.

در ماه‌های اخیر خیزش «زن، زندگی، آزادی» زندگی همهٔ ایرانیان در هر جای دنیا را تحت تأثیر قرار داده است، ازجمله زندگی هنرمندان در ایران را. این تأثیر، هم بر زندگی حرفه‌ای‌شان بوده و هم در آثار تولیدی‌شان دیده شده است. تأثیر این خیزش بر کار رستاک چه از بعد حرفه‌ای و چه از نظر تولید آثار چطور بوده است؟

سیامک سپهری (سرپرست گروه): در ارتباط و در راستای این جنبش، رستاک دو قطعه تولید کرده است. این دو اثر به‌طور مشخص از نظر محتوا و کلام و نوع ملودی و تنظیم، کاملاً گویای نگاه و جهت‌گیری رستاک است و اثری که جنبش «زن،‌ زندگی، آزادی» بر تک‌تک اعضای رستاک داشته، مشخص است. به‌اعتقاد من این آثار بازتابی‌اند از اتفاقات و خروشی که جامعهٔ ایران را به‌سمت تحولی منحصربه‌فرد در دنیا می‌برد. با این‌حال دوست دارم به این نکته اشاره کنم که حضور بانوان در رستاک از ابتدای شکل‌گیری این گروه حضور تعیین‌کننده‌ای داشته و نه صرفاً تأثیرگذار. قدرت و بزرگی این حضور، هم در بعد فنی و هنری حس می‌شود و هم در بعد تصمیم‌گیری در مورد فرمت اجراها. رستاک هیچ‌وقت و در هیچ شرایطی با وجود تمام فشارهایی که در بسیاری از مقاطع به آن وارد شده، نپذیرفته است که از حضور اعضای اصلی‌اش که خانم‌ها باشند چشم‌پوشی کند. البته که این تصمیم تبعات زیادی برایمان داشته و تعداد اجراها و مکان‌هایی را که می‌توانستیم در آن‌ها کنسرت برگزار کنیم، به‌شدت کم و محدود می‌کرد و صدالبته که بابت تمام آن تصمیمات به تک‌تک اعضای رستاک که همراه این تصمیمات بودند، افتخار می‌کنم. عقیده دارم که این اولین و شاید مهم‌ترین تلاش رستاک بوده که از سال‌ها قبل در راستای پیام زیبای «زن، زندگی، آزادی» بوده است؛ فکر می‌کنم حتی بیشتر از این دو اثر. 

کنسرت شما در شهر ونکوور قرار است کنسرتی خیریه باشد، آیا پیش از این هم تجربهٔ حضور در چنین کنسرت‌هایی را داشته‌اید؟

فرزاد مرادی (خواننده و نوازندهٔ گروه): بله، کنسرت‌های خیریه‌‌ای در ایران داشته‌ایم که عواید حاصل از فروش بلیتشان به مصرف خیریه رسیده که از مهم‌ترین آن‌ها اجرای کنسرت خیریهٔ گروه رستاک به‌نفع سیل‌زدگان سنندج است که تمام درآمدهای حاصل از فروش بلیت دو اجرا به سیل‌زدگان اختصاص یافت و دیگری در استانبول بود که تمام درآمد حاصل از فروش بلیت در آن اجرا به زلزله‌زدگان غرب ایران اعطا شد.

کنسرت‌های خارج از کشور را چطور ارزیابی می‌کنید. تفاوت اجراهایتان در داخل و خارج را در چه می‌بینید؟

بهزاد پورنقی (مدیر گروه): یکی از اهداف رستاک از ابتدا این بوده که موسیقی محلی ایران از مرزهای جغرافیایی خودش فراتر برود که در داخل ایران این اتفاق با موفقیت افتاد. یعنی اینکه موسیقی یک منطقه به گوش ساکنان مناطق دیگر رسید. البته ما از ابتدا متوجه شده بودیم که این موسیقی با مخاطب غیرایرانی هم ارتباط برقرار کرده چرا که ما طرفداران غیرایرانی و غیرهم‌زبان داریم. البته در سال‌های ابتدایی حرکت فعالانه‌ای در خصوص صادرکردن این موسیقی به خارج از ایران نکردیم، ولی در سال‌های اخیر فعالانه در راستای معرفی این موسیقی و فرهنگ به مخاطبان غیرایرانی، از طرق مختلف آنلاین مثل حضور فعال در شبکه‌های اجتماعی و پلتفرم‌های پخش موسیقی دیجیتال و رادیوهای آنالوگ یا آفلاین مثل حضور در فستیوال‌های موسیقی بین‌المللی، فعالیت کرده‌ایم. فکر می‌کنم که نبودِ بسیاری از محدودیت‌ها در اجراهای خارج از کشور، این اجراها را هیجان‌انگیزتر و پرنشاط‌تر کرده است. 

از اجراهای قبلی‌تان در کانادا، در کدام شهر بیشتر راضی بوده‌اید؟ ونکوور و مخاطبانتان در این شهر را چطور دیدید؟

فرزاد مرادی (خواننده و نوازندهٔ گروه): تابه‌حال چندین بار در کانادا و در شهرهای تورنتو، ونکوور، مونترآل و کلگری اجرا داشته‌ایم و البته یک‌بار هم در سال ۲۰۲۲ در مراسم افتتاحیه و اختتامیهٔ Weengushk Indigenous International Film Festival در Manitoulin Island در استان انتاریو اجرا داشته‌ایم. البته که همیشه مورد استقبال طرفداران عزیزمان در ونکوور قرار گرفته‌ایم و خاطرات خوبی از اجراهای خودمان در کانادا داشته‌ایم.

شما در این کنسرت با گروه بالهٔ ملی پارس ونکوور اجرا خواهید داشت. لطفاً کمی دربارهٔ این همکاری برایمان بگویید؟

بهزاد پورنقی (مدیر گروه): خب آشنایی با گروه ملی بالهٔ پارس ونکوور در کانادا و سرکار خانم آزیتا صاحب‌جمع، رهبر این گروه، از پارسال شروع شد. البته که ما کارهای ایشان و گروه هنرمندشان را سال‌هاست دورادور دنبال می‌کنیم و این سعادتی شد که پارسال در جشنوارهٔ تموز اجرای زیبای این گروه را از نزدیک و روی صحنه شاهد باشیم. از همان پارسال با هم در تماس بودیم، قرار شد که در برنامه‌های آینده با هم همکاری‌هایی داشته باشیم و البته تمرینات برای این اجرا به‌طور جداگانه انجام شده و قبل از اجرای روز ۲۹ام ژوئیه هم دو گروه با هم تمریناتی خواهند داشت و مجموعهٔ رقص و موسیقی محلی کشور عزیزمان را در آن شب به روی صحنه خواهیم برد. خوشحالیم که فرصت همکاری با گروهی ایجاد شد که با آن‌ها دغدغه‌های مشترکی در رابطه با فرهنگ و هنر اصیل ایرانی داریم.

برای ونکوور چه برنامه‌ای تدارک دیده‌اید؟

فرزاد مرادی (خواننده و نوازندهٔ گروه): برای این برنامه قصد داریم که ترکیبی از قطعات جدید، که اولین بار به روی صحنه می‌بریم، و قطعاتی را که طرفداران عزیزمان با آن‌ها خاطره دارند، اجرا کنیم. البته که رقص هم بخشی از این اجرا خواهد بود. اجازه بدهید که در همین حد توضیح بدهم و بخشی از آن را نیز در کنسرت رونمایی کنیم. 

چه برنامه‌هایی برای آینده دارید؟

بهزاد پورنقی (مدیر گروه): در حوزهٔ اجراهای زنده و کنسرت، در حال برنامه‌ریزی نهایی تورهایی در اروپا و استرالیا هستیم و البته شرکت در چندین جشنوارهٔ موسیقی جهانی. در زمینهٔ تولید هم در مراحل ساخت آلبوم جدیدمان هستیم و امیدواریم که بتوانیم هرچه زودتر ضبط قطعات را شروع کنیم. البته آلبوم قبلی با نام Essentials به‌تازگی منتشر شده و در پلتفرم‌های پخش موسیقی دیجیتال قابل‌دسترسی است.

با سپاس از همهٔ شما عزیزان برای وقتی که برای این گفت‌وگو گذاشتید.

نوشته تلفیق موسیقی و رقص فولکلورِ ایران با کنشگری اجتماعی اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

آزیتا صاحب‌جمع – ونکوور

کانادا جزو نخستین کشورهایی است که به‌علت تنوع و گستردگی فرهنگی متأثر از وجود ملیت‌های مختلف ساکن در آن، به فرهنگ‌ و هنر سرزمین مادری شهروندان خود اهمیت زیادی می‌دهد.

جامعهٔ شهر نورث ونکوور هرساله جشنواره‌ای از رقص و موسیقی ملل به‌نام نورث شور فولک فست از سوی مؤسسهٔ نورث شور فولک فست (North Shore Folk Fest) برگزار می‌کند. 

هدف این مؤسسه همواره آشنایی با آداب و رسوم و فرهنگ و هنر پیرامون‌ رقص و موسیقی در نواحی مختلف دنیا بوده است.

نورث شور فولک فست، مؤسسه‌ای غیرانتفاعی است که آن را استلا جو دین ۴۹ سال پیش یعنی در سال ۱۹۷۴ بنیان گذاشت.

خانم جو دین یکی از قدیمی‌ترین اعضای شورای شهر نورث ونکوور بود. او طی زندگی پربارش کارنامه‌ای ارزشمند از کارهای خیریه و داوطلبانه دارد و مدال‌ها و نشان‌های افتخار زیادی را نیز کسب کرد.

خانم جو دین در سال ۲۰۱۸ میلادی در سن ۹۵ سالگی چشم از جهان‌ فرو بست اما راه و آرمان‌هایش همچنان پابرجاست.

در گذشته این جشنواره طی سه تا چهار شب بر پا می‌شد و گروه‌های زیادی را تحت پوشش قرار می‌داد. هم‌زمان با این جشنواره مجموعه‌ای از صنایع دستی هنرمندان در فضای باز و در کنار خیابان لانزدیل در اطراف کتابخانه به نمایش و فروش گذاشته می‌شد و رونق خاصی به روح‌ جامعهٔ نورث ونکوور می‌بخشید. 

استلا جو دین بر این باور بود که‌ گروه‌های کوچک‌ هنری که از ملیت‌های متفاوت‌اند، می‌بایست امکان و تجربهٔ استفاده از صحنه را داشته باشند تا فرهنگ‌ و هنرشان را به نمایش بگذارند.

مخارج‌ این برنامه‌ها از طریق کمک‌های مالی شورای هنر جامعهٔ نورث ونکوور (North Vancouver Community Arts Council)، حمایت‌کنندگان مالی (sponsors)، و کمک مالی به‌صورت همت عالی (donation) تأمین می‌شود.

یکی از پیامدهای خوب این جشنواره حضور فعال نسل‌های جدیدی است که خارج از مرز و بوم سرزمین مادری بزرگ شده‌اند؛ حضوری که در این جشنواره بسیار چشمگیر است.

آن‌ها نه‌تنها با فرهنگ و هنر بومی سرزمین‌ مادری آشنا می‌شوند، بلکه پلی میان سایر فرهنگ‌ها خواهند بود و این نشانهٔ رشد جامعه ‌‌است و در نهایت هویت فرهنگی ملل حفظ و زنده می‌ماند.

این جشنواره هرساله به‌همت والای بسیاری از دوستداران هنر اداره می‌شود.

در این برنامه هر گروه ۱۰ دقیقه امکان و‌ فرصت دارد تا برنامهٔ رقص یا موسیقی فرهنگ و هنر سرزمین مادری را اجرا کند.

بالهٔ ملی پارس ونکوور به‌رهبری نگارنده (آزیتا صاحب‌جمع) در سال ۱۹۹۴ میلادی با اجرای رقص‌های محلی ایران عضو کمیتهٔ نورث شور فولک فست شد. بالهٔ ملی پارس سهم بسزایی را در شناساندن‌ این بخش از هنر ایران‌زمین یعنی رقص، در این مؤسسه داشته و تاکنون به‌طور داوطلبانه ادامهٔ فعالیت داده است.

خوب است یادآوری کنم که تا قبل حضور بالهٔ ملی پارس هیچ آشنایی و شناختی از رقص‌های فولکلور ایران در جامعهٔ کانادایی وجود نداشت.

در جشنوارهٔ امسال هنرجویان‌ بالهٔ ملی پارس در سه قسمت کودکان، نوجوانان و گروه بزرگسالان رقص‌هایی کوتاه‌ اما پرانرژی را برایتان اجرا خواهند کرد.

در آخر از شما هم‌وطنان هنردوست دعوت می‌کنم در روز شنبه سوم‌ ژوئن ساعت ۶:۳۰ شب در سنتنیال تیاتر با چهل و نهمین سالگرد نورث شور فولک فست همراه ما باشید.

Folk Fest

Saturday, June 3rd At 6:30 pm 

Centennial Theatre 

حضورتان‌ موجب دلگرمی هنرجویان‌ بالهٔ ملی پارس و جامعهٔ ایرانی کانادایی ونکوور است.

این برنامه رایگان است و کمک مالی به‌صورت همت عالی را می‌پذیرد.

بی‌شک هنر روح جامعه را تلطیف می‌کند و جانی تازه به آن می‌بخشد. 

سرفراز باشید.

نوشته حضور بالهٔ ملی پارس ونکوور در جشنوارهٔ نورث شور فولک فست اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

من هم به نوبهٔ خودم ممنونم که شما این وقت را گذاشتید تا دربارهٔ رقص با مردم صحبت کنید. بالهٔ ملی پارس سابقه‌ای ۵۰ ساله و شاید هم بیشتر داشته باشد و اگر بخواهم از بدو شروع آن بگویم، عبدالله ناظمی بنیان‌گذار آن، خود از هنرجویان مرکز هنری وزارت فرهنگ‌وهنر بوده است. حدود ۷۰ سال پیش این کلاس‌ها در وزارت  فرهنگ‌وهنر برگزار می‌شد. ناظمی در آن زمان ۱۶ سال داشت که در این کلاس‌ها نام‌نویسی می‌کند. در آن زمان معلمان خارجی بالهٔ کلاسیک را به هنرجویان تدریس می‌کردند. در واقع وزارتخانه‌ای وجود نداشته است و اگر بخواهیم نامش را درست بگوییم، ادارهٔ کل هنرهای زیبا بود. ایشان بعد از یک دوره کلاس‌هایی که در آنجا می‌بیند، به اروپا و آمریکا می‌رود، رقص را به‌طور تکنیکی ادامه می‌دهد و وقتی به ایران برمی‌گردد، بالهٔ ملی پارس را در سال ۱۳۴۶ در ایران پایه‌گذاری می‌کند.

هنرسرای بالهٔ ملی پارس به‌صورت آکادمیک زیر نظر عبدالله ناظمی بنیان گذاشته شد. برنامه‌های آن از طریق رادیو و تلویزیون ملی ایران پخش می‌شد و تا زمانِ فعالیت این آکادمی در ایران، این همکاری ادامه داشت. من از شاگردان عبدالله ناظمی بودم و در سن ۹ سالگی کارم را شروع کردم. آن‌قدر ماندم که در سنین نوجوانی به گروه بالهٔ ملی پارس پیوستم و جزو معدود هنرجویانی بودم که کلاس‌های عبدالله ناظمی را در آن زمان برای خانم‌ها و کودکان تدریس می‌کردم تا اینکه کارمان متوقف شد.

گفتید از ۹ سالگی کار باله را شروع کردید. آیا در خانوادهٔ شما این زمینه از قبل بود که علاقه‌مند باشند شما یا اعضای دیگر خانواده وارد این رشته یا هنرهای دیگر شوید؟

مادر من عاشق هنر بود و خودش طراحی می‌کرد. او همیشه دوست داشت دختری داشته باشد و دختر او یک بالرین باشد. عمویم که با عبدالله ناظمی در رشتهٔ مجسمه‌سازی همکلاس بود و ایشان وقتی متوجه می‌شود که مادرم تا این حد علاقه‌مند است، می‌گوید که من دوستی دارم که معلم باله است و بهترین است در ایران. بدین ترتیب این ارتباط  شکل گرفت و مرا در کلاس‌های بالهٔ ملی پارس ثبت نام کردند. و من از آن تاریخ تا به امروز بالهٔ ملی پارس را رها نکرده‌ام و به‌قدری شیفتهٔ کار و تکنیک شدم که وقتی هم به خارج از کشور آمدم، حس کردم که انگار چیزی این وسط کم است و گم شده است.

امروزه برخلاف گذشته، خیلی از خانواده‌ها علاقه دارند بچه‌هایشان را در کلاس‌های مختلف هنری ثبت‌نام کنند اما بچه‌ها معمولاً علاقه‌مند نیستند. ظاهراً شما از لحظه‌ای که وارد این کار شدید، رقص را دوست داشتید. درست است؟

دقیقاً همین‌طور است. من کلاً کاری که مداوم باشد و خیلی دیسیپلین داشته باشد، دوست دارم. وقتی ارتش مارش می‌دهد، آن نظم را دوست دارم. ولی احساس می‌کنم در کلاس‌های رقص، این حالت دیسیپلین مشخص است. راه پیشرفت باز است و می‌توانی خودت را بسازی و پیشرفت کنی.

چه شد که نام بالهٔ ملی پارس انتخاب شد؟

علت انتخاب اسم «بالهٔ ملی پارس» این بود که عبدالله ناظمی عقیده داشت که بالهٔ ما باید نامی داشته باشد که از ملیت ما نشئت گرفته باشد. بالهٔ کلاسیک حدود ۷۰۰ سال قدمت دارد و ناظمی اعتقاد داشت که ما مثل روس‌ها و فرانسوی‌ها نمی‌توانیم با ۵۰ سال به آن حد برسیم که مثلاً بالهٔ دریاچهٔ قو را اجرا کنیم، ولی می‌توانیم از تکنیک استفاده کنیم و بر اساس لباس‌های ایرانی، داستان‌ها، حکایت‌ها و موسیقی ایرانی، باله‌ای را به‌وجود بیاوریم که متعلق به فرهنگ سرزمینمان باشد. به‌طور مثال از موسیقی مرتضی حنانه در تمرین‌ها استفاده می‌شد با حکایت‌هایی از سعدی و اشعار ایرانی. به‌همین دلیل نام بالهٔ ملی پارس را انتخاب کرد، باله‌ای که از ملیت ما سرچشمه گرفته باشد.

بازخورد بین‌المللی چه بود؟ آیا شما برنامه‌هایی در کشورهای دیگر هم برگزار کردید؟ عکس‌العمل در برابر باله‌ای «تاحدودی ایرانی‌شده»، چه بود؟

بازتاب خیلی خوبی داشت. کشورهای دیگر هم چنین چیزی دارند، به‌عنوان مثال چینی‌ها انقلاب چین را روی صحنه آورده بودند، یا مثلاً در شرق اروپا، در لهستان باله‌هایی برگرفته از فرهنگ و ملیت خودشان را اجرا می‌کردند. تکنیک، بالهٔ کلاسیک بود اما داستان بر اساس فرهنگ‌ها بود. دنیا این نوع باله را پذیرفته بود و استقبال هم می‌شد. وقتی به سن نوجوانی رسیدم، توانستم به‌صورت گروهی مسافرت کنم و این برنامه را در آلمان و انگلیس و فرانسه اجرا کردیم و در کنار بالهٔ کلاسیک، رقص‌های محلی را نیز کار می‌کردیم. این بخشِ جدایی بود که ناظمی سعی می‌کرد از خود شهرها و استان‌ها مثل کردستان، لرستان و شمال هنرمندان بومی را که مال خود آن منطقه‌اند بیاورد تا با آن‌ها تمرین کنیم. گام‌ها واقعی بود و تمام حرکات را از آن‌ها یاد می‌گرفتیم و این بخشی بود که ناظمی برای آن خیلی زحمت کشید؛ حاصل این کارها در چند کتاب آمده که هنوز چاپ نشده است. در ایران که اجازهٔ چاپ چنین کتاب‌هایی نیست، به‌خصوص در زمینه رقص. این‌ها باید در خارج از کشور چاپ شود که آن هم سرمایه می‌خواهد، انتشارات می‌خواهد… کلاً کار کتاب‌ها تمام شده و آماده است؛ سه جلد کتاب در مورد هنر رقص در ایران که امیدوارم به بازار بیاید و مرجع خوبی برای آیندگان در ایران باشد.

به نکتهٔ خوبی اشاره کردید. گروه بالهٔ پارس رقص‌های محلی را از چه سالی شروع کرد و این را از ابتدا در کنار بالهٔ کلاسیک انجام می‌دادند یا به‌مرور اضافه شد؟

رشتهٔ اصلی‌ عبدالله ناظمی بالهٔ کلاسیک بود. باله‌های مختلف تمرین، اجرا و ضبط می‌شد و از طریق تلویزیون پخش می‌شد. در کنارش ناظمی همیشه در حال تحقیق در مورد رقص‌های محلی کشورمان هم بود، نه فقط رقص‌های محلی بلکه رقص‌های مردمی را هم پیگیری می‌کرد. مثل رقص‌هایی که ما به آن روحوضی می‌گوییم. رقص‌هایی که در فرهنگ مردمی وجود دارد، مثل حرف‌زدن ماست، مثل زبان فارسی ما که مثلاً عبارت «هستش» در آن وجود ندارد ولی این نوع حرف‌زدن متداول است. در رقص و موسیقی هم این شکل‌ها وجود دارد. ناظمی روی این بخش از رقص‌ها، کار و تحقیق زیادی کرده است.

وقتی من از کشور خارج شدم، احساس کردم این بخش دارد صدمه می‌خورد و از بین می‌رود، البته به‌نظر من هیچ چیز از بین نمی‌رود، بلکه از یاد می‌رود. چیزی که وجود دارد، همیشه هست، فقط گاهی روی آن سرپوش گذاشته و خفه می‌شود برای مدتی، ولی بعد رشد می‌کند و بالا می‌رود. در مورد رقص‌های محلی این تحقیقات کمک می‌کرد تا ما کارهای دیگر هم یاد بگیریم و از همان ابتدا مثلاً رقص‌های شمالی و کردی کار می‌کردیم. من خودم شخصاً وقتی به خارج از کشور آمدم، بیشتر روی این زمینه تمرکز کردم.

حالا تقریباً رسیدیم به بالهٔ ملی پارس ونکوور، اصلاً چه شد که شما از ایران بیرون آمدید؟

بعد از انقلاب، بالهٔ ملی پارس هنوز یک سالی فعال بود و کلاس‌ها برگزار می‌شد ولی بعد از سال‌های ۵۸ و ۵۹ که همه‌چیز دچار تغییر و تحول شد و حتی دانشگاه‌ها به مدت ۴ سال بسته شد، کلاً در زمینهٔ هنر و آموزش پاکسازی‌هایی انجام شد. برای ما نامه‌ای آمد که این کلاس آکادمیک دیگر نمی‌تواند برگزار شود و غیرقانونی است. آکادمی بسته شد و ما شاگردان، هنرجویان و معلمان به سراسر دنیا متفرق شدیم.

بیشتر هنرجوها به کشورهایی مثل استرالیا، آمریکا و کانادا مهاجرت کردند و من هم به کانادا آمدم. اما اینکه چرا به کانادا، درواقع برادرم اولین نفر از خانوادهٔ ما بود که به کانادا مهاجرت کرد و معمولاً این‌گونه است که پس از چند سال فامیل را هم دور هم جمع می‌کنند. در ایران هم فعالیت هنری برای ما امکان‌پذیر نبود و فقط به‌عنوان ورزش می‌شد ادامه داد، باید اسمی ورزشی برای این رشته انتخاب می‌کردیم، مثلاً حرکات همراه با موسیقی یا حرکات موزون. آن موقع به آن حفظ تناسب (keep fit) یا تمرین بدنی (workout) می‌گفتند؛ دیگر هنر نبود. به نظر من هنر برای هنر نیست، هنر برای مردم است. هنر باید بیرون بیاید، نقد شود، مردم آن را ببینند و این‌گونه است که رشد می‌کند. وقتی هنر خفه شود، وجود نداشته باشد و زیرزمینی باشد، شکل واقعی خود را از دست می‌دهد و کاری من‌درآوردی خواهد بود. کما اینکه می‌بینیم اتفاقاتی که اکنون در ایران رخ می‌دهد، هر کسی برای خودش کلاسی راه‌اندازی کرده و مردم هم به‌دلیل عدم آگاهی استقبال می‌کنند، اما اگر واقعیت را بخواهیم صلاحیت آن آدم‌ها برای آموزش زیر سؤال است.

آیا در آن زمان که برایتان نامه آمد، فعالیت حرفه‌ای شما آموزش رقص بود یا فعالیت دیگری هم داشتید؟

نه، فعالیت اصلی من همان آموزش رقص در آکادمی بالهٔ ملی پارس بود. کلاس‌های رقص بچه‌ها را تدریس می‌کردم.

بالهٔ ملی پارس چطور در ونکوور شکل گرفت؟

بلافاصله وقتی به اینجا آمدم، احساس کردم چیزی در وجودم گم شده است. سعی کردم تعدادی را دورِ هم جمع کنم، دو سه تایی از بچه‌های قدیمی را پیدا کردم. همچنین خانم منیر طاها در اینجا برنامه‌های فرهنگی می‌گذاشت. این خانم هنوز هم فعال است، بسیار زن فرهیخته‌ای است و حق بزرگی بر گردنِ ایرانیان ونکوور دارد. ایشان برنامه‌ای داشتند که من پریدم وسط و گفتم حاضرم با بچه‌ها اجرای رقصی محلی برای شما بگذارم و این‌گونه بود که کار شروع شد.

من هنوز کلاسی نداشتم اما افرادی را جمع و شروع به کار کردم. بعد از آن احساس کردم انگار چیزی کم است. من خیلی راحت می‌توانستم با پیشینه‌ای که داشتم و جوانی‌ای که هنوز وجود داشت، بروم در کلاس‌های بالهٔ اینجا، نمی‌گویم در حد سولیست یک گروه، اما در سطوح دیگر در این زمینه فعالیت کنم، اما احساسم چیز دیگری به من می‌گفت؛ هویت گمشده‌ای که در من و بقیه وجود داشت.

وقتی آن برنامه اجرا شد و ما بجنوردی رقصیدیم، همه آمدند و گفتند چقدر قشنگ کُردی رقصیدید! و همان برای من تلنگری بود که ای وای، این جامعهٔ ایرانی هنوز خودش نمی‌داند در زمینهٔ رقص، ما چه هستیم. مثل این می‌ماند که قورمه سبزی درست کنی و به شما بگویند که فسنجانت چقدر خوشمزه بود. در نتیجه واردِ زمینهٔ فولک شدم و خیلی خوشحالم که این کار را کردم چون خیلی موفق‌تر بوده‌ام در این زمینه و کارایی خیلی بیشتری داشتم و توانستم نشانه‌ای که باید، در جایی باقی بگذارم. در این زمینه از خودم راضی‌ام.

حدود چه سالی بود؟

سال ۱۹۸۹ – ۱۹۹۰، من روزنامهٔ نورث‌شورنیوز آن سال را هنوز دارم. در آن روزنامه یک آگهی داده بودم در قسمت نیازمندی‌ها، به زبان فارسی؛ آگهی‌ای که با لتراست با دست درست کرده بودیم. فکر می‌کنم در ماه آگوست چاپ کردیم و مدارس که باز می‌شد، اعلام کردیم که کلاس‌های بالهٔ ملی پارس هنرجو می‌پذیرد و به این شکل کار ما شروع شد.

روزنامه نورث‌شورنیوز به درِ تمام خانه‌ها می‌رفت و خب، این فونت فارسی همه را جذب می‌کرد. من هنوز آن روزنامه را دارم و از آن سال تا به امروز ۲۶ سال گذشته است. ما همچنان با همهٔ مشکلات و بالا و پایین‌ها برقراریم و خوشحالم که بالهٔ ملی پارس ونکوور همچنان باقی مانده است و اگر روزی نتواند به راه خود ادامه دهد، آن نشانه‌ای که باید از خود به جای می‌گذاشت، گذاشته است.

سرنوشت بالهٔ ملی پارس در ایران چه شد؟ آیا در جاهای دیگری هم این کار انجام شد؟

آقای عبدالله ناظمی به آمریکا مهاجرت و سال‌ها در آنجا زندگی کرد و یک آکادمی و مجموعهٔ هنری در لس‌آنجلس برپا کرد. حدود ۲۰ سال این آکادمی جلو رفت. ناظمی امروز ۸۰ سال دارد و حدود ۸ سالی است که از آن آکادمی آمد بیرون و برگشت به ایران، شهر اصفهان و در آنجا زندگی می‌کند. در مدتی که در آکادمی بودند، چندین برنامه گذاشتند و برنامه‌های بسیار خوبی هم داشتند بیشتر هم به‌خاطر چاپ کتابی که داشت به ایران بازگشت و اکنون دیگر فعالیتی ندارد و بیشتر تمرکز را روی نوشتن کتاب‌ها گذاشته است. من خوشحالم که او این کار را کرد چون این کتاب‌ها هستند که می‌مانند.

در جاهای دیگر دنیا نه، ولی من وقتی می‌خواستم کلاس را شروع کنم به‌خاطر احساس دِینی که به بالهٔ ملی پارس داشتم، دوست داشتم با همان نام در اینجا ادامه دهم.

هر آن چیزی که من می‌دانم بر پایه و اساس آموزش‌هایی بود که در بالهٔ ملی پارس ایران یاد گرفته بودم و با همان نام نیز در اینجا ادامه دادم. با ناظمی تماس گرفتم و گفتم که می‌خواهم بالهٔ ملی پارس را راه‌اندازی کنم. ایشان تا به‌حال به هیچ‌کس این اجازه را نداده بود، نمی‌دانم چه شد که به من اعتماد کرد و به‌قول معروف اجازه داد که پرچم را به دست بگیرم و به جلو بروم. از او ممنونم که به من اعتماد کرد  تا این راه را ادامه بدهم. اگر در جایی هم کلاس‌هایی شکل گرفته به دلیل مشکلات زیاد ادامه نداشته چون کار بسیار مشکلی است و واقعاً باید از خیلی از مسائل بگذری تا بتوانی این راه را ادامه بدهی.

فکر می‌کنم در همان سال‌هایی که آقای عبدالله ناظمی در لس‌آنجلس بالهٔ ملی پارس را داشتند، شما هم در ونکوور این کلاس‌ها را داشتید، چه همکاری‌هایی با هم کردید و آیا کار مشترکی هم با هم انجام دادید؟

یکی دو کار مشترک انجام دادیم. آن‌ها به ونکوور آمدند چون آمدن به اینجا راحت‌تر بود. یک باله در مورد فروغ فرخزاد بود که با هم کار کردیم. دو یا سه بار کار مشترک انجام دادیم و در همان سال‌های اول گروه ناظمی به ونکوور آمد و ما با دو نفر از بچه‌های گروه با آن‌ها همکاری کردیم. ناظمی برنامه‌ای ساخت بر اساس زندگی فروغ فرخزاد با نام از غنچه تا گل و یکی دو برنامهٔ دیگر که روی اشعار حافظ بود، با یکدیگر همکاری کردیم.

علاوه بر این‌ها جشنوارهٔ بزرگی در استرالیا در سال ۱۹۹۴ برگزار شد که یکی از خاطرات جالب من است. چون همیشه اپرای سیدنی مثل کعبه برای هنرمندان است و تصور کنید که ما در آنجا برنامه داشته باشیم. خیلی اتفاق مهمی بود و فقط من بودم که از ونکوور بودم، بقیه از لس‌آنجلس آمده بودند ولی بیشتر ما کارهای خودمان را می‌کردیم و آن‌ها نیز کارهای خودشان را انجام می‌دادند. در گروه ناظمی ایرانی‌ها کمتر بودند و بیشتر رقاص‌ها امریکایی یا مکزیکی بودند، اما برعکس بچه‌های من همه ایرانی بودند. آن‌ها می‌خواستند حرفه‌ای‌تر کار کنند ولی من هدفم بیشتر آموزش بود و دوست داشتم بچه‌ها یاد بگیرند و با این زمینه از هنر آشنا شوند به‌خصوص در زمینهٔ رقص‌های محلی. برای اینکه تا صحبت از رقص‌های محلی می‌شود، همه فکر می‌کنند چقدر کسل‌کننده است. درست مثل موسیقی سنتی. خیلی سخت بود که بتوان این انگیزه را دوباره در بچه‌ها بارور کرد. البته نهایتاً نظراتشان عوض شد اما خیلی طول کشید تا به این مرحله برسیم.

معرفی بالهٔ ملی پارس ونکوور از زبان شهره آغداشلو

اعضای گروه شما یا اینجا به دنیا آمده‌اند، یا از سنین پایین در اینجا حضور داشته‌اند اما رقص ایرانی را خیلی قشنگ و با حس‌وحال خودش اجرا می‌کنند و این برای من خیلی جالب بود که چگونه به این خوبی اجرا می‌کنند؟

این بچه‌ها از کلاس‌ها شروع کردند و اگر امروز می‌بینید که اینقدر خوب‌اند، حاصل ۱۵ سال تلاش است. بعضی از بچه‌ها از ۶ سالگی شاگرد من بودند، بعضی‌ها از ۸ سالگی، ۱۰ سالگی، یا ۱۵ سالگی و به استثنای تارا دخترم که از سن خیلی کوچکی با من بوده، افرادی در گروه من هستند که از ۶ سالگی حضور دارند و هنوز هم با من‌اند و این باعث شد که گروه بالهٔ پارس خیلی قوی شود. ما دوجور بچه‌ها را در گروه می‌پذیریم که برنامه اجرا کنند. یک جور آدیشن است و یک جور توسط کلاس‌ها است. در آدیشن، غیرایرانی هم داشتیم و دختر ژاپنی هم داشتیم که خیلی هم قشنگ می‌رقصید هیچ‌کس هم نمی‌فهمد این ژاپنی است و خیال می‌کردند از ترکمن‌های ایران است. آن‌ها می‌آمدند کارشان را از آدیشن انجام می‌دادند و بعد هم می‌رفتند، اما بچه‌هایی که در کلاس‌ها بودند، پله‌پله با ما بالا می‌آمدند. خیلی شاگرد در ونکوور از زیر دست من گذشته است شاید  ۵۰۰ یا ۶۰۰ نفر و شاید هم بیشتر حسابش دستم نیست، اما معدودشان با من مانده‌اند و امروز می‌درخشند و شما آن‌ها را در برنامه‌های آتی خواهید دید.

بالهٔ ملی پارس ونکوور در گذر زمان

پذیرش رقص‌های محلی ایران در بین جامعهٔ غیرایرانی در ونکوور چطور بوده است؟

خوشبختانه ما در مملکتی چندفرهنگی زندگی می‌‌کنیم. من وقتی با آمریکایی‌ها صحبت می‌کنم، آن‌ها هم همین را می‌گویند و شاید ملیت‌های بیشتری هم به نسبت کانادا در آنجا باشند، اما ما در کانادا مثل موزائیک در کنار همدیگریم. در اینجا می‌گویند اکنون که وارد کشور ما شدی، فرهنگ ما را نیز بپذیر. نمی‌گویند که فرهنگ خودت را کنار بگذار. من همیشه می‌گویم که ما شانس خوبی داشتیم که به کانادا آمدیم و توانستیم در اینجا بارور شویم. این امکان در آمریکا هم هست اما همه‌چیز ذوب شده و با فرهنگ آمریکایی قاطی شده. این امکانی که ما در کانادا داشتیم کمک خیلی بزرگی به ما کرد و مخاطب در اینجا پذیرای دیدن دیگر فرهنگ‌هاست. خیلی راحت ما را پذیرفتند و خیلی راحت قبول کردند که این رقص ایرانی است. سال‌های اول، البته هنوز هم شاید تا حدی این‌طور باشد ولی کمتر، همه ما را به‌عنوان بلی‌دنسر (belly dancer) می‌شناختند، به‌عنوان رقص شکم و فکر می‌کردند رقص شرقی و ایرانی صرفاً همان است، در صورتی که ما با سربند و چارق آمدیم، اصلاً شکم خودمان را نشان نمی‌دادیم، برایشان خیلی عجیب بود و دنبال بلی‌دنس می‌گشتند، اما دیدند تعدادی رقاص آمدند با چارقد و چارق و این برای آن‌ها تازگی داشت. البته طوری نبود که پس بزنند و خیلی هم استقبال کردند. برای ۱۲۵ سالگی کانادا در پن پاسیفیک ونکوور، استیج‌های بزرگی زده بودند و برنامه‌های خیلی زیادی داشتند. بالهٔ ملی پارس با لباس بجنوردی با پرچم کانادا بر روی صحنه آمد و این برای جامعهٔ ایرانی و کانادایی بسیار باارزش بود و ارتباط خیلی خوبی با جامعهٔ بزرگ‌تر برقرار شد. خیلی هم دوست داشتند و فقط ناآگاه بودند، طبق معمول.

بالهٔ ملی پارس ونکوور در گذر رمان

به غیر از آن برنامه، آیا برنامهٔ دیگری هم برگزار کردید؟ نظر مقامات دولتی کانادا چه بوده؟

در طول این ۲۵ سال طبیعتاً برنامه زیاد بوده. وزیر چندفرهنگی کانادا سال‌ها خانم هدی فرای (Hedy Fry) بود که چندین دوره وزیر بود و هنوز هم جزو فعالان سیاسی است و در ونکوور هم زندگی می‌کند. ما دو تا تقدیرنامهٔ بزرگ از ایشان داریم و ایشان در یکی دو برنامهٔ ما حضور داشته است. یکی از بزرگ‌ترین افتخارات من تقدیرنامه‌ای‌ست که از ژان کرتین داریم. دو نخست‌وزیر در کانادا خیلی محبوب بودند. یکی پیر ترودو، پدر جاستین ترودو، نخست‌وزیر فعلی، و دومی ژان کرتین است و ایشان دو دوره نخست‌وزیر بودند. گرفتن تقدیرنامه از ژان کرتین به‌عنوان شخص اول مملکت و نگاه او به اینکه این بخش از هنر خارج از مرز و بوم سرزمین مادری حفظ شده، مرا به‌عنوان مهاجر ساده‌ای که به اینجا آمده، راضی نگه می‌دارد. این را هم که می‌گویم، فکر نکنید تا به‌حال یک پنی دولت کانادا به من کمکی کرده است.

من تا به امروز نتوانسته‌ام کمک بلاعوضی از دولت بگیرم چه فدرال و چه استانی. هیچ‌وقت پیش نیامده است، ولی همیشه از شهردار نورث‌ونکوور بگیرید تا شهردار کوکئیتلام تا شهردار ونکوور در بسیاری از برنامه‌های ما حضور داشته‌اند. تقدیرنامه‌های مختلفی از مقامات گرفته‌ایم و نهایتاً از طرف خود جامعهٔ ایرانی عده‌ای را برای دریافت نشان جوبیلی از طرف ملکه الیزابت معرفی کردند و من جزو کسانی بودم که نشان جوبیلی ملکه الیزابت به آن‌ها تعلق گرفت. این‌ها جنبهٔ سیاسی دارد ولی از لحاظ اجتماعی و بُرد کاری خوب است که مطرح باشی و بدانند که چنین افرادی وجود دارند.

در این مدت که بالهٔ ملی پارس را در ونکوور داشتید به‌جز برنامه‌هایی که در ونکوور و کانادا داشته‌اید، چه برنامه‌هایی در جاهای دیگر دنیا داشته‌ا‌ید، در کدام کشورها بوده و چند تا برنامه اجرا کرده‌اید؟

می‌شود گفت که در همه جای دنیا بوده‌ایم، از خاور دور بگیرید تا جاهای دیگر. در جنوب چین در سال ۲۰۰۳ یکی از بزرگ‌ترین فستیوال‌های رقص و موسیقی ملل دنیا برگزار می‌شد و ما به آنجا دعوت شدیم و یکی از درخشان‌ترین برنامه‌های بالهٔ ملی پارس تا به امروز بوده است. حضور ما در آن فستیوال به دو دلیل بسیار جالب بود. یکی به‌خاطر اینکه چطور ما را پیدا کردند. ما وب‌سایتی ساخته بودیم و آن‌ها ما را از طریق آن پیدا کرده بودند و دیگری اینکه برای همه سؤال بود که چطور یک گروه رقص از کانادا آمده و رقص ایرانی را ارائه می‌کند و اینکه چرا از کشور خودمان به آنجا نیامده‌ایم، چون هر کسی که دعوت شده بود از کشور خودش آمده بود به‌غیر از گروه ما که از کانادا بودیم. در یک دستمان پرچم کانادا و در دست دیگرمان پرچم ایران بود و این برای آن‌ها عجیب بود و ما توضیح می‌دادیم که فرزندخواندهٔ کانادا هستیم و به دلیل اینکه در مملکتمان اجازه فعالیت نداریم در خارج از کشور مشغول‌ایم و این بازتاب خوبی برای ما داشت. در چین ۳۰۰ هزار نفر نمایش‌ها را می‌دیدند و در هیچ‌جای دنیا چنین چیزی به این وسعت ندیدم. به‌غیر از این در استرالیا بودیم در خیلی از ایالت‌های مختلف آمریکا برنامه داشتیم. در اروپا، انگلیس، جنوب فرانسه در نیس بودیم. در سرتاسر کانادا در فستیوال‌های مختلف شرکت کردیم. همه‌جا به‌جز مملکت خودمان. من آرزو دارم که این امکان را به ما بدهند همان‌طور که هنرمندان ایرانی از آن طرف می‌آمدند اینجا برنامه می‌گذاشتند به ما هم اجازه بدهند که به ایران برویم و برنامه داشته باشیم. البته فکر نمی‌کنم به این زودی‌ها این اتفاق بیافتد.

در اینجا می‌خواهم به‌جز این هنر دوم (رقص) که سالیان سال به آن پرداختید، سراغ بقیهٔ هنرهایی بروم که شاید مردم کمتر شما را با‌ آن‌ها شناخته باشند، اما شما در آن هنرها نیز  فعال بوده‌اید. خود من اتفاقی فیلم «همسایه» را که در ونکوور کانادا ساخته شده، دیدم. شما نقش اول بودید و تارا دخترتان در این فیلم بازی می‌کرد. کمی برایمان از این‌ها بگویید؟

در مورد فیلم «همسایه» باید بگویم که خیلی اتفاقی بود و هیچ پیشینهٔ بازیگری نداشتم. جز اینکه در مدرسه کار تئاتر انجام می‌دادم ولی همیشه علاقه‌مند بودم در این زمینه و در جوانی ارتباطات خوبی با بسیاری از بزرگان ایران داشتم. و این جزو افتخارات من است، ارتباط با بزرگان ادبی مثل آریانپورها تا بزرگان فیلمساز مثل امیر نادری، مسعود کیمیایی، ناصر تقوایی و بهرام بیضایی یا بیتا میلانی که الان به نام تهمینه میلانی معروف‌اند. جزو افتخارات من است که سر کلاس‌های دولت‌آبادی و شاملو حضور داشتم و حتی به‌طور خصوصی با این دوستان نشست و برخاست داشتم.

تیزر فیلم همسایه را در اینجا ببینید:

این‌ها نشان‌دهندهٔ این بود که من با این کار آشنایی داشتم، اما هیچ‌گاه جلوی دوربین نبودم. در مورد «همسایه» به‌خاطر اینکه آقای نادری را از قبل می‌شناختم و ایشان تهیه کنندهٔ این فیلم بودند، و خانم نغمه شیرخان یکی از فیلمسازان جوانی بود که برای اولین‌بار می‌خواست یک فیلم بلند بسازد، ایشان ساکن نیویورک‌اند و از آنجایی که آقای نادری هم در نیویورک است، یکدیگر را می‌شناختند و این خانم قرار بود در مورد یک زن هنرمند که آوازه‌خوانی در لس‌آنجلس است، فیلم بسازد که امیر نادری پیشنهاد می‌کند گروهی را می‌شناسد که ایشان می‌تواند با آن‌ها آشنا شود و این‌طور شد که خانم نغمه بدون اینکه ما را بشناسند سوار هواپیما شد و به ونکوور آمد و ما در اینجا یکدیگر را دیدیم و از همان لحظه‌ای که یکدیگر را دیدیم، سناریو عوض شد و خانم خواننده تبدیل به خانم رقاص شد و تمام سناریو برگشت به سمت زنی که رشتهٔ اصلی‌اش و هنرش رقاصی بود. مسائلی که در فیلم بود، همه افکار کارگردان بود و من هیچ دخل و تصرفی در فیلمنامهٔ ایشان نداشتم و هرچیزی که به من گفتند، اجرا کردم. این شکلی شد که راه بازیگری ما باز شد و بلافاصله در فستیوال‌های بزرگ دنیا رفت و برای من در عین سختی تجربهٔ بسیار خوبی بود و فیلم‌های بعدی پشت هم آمد. شرکت دیزنی که برای فیلم Treasure Buddies، به‌دنبال گروهی می‌گشتند که رقص‌های بدوی انجام دهد و نمی‌خواهیم گروه‌هایی باشند که کارشان بلی‌دنس باشد و می‌خواهیم رقص‌های شرقی بدوی باشد و رقص‌هایی که در صحرا باشد. تا این را گفتند، من گفتم، برویم. بدون اینکه پیش‌زمینه‌ای داشته باشیم. لباس‌ها را نشان دادند تا چند روز هم فرصت داشتیم.

رفتیم و بچه‌ها را جمع کردیم و بر اساس کاری که می‌خواستند تمرین کردیم و وقتی رفتیم برای آدیشن، ۱۰ نفر نشسته بودند و ما نمی‌دانستیم که اصلاً کی هستند و به ما گفتند هرچه دوست دارید برقصید. آن‌قدر شیفتهٔ کار شده بودند که بیشتر از ۱۰ دقیقه اجرا داشتیم و بعد فهمیدیم که تهیه‌کننده و کارگردان فیلم و مسئولان دیزنی هم آنجا نشسته بودند و ما انتخاب شدیم. یک فیلم پرهزینهٔ هالیوودی بود که برای بچه‌ها ساخته می‌شد و تجربهٔ خوبی بود و بدون هیچ پیش‌زمینه‌ای این اتفاقات پیش آمد و ما جلو رفتیم.

به‌غیر از بازی کردن در فیلم، در انیمیشن «پنجرهٔ اسب‌ها» هم که جدیداً ساخته شده، صدای شما هست. راجع به آن هم توضیح دهید؟

این انیمیشن که یکی از کارهای بسیارارزنده و قشنگ کانادایی است، ساختهٔ یک فیلمساز به نام آن مری فلمینگ که یکی از معتبرترین انیمیشن‌سازهای کانادا است و خیلی اسمش در تاریخ فیلمسازی کانادا معتبر است و با نشنال فیلم بورد کانادا همکاری می‌کند و کارهای ارزنده‌ای دارد. این خانم در سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۱ فیلمنامه‌ای داشت که مال سال‌های گذشته بود اما در سال ۲۰۱۰ به این نتیجه رسید که انجامش دهد و خیلی جالب بود که داستان خیلی ایرانی بود و بر اساس داستان‌های ایرانی ساخته شده است. باید حتما آن را ببینید، خیلی جالب است.

تیزر پنجرهٔ اسب‌ها را در اینجا ببینید:

انیمیشن «پنجرهٔ اسب‌ها» بیش از سه بار در ونکوور اکران شده و من روی نقش یک کاراکتر صحبت می‌کنم و خانم آغداشلو و هوشنگ توزیع و یک‌سری بچه‌های ونکوورند که بسیار بااستعدادند و کارهای حرفه‌ای هالیوودی انجام می‌دهند اما چون زبان فارسی می‌دانند، در این بخش همکاری کرده‌اند. آقای کامران چایچیان در این کار همراهی کردند و خیلی کار ارزنده و خوبی شد.

آیا باز هم دوست دارید که در این فیلم‌ها و برنامه‌ها حضور داشته باشید؟

اگر پیش بیاید و به ما اعتماد کنند، چرا که نه و خیلی تجربهٔ خوبی است در عین اینکه بسیار سخت است اما دوست دارم که حضور داشته باشم اگر پیشنهادی شود.

حال دوباره بر‌گردیم درمورد رقص صحبت کنیم و رقص را از دید هنرمندی که همهٔ عمرش را از کودکی تا به‌حال روی رقص متمرکز بوده است، ببینیم. بگویید چرا مردم باید رقص یاد بگیرند؟

راه درازی در پیش است که بتوانم به خودم هنرمند بگویم، من هنوز در اقیانوس بی‌انتهای هنر شنا می‌کنم. اعتقادم بر این است که در بدو تولد پیش از آنکه کلام شکل بگیرد، حرکت مطرح می‌شود. این فقط نظر من نیست. در جایی که دیگر سخن در می‌ماند و نمی‌تواند خودش را نشان دهد و آن‌جاست که حرکت به‌صورت بسیار تکنیکال و بسیار قوی خودش را نشان می‌دهد. به‌عنوان مثال با یک حرکت پرش در رقص می‌توانید پرواز را نشان دهید. با یک حرکت دست یا یک گام می‌توانید افسردگی یا شادی را نشان دهید. اگر من شیفتهٔ رقص‌ام، به همین دلیل است که نیازی به کلام نیست و تو می‌توانی همه چیز را حتی با حرکت چشم نشان دهی. اگر رقصِ خاور دور را ببینید، یک تایلندی با نگاه یا حرکت چشم یا ابرو حرف می‌زند و رقص در آنجا معنی پیدا می‌کند. به رقص‌های محلی که می‌رسیم رقص‌های رزمی، بزمی و حماسی داریم. وقتی تربت جام می‌رویم، با شمشیر و به‌صورت حماسی می‌رقصند. این همیشه بوده است و در جنگ آماده‌سازی بوده است. در عروسی‌ها با ساز و دهل می‌رقصند و با حرکت و موسیقی توأم بوده است. رقص از بدو شروع انسان جایگاه خودش را داشته است. سؤالت در مورد این بود که چرا مردم باید رقص یاد بگیرند و این چه تأثیری در زندگی افراد دارد. طبیعتاً بی‌تأثیر نیست. اول از همه اینکه شما با یکی از هنرهای هفتگانه آشنا می‌شوید و نهایتاً بر آرامش و منفعتی که در کلاس‌های رقص پیدا می‌کنید، نمی‌توان هیچ قیمتی گذاشت که سلامتی روح و روان را به دنبال دارد.

در این سال‌هایی که رقص در ایران ممنوع بوده، نسل جدیدی آمده که شاید اصلاً در سنی نبوده که رقص درست را دیده باشد و نمی‌تواند تشخیص دهد که چه چیزی درست است و چه چیزی نادرست. ما گروه‌های رقص زیادی در دنیا داریم از اروپا و آمریکا و کانادا که همه ادعا می‌کنند ایرانی می‌رقصند وارد مقولهٔ بد یا خوب بودن رقص نمی‌شویم. این چه قرابتی با آن رقص درست دارد؟ این را چه کسی می‌تواند تشخیص دهد؟

هنر رقص ایران واقعاً مظلوم واقع شده است. این را به این دلیل می‌گویم که کل آموزش آکادمیک در این زمینه به ۷۰ سال پیش برمی‌گردد و این‌قدر این زمان کوتاه است که حد ندارد و آموزش یعنی یک پروسهٔ چند صد ساله.

قبل از عبدالله ناظمی، سرکیس جانبازیان یکی از آدم‌های نازنینی بوده که در ایران کلاس رقص برپا کرده است. و بسیار هم سخت این کار را انجام می‌داده، این‌ها جزو ارامنه بودند و می‌رفتند در قزوین و شهرداری قزوین در پشت‌بام به آن‌ها اجازه تمرین می‌دادند.

این چیزها تاریخی از رقص ماست و خیلی از آدم‌ها از این داستان‌ها بی‌خبرند. برمی‌گردد به مادام کرنلی، مادام لازاریان، مادام یلنا، افرادی که در خفا و تنهایی این کار را انجام می‌دادند. یکی از این خانم‌ها در سن پیری حدود ده سال پیش به‌علت آتش‌سوزی توسط چراغ علاءالدین فوت می‌شود. یکی از پیشگامان در خفا و تنهایی می‌میرد. در نتیجه این هنر مظلوم است. وقتی هم که می‌خواست آکادمیک شود، انقلاب شد و همه چیز تعطیل شد.

می‌رسیم به بعد از انقلاب و با بلبشویی که به‌وجود می‌آید، ناگهان می‌بینی افرادی علاقه‌مند به رقص یک سری کارها و حرکات انجام دادند و اگر از آن آدم‌ها بپرسی سابقهٔ رقصت چه بوده هرگز به شما توضیحی نخواهند داد. اگر بپرسی چند وقت در این زمینه کار کردی و معلمان شما چه کسانی بودند، به شما توضیح درستی نمی‌دهند. اگر از من بپرسید معلمانت چه کسانی بودند یکی‌یکی اسم خواهم برد. برای مثال شما حتی اگر بخواهید در جایی کار داوطلبانهٔ بدون مزد بگیرید از شما سؤال و جواب می‌کنند، چطور می‌شود که در زمینهٔ هنر این‌طور نیست؟

این افراد خیانت بزرگی به هنر و جامعهٔ ایران می کنند. بسیاری از افرادی که آگاهی درستی هم ندارند شروع می‌کنند به بدعت‌گذاری‌های نادرست. یک‌روز سماع را با رقص ایرانی قاطی می‌کنند، یک‌روز بلی‌دنس را و یک روز رقص اسپانیش را. البته به اعتقاد من اگر ریشه و هویت اصلی‌ خودتان را بشناسید، این کار بدی نیست ولی وقتی بدون آگاهی درست باشد، جای خودش را پیدا نمی‌کند.

من هدفم آموزش است. نه فقط سرگرم‌کردن. کسی که کار سرگرمی می‌کند، شهرت می‌خواهد. آنان می‌خواهند از کارشان لذت ببرند و می‌خواهند کار هنری انجام دهند ولی من دنبال آموزش‌ام. می‌خواهم کسی که در اینجا به دنیا آمده، هویت خودش را بشناسد و افتخار کند به آن چیزی که دارد و این تفاوت من با آن‌هاست و به‌نظرم بدون پشتوانه کار تلفیقی معنی ندارد.

خیلی متأسفم که این را می‌گویم. این بچه‌هایی که بلی دنس می‌رقصند، در واقع بلی‌دنس می‌رقصند ولی با یک حرکت آبکی می‌خواهند بگویند که این رقص بندری است. یک پارچه به سر می‌بندند و می‌گویند این رقص کردی است. این فقط در جامعهٔ ما نیست در جامعهٔ آمریکایی هم گروه‌هایی هستند که رقاص‌هایشان همه غیرایرانی‌اند مثل Silk Road. این‌ها رقص‌های مختلفی را می‌رقصند از تاجیکی تا ایرانی. از هر کشوری بخش کوچکی را یاد گرفته‌اند که حداقل در مورد رقص ایرانی، معلوم نیست از کجا و از چه منبعی یادگرفته‌اند. رقص ایرانی فقط این نیست که یک پر بگذاری بالای سرت و بگویی مینیاتوری می‌رقصی و این نمایندهٔ رقص ایرانی باشد. این تنها یک بخش کوچک از رقص ایران است در حالی‌که رقص ایرانی شامل تمام استان‌های ایران است. بعضی از این رقاصان که کار حرفه‌ای هم انجام می‌دهند، طوری وانمود می کنند که گویی این‌ها بانی این هنر بوده‌اند و پیش از آن‌ها کسی نبوده است. در حالی که این‌طور نیست و این کارهای تلفیقی ۵۰ سال پیش با تکنیکی به‌مراتب بهتر و قوی‌تر از چیزی که امروز می‌بینیم، وجود داشته و اگر از کسانی چون جانبازیان‌ها، ناظمی‌ها، مادام یلناها، لازاریان‌ها و دیگران یاد نکنند، به‌نظر من شرم‌آور است. این همان‌جایی است که من می‌گویم این هنر مظلوم واقع شده است. برای من این اساتید بسیار مهم‌اند و اگر آن‌ها نبودند امروز منِ آزیتا وجود نداشتم.

برنامهٔ شما برای حفظ این رقص و مشعلی که دست به دست شده است و به دست شما رسیده است و شما هم کماکان این راه را ادامه می‌دهید، چیست؟ چگونه می‌خواهید این رقص را بهتر و بیشتر به مردم بشناسانید؟

تمام تلاش من آموزش بوده و طی سال‌ها کلاس‌ها برقرار بوده است. بعد هر ساله ما یک‌سری برنامه‌های هنری را به روی صحنه می‌بریم از جمله برای سالگرد بالهٔ ملی پارس و یکی دیگر جشن‌هایی است که من به آن‌ها اعتقاد دارم مثل جشن‌های مهرگان، تیرگان، نوروز. واقعاً فکر می‌کنم این‌ها جزو یکی از بهترین و زیباترین جشن‌هایی است که ما ایرانی‌ها در طول این سال‌ها نگه داشتیم و برقرار بوده و پیر و جوان از آن لذت می‌برند.

نوروز یکی از آن‌هاست ما با هر سلیقه و اعقاد و مسلکی که باشیم نوروز که می‌رسد، همه‌مان یک گروه‌ایم. در نتیجه در طی این سال‌ها برنامهٔ نوروزی را نگه داشتیم و امروز که با شما صحبت می‌کنند برنامه بالهٔ ملی پارس در تدارک اجرای یک برنامهٔ بسیار بزرگ، با کمک «رسانهٔ همیاری» است که امیدوارم این برنامه به‌نحو احسن انجام شود و تمام تلاش من و دست‌اندرکاران این است که برنامه‌ای خوب و قابل تحسین برای تک تک ایرانی‌ها باشد و لذت ببرند از این برنامه.

این برنامه در ۱۸ مارس در هتل Westin Bayshore در قلب داون‌تاون ونکوور قرار است برگزار شود. در این برنامه بالهٔ ملی پارس اجرای نوروزی دارد و شخصیت‌های حاجی‌فیروز و عمونوروز هم هستند که تنها در همین دوره می‌توانند خودشان را نشان دهند. و به‌دلیل وجود این دو شخصیت، این برنامه بسیار منحصربه‌فرد است. رقص‌های دیگر هم هست که اجرا می‌شود. ضمناً از آقای مایکل که معروف به مرد هزارصدا است، از لس‌آنجلس دعوت کرده‌ایم که هم شومن خوبی است و هم صداهای مختلف خواننده‌ها را درمی‌آورد و وقتی که داریوش می‌خواند، اگر چشمتان را ببندید فکر می‌کنید خود داریوش است. داریوش مایکل را در برنامه‌هایش با خود می‌برد چون بسیار انسان بامزه‌ای است. از دو تا از بچه‌های ونکوور هم دعوت کردیم که ترانه‌های خاطره‌انگیز را اجرا می‌کنند. بعد دی‌جی داریم که تا پاسی از نیمه‌شب مردم همراه با ما و همه با هم برقصیم و فقط این‌گونه نیست که ما برنامه اجرا کنیم و جایی که همه با هم قرار است که نوروز را جشن بگیریم با رقص و پایکوبی و میزبان تمام بچه‌های ونکوور باشیم و امیدوارم که استقبال کنند و باشند کنار ما.

ممنون از اینکه وقتتان را به ما دادید. و اگر مایل‌اید در خاتمه چیزی اضافه کنید، بفرمایید.

فقط مایلم بگویم، بیایید و استقبال کنید. این‌طور کارها خیلی سخت انجام می‌شود و یک کار شبانه‌روزی است. یک‌سری از عزیزان از وقت و زمان و پولشان و کارشان با خلوص نیت گذاشتند وسط که این برنامه انجام شود. در اینجا جا دارد که واقعاً شماها به ما کمک کنید و پشتیبانی کنید و بهترینش همین پشتیبانی و اعتماد دو طرفه است. ما به هم کمک کنیم تا مردم استقبال کنند از این برنامه.

نوشته گفت‌وگوی اختصاصی با آزیتا صاحب‌جمع مؤسس بالهٔ ملی پارس ونکوور اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.