سرانجام انتخابات رهبری حزب محافظه‌کار کانادا به پایان رسید و رهبر جوان دیگری برای هدایت پرطرفدارترین حزب فدرال کانادا (از لحاظ درصد آرا در انتخابات پیشین فدرال) برگزیده شد.

انتخاب اِرین اُتولِ ۴۷ ساله، موجب شد که جاستین ترودو در عین جوانی، مسن‌ترین رهبر حزب در بین سه حزب اصلی فدرال یعنی حزب لیبرال، حزب محافظه‌کار و حزب ان‌دی‌پی باقی بماند.

نزدیک‌ترین رقیب اُتول، پیتر مک‌کی، وزیر دفاع پیشین کانادا در دولت محافظه‌کار استفان هارپر، بود که در جامعهٔ ایرانی بیشتر به‌عنوان همسر نازنین افشین‌جم، دختر شایستهٔ پیشین کانادا و فعال سیاسی و حقوق بشر، شناخته می‌شود.

اُتول در حالی به رهبری حزب محافظه‌کار برگزیده می‌شود که تنها سه هفته تا بازگشایی مجلس عوام با سخنرانی فرماندار کل کانادا و اعلام برنامه‌های جدید حزب لیبرال به‌ویژه برای مواجهه با موج دوم شیوع بیماری کووید-۱۹ باقی مانده است. جایی که نداشتن اکثریت، در صورت عدم موفقیت جاستین ترودو در همراه کردن احزاب دیگر با سیاست‌هایش، ممکن است به سقوط دولت، انحلال مجلس و برگزاری انتخابات جدید فدرال بیانجامد.

در این بین، بازار گمانه‌زنی‌ها و نظرسنجی‌ها دربارهٔ رهبر جدید حزب محافظه‌کار و انتخابات احتمالی فدرال داغ است. یکی از تازه‌ترین نظرسنجی‌ها توسط مؤسسهٔ انگس رید منتشر شده که یکی از معتبرترین مؤسسات نظرسنجی کانادا است.

بر اساس نظرسنجی این مؤسسه، بخش عمده‌ای از رأی‌دهندگان کانادایی هنوز از رهبر جدید حزب محافظه‌کار شناخت کافی ندارند.

یافته‌های این نظرسنجی حاکی از آن است که دو حزب لیبرال و محافظه‌کار رقابتی تنگاتنگ برای پیروزی در انتخابات دارند. این موارد در نمودار ۱ نشان داده شده است.

یکی دیگر از پرسش‌های این نظرسنجی مهم‌ترین مسائل روز کانادا از دید رأی‌دهندگان بوده است. یافته‌های این نظرسنجی نشان می‌دهد شیوع بیماری کووید-۱۹ و واکنش دولت به آن و خدمات درمانی مهم‌ترین مسائلی است که دولت باید به آن‌ها بپردازد.

نمودار ۲- مهم‌ترین مسائل پیش روی دولت از دیدگاه رأی‌دهندگان کانادایی را نشان می‌دهد.

این در حالی است که دو سوم کانادایی‌ها (۶۶ درصد) معتقدند که عملکرد حزب لیبرال در مواجهه با بحران شیوع کووید-۱۹ در کانادا به‌خوبی عمل کرده است.

در عین حال، این نظرسنجی حاکی از آن است که محبوبیت جاستین ترودو به‌عنوان رهبر حزب لیبرال که در ماه‌های آوریل و مه به‌دلیل عملکرد دولت در کنترل بحران شیوع کووید-۱۹، افزایش چشمگیری پیدا کرده بود، حالا و پس از رسوایی مؤسسهٔ خیریهٔ وی با کاهشی چشمگیر مواجه شده است. نمودار ۴ این تغییرات را از ژوئن ۲۰۱۸ تا سپتامبر ۲۰۲۰ نشان می‌دهد.

در هر حال، به‌نظر می‌رسید انتخاب ارین اُتول در شرایطی که دولت اقلیت لیبرال به‌دلیل رسوایی‌های اخیر با افت محبوبیت مواجه شده، بهترین فرصت برای حزب محافظه‌کار است تا بتواند کنترل مجلس عوام و دولت را در دست بگیرید. هفته‌های آتی برای جاستین ترودو بسیار حساس خواهد بود چون اگر نتواند احزاب دیگر را برای حمایت از برنامه‌هایش با خود همراه کند، شاید در زمستان سرد اتاوا ناچار به اسباب‌‌کشی از اقامتگاهش در کلبهٔ ریدیو شود.

نوشته انتخابات احتمالی فدرال در سایهٔ انتخاب رهبر جدید حزب محافظه‌کار کانادا اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

دوشنبهٔ هفتهٔ گذشته، ۲۴ اوت ۲۰۲۰، رهبر جدید حزب محافظه‌کار کانادا اعلام شد: اِرین اوتول، سیاستمدار ۴۷ سالهٔ کانادایی، که از سال ۲۰۱۲ نمایندهٔ حوزهٔ دورام استان اُنتاریو در مجلس فدرال است. وی در سخنرانی‌ خود پس از انتخاب شدن به این سِمَت، با لحنی کنایه‌آمیز گفت زمان آن فرا رسیده است تا کانادایی‌های هوادار حزب‌های لیبرال و ان‌دی‌پی از این احزاب «فاصلهٔ اجتماعی» بگیرند و خطاب به اقشار مختلف از جمله اعضای اتحادیه‌ها، صاحبان کسب‌وکارهای کوچک، شهروندان کانادایی جدید و زنان گفت که اگر آن‌ها می‌خواهند سخت کار کنند تا زندگی بهتری برای خانواده‌هایشان فراهم نمایند، باید به حزب محافظه‌کار رأی دهند. 

جاگمیت سینگ در مصاحبه‌ای با شبکهٔ خبری سی‌بی‌سی اظهار امیدواری کرد که با کنار رفتن اندرو شییِر و روی کار آمدن اِرین اوتول، که نسبت به شییِر در طیف مترقی محافظه‌کاران قرار می‌گیرد، تغییراتی را در سیاست‌های این حزب در ارتباط با حمایت از قشرهای مختلف مردم و ارائهٔ خدمات عمومی بیشتر شاهد باشیم. سینگ اضافه کرد که گرچه حمایت اوتول از جوامع گوناگونی مانند ال‌جی‌بی‌تی و زنان نشانه‌های مثبتی است، اما به‌نظر می‌رسد این حزب همچنان روی کاهش خدمات عمومی پافشاری دارد؛ موضوع بسیار مهمی که موجب می‌شود حزب ان‌دی‌پی هر چه بیشتر از محافظه‌کاران فاصله بگیرد. جاگمیت سینگ در پاسخ به این سؤال که آیا از او و حزبش سؤال شده آن‌ها انتظار دارند چه مواردی در سخنرانی ملوکانه، که روز ۲۳ سپتامبر هم‌زمان با بازگشایی دوبارهٔ مجلس ایراد خواهد شد، گنجانده شده باشد، گفت که مستقیماً چنین تماسی با آن‌ها نداشته‌اند، ولی ان‌دی‌پی آمادهٔ همکاری با دولت فدرال است اگر که سیاست‌های حزبش برای حمایت از مردم و ارائهٔ خدمات عمومی لحاظ شود. سینگ در پاسخ به این سؤال که اگر مواردی چون بودجهٔ بیشتر برای مهدکودک‌ها، افزایش حقوق بیکاری و امثالهم در سخنرانی ملوکانه نباشد، آیا حزب ان‌دی‌پی به دیگر احزاب مخالف لیبرال پیوسته و خواهان برگزاری انتخابات خواهد شد، گفت که حزب ان‌دی‌پی در پی برانداختن دولت نیست و تمام تلاشش این است که به کانادایی‌ها کمک کند،‌ بنابراین حزب ان‌دی‌پی آمادگی کامل دارد که با حزب لیبرال همکاری کند اگر که آن حزب تمایل داشته باشد به مردم کمک کند. وی گفت: «خصوصاً در زمانی که ما با بحران شیوع بیماری‌ای همه‌گیر مواجه‌ایم، مسئولانه‌ترین کار این است که روی نیاز‌های مردم تمرکز کنیم. هدف ما کمک به مردم است، نه سقوط دولت.» وقتی از سینگ سؤال شد که آیا این رویکرد او به‌دلیل عدم آمادگی برای ورود به میدان رقابت انتخاباتی است، گفت که اگر انتخابات برگزار شود، آن‌ها آماده‌اند، اما در پیِ آن نیستند و در درجهٔ اول تلاششان این است که به مردم، خصوصاً در دوران پاندمی، کمک کنند.

از طرف دیگر، دوشنبهٔ این هفته جاستین ترودو در دفاع از تصمیمش برای تعطیلی مجلس و تصدیق این موضوع که لیبرال‌ها اکثریت کرسی‌های مجلس عوام را در اختیار ندارند، گفت: «ما بدون اطمینان از اینکه حمایت مجلس را داریم، نباید برای کمک به کانادایی‌ها برای ساختن آینده‌ای بهتر قدم برداریم.»

تصدیق فوق از طرف نخست‌وزیر، اگر که در پیِ برگزاری انتخاباتی زودرس نباشد، بدان معناست که او به حمایت حداقل یک حزب دیگر نیاز دارد، هرچند سؤال اصلی این است که آیا وی اساساً علاقه‌ای به درخواست حمایت دارد یا خیر. اگر پاسخ به این سؤال مثبت باشد، به‌نظر می‌رسد شرایط موجود فرصتی ایجاد کرده است که جاستین ترودو و جاگمیت سینگ به‌دنبال وجوه اشتراک احزاب خود باشند. درواقع، چارهٔ عدم برگزاری انتخابات فدرال دیگری تنها به‌ فاصلهٔ یک سال، آن است که لیبرال‌ها بتوانند با یک حزب دیگر همکاری کنند تا سخنرانی ملوکانه و سیاست‌ها و برنامه‌های ارائه‌شده رأی لازم را بیاورد.

با توجه به اینکه لیبرال‌ها و محافظه‌کاران این روزها توافق چندانی با هم ندارند و چشم‌اندازی برای همکاری با یکدیگر نمی‌بینند و حزب بلاک کبکوآ نیز پیش از این و پیرو رسوایی «خیریهٔ وی»، اعلام کرده است چنانچه جاستین ترودو استعفا ندهد، به دولت رأی اعتماد نخواهد داد و خواهان انتخابات خواهد شد، به‌نظر می‌رسد در صورتی‌که ترودو علاقه‌ای به جلب حمایت یکی از احزاب دیگر برای ادامهٔ حیات دولت اقلیت داشته باشد، انتخابی جز حزب دموکرات نوین نخواهد داشت. شایان ذکر است که در حال حاضر، این دو حزب روی هم ۱۷۷ کرسی مجلس را دارند؛ اکثریتی که به‌راحتی می‌تواند قانون تصویب کند.

دو حزب لیبرال و دموکرات نوین پیش از این نیز در شرایط مشابه قرار گرفته‌اند، ولی در نهایت پایانی خوش نداشته است. در سال ۲۰۰۵، پل مارتین، نخست‌وزیر، برای تصویب بودجه به حمایت جک لیتون، رهبر حزب ان‌دی‌پی، نیاز داشت. در قبال این حمایت، لیبرال‌ها موافقت کردند که بودجهٔ خانه‌های مقرون‌به‌صرفه، تحصیل، آموزش، محیط زیست و کمک‌های خارجی را افزایش دهند و کاهش مالیات شرکت‌‌های بزرگ را که در برنامه بود، به تعویق بیاندازند. هرچند عمل به این توافقات دیری نپایید و در اواخر نوامبر ۲۰۰۵، حزب ان‌دی‌پی با پیوستن به دیگر احزاب، رأی به سقوط دولت داد. و نتیجه آنکه در انتخابات بعدی، دولت به دست محافظه‌کاران افتاد و اغلب برنامه‌های در دست اقدامِ دولت لیبرال از بین رفت. 

حال باید دید درس سال ۲۰۰۵ در حافظه‌ها مانده است یا خیر؛ احزابی که فرصت‌های انجام تغییرات مهم و اساسی را از دست می‌‌دهند، ممکن است مجبور شوند برای شانس بعدی‌شان مدت زمانی طولانی صبر کنند، چرا که انتخابات همیشه نوعی قمار است!

نوشته یادداشت سردبیر: نقش کلیدی سینگ در حفظ یا سقوط دولت اقلیت اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.

روز سه‌شنبه ۸ مهٔ ۲۰۱۸ و چند روز زودتر از موعد مقرر برای تمدید معافیت ایران از تحریم‌های ایالات متحدهٔ آمریکا، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور این کشور، سرانجام اعلام کرد که از توافق هسته‌ای با ایران خارج خواهد شد.

درست از لحظهٔ اعلام این تصمیم، پرزیدنت ترامپ با موجی از واکنش‌های دولت‌های مختلف مواجه شد و البته اغلب هم واکنش‌های منفی، چرا که تمامی کشورهای امضاکنندهٔ برجام، هرچند با الحانی متفاوت، از این تصمیم وی ابراز تأسف کردند.

در کانادا، نخستین واکنش از سوی وزارت امور خارجه بود. این وزارتخانه همان روز، ۸ مهٔ ۲۰۱۸، بیانیه‌ای به شرح زیر منتشر کرد:

کانادا بر پشتیبانی از برجام تأکید می‌کند

۸ مهٔ ۲۰۱۸ – اتاوا، انتاریو – وزارت امور خارجه

کریستیا فریلند، وزیر امور خارجه، امروز این بیانیه را صادر کرد:

«کانادا از نظم جهانی مبتنی بر قوانین پشتیبانی می‌کند و بر این باور است که برجام برای جلوگیری از گسترش توانایی ایران برای تولید سلاح هسته‌ای و حصول اطمینان از امنیت بیشتر جهان و منطقه ضروری است.

ایران نباید اجازهٔ تولید سلاح هسته‌ای پیدا کند. برجام، برنامهٔ هسته‌ای ایران را به نظام تصدیق سخت‌گیرانه و بی‌سابقه‌ای توسط آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای منوط کرده است.

برجام که در سال ۲۰۱۵ توسط ایران پذیرفته شد و مورد تأیید شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار گرفت، ایده‌آل نیست ولی به مهارِ تهدیدی جدی برای امنیت و صلح جهان، کمک کرده است.

دو هفتهٔ پیش و در اجلاس وزاری خارجهٔ گروه ۷، همهٔ کشورها بر این موضوع تأکید کردند که: ما به اطمینان دائمی از صلح‌آمیز بودن برنامهٔ هسته‌ای ایران در چارچوب الزامات پیمان‌نامهٔ منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای و تعهدات برجام، پایبندیم.

کانادا از تصمیم ایالات متحده برای خروج از برجام متأسف است، به‌ویژه به‌دلیل اینکه آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای بر تداوم اجرای تعهدات ایران بر اساس برجام صحه گذاشته است.

کانادا گسترش برنامهٔ موشکی و آزمایش‌های موشک‌های بالیستیک ایران را که موجب بی‌ثباتی منطقه می‌شود، محکوم می‌کند. کانادا کماکان به تحریم‌های هدفمند برنامه‌های موشکی ایران ادامه خواهد داد.

ما کماکان با پشتیبانی ایران از سازمان‌های تروریستی، تهدید این کشور علیه اسرائیل و پشتیبانی از رژیم اسد در سوریه مقابله خواهیم کرد. ما به همکاری نزدیک با متحدان و شرکایمان برای مسئول دانستن ایران ادامه خواهیم داد.»

گفتنی است کانادا به‌صورت داوطلبانه ۱۱٫۵ میلیون دلار برای اجرای برجام به آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای کمک کرده است.

به‌دنبال انتشار این بیانیه، «رسانهٔ همیاری» در تماسی با وزارت امور خارجهٔ کانادا دربارهٔ احتمال تأثیر این تصمیم بر روابط تجاری فعلی و آتی کانادا و ایران با یکدیگر پرسید. یک مقام آگاه در وزارت امور خارجهٔ کانادا با اشاره به اینکه تبادلات تجاری بین کانادا و ایران در حال حاضر زیاد نیست، گفت که گمان نمی‌کند این تصمیم بر روابط تجاری کنونی تأثیر چندانی داشته باشد. او در عین حال با اشاره به مذاکرات چند شرکت کانادایی از جمله بمباردیه برای فروش هواپیما و قطار به ایران که البته هنوز به نتیجهٔ قطعی نرسیده است، گفت که هنوز زود است دربارهٔ تأثیر این تصمیم بر فعالیت شرکت‌های کانادایی اظهار نظر کرد.

او همچنین در پاسخ به سؤال دیگر این رسانه دربارهٔ احتمال حضور فعال‌تر کانادا به‌عنوان یکی از هفت کشور صنعتی جهان برای پر کردن جای خالی آمریکا در برجام، گفت: «ما از متحدان اروپایی‌مان برای تداوم برجام حمایت می‌کنیم ولی اینکه حضور کانادا چقدر و به چه شکل بتواند به تداوم توافق هسته‌ای با ایران پس از خروج آمریکا کمک کند، نیازمند بررسی و تحلیل شرایط و مشورت با متحدانمان است.»

الیزابت می، رهبر حزب سبز کانادا، هم در پاسخ به پرسش «رسانهٔ همیاری» دربارهٔ موضع این حزب در قبال تصمیم دونالد ترامپ برای خروج از برجام گفت: «حزب سبز کانادا تصمیم ترامپ را محکوم می‌کند. این تصمیم مغایر اصول اخلاقی و مسئولیت‌پذیری است. ما از واکنش کانادا حمایت می‌کنیم و مصرانه از دولتمان می‌خواهیم که به دولت‌های بریتانیا، فرانسه و آلمان برای نجات این توافق از تصمیم ترامپ، کمک کند.»

هلن لَوِردییِر، منتقد سیاست خارجی دولت از حزب دموکرات نوین کانادا، نیز در پاسخ به پرسش مشابه، گفت: «خروج آمریکا از توافق هسته‌ای با ایران تصمیمی معنادار، خطرناک و گمراه‌کننده است که خاورمیانه را با خطر بی‌ثباتی مواجه می‌کند. ایران به‌طور قابل ملاحظه‌ای به تعهداتش در برجام که دارای مکانیزم‌های بازرسی و تصدیق است، عمل کرده بود. این توافق، قراردادی چندجانبه است که به اتفاق آرای اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد در قطعنامه‌ای الزام‌آور به تصویب رسیده است. به‌همین دلیل تصمیم ترامپ نه‌تنها برای صلح و امنیت جهان خطرناک است، بلکه نشانگر آن است که  مدیریت او کاملاً قوانین بین‌المللی و چندجانبه‌گرایی را نادیده می‌گیرد. دولت ما، نباید صرفاً به کلام اکتفا کند و نه‌تنها باید برای حفظ توافق هسته‌ای با ایران، بلکه باید برای خلع سلاح هسته‌ای در سراسر جهان بکوشد. دولت ما، برخلاف ادعایش که خود را قهرمان «نظم چندجانبهٔ مبتنی بر قانون» قلمداد می‌کند، همچنان از امضای پیمان منع گسترش تسلیحات هسته‌ای، که اغلب کارشناسان بین‌المللی آن را بهترین امید جهان برای پیشگیری از جنگ هسته‌ای می‌دانند، سر باز می‌زند.»

گفتنی است تلاش «رسانهٔ همیاری» برای دریافت پاسخ از حزب محافظه‌کار، اپوزیسیون رسمی دولت، به‌دلیل «مشغول‌ بودن» اندرو شییِر رهبر و همچنین عدم پاسخ‌گویی ارین اُتول منتقد سیاست‌خارجی این حزب بی‌جواب ماند.

اما در تحولی دیگر و درست یک روز پس از اعلام تصمیم دولت آمریکا برای خروج از برجام، استفان هارپر، نخست‌وزیر پیشین

کانادا و رهبر پیشین حزب محافظه‌کار، در یک آگهی تمام‌صفحه در روزنامهٔ نیویورک تایمز همراه با چند تن از رهبران پیشین جهان از این تصمیم حمایت کرد.

او همراه با جان هاوارد، نخست‌وزیر پیشین استرالیا، لرد دیوید ویلیام ترمبل، نخست‌وزیر پیشین ایرلند شمالی و برندهٔ جایزهٔ صلح نوبل در سال ۱۹۹۸، جان برد، وزیر امور خارجهٔ پیشین کانادا، یوری رُزنتال، وزیر امور خارجهٔ پیشین هلند و جولیو ترزی، وزیر امور خارجهٔ پیشین ایتالیا، امضاکنندگان این آگهی بودند که با تیتر درشتِ «آقای رئیس‌جمهور، حق با شماست» شروع می‌شد.

آن‌ها با پشتیبانی از ترامپ، ایران را «تهدیدی برای ما، برای متحدان ما و برای آزادی» دانستند که «با صدور ایدئولوژی اسلام‌گرایانهٔ افراطی خاورمیانه را تهدید می‌کند.» آن‌ها برجام را ناکارآمد توصیف کردند و نتیجهٔ آن را دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای ارزیابی کردند.

کریستیا فریلند، وزیر امور خارجهٔ کانادا، در واکنش به این اقدام در واشنگتن به خبرنگاران گفت که هارپر حق ابراز نظرش را دارد ولی در عین‌حال با تأکید دوباره بر موضع رسمی دولت کانادا، از خروج آمریکا از برجام ابراز تأسف کرد.

جاستین ترودو، نخست‌وزیر کانادا، هم گفت: «توافق هسته‌ای با ایران، علی‌رغم اینکه توافق کاملی نیست، در پیشگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای مؤثر بوده است.»

او گفت: «ما به ظرفیت هر کشوری برای تصمیم‌گیری در قبال سیاست خارجی‌شان احترام می‌گذاریم، ولی تصمیم‌گیری در خصوص سیاست خارجی کانادا در اتاوا گرفته می‌شود، نه در واشنگتن یا جاهای دیگر.» او افزود انتظار دارد تصمیم ترامپ دربارهٔ خروج از برجام را در اجلاس ماه آیندهٔ سران ۷ کشور صنعتی جهان در کبک با او و رهبران دیگر کشورها به بحث و تبادل نظر بگذارد.

نوشته واکنش‌های همسایهٔ شمالی به خروج ترامپ از برجام اولین بار در رسانهٔ همیاری. پدیدار شد.